Ez unheriiUtU VmooboocaiU ofEdn» trpscraphka. Adolphi Hoizhaaocn Svocaaonim.
163833 PROLEGOMENA.
I. GVANDO LIBRI DE CONSOLATIONE CONSCRIPTI SINT.
AniciusManlius SeverinusBoethius 1 ) nobili familia ortus*) summis honoribus functus inde a Kal. Sept. a. 522. magister officiorum erat. cum Veronae Albinum a Cypriano delatum et universi innocentiam senaius defendit et ipse ab Opilione, Cypriani fratre, et Basilio, Opilionis adfine, et Gaudentio accusatus est. s ) De compositis falso litteris, quibus libertatetn arguerehtr sperasse Romanam, ipse verba facit; Constantino- polim missae esse dicebantur. Condemnatus a. 524., si cum Usenero 1. 1. p.74 et 77 Fastb Ravennatibus*) fidem habemus, ') H. Usener, Aneedotm Bolderi. Festschr. d. XXXII. Philol-Vers. Wiesbaden. Bonnae 1877, p. 43 sq. de genuina nominis forma et de plebeia Boetiut egit; cf. ctiam S. Brandt in Corp. ter. eecl. Lat. (CSEL.) XXXXVITI, p. VI L adn. L 5 Uiener 1. 1. p. 37; cf. Schepss, N. Arcb. f. alt, deutsche Gesch. XI 135. Boethii aliorumque locos r. in Indice nominum. Librorum de Boethit Consolatione conscriptorum paucos adferam, cum congesti sint in Ueber- wegii libro notissimo I» (1926), 199, 654. n" (1928), 139, 670.
*) Cf. L. Cipolla, Per la Horia iti proeeno itt Boezio. Studi e docum. di ttor. e diritto XXI (1909, 335. L Sundwall, AbhandL z. Gesch. d. aus- gehenden Rdmertums. Oftertigt af Fiwka Vetenttapt - Societetent for- hatuUingar LX (1917/18) Abt. B No. 8 (Helsingfora 1919), 246: 'wegen Amtsverrata Spatherbst 523. Im Verlauie des Prozesses kam es daaa zur Beschuldignng wegea staatsgefahrlicher Machinatioaen. Daa Urteil ertolgte Sommer 524. die Hinrichtnng etwa 23. Oktober' (v. adaotationem iequentem). De causia eondemnationis cf. R. Bonnaud, Vedueation teienti- fiqte de Botce. Speculum IV 199.
') Mon. Genn. Auct. Ant. IX 274. XI 323; aliis fontibu», quibu» viceeimu;» tertius dies mensia Octobria a. 525. traditur (r. Migne LXIV 1555; Norden in opere, quod Hinneberg inscripait 'Die Kultur der Gegenwart' I», rni487 [p. 494: a. 534.]; GoedeckemeTer in enchiridio MueUeriano V 1, 1« 299', cnm Usenero fidea denegaada videtur esse.
VI Prolegomena.
VI Prolegomena.
interiectug est in agro Mediolanensi, Anonymo Valesiano») teste in Calventiano. Cum in custodia 5 ) esset, fontibus, de quibus in proxima praefationis parte verba faciam, usus quinque Phibsophiae consolatwnis libro3 ita com- posuit, ut Varronis Satirarum Menippearum aliorumque exemplum secutus carmina") pedestri orationi interponeret.
II. DE FONTIBVS.
De Consolatione multi Graeci et Romani libellos carmina confecerunt, quorum pauca integra servat quaedam singulis locis vel titulo allatis nota sunt.*) Boethii PhHosophiae Consolationis magnam partem ao ') Uon. Germ. A. A. IX 306. Calvenzano nunc nomen est vico pr oppidom Treviglio sito. G. Pfeilschifter, *Der OstgotenkOnig Theoderic der GroBe" (Kirchengesch. Stnd. 111 1/2, Mttnster 1896, 175. 1) Suttnero (r. libellum acholasticum Eichstettense a. 1852) de Chinveno cogitat, cnios nomen Latinnm Clavenna est; recte antem iis obloqait qui Boethhim Tieini mortunm esse contendont (Migne LXIV 1503).
*) Quominus de carcere cogitetur, obstare verba, qnae leguntur edit. p. 20, 26 aq., obaervnt Biraghi, Boesio filotofa. teologo, martire Cahaaano MUamete. (MedioL 1865) 25.
*) De carminibus (v. Indicem csrminnm, p. 128), quae hic illic laudib iuato maioribus efferuntnr, TJaeneri indicinm est hoc (p. 42): ' die eine KoBerst geringe Begabung zur Poesie und groBe TJngeschicklicb ia dichterischer Gestaltung des Gedankens, aber doch aoch eine fflr Zcit anerkennenswerte Schulung und Vielaeitigkeit der Versifikatii btkunden'; v. tamen Kand. Harvard Stmd. m Clatt. PkU. XV 4 sq. Galdi. AUunarum 1929, 363 «qq.
