Ras». ad arg. Dicendum quod fecundum quod hzc dictio Solus, tenetur fyRcategorematice, importat priua- tionemaffociationis, & locutio fimpliciter eft vera, ex- clufo illo fenfu quo importatíolitudinem, quia ficnon accipitur in diuinis, ficut fupra di&um eft. Secundum enim quod importat priuationem a(lociationis vera eft.
.—,[Quiacumtripliciter poffit eam importare, in quolibet Expl i fenfulocutioeít vera. Poteft enim hzcdictio So/w, im- VOR ME portare priuationem affociationis reípe&u formz ter- Aen: mini fubiecti,vt dicatur folus Pater, id eft, ille qui eftfolus Pater, & (ic abíque dubio veritatem habec: Solus Da- ter eft Pater. Vel poreftimpottare priuationem aflocia- tionisieipectu przdicadi, & hoc dupliciter, vel in paiti- cipando, vt quiaalii non conueniat, & adhuc vera e(t, quía hoc przdicatum quod eft Pater, foli perfona Patris conuenit: illa enim proprietas Patri conuenit, & ita quednullialii. Vel poteftimportare priuationem aífo- ciationis in compartici pando,vt cum dicitur: Petrus co- medit fólus,vel vadit Romam folus, non quia alius non cat Romam, vel non comedat: fed quia nullus comparticipat cum eo,quamuis patticipet, & fic locutio adhuc eft vera, quia perfona Patris non participat. vel compar- ticipaccum alia in proprietate paternitatis: & idco (e- : cundum quod folus excluliue tenetur, iudicatur locutio vera.
t. Áp illud ergo quodobiíicitur quod Selw,idem eft | quod non cum alio,dicendum quod negatio illa nó fimpliciter excluditalium in eo exiftendo, fed excludit aliü reípeétu forma fubiecti, vcl praedicati, in compartici- |pando, vt vifum eft: & quamuis Pater cum aliis exiftat, & non poffit fine alio effe, quia tarnen proprietatem pa- ternitatis cum alio non communicat, ideo habet fimpli- .iterlocutio veiitatem.
Lib. L Diit. XXI.
cft Pater, dicendum quod ficut di&um eft füpra, did dicit diuerfitatem fecundum rationem dicendi, vel in- telligendi in verbo propofito: fed in expofitione huius dictionis, Selu;, dicit diuerfitatem, fiue diftincionem in fuppofito. Et quiaDeus in EpoRte non differt á Patre, immo fupponit pro Patre: ideo non fequitur quod di-| ' Quai TL 1. Àp illud quod obiicitur quod alio eft Deys, alig Cio excluítiua addita Patri, excludat Deum.
3. Ap illud quod obiicitur quod, Alis, implicarfor- mam aliquam Conde quam conueniat: dicendum quod iftud non oportet,quod ifta fit forma perterminü importata, vere enim dicitur: Homo eft aliud ab afino, nili quando adueni: illi termino immediate, vt cum di- citur alius afinus, includitur conuenientia in natura cóimuni:íed cum dicitur:Solus Pater, non eft dicere quod B |Pater,& non alius Pater, fed Pater, & non alius à Patre: & idco non importatur conuenientia in forma propric- tatis Paternitatis cumalietate; fed fufficit quod fitalia perfona:Pater enim e(talia perfona, vel etia alia effentia: & iftaexcludit hoc quod non eft Soli, & fic patet illud, QY £STIO IL An dictio exclufiua, Solus, vere Addatur terwiwo perfonali. ve(pectu. predicati communi.
Et de Pot.q.10.art. 4. ad 12. Scotus im Reportatis 1.Setutent.difl. 31.4. v. ZBgid. Rom. 1.Sent. difl. 21. princ. 2. q.1.
Trum diio exclufiua vere addatur termino pet^ 4 uie fonalirefpectu przdicati communis, vt vere dica-| cum.
tur:Solus Patereít Deus. Et quoad fic, videtur auctori- tate & ratione, Auctoritatofic: Ecclefia cantat: Tu fo- lusaltiffimus lefu Chrifte. Et illud: Beo Patri fitglo- ria, eiufque foli Filio, &c.& confimi]es multa inueniun tur.: 1. Ir: Nemo nouit Filium nifi Pater:fed nemo nifi| Matri.
Pater & folus Pater conuertuntur: ergo folus Pater no- uit, & hocprzdicatum eft effentiale,ergo, &c. 3. lreM ratione videtur. quia dictio exclufiua addi- raalicui, non excludit nifi alium; fed tres perfona non habentalietatem refpectu praedicati fubftantialis: ergo addita vni non Erb aliam refpectu calis predicatiied Ii non excludit, locutio eft vera,ergo,&c. 4. IrEM di&tio exclufiua addita alicui, non excludit quod eít in eo vt pars, vti dictio exclufiua additur Pe- tro,non excludit pedem Petri; ergo cum maiori ideni- tate fit Filius in Patre quam pes in Petro,dictio exclufiua addita Patri non excludit Filium.
