Ma ettum cum dicimus tres perfonae, nomine ternary senquantitatemnumeriin Dcoponimus, vel aliquam dimerfrtatem: fed intellicentiam nom ad adum ms/i ad Pa-|B trem, Cr Filium, £f Spiritum [ancfum dirieendam fr- ficamus, t fit buius dici smtellicentia: Tresperfone wrt,veltres funt Pater, hr Fili, ci Spiritus [ancfus, idefl,nectantum Pater,nec tantum Filius, nectanturm Pater, Cy Filims in deitate funt, ed etiam Spiritus fan- (Ius, c nonalius ab bis. Similiter non tantum cit ib bec perfona, velillayvel bec c illa, fed bec, illa c no alis. Et bocfore ita intelljcendum Anouflinus (atia oflen- dit "vbi dicit, quod illo nomine,non diuerfitatem intelL- voluit [ed [imgularitatem reluif. — | DISTINCT. XXIV.
Quid fignificetur per nomen numerale,cum E loquimur de diuinis.
Hic diligente inquiri oportet, cum im Trinitate.
Expofitio textus: Vpra excipit Magifterhócnomem perfona, à eenera- Diaifo. liregula nominum fübftatitialium, oftendens quod|— — dicendum eft: Tresperfonz, nontres eflentiz, vel tres Dij vel tres fubftantie. Hic incipit fecunda pars, in qua determinat quid fignificetur, cum dicitur. Tres períonz, & hzc pars habet duas partes. In p oftendit quid fignificetur per nomen numerale, iue per dictionem numeralem. In fecunda quid fignificetur per hoc nomen, Perfona dift. 15. Confiderandum efl cum boc nomen, Petíona, vt predichum eff. Prima pars iterum habet duas. In prima quarit, & foluit generalitér. In fecunda folutio- nem füam adaptat nominibus diftin&is in fpeciali ibi: Cuth enim dicitur vimus Deus. Echzc. pars habet quatuor partes. In prima determinat sa fignificetur per vnus, & plures. In fccunda quid fignificetur per duo, & tres, ibi: Itaetlam ium dicimus tres perfonas nomen ternaríj. Interti quid fignificet difcretw, & diffindiw,ibi: Cum autem dicimus: diflincta funt per[one. 1n quarta quid fignificent Trinitas, & Trinus, ibi: Cum vero dicitur Deus Tsinw.
uid per duo,cum dicitur:Duz períonavel » |! Pater,& Filius duofunt. —— 4. |C Bimiltter cum dicitur, duo fnzst Pater, - Filius, ton dualitatis quantitatem ibi ponimus, fed boc [ignifizavmus NO nos c5! tantum Pater nectapnium Filius: fed Pater, Qr Filius er bic non eit ille:ita c de aliis buinfmodi.Ita aras" etiam cut dicimus: Pater C Filius fumt dua perone,boc 2 in fena. flgnificamms quod nontantum Pater eii perfona,nectan- tum Filius eii perfona, fed Pater eii per(ona, c Filius es? e ona e becnon ei ula. LM E nb lib. x.
Ex quo fenfü diciturin perfonis diftin&io, velpeifonzdiftindz, —— | Cum autem dicimus, d'flincieperfona,vel diflincfto y eit inperfonis, confufionem, atque permixtionem exclu- dimus," banc nen effe illam fhanificamus. Cuma, addi- mus, diflincte [unt perfone proprietatibus, fiue drfferen- tes praprietatibus,aliam effe bane perfonam, cr aliam il- lam [uis proprietatibus flanificamus. Et cum dicirnus, «- liam, (f aliam,non diuer[itatem, uel alienationemibi enitious,fed confu[ronem Sabellianam excludimus.
: Cumdicimu plures effe perfonae, fnguluritetem,«tque ' folitudinem excludimu.
Notandum quod in diuinis recipimus vnitatem, non fingularitatem, nec folitudinem, quia fingularitas ex- cludit communicabilitatem, folitudo excludit plurali- tátem,& nós ponimüs vnam effentiam in pluribus: ideo hocnon recipimus, Similiter notandü ex parte plurali- ratis quod recipimus ifta quatuor, alietatern,pluralitaté, difctetionttm,atq; diftinctionem:fed hzc quatuor econ- trario non recipimus,(cilicet diuerfitatetm, multiplicita- tem, diuiftonem,& feparationé, Ratio autem huius eft, quia ta (upponit diuifioné,diuifio multiplicitaté, multiplicitas diuerfitatem, diuerfitas autem ponit for- mz vel naturz diftin&ionem. Et quia in diuinis eft natu- rz omnimoda vnitas, ideo cum nó recipiatur diuerfitas, | nec aliquod iftorum quatuor. Econtra, difcretio faponit diftin&ionem,diftindio pluralitatem, pluralitas a- licriteni: Alietasautem non tantum attenditur, quantü ad formam. fed etiam quantum ad fuppofitum: & quia (ant plures hypoftafes,ideo predicta quatuor in diuinis recipiuntur. Diftin&io autem nominum predictorum hzceft. Namde primis quatuor alietas, & pluralitas, mpfirtant diftin&ionemáparterei:(ed di(tin&io & dif- cretio per comparationem ad noftram cognitionem:fed alietas per modum fubftantiz, pluralitas per modum quantitatis, quamuis non fitibi vere quantitas. Diftin- &io auté, & difcretio differunt, quia difcretio dicitur in cóparationead vifum: fed diftin&tio in cóparatione d] Quo modo ibi accipiatur diícretio.