*) Cf. A. C van Heuade, Diatribe m loosa phit. moralit, qtd e* De tontolmtiont. Traiecti ad Bhen. 1840, 169. C. Bureach, Comotationmm • Ormem Bamamtome teriptarum hutmia. Stud. Lipa. IX 1887. 1— lTO. L van Wageningen, De CUeronit tibro Contotationit, Groningae 1916 (enndem in Venlagen en Mededeetingen derk.AJe.van rYHntekapt». AfdeeL Letterk. III 2, 175 de conaoiatione mortis egiase comperio; v. Woeh. L kL Phfl. 1919, 87). De commenUtione, qnam W. Schaeffer in- acripsit Argumenla eontolatoria quae apitd vttera Qraeeot teriptortt mmemimntmr {Ann. faculUtia philoa. Gottingensii II ("19227* r. Phil. Woeh. 1924, 377. L 1 Prolegomena.
vn Prolegomena.
vn Aristotelis Protrepticum et, cuius mentio fit in Boethii De differenliis topicis libro II. (Migne LXIV 1188 a), Ciceronis Eortensium redire contenderunt Bywater (Journ. of Phih- logy 1869, 55) et Usener. 1 ) Cum complures scriptores (Ciceronis Tusc, ad quas commentationes quacdam Poh- lenzii spectant,*) Crantoris Qtpl rr/»;j; 5 )), tum Iibros a Plutarcho conscriptos aut falso ei attributos, Consolationes ad Apollonium (Apoll.) et ad uxorem (Ad ux.) et librum de exsilio (De ex.\ protulit Georgius Schepss; praeter ea, quae exposuit in Comment. in honorem E. Woelfflini (Lips. 1891, 275), praesto mihi erant copiae ab ipso collectae eoque mortuo ab uxore Academiae Vindobonensi traditae.
Anno h. s. IV. Rand 4 ) evicit Boethium neque Aristotelis Protrepticum neque alium librum exscripsisse, sed iis, quae legerat et reminiscebatur, usum novum sui generis & i opus, cuius partes inter se cohaererent, ita contexuisse, ut usqne ad finem tertii libri Platonem et Aristotelem, quos ■) Aneed. Hotderi p. 51 sq.; Mua. Rhen. XXVIII 890; Gott. geL Anx. 1892, 377. Cf. Diela in Comment. in honoreni Buecheleri et Useneri. Bonnae 1873, 66. Arch. f. Gesch. d. Philos. I (1888), 176; P. Hartlich, De cxhortationum a Graecit Romanuque teript. hitt. Stud. Lips. XI 1889, 207 —236; O. Plasberg, De CieeronU Horteneio dialogo. Lipe. 1892; G. A. MOlIer. Die Trostsehrift des Boeth. BeroL 1912 (qui de suo pauca addidit); Dienelii commentationes ad Hortenainm spectantes programmatis gym- nasii Academiei Vind. 1912, 1913, 1914 et Plaumanni Herm. LI 413 inaertas. De Auguatino Boethii fonte v. p. 96, 12, de Cicerone Augustini foote ea, ijuae ab I. H. van Haeringen, De Ang. ante baptimm nutiemntu operihut, Groningae 1917 referuntur (cf. Woch. L kL PhiL 1918, 64); de Fa»eri editione Senecae Dialogorum t. Phil. Woch. 1919, 1064.
*) Cf. Ph. Finger, Die beiden QueUen des 3. Bncbea der Tosculanen Ciceroa. PhUoI. LXXXIV 51, 820.
') Quem librum et Cieeroni et Pseudo-Plutarcho per Panaetium propter rerba Ula Callimachea et ea, quae in Tusc. I 93 et apud ApolL 113 F tradita sunt, innotuisae puto; v. Bureach L L 40 aqq. Heusde L L 72.
*) On the Compontion of Boethim' Cont. PtoL. Harvord Stwlie» y XV 1—28; ct Band, Fotndert of tkt Middle Age*. Cambridge Mass. 1928, 135 aqq.
*) Boetbius primus Scbolasticornm dicitnr.
VIII Prolegomena.
interse concibandos esse putabat, sequeretur, tum Platonicos recentiores impugnaret. Similiter F. Klingner 1 ) commenta- tionis Randianae ignarus plurimis scriptorum locis tractatis^) (Plutarcho autem neglecto) exposuit Boethium investi- gatas a doctoribus ecclesiae quaestiones ad rationes ex antiqua philosophia sumptas revocasse et accommodasse. 3 ) Verner Jaeger (Aristoteles. Berol. 1923) de Protreptico et de locis operum ab Aristotele aetate provectiore conscriptorum, quae ad Protrepticum redire videntur, bene disputat; p. 65, 1 Boethium Hortensio non usum esse monet.