CowrR A: Nec Pater folus,nec Filius folus,necSpirt-|Fandi- — cus fanctus folus Deus eft: ergo nó vere additur refpectu menta.
cermini communis. IrTEM omnis propofitio in qua pradicarum commu- nius eft (abiecto additaexclutione ad fübiectum eft fil E ía,quia nullum tale przcife conuenit fübiecto: (ed ralis eft hzc,& confimilcs.Solus Pater eft Deus:ergo,&c.
Ir£M dictio exclufiua addita alicui, excludit omne illud quod ponitaffocfationem cum termino, & hoc pa tet, quia priuat affociationem:fed Filius ponitaffociatio" nem cum Patre, vnde Pater cum Filie,eit Pater cumalio.
IrtM dictio exclufiua excludit omne aliud, & ma- xime oppofitum, fed relatiua funt vna differentia oppe- ficionis, ergo addita vni relatiuo, excludit aliud: ergo addita Patri excludit Filium, & fi hoc, om- nes tales fant falíz. * * RA * CoNcLYe E -. ol ig -- a dui Y Coucrvsrieo. Bis. tlü, N n Didlie exclufiua vere additur termino perfonali refpeim pra- Pi » dicaticommuni, fi faciat exclufionem compofitionu m ^ intellecle circa fubicibum non autem exclu- 1 fionem refpectu compofitionis prin- aff cpalá. VH ja 153 — INefpbfio aliorum- |impliciter & fine diftindione concedunt has & confi- — |miles:Solus Pater eft Deus,& pofitio eorum eft quod di- &io excluftua addita vni relatiuorum non excludit reli- quum. Et ratio huius pofitionis eft, quia non excludit quod — ad terminum, & intelligitur in termi- no,vtaddita homini,non excludat animal: fed vnum re- lariuorutm intelligitur in altero, & confequitur alterum: quod, So/u, excludit oppofitum, dicunt quod relatiua [unt differenti oppofitionis & entis, Oppofitionis, (c- cundum quodad idem, & fic addita viii excludunt aliud. Vnde fequitur: Ifte eft tantum Pater, ergo non eft Filius. Secundum quod ad diueríes comparantur, funt diffe- rentiz entis.& fic pofito vno, ponitur & reliquum, & v- num non excluditurab alio,quia dictio excluftua illa, fo- ^um, aliud excludit quod non neceflario concomitatur. Sed hec pofitio non videtur conueniens.Dictio enim ex- clufiua priuat affociationem, ergo excludit omneillud quod ponit circa ipfam affociationem:& ideo addita Pa- ai,excludit Filium. Et propter hocaliaeft opinio quod dictio exclufiua addita Patri, excludit Filium, & hac po- (itio magis eft probabilis. Secundum hanc pofitionem procedendo, diltinguend v funt huiufmodi locutiones, * |fecundum quod diftinguit Auguftinus, & Magifter tan- git, quia, Solus, poteft facere exclufionem refpectu com- pofitionis intellectz circa fubiectum, vel refpectu com- De pofitionis principalis. Si primo modo, tunc eft fenfus: E Solus Pater eft Deus, id eft, ille qui folus eft Pater eft Deus: & tunc remouet formam termini fübiecti ab a- liisynon formam pradicati, & fub hocfenfu vera funt o- mnes. 4«.4.de |^ 1. Erfub hocfenfüaccipit Anguftinus: Solus Spliitus Ir».14)4. (anGtus eft rantus, quantus eft Pater & Filius. Si autem ""* lfciat exclufionem refpectu pri ncipalis compofitionis " locutio eft falfa, &c omnes falis funt, proprie loquendo, — — Imptoba- tio.
Refpófio propria.
P. |cum dicitur: Tu folusaltitfimus Iefu Chrifte cum fanéto " Spiritu,& fic patet primum. 2. Àp illud quodobiiciturfecundo quod folus Pater . jaquipollet huic: Neto nifi Pater, dicendum quod falfum eft, quia, Nemo, dillribuit pro natura,non pro períona:So- i w autem additur termino perfonali,ideo excluditperfo- d nam, ideo proprie loquendo, hxccfttalía: Solus Pater nouit Filium, quamuis hzc ftt vera: Nemo nouit Filium nili Pater,quia tenfus eft: Nemo,id eft,nulla creatura, nifi ille quieft eiufdem naturz, vt Pater. " Due 3.4. AD illud quod'obiicitur quod dictio exclufiua ex- 2 cuditalium: dicendum quod excludit omne aliud vel alium, quod non przdicatur, nec fubiicitur, fedaffo- catur, fiue fic aliud in forma, fiuein fuppofito: & quo- niam Pater cum Filio refpectu praedicati fubftancialis af- Üo lociantur: ideo refpectu illius excluduntur inuicem: & : quia pars non affociatur,ideo nó excluditur, Vnde iden- itas maior vel minor nihilfacitad exclufionem, fed ra- uo affociandi, vcl nonaffociandi. Etfi obiiciatur quod di&tio exclufiua addita diffinito non excludit diflinitio. - nem,& antecedenti non excludit confequens, breuiter dicendum quod fi contequens ita fequitur quod non ponataflociationem, & diffinitio non claudat in fe di- uerfum, tanc non excludir.Si vero alitereft, tunc exclu- dit, & contradictorie oppofita implicantur in antecc- Li 5,4, | dente. Vndehicim plicatur contradictio: Tantum Pater I.t5 jy et. Huicautem politioni concordat Auguftinus qui ne- "mi. [gathanc:Solus Pater eft Deus,& confimiles.