Ita t cum ducuntur difereta perfone, veleum dicitur dicretio in perjonts effe, eandem intelligentiam facimus. Eodem enim modo tbi accipitur diflinciio, quo diferetio. E. Etconerue dicitnr ibieffe diferetio vel diflincfio, non di- utrfrtasyveldiuiftoyiue feparatio. Vnde Ambrofrus inr. lib. de Trinit. Nonefl ip(e Pater, qui Filius, fed inter Pa- rem (e Filium exprejja diffimcfio eff.
Quo modo Trinitas ibi accipiatur.
Cum "vero dicitur, Trinitas, id [iamficari videtur d(ranifitatur, cum dicitur, Tres perfona: vt ficut nón eteff dics Pater efW Tresperfone, vel Filis efl Tres perfo- na,ita non debet dici Patercsi Trinitas, vel Filus est Trinitas. c | tactumi Metapb.
60Dtex. 4. s Lib. I. ractum.. Aliaautem quatuor diffetunt fic, quia diuerfi- tas attenditur fecundum fubftantiam, multíplicitas uantum ad veram quantitateim: diuifio quitum ad po- iuonat ine ad difcontinuátionem:fed feparatio quan- cumad vbi, Velaliter, diuerfitas quantum ad principiü intrinfecum, multiplicitas quantum ad numerum, di- uifto ad terminum, feparatio vero attenditur quantum ad medium interic&tum.
A ARTICVLVS IL AP intelligentiam eorum qua dicuntur in przfenti diftin&ione eft quzftio » terminis numeralibus qualiter accipiantur in diuinis. Etcirca hoc principali- tertria queruntur. Primo quzritur de termino numc- B rali & partitiuo, ficut eft hoc nomen, Vsw. Secundo de termino firhpliciter numerali, ficut eft hoc nomen, Tres, Tertio de nórhine comple&ente vtrumque, ficut hoc nomen Triste, Ec quantum ad primum duo quaruntur. Primo quzriturvtrum hoc nomen, Vs, dicatur pofiti- ue, vel priuatiue in diuinis. Secundo vtrum dicatur e- cundum fübftantiam, vcl fecundum relationem.
QVESTIO IL 4n uomen boc, Vum y pofitiue, vel prisatiue di- eatur in diuin.
Es de Pot.3.9 avt.7.
Scótus 1.Sentent difl. 24. q. vnica, Henricus in [umma art 25.4. 5. Richurd.1.Sent difl.24.4.1.
Greger. Arim.1. Sent difl. 24...1. nrt.a.
Marfiliss Inguen. r. Seng. q. 37.4.1.
Vod priuatiue dícatur in omnibus: videtur per ra: Qo Nam Philofophus dicit quod vnum eft quod nen diuiditur: fed ifta ratio data eít p*t priuatio- myigitur vnum dicitur priuatiue, - 2. IrE M Conimentator dicit fi: quod vnum, & multa opponuntur ficut priuatio, & ha- bitus: quia vnum dicit príuationem, multitudo dicic habitum quod fi verum eft, vnum non tantum in Deo: fed in omnibus dicit priuationem. ^ — AE 3. IT £M hocipfum videturratione, quia vnum op- ponitur ei quod eít multa; aut ergo contradictorie, auc relatiue, aut contrarie,aut priuatiue. Non contradiá&to-|. ric, hoc patet, |:o5: 4: IT E M nec relatiuc, quia relatiua funt fimul »& vnum dependet ab alio mutuo;fed tnum non dependet àmultis.Nec conttaric,quia vnum contrariorum non cft alterius principium. Sed vnum eft principium multorii, igitttr per locum diuifione, opponitur priuatiue. Sed conftat quod, Mslte;dicit pofitionem, igitur vnum non dicit ni(i priuationem, | | quantitas,ieitur nec vnum pofitiue dicitur,:.
&. Ir£M hoc ipfum videtur: quia fi Deus eft pofiti- uc vnus, & lapis eft vnus,videtur igitur quod lapis, &De? funt duo; igitur Deus & creatura conftituunt pumerum: &fihoc,Deuseft pars numeri, qüod fuprá improbarü [eft. Sidicis quod non fequitur, quia vnum nor digit vniuoce, Ilkid certenihil eft. vt videtur: quia fi aliquid ponit, cum illud étiam poffit conuenire creaturz,ad mi- nusanalogice, & fecundum analogíam áttendatur nu- metatio, vt cum dicitur humanitas; & albedo fünt dual. cientiz:ergo hoe non foluit; - f$ Dut XXIV.
i cur pofitiue, vtidentitas,zqualitas, fimilirudo, 5c eorum [incelletam, (ivnum habetrefpe&tum ad materiam, enin diftinctum,& limitatum, fic dicit pofitionc.