His igitur commentationibus usus Aristotelis, Augustim, Ciceronis, Epkuri, Eusebii, Galeni et IambUchi Protrep- ticorum, Platonis, Pklini, Procli*), aliorum verba congessi, quae Boethio obversata aut ad communem fontem co- gnoscendum alicuius momenti videntur esse. & ^Locos similes ») De Boelhii C<mt. phiL PhU. Untersueh. editoe a Kiesslingio et Wilamowitzio XXVII., Berol. 1921; cf. censuram Raudii (Am. Journ. oj PhiloL XLIV 861) et meam (PhiL Woch. 1922, 722).
') De populari philosophia adde, quae Philippson (Phil. Woch. 1917, 501) de gnomologiis exposait.
») CI. WilamowiU, Platon 1* 742: "Alle ehristliche Dogmatik, Uber die er doch geschrieben hatte, ist verschwunden, aeit es sich fQr ihn um Leben und Sterben handelt. Nichts von einem Himmel, nichts von einer Holle des Jenseita, Aber Platons Glaube an die ewige Schdnheit des Kosmos und an ein Iteich des wahrhaft Seieaden bewahrt seine starkende und erbebende Krait. aUerdings Terbunden mit einem per- sfinlich gefaBten Gottesglauben, wie ihn Poeeidonios, Epiktet und dsc edelsten Christen teilten.' P. Wickhofl, Schriften II. Berol. 1913, 420: 'd» Boethius TrostbOchlein, ein Labsal fQr alle, die im Cbristentum der Weisheit der alten Werke nicht entraten wollten.'
•) Procli et Plotini sententias inter se Boethium coniunxisse d: " putat H. R. Patch, FaU in B. and the XeoplatmUU. Speculum IV (1929 62—72 (cf. Bursians Jahresber. CCXXXII 15).
*) DePosidoniocLhuiusedit. p.l3.2U; P. Corssen, De PoM. Of ra IW tt m Stmnio Seip. auetort, Bonnae 1872 et Mus. Rhen. XXXV I 513 Gerhausser. Der Protrept. des Pos., Heidelberg 1012. N. Jahrbb. XXXI (1917) 145; KUngner 45 (Hoffmann, Jahresber. d. phiL Ver. XLVII 60) Jaeger...148 sq, 3. Phil. Woch. 1925, 827, 891. De Stoicis v. huius edi p. 118, 25sqq. et Zelleri libnan illnm III» 2, 923, 6; 925 ("gestattet de Stoizismus grSBeren EinflnB, aU er sich viellekht aelbst gestand•). A Prolegomenn.
IX Prolegomenn.
IX cum scriptorum pedestrium tum poetarum satis multos at- tulerunt Murmellius (Migne LXIII 885 sqq.), Schepss, Henricus Huettinger. 1 ) Fontibus eos tantum locos similes inserui. quorum Boethium memorem fuisse pro certo habeo velut Martiani Capellae. De reliquis hic ad editiones commentationesque relegare satis mihi visum est. Quid enim quaeso inde redundare potest. quod exempli gratia Boethius I m. n, C caelo aperto, Seneca bis aperto caeh (aethere), Boethius III m. vrn. 17 et Seneca jwhim stelliferum habet, Tityos et apud Boethium III m. xn, 39 et apud Horatium Carm. III 4, 77 inducitur? De Seneca rectius quam Sitz- mannum (nullus fere est versus in Boethio, qui non e Seneca depromptus esse videatur) Huettingerum iudicasse puto (1902, 72: haud scio an parum recte Peiper opinetur omnes illos Senecae locos revera Boetio ob oculos rersatos esse); cf. In- dicem locorum et metra, quae Peiper p. 219 sqq. e Senecae tragoediis repetit.
IIL DE INTEBPRETIBVS ET COMMENTATORIBVS CONSOLATIONIS.
Ad Peiperi Prnlegomena, 1 ) Ueberwegii librum iam al- latum, Groeberi et Pauli enchiridia (GrundriB der roman.
Klingner 88, 4: quoniam Chrutianum cnm Juitte rt opera Otrnloyirn ecripiUie iam eonetat, ium oput ut ad Stoieot cnu/ugere. Bonnaud, Spcculum IV 201, 4 Xeoplatonicos Stoicorum doctrinam moralem secutos esse, pliysieani reieeisso ruonet.
') Stuolia in Bottii carmina eollata. Programm. gymn. vct. RatU- boncnsis 1900 et 1002; v. F. Wilhelm, Maximianut n Boethiut. Mus. Rhen. LXII 091 sqq. et editionem Adriani a Forti Scudo infra adferendam.
*) P. Xl.Isqq., Llsqq.; addas G. Hnet, La prmiire edition de la Cont. de Boece en Heerlandait. Melanges Havet. Paris 1895, 561 (agitur de inferioris Germaniae interpretatione primum u. 1485. Gandavi im- pressa, qune cum interpretatione Flamandica transcripU est in codice quodam Par. X. acqu. 1496) et Thomas in Soticet et extrail* det mtt. de la BiU. Nat. 41 (magistri Petri Parisiensis versio Francogallica et com- mentarius in codice Vat. Lat 4788). De versionibus a. 1473, 1794, 1918 X Prolegomena.