Pd Dit XXIL — - RzsP. Ad Arg. Hiceft duplex pofitio. Quidam enim ergo addita vni, non excluditalterum. Et fi opponatur nifi addatur determinatio vt artetur excluíto, vt patet!
E DISTINCTIO XXIL DE NOMINV M DIF- FERENTIA, QVIBVS V.
TIMVR LOQVENTES . DE DEO.
ae 05T predicla nobis differendum vi- |Sexnomi- s E detur demominum diuerfntate; quibus num diffe- ehm, loquentes de Vnitate ac Trinitate inef- TARDO EN fabilivtimur. Detmmde » demeor:f!ran- |logi ad fen- C.) dum efl.quibus modis de ea aliquid di- |/*" catur. illnd ergo precipue teneamus, quedam effe noma diflincte ad fimaulas perfomas per.i- nentiayut ait Augufltrus in 4.de Tripitatequa de[igeu- lis tantum dicuntur perfonis, Quedam vero vnttatem effentie [fenificantia [unt,que e de [rraults fieillatim, c deom»ihus commusitter duuntur: Alia vero funt qua translatiue ac per finilttudinem de Deo d:euntur.Vizde » Ambrofius in fecundo libro de Trinitate,ait: €uo Duritis | In prip.pro- niteat fides,tripartita videtur deriuanda diflincfio. Sunt Pgite«e- exin nomina quedam,que euidenter proprietatem jper- [onamque deitatis offendunt. Et funt quedam que per[bi- cuam diuine mateff atis exprimunt nitatem. Alia "vero [urit que translatiue "x per familitudinem de Deo dicun- tur. Proprietatis itaque |idicia fant, Generatio, Filius, Verbum, Cj buin(modi: Fuitatis vero eterna, fapientia, virtus, c" veritas, C buiufmod. Similitudinis vero, A i oh Hebr.1.4 Sap.p.d Przmiffis addit quedam effe nomina, quz tempora- liter Deo conueniunt, & relariue dicuntur.
Hi adiictendum eit,quadam e[fe nomina, vt Auou-| Cap. 19. fimus att im s lb de Trinttatequa ex tepore Deo conue- HE piunt C relatiue ad creaturam dicuntur: quorum qua: damdleomnibus dicuntur perfonis,"vt Dominus, Crea- tor, Refugium:quedam autem non deomnibus, vt dona- Ius, datus,mtl/]us.
De hocnomine,Trinitas,addit.
PRAETEREA eil vnum nomen,quodde » mella perfona [ueillatim dicitur, fed de omnibus ff- mul, id eil, Trinitas, quod non dicitur fecundum Maubflantiam: fed quaficalleciiuum pluralitatem de[ranat perfomarum.
Dealiis omnibus quztemporaliter Deo congruunt, & non relatiue dicuntur.
Sunt etiam quadam nomina, que ex tempore Deo conuentupnt, necvelattue » dicuntur, vt bumanatustn- carnatus, eo buiumodi. Ecce fex wominum drfferen- tias alfignauimus,quibus vtimur loquen- te5 de Deo. Dequibus fjmgulss agendum elf. AE NE Lj 76. Lib.I Sent.
Quod nomina, quz ad fingulas pertinent perfonas, pro: prie relatiue dicuntur, ea vero quz vnitatem effentiz fi- gnificant, ad fe dicuntur, & de fingulis, & de omnibus communiter dicuntur perfonis, & fingulariter non pluraliter. in fumma ac- cipiuntur.
Sciendum eff ergo, quod illa que proprie ad fingulas ters C Filius, cvtriu[quedonum, Spiritus (ancius. Fa vero que unitatem e[fentie franificant, ad fe dicuntur. Et ea que ad fe dicuntur, fabflantialiter vtique dicuntur, c deomnibus communiter, e de fémaulss froillatim dicun- tur perfonis, cy fenaulariter mon pluraliter accipiuntur in [uyimá,"vt Deus, bonus, potens, magnus, c? buiu[fnodi. Que autem relatiue dicuntur, Jfnbflantialiter non dicun- .Iur.Pnde Auguflinus in s ib.de Trinitate att: Quidquid Ad fe dieitur,preflanti[Trsna illa, ci diuina fublimitas fabflantialiter dicitur. E Autem ad aliquid. dicitur, won fubllantialiter dicitur, fed relatiue. Tantaque eit vis citrfder (ubflantie im Patre ci Filio,ci Spiritu fanéfo, vt quidquid de frngulis ad feip[os diettur, non pluraliter in fumma, [ed fpmgulariter accipiatur. Dicimus entm, Pater eff Deus, cr Filius ef Deus, ei Spiritus [ancfus eff Deus, quod fecundum [ublautiam dici memo dubitat. Non ta- men dicimus banc Trinitatem effe tres deos, fed vnum Deum. lta dicitur Pater magnus, Filius magnus, c Spi- ritus [anclus magnus: non tamentres magnt, fed vnus emagnus.Ita enim omnipotens Pater, omnipotens Filius, ormnipotens Spiritus anctus: non tamen tres omntpoten- tes, fed unus omnipotens. Couidquiderao adfeipfum dici- tur Deus,et" de fingulis perfonts (yrmiliter dieitur c fGmud deipfa Trinitate, mon pluraliter, fed ffnaulariter dicitur. Et quoniam son efl «lud Deoe[fe, c altud magnum effe, easdem ef illi effe quod efl pmmagnum e[fe: propterea ficut non dicimus tres elfentias, fic mon dicimus tres magni- tudines: fed vnam e[fentiam, e vnam magnitudi- Zem.