: vnum CoNTRA: Abeodem habet aliquid effe » & vnum: Fund, quoniam forma,quaz dat effe, dat effe diftinQtum: f; igi- | menta, tur ens non dicitur priuatiue, féd pofitiue, Pati tátione necvnumdealiquodiciturpriüatiué, — Ir&M quod fonat in compléméntutii, oria in hab; tum,non priuationem: fed vrium fonat in complemen- tum,quia quanto aliquid perfe&ius,canto magi accedit ád vnitatem:igitür vnum noti priuariue dicitur.
Ir£M fi vnumeft priuatiuum,conftat quod non nifil reípedtu rhultitudinis. Sed contra: Nulla priuatio antec habitum naturaliter,fed vnum naturaliter antece. dit multa:igitur vnum non eft priuago.
Ir&M nulla priuatio conftituit ftum habitum,nec fal-| 4rifo; uatur in illo:fed vnum faluatur in multis,& illa cóftituic. Pf. igitur non opponitur vt priuacio: igitur non accipitur d priuatiue. | Comxcrivsio Vnum in Dee pofitiue dicitur, C non pritetiue, quin immo, cuf vbi fit vnum emnino fecundum fer- ham, folum de Deo pofitiue dicitur...Rrs». ad Arg. Quod quorundam opinio fuit, &| - Magiftri princi | | | hoc nomine,Vnum, in Deo non dicitur pofitiue,fed priuationem,neceffe eft quod vnum in Deo aliquid ponat. Et propterea dicendum quod eft loqui de hoc nomiue|- Vni, in creaturis, vel quantum ad rem intelledtam, vel quantum ad rationem intelligendi, Si enim loquamur quantum ad rationem intelligendi, fic dico quod dici- Q priuatiue dicirur quia habet aliquid prius,per quod potlit intelligi, dicihabet refpectum ad formam. Ratione refpectus ad ma- teriam, eft in fe indiuifum, tamen potentia diuifibile,& quia potetttía materialis fe habet per modum priuatio- nis,unilitéer & vnum, Ratione reípectus ad ned uontam igittr in Deo cft vnum omnino fecundum formam,in creamuris attenditur & fecundum formam,& (ecuridum materiam, hinc eft quod folum in Deo pofiti- ue, iri creaturis vero aliquando accipitur poficiue, ali- quando priuatiue,(ecundum rem, 1. Àp illud cuitdum quod maltitudo formaliter accipitur. Per refpectum ad a&um confequentem, qui eft meníurare,ac- cipicur relatiue,& (cundum genus relatiuorum, in quo, nensem eos D MN A — QM a - üReeam- — EE 4tbsna.
Funda, Art. l.
(cibili,& (icdiuer(z fuper hocopiniones funt verz.
3.4. f. 6. AD illud quod obiicitur quod in Deo non eft principium numerandi, &c. dicendum quod vnum dicir priuationem multitudinis fecundum generalem nominisrationem: fed illa priuatio, & fi nomine tenus eft priuatio, ramen realitereft pofitio: quia quanto ma- gis cft priuatio diuifionis in aliquo, tanto illud eft com- pletius, & perfectius; cum igitur 1a Dco fit perfedtiffi- ma vnitas;ibi accipitur fecundum omnimodam priua- tionem multitudibis: hoc autem medo dicitur vnum quod non habet actu multitudinem, nec eft in potentia ad multitudinem, neque per diuifionem, neque per agegationem. Hocautem vnum cft perfedtiffimum, & noon & infinitum, & illud non eítin potentia ad -[numerum, & hocnon ef alii connumerabile, & hoc modo eft in folo Deo. Et fic patet quod dicitur; Dous vnus pofitiue, & quo modo differat vnitas cius à ctca- Cura.
Qvonp igitur obiicitur quod vnum eft principium multitudinis, dicendum quod verum eftin vnitate crea- ta: fed non eft verum in vnitate perfecta, & increara, di- Co prihcipiurn intra fe ficut pars. Vndenon eft verum fi dicatur: Deus & creatura funt duo, aut hoc improprie didum eft, &, due, cadit à ratione numeri AS rem, Aurfidicat numerum, hoc eft folum à parte in- telligentis, quia cum intelligit diuerfa, & diftincta, ac- cipit fub ratione numeri, ficut cum intelligit intelledus nofter,concernit tempus.
QV £STIO IL.
An Vnum,indiuinu fecundum fubflantium,vel fe-.- cunduin velatiomem dicatur.
Y J Tram vnus dicatur fecundum (ubftantiam, anfe- cundum relationem. Quod. fecundum fübftan- tiam videtur quia ens & vnum conuertuntur ficut vulr ox. 3; CR Ex o. My. ll'antiam,igitur & vnum. ib. ant| | 2. ITE M hzcconceditur; Pater & Filius, & Spiritus (anus funt vnus Deus: fed fi funt vnus Deus,cum Deus nondiminuat deratione vnius, ergo funt vnus. Sed ni- jhil dicitur in fümma de tribus (ingulariter.quod non di- catur fubftanialiter:igitur,&c. Sidicatur quod quan- doadic&iue tenetur, tuncnon dicitur fübftantialiter.- Cowta A: Eadem eftfignificatio termini quando tene- . [urfüb(tantiue, & quando tenetucadiectiue. 1r & x cü fabftantiuatur, in neutro gencre dicitur fubftantialirer: cum igitur eadem fit figniticatio termini in mafculino, (tantialiterin mafculino. Preterea alia nomina in mafcu- iino dicuntur fübftantialiter,vt hoc nomé, cerni. V n- deinSymbolo: Non ues xterni: fed vnus aternus:fimi- lierereovnus. — * | ). Ir £M cum dicitur: Pater eft vpus,aut tenetur fub- f'antialiter,aut notionaliter. Si fubftátialiter:habco pro- pofitum. Si notionaliter: fed Pater habet duasnotiones: igitur non debet vnus dici,íed duo.