[deutschen] Philol.) lectore relegato hos interpretes. commentatores 1 ) commemorare satis habeo.
Regi Alfredo, cum Consolationem in linguam Anglo- saxonicam verteret, praesto fuisse commentarium sive potius paraphrasin ab Asserio episcopo, qui non ante a. 880. regis praeceptor erat, confectam constat. Simili- tudinem quandam intercedere inter Alfredi versionem seu paraphrasin et scholia ad Consolationem adscripta docuit Schepss*), cum vetusti illiua commentarii specimina e codice W, in quo perpetuu3 commentarius (quem K littera insignivit) Consolationem sequitur, et e Monacensi 19.452 (Y) deprompta 5 ) programmati Virceburgensi a. 1880/1., p. 32 — 37 inseruisset.*) Idem commentarium illum ante a. 890. confectum Asserio praesto fuisse putat. Quaestione de commentarii auctore instituta neque Lupi Ferrariensis genera metrorum neque Trithemii verba fide non satis pnblicatis t. caput quintum huius praefationis. De inilatoribui ad praeter Peiperum i p. LVI sqq.) indicem Patrologiae Migneanae (CCX 1281). Wattenbach, Benedictut de PiUo (Festachrift rur BegrilBung der Heidelberger PhiloL-Vere. 1865, 106; ct Sabbadini in BibL jtor. del rina- tcimeute V 153sq.), A. Auer, Jok. v. Damlach und die TrottAucher com II. bii 16. Jakrh. (Beitr. z. Gesch. d.Philos. XXVII) Monach. 1928, A. Doren, Fortma im MiUdalttr. Yortr. d. Bibl. Warburg 1922/23 I 86, indicem Alagherianum editionis, quae inlra commemorabitur, et quae Doren p. 108 adn 86, Klingner 118, Rand 9, 1; 12, 3 de DanUo adnotarerunt, de aucloritate praeter ea, quae Peiper p. LXsqq. congessit, G. P. Doli in Am.Joum. e/ Philol XLIII (1922L 168 (Imprisoned Eoglish Autho and the Consolation oi Philosophy oi B.. 356.
') GrWG, qui Sabbadinio (L c. 14, 75) Boethio aequalis fere fu" ridetur, commentarium in Consolationem errori cuidam (fortasse Amplonii Ratinck) debert exponit Martin (Stud. B. Gesch. u. Kultur d. Altert XIV 8/3, 1927, 183).
*) Archi» L i. Stud. d. neueren Spraehen XCIV (1895), 149. ) Praeterea p. 157 adfert Aurelianensem 226 (codicis V gemcUum), Escorialensem e n 1 (de Gothano t. Peiper p. XXXXII). Ilarleianum 3095, Monac. 15825, Par. 6401, 6401 A, 6402, 6639. 8039, 8308, 10400. 14880, 1509 0, 160 93, 17814, N. acqu. 1470, dirersum autem et paulo recentiorem esse commentarium in codice Sangallensi 845 contendit et scholia, quae m Carnotensi, Einaidlensi 179, Metenai, Monac. T, Par. 13953, W exstant *) Aliud specimen exhibet Arch. f. lat. Lex. VIII 500.
Prolegomena.
XI digna neglexit (Chron. Hirsaug. I 113 ad a. 970.): Claruit etiam his temportbus in Monaslerio Fuldensi post Wernherum Poppo venerabilis numachus magister scholarum consensu otnnium constitutus. Eic, ut Meginfridus testatur, libros Boetii De consolatione primus inter omnes suis commentariis «r- planavit. Schepss p. 159 a Trithemio confusos esse suspicatur Popponem et Bovonem, qui initio decimi saeculi abbas Novae Corbeiae erat et hortante Bovone, propinquo epi- scopo Catalaunensi, commentarium in libri tertii carnien nonum confecit; v. Angeli Maii (qui codice quodam Vati- cano usus est; cf. Harl. 3095, Met. 377) Class. auct. III 331—345 et Migne LXIV 1239; I. A. Endres in Ann. philos. soc. Goerres XXV (1912), 364. Genera metrorum Servati Lupi, 1 ) qui abbas Ferrariensis paulo post a. 862. mortuus est, apud Peiperum p. XXV habes neque quicquam lucramur codicibus adhibitis, quos Lupi tractatum exhibere in capite IV. huius praefationis adnotatum est (F optimus esse videtur). Arithmeticae et Topicorum Boethianorum codices commemorat (Mon. Germ. Epist. VI 16, 26; 20, 6; 24, 24); commentarium in Consolationem eum confecisse neque adfirmari neque negari potest.*) Specimina com- mentariorum in commentatione quoque invenies, quam ad Notkeri Labeonis versionemTheotiscam 3 ) si minus saeculo X. exeunte attamen XI. ineunte confectam respiciens Naumann inscripsit: Notkers Boethius.*) Quod Remigii Autissiodorensis 5 ) commentarium (R, cf. infra codicem Trevericunil ') Cf. C. H. Beesoo, Loup of F u i m t» tu tcribe and ttxt critic, The Mediaeval Acad. of America. PabL 4. Cambridse Mass. 1930.