' [Quod Deus magnus eft ea magnitudine,qua Deus eft, fic de bonitate, & deomnibus quzíecundum fubftapntiam dicuntur.
Sequtw in| Detsenimnoneit magnus ea magnitudrme, que non cato tom.3 ef] quod ipfe,vt quafi particeps eius fit, alioquin nator e[- fet ila magnitudo quam. Deus:Deo autem non eff aliquid pnalius:ta ergo magnitudine magnus eft qua ipfe eff. idea- que nectres magnitudines dietmus,fed vnam magnttu- dinem: nec tres magnos, (ed-vnum magonum: quia non articipatione magnitudinis Deus magnus eit, fed feipfo [emagna smmagnus eit quia tpfeeit [ua magnitudo. Ita ef dc bonttate, e? eternitate, e omnipotentia Dei dicendum est o deomuibusomnina qua de Deopo zi CONES id: adcreaturam dicitur. Et ideo relatiue nonfub[lantialigey diamanifeflum eff. m | DISTINCTIO: XXII. De Trinitate & Vnitate fecundum quod credita & intellecta rationabiliter & catholicé exprimitur.
Poff predicta nobi differendum videtur de nomi. fum diuerfitate, Expofitio textus, ferentias nominü diuinorü fecundü Auguftinü,& fecun- dü Ambrofiü.In fecunda ad maioré ex | mnibus fimul. Infecunda oftendit hoceffe verum ibi: Deus enim uon efi magnus ea magnitudine. | . Hüadyciendum eff, quedam etiam nomina, Gc. . Dub. I.
Rzsr.Dicédum quod necdiuifio Ausuftini,nec Am. b:ofti eft diminuta, necadditio Magiftu fuperflua.Nam membra diuifionis Magiltri includunturin membris di- uiftonis Ambrofii:illa enim eft perimmediata:cum enim lit trimembris, reducitur ad has diuifioncs, quiz omne nomen Deiauteft propríum, aut translatiuum. Si pro prium,aut fpectat ad (übftantiam aut ad pertonas. Magi (ter autem ifta membra magis fpecificat, quia nomen ali quod poteft ípectare ad vnitatem fü bftantiz,velab zter- no, velextempore | fimiliterad pertonas vel ab eterno velextempore Etad perfonas dupliciter, vel diuifim, vr hoc nomen, Parer: vcl (imul & coniunctim, vt hoc no- men, Trinitas, & ifta funt fex membra.
Quaft collediuum. Dub. I I e Videtur male dicere quod Trinitaseft quafi colle&i- uum, quia vnitas collectiua, vt dicit Bernardus, eft mininomine proprie collectiuo. Primo, quiailla quxnomen collectiuum colligit, habent Íimplicizei diuerfitatem: & fecundo,quia habent vnitatem fecundum quid,& econ- traeftin nomineTrinitatis. Tamen in hoc eft fimilitudo, quia . pit XXIL ger EN Amd.
nullo perfe przdieatur;ità nec hoc nomeh, Trinitas, dicatur de An períonarum,&tamen omnes fimul im- portat: ideo Magifter non dicit quod fit collediuum fimpliciter, fed quaí1.
Sciendum eid ergo quod illa que pro- - pio&ce.
Circa hoc notandum quod ex verbis Auguftini quz | hic ponuntuc& in libro deTrinitate,elicíüntur quedam regulz de nominibus diuinis. Prima eft hec: Omne no- men quod dicitur deDco, dicitur vel fecundum fubftan- tiam, vel fecundum relationem, excepto hoc nomine, bome.Secunda eft hxc: Omne nomen, quod dicitur de fecundum fübftantiam, exceptis nominibus partitiuis. Tertia cít hec:Omne nomen dictum fecundum fubftan- tiam,przdicatur de tribus perfonis fimul fumptis fingu- lariter,excepto hec nominc, perfona. Quarta cft hzc: Oe(fentiam,exceptis his qua pertinent ad vnionem.Quin- taefthzc:O mne nomen quod dicitur deDeo ex tempo- te,& non dicitur de perfonis (ingulis,predicat notionem velquafi,& hoc dicitur propter o nomen,miffus, quod dicit effc ab alio.
Nontemen tres omnipotentes,&cc.