4: 1T E M notie& proprietas (unt idem: igitur cum proprietas dicatur quod conuenit vni foli, nulla notio poteit dici de tribus:fed hoc nomen, vaw pradicatur de qualibet perfona,igiturnon dicit notionem.
tribus (in gulariter in füugma: fed hoc non conuenit huic nomini lnb:igitur,&c.
1 bncapRuEqu E GERNE AED QC RENE ODIUM qp am: TÁ ue —— ": vnum hón dependerab altero, ficut patecin fcientia, & A] Ir» nihilpertinensad cílentiam, fiue fubítantiam I9I Quat. lI.
multiplicatur, ftue plurificatuc: fed hoc quod eft Vnw, pluri&icatur, quia Pater eft vnus,& Filius eft vnus:& funt duo, quia vnus, & vnus:ergo, &c.
lrex idem efteffe vnum, & effe diftin&um: fed cum dicitur patereft diftin&tus: hoc quod eft, di/findimw, non dicitur fabitantialiterigitur ndn quod eft, wav.
IrgM refpe&tu cuiufcumque termini eft dicere alium in diuinis, ille terminus dicit relationem, vnde non di- citur alius Deus: fed refpectu eius, quod cft Vsw, eft di- cerealium. Nam Pater eft vnus, & Filius cft alius: ex- go, & cet.
-Á Comworvsio.
pl Faum in diuini potefi dici Cr fecundum fubffantiom fi.
C laccipit fpecialem fignificationem ab abftracto: Hoc no- Philofophus, & Boctius: fed ens dicitur fecundum füb- |) &inneutro,cum eadem fit i mpofitio, igitur dicitur fub. | E Cour& A: Regulaeft fuperius habita dift. 22. Om-|. Wew2 ne quod pradicat fubftantiam vele(fentiam, dicitut de militer queruntur duo. Primo, vttum dicantur pofieum effentia concipiatur: & fecundum relatio- gem, fi cune perfona intel- ligstnr.
Russ. adarg. Dicendum quod cum mtio vitatis fit ratio diftinctionis cum indiui(íione, in diuimis autem ponamus effentiam diftinctam ab aliis effentiis per fci- plam: & perfonam diftingui ab aliis per proprietatem.| Necefle eft etiam in diuinis ponere & vnitatem effentia- lem,& perfonalem. Quoniamigitur perfona noncíta- liudab effentia: V nitas effenciz,& perfona non funt duz vnitates fecundum rem, fed vna rationc differens. Ideo vnitas dc hac & illa non dicitur equiuoce, quoniam nec| illi, necifti imponitur gen quia ergo concretum men, vsw, importat in diuinis vnitatem eflentialem, & petfonalem. Et cum adicctiue tenetur, indifferenter im- portat vttramque: determinatur autem per adiunctum: cum enim additur termino effentiali, impoxtat effentia- ler: cum additur tetmino notionali, importat períona- lem:cumautem fübftantiuatur, neceffecít quod íeipfo determinetur. Etideo cum neuuü genus importet quod dicit fub indiftin&tione: in neutro conuenienterattribu- cum eft, uc appropriatum vnitati effentiali. In maículi- no vero,quia importat diftin&ionem, & fuppofitü cer- tum, & quia dicit rationein producentis, appropriarum eft vnitati perfonali.Et idco patet quod fic non accipitur vtens, neque vt cóuertibile cum co:fed folium in neutro. Patetetiam fecundum quodibi eft fallacia figura dictio- nis ex tnutarione iftius termini, vase. Quamuis enim non varietur fignificatio per fubftantiuationem, neque per gencris diucrfitatem, poteft tamen nihilominus diuerfi- ncari modus fupponendi, maxime fi víus hoc facit, & ra- cio [it conueniens víui.
1.1. Ap illud quodobiiciturquod zternus dicitur ef- fentialiter, patet reíponfio, quia aeternitas dicitur folum e(fentialiter,fed vnitas perfonalitez. Aliqui camen dicunt quod hoc ett fpeciale inhoc nomine, vaw: quia cft nomé parciciuum, & habens in fe articulum. | jy. Ap illud quod obiicitur, aut predicat notionem, &c. dicendum quod przdicat notionem: fed atcenden- dum quod non quamcumque, fed perfonalem, quz fa- citeflc vnum,& illaeftvnainqualibetperfíona. — 4. Apillud quodobiicitur, notio dicitur de vno, di- cendum quod ett (ignificare notionem fub ratione pro- vt per hoc nomen, Paternit«. Eccommuniter, vt ni geh nomen Relatio, notio, vnitat & proprietas, quz idem dicüt fub rationibus diucrüs:fenfus eft enim perfona vna, id eft Meg perfonali proprietate in fe indiftin&ta,&ab aliis di- Itincta. | ARTICVLVS IL n —-— principaliter quaritur de nominibus pure numeralibus,vt funt, Due,& Tres, c*c. Et circa hoc fitiue, aut priuatiue Secundo vtrü dicantur (ccun- dum fubftantiam, aut fecundum relacionem.