*) Cf. Schepss p. 159: "AuBer Aldbelm trerden die Gr68en ron Fulda. Ferrieres, Auxerre in Betracht ru ziehen und ihre AnsprQche auf die Urheberschaft ron KY zu prflfen aein.'
') E SangaUensibus 825 el 810 edita est a P. Piper (Genn. Bflcher- schatz VIIL Freiburg i. B. 1882); cf. librum Lindahlii, qui ad p. 9, r. 10 allatus est.
*) Quellen n. Forsch. zur Spraeh- u. Kulturgesch. d. germ. Vfllker. CXXL StraBbnrg 1913; cL PhiL Woch. 1918, 832.
*i De Remigio, auctore commentarii in Boethii Oputcula tacra con- scripti, T. PhU. Woch. 1931, 1304 {Eechercha OiM. III 23T).
XII Prolegomena.
distinguit a paulo meliore (X), non improbabilis est opinio neque vero a Naumanno satis probata. De vetustioris cuiusdam commentarii auctore si coniecturam proferre licet, in censum veniunt Dunchad, 1 ) Elias, Heiricus Autissiodorensis. Lupi discipulus, Remigii magister,') Mar- tinus Laudunensis, 5 ) Ioannes Scotttis. Ab E. K. Rand') erutus est Scotti in Boethii Opuscula sacra commentarius, cuius cum indole nescio an consentiant glossae inter- lineares et marginales in codice V litteris, quas dicun' insulares, 5 ) conscriptae. 6 ) Rand p. 12 propter scriptur; ») Cf. Bull. John Rylands Libr. IX (1925), 130. *) Quellen u. Unters. zur lat Phil. dcs MAlt I 2. •i Compendia tamen plerumque oecurruat, quae ia Europae con- tinenti manscrunt. De Scotti manu utique diversa v. Acta Acad. Bavar. XXVI 1 (1912), et quae PhiL Woch. 1924, 788 de commentatiun- cula qoodam Raadii cxpoHuL •J En habes specimina quaedam: (12, 9o) interiectio. (12, 10 «nirine») ut te dtlalori vel prirteipi oppoueret pro talute totiut tenatut. (12, 12 futearrnt) maeularenL (12, 14 imita) o magiitra. (12, 19 eaptare) detidcrarc (item Ty, 112, 20 contimUem) rationalem. (12, 21 penetral) Kcretum (itemTl. :domut) jm»(?). (12,22) lymmachut timititer xxl aequaliter. (13.5 ultro) intuper. 1.13, 9 quo) unde. (13, 10) ipta opinio. (13, 14 affingilur) componUur. (13, 20| jeitum animi exprimcnttt. • 13, 22 incitari\ prorocari. (iruonlc» imoocntti. (non modo) non tolum. (13, 23 privatot) alimatoi; cf. Corp. Gloss. IV 182, 9. (ad II m. u): Ycrba iita eunt philotokie (sic) nunc; hac- Unut fuerunt fortuna. (26, 23) lelle que antrferebanlur ■! erat maxima digniUu, ti qui ea rttider{et) (f. 30'; ia roarg. f. 29': Curulet tllac iunl, ubi eonmlet de curru detcendenUt retidebant). (26, 24 sqq.) pra triampho lociu genui dignitatii aut corona dabatur aut diccbalur. hic laudem oratorii inulligehatur. (II m. VI) trionei dieuntur qnaii Urrionei quod terram Urunt unde ( t bot jraece trion. Iptc autter calilut aUjue fulmineut praetcr Isid. Et. III 71, 7 cf. Festi loeum lacunosum 339 M.. 54'J Thewr., 45fi, l L.). (43, 15) Pabriciut fuU rex Romanorum, yui propUrea dicitur fidelt, quia rem publicam tercaei!. Ipte rapondit Uyati. Samnitium eqs. (v. Serv. Aen. \ I 844). (L L 16) propterea rigidut dieitur, quia tcmetiptum interftdU (.55,4) «Uieet ut non habeant «Xicitudinem nee ipte toUieitudine. corum Prolegomena.
XIII insularem fide digniorem esse dicit Laur. LXXVIII 19, ubi vitae III. Peiperi, quae praefationis in glossas speciem prae se fert (Rand 96), praemittitur: Verba Iohannis Scoli. Explicationes metricae, quae in V eadem manu insulari satis multae adscriptae sunt, non omni ex parte cum Lupo consentiunt 1 ); velut haec verba restant I m. v (quod ad Lupi quintum anapaesticum Pindaricum pertinet) in margine adscripta:...daricum metrum |...daro dictum non quod I invenisset iUe \...stans anapaestum et spondeum. Ut diiudicari possit, num Heiricus (cf. Rand 15—78, 83) Ioannis glossas, Remigius*) Heirici commentarium ad- hibuerit, totam scholiorum farraginem perscrutari opus est, quod an operae pretium non sit dubito.