Contra, quia cuim dicamus tres potentes, vide- tar quod pari ratione poffumus dicere trcs omnipo-| tentes. | | .. Ress. Dicendum quod verbum femperadiectiue & in adiacentia fignificat, & ideo femper trahit numerum à füppofito. Similiter participium manens participium, quia habet naturam verbi. Sed nomen, quia inquiete fi- |. guificat, aliquando fübífantiuatur: & quando numera- tur, tunc numeratur ficut nomen fübítanuuum 4 parte fuz form. Et ideo quia potens, poteft efTe participium, omnipotens eft nomen tantum, ideo non fic recipitur. Tres omnipetentes, ficut, Tres potentes, nifi omnipotens fit adiectiuum, & adic&iue tantum. Ratio autem quare o- mhiporens non poteft efTe participium, eft propter com- |. Ipofitionem quam non admittit verbum. Participium e- nim, vt dicit Grámaticus, tranfitin nomen quatuor mo- discompefitione, vtindoctus:comparatione,vcdoGtior: couftructione,vt amans illius: temporis amifione, vt a- mandus,fecundum quod idem fignificat vel idem fonat, quod amari dignus.
Dew enim non efl magnm ea magnitudine, &cc. H Dub 1.
. Quatiturde ifta ratione Auguftini. Si Deus eft parti- cipátione tnagnus, ergo magnitudo eft maior quá Deus. Et videtur ifta ratio non valere. Non enim valet: Ifte cft albedine albus per participationem: ergo albedo eftal- biorquam ipfe. | | Rz ». Dicendum quod ratio Auguftini bona eft, & fundatur füpraipfam nomirits expofitionem, quia parti- EN eft partem capere, etíi partem capit, ergo minus eitquam totum. Quod ergo obiicitur dealbedine, di- cendum quod eft maius dupliciter, vel quantum ad effe, vel quantum ad poffe: dicendum ergo eft quod partici- patio fubiecti attenditur refpectu forma vaiverhll,& quamuis ipíà fit tota in fubiectoquantum ad effe,non ta- men quantum ad poffe, quia poteft in aliis effe: Deo ta- mer nihil poteft effe maius nec quantum ad effe, nec quantum ad poffe, & idco argumentum Auguftini bene tenet quod Deus nihil poffit participarc.Aliter poteft di- ct quodargumentum Auguftini behe tenet in his formis qua nate funt aliquid denomimare per effentiam, & in mne nomen di&um de Deo refpectu creatura, indicat | E |qualitate:fed in Deo eft fubftantia mera fine quantitate, prónomen.
Iterum: Quam admirabile eftnomen tuum in vniuer(a terrá,ergo Deus habet nomen. mE Quaft.. 172 quia (icut nomen collectiuum plures fimul dicit, & de|A ralibus,quod eft per patcicipationem, reduciturad illud 5 pre. [quod eft pereffentiam:& quandocunq; fic eft,illud quod eítens pereffentiam,excellit illud quod eft ens per parti- cipationem.Siergo magnitudo cít magna I effentiam, & Deus per participatiouem, neceflario fequitur quod magnitudo eft matorquam Deus. Nori fic eft de albedi- nc, quia non eft nata fe denominare, nec de aliquo per eílentiam przdicari denominando illud.
ARTICVLVS L A D intelligentiam eorum qua in hacparte dicuntur de nominibus diuinis,quatuor quaruntur.Pri- mo quaritur vtrum Deus fit nominabilis. Secundo, v- trum folo nomine vel pluribus debeat nominari. Teruo, tribus perfonis,ita quod de qualibet fingulariter, dicitur; p |fuppofito quod plura fint nomina diuina, quaritur vtrum omnia dicanturtranslatiue, aut etiam quzdarn di- cantur proprie. Quarto, vtrum nomina di&a de Dco di- cantur fecundum fubítanciam, an etiam aliquo alio modo. | QV./ESTIO LL An Dew nominabilu fit.
Vod Deusfitinnominabilis oftenditur audctorita- AdO»vo- tibus & rationibus. Auctoritatibus fic. Dionyfius ed i de diuinis nominibus:Deum neque dicere, neque intel- | Ca».: 8f j. ligere poffibile cít. e libello de :: Myfi. T beo- 2.1rzu:Deineque nomeneft,neque verbum, neq; ra- qeu tio,neque opinio,ncque phantafia; ergo Deus eft omni- no innominabilis. | | | y. Ir Philofophusinlibro de caufis: Prima caufa] 44». Li. füperier cítomni narratione; (ed quod eft fuperius omni re de can- narrarione,eft inenarrabile, & omnetale innominabile, |//5?rep9fi- ergo,&c. HASC: 4. Ir2M ratione oftenditurfic: Nomen proportio- nem,& (imilitudinem aliquam habetad nominatum, vt vox ad fignificatum: fed Deus eft infinitus omnino, vox| 5, s. autem ornnis finita: ergo cum hullafit proportio finiti | p^yf. eitex. |.
jy Irz omne nomenimponiturd forma aliqua, fed in Deorion eft ponere certam formam. Vnde Auguftinus: Detüs quiompem formam fubterfugit, intellcQui per- uiuscíle non poteft,ergo, &c.