^ QVAESTIO e£ —— — —— aue cda ngo qiu GR rco A P espe tp m —— —Á — HÀ Qv£eSTIO 6L An nomina pure numeralia in diuini pofitiue vel prinatiue dicantur. Alex. Alenj.1 9.4. s1. Membro 3. S. Tbo.rp.q.134rt. Y...4Egid. Rom.1.Sent.difl.14.3.2..— Richard.1. Sentent. difl. 14.471.2.4.8. Stepb. Bref. f. Sent diff. 24.4.3. Petrus do Tarantanj.1. Sent.difl 24.a.5.
Ad Oppo. Qv. dicaritur priuatiue folum, videturauctoritate fitum. Magiftri qui dic quod horum v(us magis eft in ductus caufa priuandi, quam ponendi;& videtur perau- Gtoritates aliorum fitmari auctoritas Magiftri. - Dicit enim Boctius in lib. de Trinit. Illud vere eft vnum in quo nullus eft iumerus: fed in diuinis vnum eft veriffime, igiturin diuiriisnon eft numerus: ergo iftitermini in diuinis aut falfo dicuntur, auc non przdicant numerum.
Sednon dicuntaliud quam numerum fialiquid ponunt, Ifidlib.s. |.». Ir EM per Ifidor. dicitur: Numerus vittuscft me- Erymé.cir meris id eft diuifionis fecundum Etymologiam: fed in ^P* |Deononcaditdiuifio:rgo numerus: igitur idem quod tius. S 7. Ire MdicitPhilofophusqued numeruseft multid rudo menfürataper vnum:fed in Deo non cadit meníü tex.15, — |Tatio, cumipfe fit immeníus,igitur,&c. 4: ITEM videturhocper rationem: À quocumque remouetur genus,& fpecies:fcd genus quantitatis remouetura Deo:ergo, &c.: trifl. s. f. IT£ M in quocunquecft genus, neceffe cft pone- Tepc. — |tealiquam fpecierum,igitur (i numerus eft inD«eo, vel ibi eft rinatius,vel binarius, vel aliquisaliorum. Sed fani omncs fpecies negant,igitur & genus, igitur idem quod prius. |!
Funds: CoNTR A:Sitantum priuatiuc, Tres, diceretur, quia mewa. |nonfunt vnus,vel duo,tunc igitur pari ratione poffet dici: Chimzraz funt tres,quia non funt vna, vel duafed il- lud non dicitur,igitur,&c.
IrsM quod dicat numerum videtur.Eufebius dicit: In diuinis eft numerus,fed non ordo.Sed fi eft ibi nu merus, tunc contingit illum(ignificare;&(i hoc,ergo pofitiuc tc- nentur dictiones quz illum fignificant. | I? x v Bernardus: Si vna eft effentia, & eres períonz, quis numerum negetquafi dicat nullus,igitur,&c.
IreM hocipfum videtur ratione, quia difereta quan- nitas e(t maioris abftra&tionis, quam continua,igigur dif- cretio magis quam duratio. Sed nomen dicensin diuinis durationem, dicit pofitiue,vt aternus,i gitur & nomen dicens difcretionem. | Ir£M in quocitmoqueeft ponere fpeciem pofitiue, ef ponere genus: (cd in Deo cft ponere Trinitatem, igitur & pluralitatem. | N CowNcrivsrio. e" Nomina nuteralia, vt duo, C» tres mon tantum prinatine, vt cenfuit Magifler, fed etiam pofitine im diuinis praedicantur, | Primapo.|, RzsP.adarg. Ad predictorum intelligentiam » iotá- fitio que |dum quod pofitio Magiftri fuir, quod huiufmodi nomi- cít Magi- nanumeralia non ponerentaliquid in diuinis, fed priua- ftri. reut,ficut patet in Duet Etxatio huius pofitionis fuit, quia buiuímodi nomiria (1 aliquid ponuht, vtique numerum ponunt: fed numerum non effe ponertdum in -|diuinis,& racio dicit, &auctoritas San&erum confirmat.
Cum enini in diuinis riori fit diuifio & feparatio, nori fit cciám ageregato,nori fic eciam menfuratio,& nümerus fcparationem importat antecedenter, & aggregationem & meníurationem confequenter, numerus in diuinis nó eft ponendus: idee ctiam dictiones riumerales in diuinis!
