SigPhiSigPhi

Sul grammatico

Anselmo d'Aosta

Lingua:
latino
Stato:
Opera completa
Autorialità:
Scritta dall'autore
Stato del testo:
Nessun rumore di scansione rilevato (misura automatica su tutto il testo, non verificata a mano)
Estensione:
~7580 parole · 36 passi
Cita quest'opera
  • APAAnselmo d'Aosta. (n.d.). De grammatico [Sul grammatico]. Digital reproduction: SigPhi. https://sigphiai.com/it/works/anselm-of-canterbury/de-grammatico
  • MLAAnselmo d'Aosta. De grammatico [Sul grammatico]. Digital reproduction, SigPhi, https://sigphiai.com/it/works/anselm-of-canterbury/de-grammatico.
  • ChicagoAnselmo d'Aosta. De grammatico [Sul grammatico]. Digital reproduction, SigPhi. https://sigphiai.com/it/works/anselm-of-canterbury/de-grammatico.

Riferimento dell'edizione che SigPhi riproduce: SigPhi ne è la riproduzione digitale, non l'editore. L'anno dell'edizione non figura nei metadati (da qui «n.d.») e il traduttore compare solo quando è noto.

Di che cosa tratta

Un esercizio di logica: «grammatico» nomina una sostanza o una qualità?

Contesto e storia

Sembra un'inezia e non lo è. È uno dei testi che meglio mostrano come si faceva logica nell'XI secolo, e il problema dei termini denominativi che solleva ha occupato i logici medievali per duecento anni. Si legge per quello che è: un esercizio di scuola.

Contesto editoriale, non una fonte citabile: a differenza dei passi dell'opera, questi dati non si possono verificare sul corpus.

Come comincia
potest intelligi grammaticus sine grammatica, et homo potest intelligi homo sine grammatica: ita hic est intelligendum quia homo non potest intelligi homo sine rationalitate, et lapis potest intelligi lapis sine rationalitate; et idcirco cum huius syllogismi sit rata conclusio, quia nullo modo lapis est homo: uideris mihi syllogismi mei, qui omnino similis est isti, conclusionem callidis tuis expositionibus obruisse. Unde iam intelligo quid dixeris quia bene intellexi sed non bene consideraui. Bene enim intellexi quid loquendo mihi significares sed idipsum quod significabas non bene consideraui, quia quomodo me deciperet ignoraui. MAGISTER. Immo in hoc non bene considerasti, quia quomodo te non deciperet ignorasti. DISCIPULUS. Quomodo? MAGISTER. Quippe si iste syllogismus quem modo proposui sic exponatur quemadmodum exposui tuum, ut dicatur: nullus homo potest intelligi homo sine rationalitate, omnis autem lapis potest intelligi lapis sine rationalitate: non habebit aliam uim concludendi, quam dixi tuum habere. Sed quondam iste quodam alio modo potest intelligi quo ille tuus non potest: habet hanc conclusionem, ut nullo modo lapis homo esse possit. Cum enim dico quia nullus homo intelligi ualet sine rationalitate, et omnis lapis ualet intelligi sine rationalitate: sic potest immo debet accipi ac si dicatur: Nullus homo potest aliquo modo intelligi sine rationalitate. Omnis uero lapis quolibet modo potest intelligi sine rationalitate. Unde conficitur: nullus /152/ igitur lapis aliquo modo est homo. In tuis uero propositionibus ueritas nequaquam similem admittit subauditionem. Namque non potest dici quia nullus grammaticus intelligi ualet aliquo modo sine grammatica, aut omnis homo ualet quolibet modo intelligi sine grammatica. Nam et omnis qui grammaticus est, potest intelligi homo sine grammatica, et nullus homo potest intelligi grammaticus sine grammatica. Quapropter non possunt conficere grammaticum nequaquam esse hominem.…

Leggi l'opera intera →

← Torna a Anselmo d'Aosta