6. It'tM omnenomen fignificat fübftantiam cum Stper Ioan mem fermo & qualitate:ergo non conuenit Deum fignificari per no- 7. IT * M quod necDeusfit nominabilis per pronomen. Pronomen enim non habet fignificatio- nem determinatam nifi per demonftrationem, vel rela- tionem. Demotiftratio autem fit mediantibus acciden- tibus que poffunt oculis confpici: fed hec non füntin Deo, ergo videtur quod Dei neque fit nomen, neque CaoNTRA per Pfalmum:Dominusnomen eft illi Et i-| Phada. mentà, Ir?M Stot us vult quam in- | tionem expreffionis,(ic dicendum quod ficut Deus fibi relligi. Dift. Voi eft intelligibilis fic fibifoli eft effabilis & nominabicitra gent. loquitur Dionyfius & Philofophus. Si vero dicatur effa- ^39.-P4. bile & nominabile fecundum qualemcunque nomina- — - — QuaftL&ll — | oe QV ESTIO IL 8. Lib. I. Dift. XXII.
Ir x Dionyliusfecitlibrum de diuinis nominibus. Áut ergo Deus eft nominabilis, autícientia ibi tradita caffa eft & inutilis, ITEM ratione videtur, quia omne quod fe exprimit verbo,poteft fe exprimere figno verbi: fed fignum verbi — AnDeiw babeat ynym nemen, vel plura.
cftvox:ergo cum Deus fuo verbo exprimatur, poteft ex- or pci 1.4-48.Membj. imi voc*: oteít voce exprimi, poteft nomi- SDERRER A HER: primi voc::fed quod poteft voce exprimi, poteft n Hisce nari,ergo,&c. Ir£M quod conuenitintelligi,conuenit fignificari fiue enunciariíed contingit Deum ánobis cognofíci,hoc cer-|' tum eft, & fupra probatum eft,ergo,&c.: Ir£« quod conuenitlaudare, conuenit & nominate: fed Deum conuenit laudare, imo i píe fumme laudabilis, ergo & nominabilis.
JEgidisa Rom. 1.Sent.difl.22.4.2.—. Richardus 1. Sent. diff.1 2.4. a. | cue de Mayr.1.8ent dfi. 22.4.2. Thom. Arg 1.Sent.difl.22.4.1.art.2. Marfilius Inguen. 1. Sent.q.25.art. 3. dub. r. Petrus de Taranta[1.Sent difl 1.2.4.2.
Trum Deus habeat vnum folum nomen,an plura.]
Et quod plura, videtur autogitate Scripturz, quz ie ipfum diuerfis nominibus appellat. Legitur in Exodo: Exed. é.1 Nomen meum magnum, Ádonai,non indicauicis, * Ir£«:Omnipotens nomen eius. Et in pfalmo: Domi- nus nomen illi.Si ergo ifta funt diuer(a nomina, patet au- Coritate Scripturz quod Deushabet plura nomina.
Ir£M Dionyfius in lib.de diuinis nomin.plura affignar], jrinc nomina Dei, & Ambrofius fimiliter in lib. de Tr. & Ma- grologili, gifter fimiliter in litera.
Ir£M hocipfum ratione videtur,quia nullum nomen fufficienter exprimiteffe diuinum, nec in fe,nec in com- paratione ad intelle&um.Quod patet,qnia omnis perfe- Cio & eft, & intelligitur efle in Deo, & nullum nomen exprimitomnis conditionis perfe&ionem:ergo cumnan| poffit fieri per vnum,indigemus pluribus.
Ir£M illud in quo res conueniunt & in quo differunt, aut necefle eft plurib. modis dicere, aut neceffecítvnum equiuocari. Sed zquiuocatio generatambiguitatem, & tollendaeft:ergo congruum eft diuerfis exprimere nomi- nibus: ciim ergo in diuinis fit commune & toprium, & hocin pluribus,neceffe eftplura nomina efle. - a IrrM quamuis fit veritas vna; tamen articuli fidei (ant multi: fiergo fides de Deo multos articulos credit, & g corde creditur ad iuftitiam,oportet ore confiteri ad falu- té, multos poteft & debet araculos ore cófiteri (ed multi articuli vno nomine non expreffe & explicite exprimun- cur,ergo oportet habere plura nomina. a I.CoNTRA perHilarium:Non fermonires,fed rei fer- tno eft íubieus: ergo cum in Deo fit omnimoda realis vhitas,ergo & vocis & nominis. | | i 1. Ire omne quod eft in Deo eft Deus: ergo quod fi- | 7 ^"^ gnificat aliquid quod eft in Deo,eft Deus: (ed Deus vnus| 77, Cowxcrvsro.
Deu, licet fecundum pesfeitam expreffionem innomimabilia fit, - fecundum tamen femiplenam nominationem, no- minalili dicitur.