AdaWoldi, qui episcopus Traiectensis a. 1027. obiit. commentarius ad III m. ix (p. 63, lTsqq.) traditus quod sciam e Par. 6770 et 7361, Vind. 388 a Gu. Moll editus est. 3 ) Cum Guillelmi de Cortnmelia commentario. quem Peiper p. XXXXV. commemoravit, conferenda sunt, quae H. Cuntze*) de Mon. saec. XI. exposuit, qui commentarium exhibet item ad fratrem G. ordinis praedicntoriim missum. De Dionysio de Leuuis (Lewis) vide nunc Dionysii Cartusiani op. vol. XXVI Tornaci 1906 emissum. E reliquis commen- tariis niaximi momenti sunt ii. quos GuiUelmus de Conchis (cf. Muelleri Enchirid. IX, II 3, 218) s. XII., Nicolaus Treveth et Robertus Groshead s. XHl, Thomas Anglicus (non Thomas Aquinas) s. XIV. confecerunt.
mentem r-mardeanl. rculrut dicilitr rinculnm, nru!™ tamm aeumen uniit euiutque rei. (C0, 4 echinHt) cf. Gorp. gloes. V 19. 14. (ad mediam lere prosom III 9) Auijnttimu dieit: Quid malum niti privatio bom tl rilium. honit • CoaHentit cum Lupo explicatio metri PbaUecii, quae ad Mortianam Cnpellam (p. 17, 15 editionis Dickianae) adfertur c codice Benedictoburano (Mon. 4559) a. XI.
*) Cum Remigio aliquo modo (t. Maaitium in Enchir. Muelleri IX 2, 509) cohaeret Avnardus de S. Apro Tullensi, qui Par. 15090 scripsit.
") Kerkhistorisch Archief III (Amstelodami 13621 163.
') Die Hs. 14336 der k. Hol- u. Staatebibl. in MOnchen. SuppL i, hist. AbteiL der Zschr. f. Math. u. Pbys. XL (1895) 79.
XIV Prolegomenn.
Ad seraonem, qui a provincia Gallica nomen habet carminis anno fere millesiuio ») De captivilate et mort Boethii conditi adfero specimen 8 ) codicis AurelianensL quem Peiper saec. IX. tribuere voluit.
Graecae interpretationis saec. XIII. a Maximo Plant confectae, quam integram neque vero omnibus codicibus ad- hibitis (cf. S. B. Kugeas, Philol. LXXIII [1914/6], 318. Vat. Gr. 328, 329. Vind. phil.Gr.251) primus edidit E.-A.Betant (Genavae 1871) non omnibus locis, quos tractavit Sp. Base De locis quibusdam Boetii librorum. 'Ad^va IV (1892) 341- 363, sed hic illic ratio habenda est, v. p. 86, 22; 92, 1-1 IV. DE CODICIBVS.')
IV. DE CODICIBVS.')
En babes codices a. 1100 vetustiores, qui a Peipero Schepssio aut a nobis in huius editionis usum adhibiti sunt recentioribus quibusdam ob causas, quae suo loco allat sunt, intermixtis.
1. Alenconienri, 12 (S. Ebrulphi TJticensis), 8. X. ut videtur, a Schep familiae K (t. supra p. X.) adscriptus. Epijrr. iuc. Ut gaudere nlel.
2. Antverpiensis musei Plantiniani M. 190 (prius 38), qfl in altera editione Peiper usurus erat, initio EL saecti scriptus, Gallicae originis cum scholiis et glossis; insi emendationes Pulmanni; 116 f., 18 v. 4 ). Signavimus Anrv. s 3. Aurelianensis 270 (226; Floriacensis), s. IX. (Schepssi qui eum inspexit, auctore) 320 f., 240X160, 20 w. Cont nentur Consol. et (inde a f. 231) quinque Ojmscula sacra.
'l CL C. Voretzsch, Einfilhr. in d. Stud. d. altfranz. Lit' 1913, 31. *) Monaci, FaaimUi di antUJii mu. per un delle Kuole dijilol. neolai. tab. 33-39.
*) De carminibus a vcrbis Ct gaudere nlet ct Vt tatei ponti in- cipientibus v. Peiper p. XIHJ.
*) Alter Antrerpienti, musei Plant. (M. 250, prius 100, 112) in cata- logo. quem publici iuris fecit Sevmour de Eicci (Sev. de, Bibl. XX 1»IA p. 227), XIII. saec attribuitur, initio saec. XIV. ab J. Denuce <CalaIogue de, *». du Uutte fWin-JT, Anvers 192«), ut benevole nos certiores fecit rector Musei Plant, M. Sabbe.