Lib. Í. Dift. XXIV. | lA B Clicludunt quodi D [cundum fübftantiam:fed Duo & Tres eft nomen quoddi- & E los i cA LEA LLL Can d E e a non dicuntaliquid, fed magis priuanc, maiorem fcilicet numerum & minorem. Sed nec pofirio, nec ratio pofi tionis videtur effe conueniens,fi interius attendatur.Do- fitio enim deftruit feipfam. Ponit enim quod nomina defignantia pluralitatem dicaütur priuatiuc, fimiliter & nomina fignificantia vnitatem. Et fi hac fic inuicem op- ponuntur, vt vtrumque fit p;iuatio alterius, erit ibi cir- culatioin notificando: & fi verumque, alterius priuatio eft,cum priuatio non fit priuationis,fed habitusvtrüque aliquid onit,&ita (i dicuntur priuatiue, dicuntur poliri- ue, & ficpofitio non eft conueniens. Ratio fimiliter po- fitionis non eft conuenienteraffampta. Nam numerus importat diftin&ionem, & fuper! Oc compofitionera aggregationis: & quamuisin diuinisnonfit aggregatio] — nihilominus eft diftin&tio, ideo numerus non ümplici- terremouendus eftà diuinis, fed numerus talis. Et Ma-|. gifter omnino remouet: idco in pofitionc fua defecic;| Erinillo articulo communiter non tenetur à Magiftris Parifien. Concedendum igitur quod huiufmodi nomi- Hio fa.
fa.
na dicuntur pofitiue, (icut probantrationes ad hocindu- futismfe &z. Etconcedendum quod in diuinis aliquo modo eft inet. numerus, aliquo medo non.. Nam fecundum quod di-| c The cit diftin&ionem perfonalem fecundum originem, fic|;, 444. dicendum eft,numerum effe in diuinis:(ecundum autem iow jn. quodagegregationem & diuifionem fübftancialem dicit, /twi non eft ponendus numerus in diüinis.
X. 2. 5. 4. Exhis patentobiccta. Nam rationesad primam partem eoi an de numero, fecundumeam acceptionem qua fumitur in iftis inferioribus quantum ad conditiones przdi&tas. Vnde in fenfu füo verum con- E non eft numerus. Similiter rationes ad partem oppofitam procedunt fecundum quod numerus diftin&ionem certam importat, & hoc quidem eft pe- nere in diuinis: & ideo verum concludunt in fuo feníu Vndein diuinis negandum efít,effe numerum fim plicier, fed concedendum eft numerum effe petíonarum.
Ad illud tamen quod obiicitur de quantitate conti nua, & fpecie numeri, dicendum quod nec quantitas continuaeft in Deo, quia zternitas non eft quantitas,nec Trinitas eft fpecies numeri, g QV£STIO. IL 4n item nomina uumeralia in diuinis fecundum [ubffan- liam, vel fecundum relationem dicantur.
lex. Alenf'15.4.12.Memb.r, Et de Pot.q.7 vrt.4.. 64 s. ' Ruebard.i.Sens difl 24. art.2.4 3. Stepb.Brulef.1.Sene.dif 24.4. 5.; Perrus de 'aranta[ V.Sene dif 1.9.4.6. Trurti przdi&ta nomina dicantur in diuinis fecun- , dum fubftantiam, aut fecundum ielationem. Et quod fecundum fübftantiam videtur, quia ficut dicit Boetius, & Auguftinus: Q uantitas in fübílantiam tran- lit: fed numerus quantitatem dicit: ergo traníit in fub- (tantiam: ergo dictiones numerales fecunduni fübítan- ia np tiam dicuntur. fom. j 2. IT& M omnenomeri quod dicitur ad fe, dicitur (ccitur ad fe, nor ad aliud: ergo dicuntur fecundumi fub- ftantiám. | y. Iri cüm dicitur. Pater, & Filius, & Spiritusfan- Gus fuitt hoc, quod eft, trer, aut dicitur no:ionaliteraut effentialiter. Non notionaliter, quia nulla eft notio quae cómuniter dicatur de tribus, igitur dicitur effentialiter.
4. Ir£M riotionts funt quirique: fed termini nume- rales importarit pluralitatem notionum, igitur erit nu- merus qainarius in diuinis, igitur nion tres, fed quinque funt: ed lioc eft falfum, igitur non dicuntur notionali- tex:fed dicuntur e(lentialicer,fiue fübttantialiter. (00 "funde CoNTRA: Omne nomen pertinens ad fübftantiam mene.
rnondici- Eo à UM -9 Pw" Art. lll dicitur pluraliter:ergo nullo modo dicitur fecundü füb- ,ftantiam:ergo diciturfecurnidum relatíonem. —— IrEX omnenomen (übftantiale predicatur de qua- libet períona:fed, Tres, de nulla períona praedicatur: er- .. Ir&M fihocnomen, rres, fecundum fübftantiam di- citur: ergo licet addere témiinum fübftantialem: igitur poffumus dicere tres Deos, vel cres fubítantias, quorum vcrumque eft conira fidem.
CoNwNcrevvsro.
Nomina numerabilia dicitur in diuinis fecamdum relationem, (" netienes import«nt.