Exed.154 Res». Ad Arg. Dicendum quod ficutintelligere dici- tur dupliciter,(ic effabile & nominabile. Vno enim mo- dointelligere dicitur per perfectam comprehenfionem. Alio moi per femiplenam cognitionem. Siceffabile dupliciter dicitur. Vno modo pet perfectam expretfio- nem. Alio modo períemiplenam narrationem.Sicetiam nominabile, | 1.Sidicatureffabile fiue nominabile fecun dum perfclis,nonalio nomine quam ipfe fit, necalio verbo quam jn fit: & ficut nobiseftincomprehentibilis, ita & inef- .[fabilis, itaetiam & innominabilis, & perhunc modum tionem:fic quemadmodum Deus eft nobis cognofcibi- lis, ita G effabilis & nominabilis, & qui melius cogno- Ícit, melius effatur, & meliusnominat & expreffius. V n- de expreffius nominat Fides, & Scriptura qua fidci fuf- fragatur,vt facra Scriptura, quam ratio vel philofophia. Ethoc modo procedunt rationes & auctoritates ad fe- cundam partem. E 2.3. ÀD illud ergo quod fecundo obiicitur deDionyfio, & Philofophoiam patet refponfio, per hoc quad loqui- tur de nominationein qua eft perfedaexpreilio. ^ 4-AD illud quod obiicitur quod vox inhomine eft pro- portionabilis verbo interiori, (iue fignificato, "Hed quod hocintelligitur de nominatione quz totam reifi-| gnificationem includit, aliter non habet veritatein,nifi intelligatur effe proportio ad rem füb ratiene cognofa- bilis, & fic poteft «i nomínabilis: quamuis enim Deus (it infinitus,tamen finite cognofciturá nobis. | f. Ap illud quod obiicitur qnod Deusnon habetfor- mam, dicendum quod non habetformam peruiam no- ftro intelle&ui, cuiufmodi eft forma, cuius eft imago in enfu:habet tamen formam, quiaipfeeít forma qua eft ratio cognofcendi,quoniam etíi nos non cognofcimusin ejipfe cognofcitfein fe,& noseum in forma creata, Vn- dea forma creata nos nomina imponimus, quam intelli- £gimus& videmus...IE 6. 7. AD illud quod obicitur qnod nomen fignificat| E fabítantiam & qualitatem,dicendum quad fubftantia& qualitàs non accipiuntur proprie, fcd communiter, pro- ut füb(tantia dicitur quod cognofcitur, qualitas dicitur quo cognofcitur,& hoc pcr modum uer, & hocdico propter verbum, & participium, & aduerbium quod eft difpofitio verbi. Et quoniam in creaturis vt plurimum differt quod cognofcitur, & quo, ideo nomen in creatu- tis vt plurimum hoc importat per diuerfitatem. In Deo vero idem eft cognitum & ratio cogneítendi quantum eft defe, ideo fignificat &omen diuinumilla duo perin- differentiam rei:& ita faluatur ibi tatio fubftantic,Scqua- [cem congruit nomini.
Ad oppo. fitum.
Hilar. 4. d: omnia taliafuntfynonyma, nominibugautem fynony-| 6» P mis non plus dicitur pluribus quam vno, ergo videtur| quod omnia alia ab vno non fint neceffaria. [1 3. Ir£« multiplicatio diuinorum nominum aut venit à parte reí;áutá parte intellectuum, aut à patte eftectuü. Sid parte rei,cunc bonitas & veritas non (unt nomina di-[| uería,quia res omnino vna.Si parte cffcctuum: tunc er- go vnitas,& zternitas non funt diucría,cum non conno- tenteffectum. Si parte intelle&uum folum: ergo vide- turquod utunodi nomina eafla fint & vana, cun non habeantaliquid correfpondensinre, — 4.Ir&w in Scriptura nomen Dei fingulariter proponi-|. tur (iuc additur vni,vt cum dicitur:Dominus noien ilii! Pfal. 67.: Siue pluribus,vt cum dicitugIn nomiue Patris, Silii; |. S piritus fanctiergo cunt eadem fit raciorci, & vniusrei| & nominis, & vnius nominis; ergo Deus tantum vnum| habet noinen.. MT CoNcrvsto.
Debeff ynamnomen, fi nemen capiatur pro re fignificata e[fen- Kali, C proratione innote[cendi ex parte Dei; plura fi pre voce, C pro f;enificato perfonali, «* prora- . Mone sinnotefcendi ex parte Creaturarum.
Rxs?. Ad Arg. Dicendum quod in nomine tria funt, fcilicet eft, ergo diuina nomina habent vnum fi gnificamum: (ed | Periberp. | c.de Subfi. |.
MEE oup WEE ETE E SEDE Dift. XXII.