*) De Argentoratensi 3762, s. XI.: ConsoL III 10-m. ru e. Cat. geniral de, uu. de, biU. puU. de Franee. Depart. XLVII.
Prolegomena.
XV Ex iis, quae Schepss enotavit, magnus cum codice V (no. T8) consensus patet, qui ad correcturas quoque pertinet; in mar- gine raro scholia adscripta sunt, saepius Lupi explicationes metricae ad singula carmina exstant. Cf. Delisle in Notices et extraits 1884 et de Albino, codicis librario, Bibl. ecole d. chart. LXLT 157. Xobis Aur.
5. Btmljergenni M IV 2 <F7 DombibL), s.X.(cf.Jaeck, Schrifttafeln III 4, 81, binis columnis neglegenter exaratus, a Peipero (B) collatus. Conti- nentur: Contol. et Ambros. Ve exeetni Jratru. Epigr. inc. Ut gavdere tolet.
6. Bambergensis M V 12 (F 21), s. XI., in margine me- trorum nomina e Lupi commentario repetita sunt. Peipero, qui librum contulit (Q, aut ex ipso Bernensi 179, antequam is correctus est, aut ex eius simillimo codice descriptus esse videbatur; neque vero dubium esse puto, quin ex codice T correcto fluxerit. Siglum item C.
7. Bemensis 179, s. IX./X., 64 f.(quorum ultimum continet Prisciani grammatici Particiones versuum duodecim Aeneidos principalium: Gr. L. III 457). lnest: Consol. cum scholiis et vitis. Contextus, ut verbis utar Peiperi, qui collationem habuit Kurzianam, scatet mendis, quibus librarius negle- gentissimus in scribendo verba auctoris depravavit; cf. Naumann Ll. 9. Siglum retinuimus K.
8. Bernenn* 181 (olim magistrorum de Sorbona), s. X.'XI.. 83 f. (v. Peiper p. VIIII), desinit p. 126, 25 praettare, saec. XIV. guppletus est; a Bloeschio bibliotbecario Schepssii gratia inspectus.
9. Bernetuu 421, s. XI., 70 f. Insunt: Traet. netr., Vitae, Contol. Peiper (ed. p. VIIII, XXXV sq.). cui est 0, eum maxime interpolatum esse dicit.
10. Bernenrii 455 et A 92, s. IX/X. Insnnt: fragmenta quaedam, quae videsis npud Peiperum p. VIII sq. (JS).
XVI Prolegomena.
12. Cantabrigientit CoU. Corp. Christi 214, s. X./XL, cuius folia non intcgra servata sunt, quia mures ea corroserunt. Insunt: Tract. mttr., Vitae, Contot. Inspexit Henricus SchenkL 15. Cantabrigientii TJniv. 1567 (Gg V 35), a. XI. Insunt: Iuvcneut, Seduliui, Arator, Protpcr, 1'nulenli'u, Contol., Sabani ilauri, Aldhelmi, aliorum carmina. Inspexit Henricus Schenkl.
16. Cantabrigienni Univ. 2007 (Kh III 21), fc XI.
17. Cantabrigiennt Univ. Nn IV 25, 26: notae Askewii in ConsoL plerumque ad codices Cantabrigicnses, Londincnses, Parisinos spectnntes.
18. Carnolmuit 59 (91), s. XI.. 95 f., 285 X 185, 21 vv. Insunt: Vilae, initium traet. metr., Contol. cum schol. Metensi et Sangallensi 844 simi- libus; Schepssii jrr.it ia inspexerunt C. B. Gregory ct G. Gundermann.
20. Eintidlentit 179, s. X., 190 p., 266 X 220. Insnnt: Gregorii epi- tiolae, VUa, commentar. in Contel., tract. metr. Inspexit G. Meier.
SL Eimidlemu 302, 8. X-, 144 p., 280 X 220. Continentur: Arator, Contol. cum Vila et tract. mctr^ Protper, Prudentitu, Boni/aeiut, Aldhelmni: collatus in Peiperi usum (Jf). Epigr. inc. Ut gaudere tolet; cf. NaumanB 14 «qq., Steinmeyer 424.
22 a. ErfurtentU Amplon. 27, a. XI.; XII. {ErfurL) 23. Erlangensis 301, s. XI, cum editione Sitzmanni col- latus ab A. Pfeiffero, Beitrage wm Kenntnis alter Biicher «• Uss.. Hof 1783, I 139, II 149. Signavimus: Erlang.
24. Eteoriolcnti, e II 1, g. XI. (cf. Sitz.-Ber.d.Akad.WienCXI461,CXl 470 et Antolini catalogum; de nota Anglosaxouica Schepss, AreA. /. Stt neuer.Spraehcn XCIV, 1896. 157). Insunt: Troet. metr..CotuoL cum.