Rzsr.adarg. Dicendum quod aliqui voluerunt di- cere quod huiuímodi termini numerales nihil aliud di- cantin Deo, quam hoc nomen períonz pluraliter. V nde fi dicatur: Períonae (unt tres, idem fübiicicur,& przdica- tur. Et ratio & modusintelligendi hiceft, quia fi pone- renturformz e(fe ab zterno, ficut imponitur Platoni quod | Mesum pe effent, & inaliquo certo nume- ro:fed numerusille nec effec proprietas,nec paffio con- fequens, fed ipfe forma numerata. & per hunc modum dicere Tre; in diuinis,non eft dicere hrs perfonas.Sed illud nó oportet dicere, quoniá (iidem effet omnino,tüc videretur effe nii deem e ptrfone vna perío- na:& videreturnon plus dici,cum dicitur: Tres func per- Íonz, quam perfona funt perfonz. Et propter hocalius modus dicendi eft quod huiu(ímodi termini numerales dicuntur fecundum relationem, & important notiones. Ethoc patet,quia in diuinis important diftin&ionem, diftin&io autem eftá proprietatibus. Vnde Tres,impor- tant proprietatem trium perfonarum in cóctetione. No- doautem inquantum conuenit foli, dicitur effe qu [tasinquantum vero ab alio diftinguit, dicitur effe vnicas.
Vnde dicuntur perfone tres cribus proprietatibus di- ftinctz. Et fi cu quaris,quid dicitur quando dicitur: Tres notiones,dicendum quod feipfis difingauntar proprie- tates, ideo non dieit nifi notiones ipfas, t. Áp illud igitur quod obiicitur quod quantitas trá- tin fubftantiam, dicendum quod numerus in creaturis e(t quarititas, fed in Deo dicit relationem, & hoc patet ic, Diftirictio in creaturiseft per alicuius proprietatis, vel qualitatis appofitionem,& ita per additionem. vbiauté additio,ibi limitatio: vbi limitatio, ibi vnius ab alio di- uifio: & vbihzc funt, ibi aggregatio diueríorum, & mé- furatio:& quia quantitatis eft menfürare, ad diftinctio- nem in inferioribus fequitur numerus, & eft modus cf- fendiconfequens materiam cum forma.In diuinis autem eftdiftin&tio peroriginem,non per additionem alicuius, & ideo nulla additio,nulla limitatio: & vbi hoc non cft, necmeníuratio, & ideo nec quanritas. Sed vbi origo,ibi |: habitudo & relatio, & ideo in diuinis numerus non dicit quantitatem,fed magis relationem:íed quoniam relatio non uanfit in fubftantiam, igitur nec termini numce- les, — | AMT S 2. Áp illud quod obücitur quod dicuntur ad fe, di- [cendum quod nomen dici ad aliud, poteft effe duplici- tet. Vno modo intra, vel extra: vel implicite, vel explici- |E te-Erillud nomen fübftantialiter dicitur quod non dici- tutad aliud,nec intra, necextra,nec implicite,necexpli- cite. Sed terininus numeralis dicit relationem ad aliquid intra,quia importat diftinctionem numetatorum,& im- plicattelationem, | "NN zer ?. Ap illud quod obiicitur: Nulla netio dicitur de tibus, dicendum quod verum eft,nulla notio detetmi- iata: fed commune ad notiones fecundum rationem di- cttut de aibus,vt hoc nomen relatu, & hoc nomen di- idu, & alia nomina confimilia. TENES 4: Apillud quod obiicitur quod notiones funt quin- que, dicendum quod Tres, hon quafcumque notiones] importat, fed folum perfonales. llla enim notio quzfa- S.Bonau.T om.4.
D |binarius vel crinarius, itaimportat numerum quod nec . Neninanumeralia in diuini important nitatem C pla- Quaft 1.
nondicitur pluraliter,fed fingulariter: fed Tres; tantum | A|citillam perfonam effe perfonam, &ab omnibus diftin- &am, illa dicitur vnitas perfona inquantum dat effe di- ftinétum: & illa notio eft vna vnius, ficut vna e(t vnitas vnius,& ille funt tantum tres: & ideo cum fint tres vni- tates in tribus períonis, hinc eft quod perfona folum- modortres dicuntur.
ARTICVLVS IIL T principaliter quaritür de differentia nominü nurneralium, ficut eft hoc nomen, Tripw, vcl, Tri- nit4t. Etcirca hoc queruntur duo. Primo, vtrum huiuf- modi nomina importent vnitatem. Secundo,dato quod [fic quatitur cuiufmodi fit illa vniras quam important.
QV £STIO 1L * An nominanumeralia vnitatem importent. Alex. Alenf.1.p.3.65. Mernb. 2. i "^W Vod importent vnitatem, videtur primo per ety-|, Q mologiam: Trinitas enim dicitur quafi crium vni- tas, limiliter & trinus.
Ir£ M hocvidetur, quía in diuinis reperitur hoc no- men, Trinitas ed nó hoc nomen, Trinaiiu.Sed hzc duo eandem pluralitatem im portant: ergo hocnomen, rríni- t«s, fi recipiatur in diuinis, hoc nen eft ratione plura- litatis:ergo hocnomen, Trinitas, vltra pluralitatem ali- quid importat, & non nifi vnitatem, ergo, &c.
ITEM in diuinis recipiturhoc nomen, Trimw,fed non recipitur hoc nomen, Triplex:non enim, dicitur Deus tri- plex,ficut dicitur multipliciter in littera: fed fides com- muniter dicit Deum trinum: igitur aliquid dicit vltra hoc, quod eft triplex, fed non plura litatem,igitur vni- ratem.