(cilicet vox, & fignificatio, & ratio innotefcendi. Vnde & nomen multipliciteraccipitur. Aliquádo pro voce fifc conftat quod ín Deo funt plura nomina. Aliquando nomen accipitur pro re fignificata:vt cum dicitur, bonü, &honeítum funt idem nomine, & fic in diuinis quoda modo eft dicere nomen vaum, quodam modo plura Si enim res fignificata dicatur effentialiter,fic omniavnum. Siperfonalite ficplurcs, & plura nomina correfpon- dentia. Aliquando nomen accipitur pro ipfo notamine, (iue ratione innotefcendi, & fic dicendum quodam modo nomen vaum, quodam modo plura. Si e- nim accipitur ratio innotefcendi ex parte Dei, fic E jnnoteícit per virtatem qua vna & magna eft, & to I4 Ificvnum nomenDei cft, S: magnum fiue maximum. V n- de Hieremias: Magnus estu &: magnum nomcn tuum, id eft,quantum ad rationem innoteícendi, fiue virtutem erquam innotcíoit, fecundum quod dicitur in pfalmo: : yn Notusin Iudza Deus, in Ifrael magnum nomen efus. Si autem accipiatur ratio innoteícendi ratione effectuu — noteícit nobis tripliciter, fcilicet per caufalitatem, per ablationem,& per excellentiam,& (ecundü hoceft mul Ititudo nominum. Si enim nominetur per caufalitarem, multa funt nomina, quia multos habec effectus. Si per ablationem,multa funt nomina,quia multa remouétur, (cilicer omnia creata.Si per excellentiam, multa, quia in multis,in omnibus fcilicet conditionibus nobilitatis ex- cedit creaturas. | Ex predictis patent obiecta Quod enim obiicit quod Scriptura nomen Dei exprimit hin gulariter,di cendum g Scriptura, vt plurimum nomen Dei predicat magnum, admirabile,fanctum,& laudabile, & fic non loquitur de nomine,fecundum quod vox, fed fccundum quod ratio imotefcendia parte Dei,& fic vnum: tamen non fequi- tur: Loquitur fingulariter, ergo vnum folum: quia fte- quenter quod dicitur fin gulariter, dicitur & vniuerfíali ter,vt patecin multis exemplisin — dicebatur, ho- mo de Iírael, velhomo qui fecerit hoc vel illud, in:elli- gebatur de quolibet homine. - ' Apilludquodobiicitur quod pluralitas d parre rei eftdicendum quod pluralitas d parte rei eft vt accipiatur t5 pro períona.Si autem pro natura, & fic (1non fit pla. ralitas in fe, tamen inquantum innotefcit. Et ideo plura nomina. | Apillud quod obiicitur quod nomina talia funt fyno- nymajdicendum quod tunc funt fynonyma cum dicun- turà parte vocis folum.Hicautem eft differentia, fecun. dumrationem innote(cendi,& ideo non fynonyma.Alia ratio dicta fuit fupra in primo ptoblemate.
Ap illud a obiicitur quod fi venità parte intelli- gendi folum:ergo talia nomina funt vana,dicendü quod non venitab hecfolum,quoniá illi rationi innotefcendi teípondet pluralitas in creaturis, & in Deo refpondet ve- ta vnitas complectens illam totam pluralitatem. Vnde quia inteligimus Dei potentiam,& fapiétiam pet diuerdiuerfimode nominamus:& quia in Deo vera eft (api- entia, & potentia, ideo non eft ibi vanitas.
QV.£E£STIO III. An omnia diuinanomina tténilatitia fint.
Alexand. "AHlenfis 1.54.48. Membr arta. S$.Thom.1.p.q.13. art. 3. Et 1. Sent. difl.8. 4-4. art.. Et de Pot.3.2.art.4. Agid.Rom. 1.Sent. dift. 22.4.3. Henricus in fura art. 32.per totum, Richurdm 1. Sent diff. 22. 4.4. Thom. ztrg. 1, Sent dift. 22.4. 1. avt.3. Merflius I 1. Sent. q.25.art. 3.dmb.s. Petrus dg Tarantn[.1.Sent dbife. 22.4.3.
Trum omnia nomina diuina dicantur translatiue, ene V m ancciam quedar dicantur proprie.Et quod omnia -— nificanre, vt cum dicitur.Petrus eft nomen A poftoli, &| fiuc creaturarum, fic diuerfa funt nomina.Nam Deus in-| D! funt.
A idicantur translatiue, videtur. In regulis fidei dicirur: O- mne fimplex proprie eft,& improprie dicitur:fed quod improprie dicirur,im proprienominarur:cum ergo Deus fitftmplex, nominatur improprie: fed improprietasre- ducitur ad proprietatem:ergo nomina diuina de Dco di- cuntur improprie de aliis proprie: fed quod dicitur dea- liquo improprie,dicitur cranslatiue:fi de alio proprie,er- go, &c. —. 2lreM vnumquodq; ficut contingit intelligere, con. tingit & fignificare:fed non contingit Deum inrelliginifi per proprierates.& conditiones creaturarü, ergo nec no- minare:fed quod nominatur fecundum alienas proptic- tates,fempertranslatiue nominatur,ergo,&c. — — . 3. Ir&M noneftnifi duplexthcologia fcilicet myftica | Dienyfiue & fymbolica fecundum quod vult Dionyfius: fed vtraq; | ^: B |Deum nominat translatiue. Nam mylkica per creaturas fpirituales & inuifibiles:fed fymbolica per corporales:er- go omnis nominatio Dci translariua eít.