25. Florentinus Laurentianus XIV 15, s. IX. in. (non XI) 90 f., 242 X 188, 26 w. Continentur: Opuscula sacra Consol. Epigr. inc Ut laetus ponli. Ut gaudere solel. Col tus ab A.Soutero Oxoniensi. Siglum: L.
26. Florentinus Laurentianut LXXVIII 19, s. XIIJXUL, 47 f., 33 w.; conunemorandm est propter Vitag iam a Mabillonio Mm. Hal. I 219 edit cf. V.teUi-Paoli, CoUezione Fiorentina. lat. IV.
Prolegomena.
XVII 28. Gothantu 103. 104, s. XI./XII. Peipero A; propter Vitas adferendus. Insunt praeterea: Tract. metr., Opuscula sacra, Consol.
*-.- 30. Londmientit, Mus. Brit., Additional Ms. 15601, a. X./XL 31. Londinientit, Mus. Brit., Additional Ma. 19726, s. XL 32. Londinientit Arundetianut 514, s. XIV., unum solum fol. s. XI. habere dicitur.
33. Londinientit Harleianut 2685, s. X., praeter Consol. Fulgentium et Martianum Capellam continet.
34. Londinientit Harleianiu 3068, s. XI. Inest ConsoL liber I.
35. Londinientit Harleianut 3095, 8. IX./X. (Ruodberti liber, v.Gottlieb, Uber miUelalC. Bibliothekenll219) cum Opusc. sacriset ConsoL; cf. tab.LVIL in Cal. o/Aneient Mtt., ubi specimen commentarii et explicationum metr. babes. W. M. Lindsay, vir doctissimus, mea gratia inspexit.
36. Maihingensis bibliothecac Wallersteinianae I 2 Lat. in 4°, ms. 3, s. X./XL (W) a Frouniundo 1 ) scriptus, 113f., 270X220; cum scholiis et comment. Schepssius in pro- gramm. Virceb. a. 1880/1 codicem parvi pretii contulit et iusto plurisfecit. Explicit: Utgauderesolet. Cf.Naumann 2,14.
37. Metensis (S. Avoldi) 377 (O Peipero»), nobis Met. s. X./XI., 100 f. Insunt: Tract. metr., Vitae, Consol. cum schol. ad Carnot. et Sangall. 844 proxime accedentibus (cf. Studemund, Bresl. phil. Abh. II 3, 1888, 75), titulus * opusculi De trinitate; inspectus ab H. Burtin Metensi. Expl.: Ut gaudere solet. Ul laetus ponti.
38. Monacensis 14324 (Emmeranus 324), s. X./XL, a Peipero collatus (E), qui similitudinem quandam cum V intercedere vidit.
39. Monaeemit 15825 (Salisburgensis), s. X./XL, 250X 180. 24 w. Continentur: Vitae, Consol. cum schol. et nonnullis explicationibua metr. Inspexit Schepss.
') Cf. J. Kempf, Froumund eon Tegerntee. Progr. d. Ludwig-Gymn., MUnchen 1900. Mon. Germ. Epiri. tel. III 1, 1926, p. XI sq., 18, 6. 49, 20. LXYU. Eotthiu. Con». (W»inb«rf «r.) b XVIII sacra (praeter librum contra Eutychen), Consol. cum scholiis quibusdam (v. Naumann 14, 17), metrica explica- tio ad I m. v (p. 13, 25sqq.); carmina litteris uncialibus minio exarata sunt. Quintus quaternio olim excidit: quae nunc f. 33 — 39 leguntur, saec. XI. c codice Maihingensi rv. Schepssii progr. Virceb. 27) suppleta nullius pretii sunt. Codex T, cum ex eo descriptus sit Sangallensis 844 (v. infra 69) anno 872. utique antiquior, saec. X. adscribi nequit, iinmo si litterarum formas (crassas hastas superiores et litteras velut r et < inter se coniunctas) spectas, initio saec. IX. tribuendus est.
41. Monacenrit 19452 (Tegerns. 1452), s. XI., 76 f.; cf. Scliepssii progr. Vireeb. 30 ( Fi, Nnumnnn 2 sqq.
42. Montepemlanut II 306, & IX. exeunlis. 222 f., 230 X 160. 27 vr. Insunt: Opuscula sacra, Consol. Ilin. v; inspexit C. R. Gregory (huius cd. p. 36,20: qui).
43. Oxonienrit Bodteiantu 38 (olim Petri Danieliset Nicolai Ileiiisii), s. XI., f. 30-57. Cannina praebet.
44. Oxonienrit Bodleianut 806 (Auct F 1, 15, olim Leofrici cpiscopi Exoniensis, v. C/o#». Beview IV 241; Sitz.-Ber. d. Akad. Wien 139 X 67), s. X. Insunt: Tract metr.. Vitae, Consol., Persius (cf. Paris. 15090); 45. Oxonienrit CoU. Corp. Christi LXXTV, s. XI. in. Inest Cons. cum trmct. metr.