Irew Magifter dicitfupra: Trinitaseft nomen quafi collectiuum: fed nomen collectiuum non tantum im- portat pluralitatem,fed etiam vnitatem,ergo, &c.
I. do N T R A: Extribusperfonis nihil vnum fit, fed ex pluribus vnitatibus creatis aliquid fic fiue refultat: er- go numerus in creaturis di&tus, potius debet importare vnitatem quam in diuinis: fed cum dicitur in creaturis vnitatem:ergo nechoc nomen Trinit«,debet in diuinis importare. ES 2. Ir£M fi Trinus & Trinitas important pluralitatem & vnitatem,cum nullum nomen fit diftin&um & indi- (tinctum,nec habeat pluralitatem diftinctionis, & vni- catem indiftin&tionis,de nullo nomine in diuinis poterit dici. | 3. ITE M fi vnitatem importat: ergo cum idem non debeat fibi copulari, male & nugatorie dicitur in hymno Confeforüm infine: —. -- Qui fupra Celi refidens cacumen, Totius mundi machinam gubernat Trinus Ó vnu. | CoNcrvsio.
ralitetem non támen (unt nomina collecliua, fed quafi cotetiua, vt dici u Magifter.
R f s r. adarg. Dicendum quod quia in diuinis fin. nilarímodo eft numerus fcilicét ex diftinctione fuppo- fitorürn cum vnitate fortz,fpéciali debuit exptimi no-] mine,quod fitmül dicit pluralitatem & vnitatem. Quia] ergo huiufmodi rnomifia impórtant plüralitatém & vni- tatem, ideo funtfimilia nominibus collectiuis.Sed quia] vnitas colle&iuorum eft vnitas aggregátionis qü& con- R. | Á JBfequitur ^ ho. Lab.Ll Sent. Dift. XXIV.
lequitur po hic autem eft vnitas formz quz A nonef pluralitatem confequens, ideo non eft colle&i- [uum ale nomen, Etideo dicit Magifter quod eft quafi collectiuum. Et perhoc patet primum in contrarium.
Concedendum ergo quod importat pluralitatem & vnitatem. | 1.3. Áp illud quodobiicitur,nullum nomen importatfimul vnitatem,& pluralitatem,dicendum quod hoc verum eft ratione forma: fed cum fit vnum in forma, po- teft habere pluralitatem fuppofitorum, & hoc non eft . inconueniens vel impotfibile.
3. Áp illud quod obiicitur de nugatione, dicendum quod ficut hoc verbum, cede, habet intellec&ü huius ver- bi dandi & loci: fed cum dicitur cede locum cadit ab in- tellectu alterius: fimiliter in propofito, & fimiliter intel- ligendum de relatiuis cum dicitur: Filij Pater.
QV.ESTIO IL An Vnitas importata per boc nomen, Trinitar, vel Tri- nu, Effentia vel Suppofiti Vnitas fit.
.|Funda- mentaá.
C Viufmodi fit illa vnitas quam importat hoc nomé, c Trinitas vel Trinu, vtrum videlicet fuppofiti vel eflentiz. Et quod effentiz videtur: quia hoc quod eft, Trinitas, diciturde omnibus fimul in Bingulari. Sed hoc conuenit folum termino importanti vnitatem. fübftan- tialem,ergo,&c.
Irt nulla vnitascft trium nifi effentia vel effentia- lis vnitas, fed Trinitas cít trium vnitas;ergo hocnomen, Trinitas, dicic e(lentialem vnitatem, patirationc, & hoc nomen,Trinu.
Ir £ M nechocnomen, Trniita;, nechoc nomen, rri- nt, dicitur de perfona:ergo nó importat vnitatem perío- nalem. Non enim hzc conceditur: Perfona eft trina, vel períona eft Trinitas.
I. CoNTR A: Huiufmodi nomina fimul important v- nitatem & pluralitatem: fed fola vnitas perfona eft plu- rificabilis non effentiz, ergo importat vnitatem per- fong, ] 2. IrzM vnitaseffentiz predicatur de Patre, fed neq; hocnomen, Trinus,neque hoc nomen, Trinitas, pradica- tur de Patre,ergo, cc.
;. IreM vnitas effentiz predicatur de effentía:fed ne- |. [quaquam dicitur effentia diuina eft trina, igitur non di- cit vnitatem effentialem.Qugritur igitur quam vnitatem importent, & vtrum dicantur ifla nomina fecundum (ubftantiam,an fecundum relationem. Et cum dicantur de omnibus fimul in fingulari, videntur dicifecundum fabftantiam:cum iterum non dicantur de aliquo figilla- tim,non videntur dici fecundum fubftantiam.
Cowxcrvsro., E Nome numerale quod eft, Trinitas, frgnificat vitatem. ATÁAIR: H0 autem trinam ynitatemvel "0 Qo, VH E.
Rzspadarg. Ad predictorum intelligentiam, dicen- dum quod ad hoc connenit dici quod hoc nomen,?ri-| nitas, duplicem habet etymologiam; Vno modo Tri- nitas dicicur Vnitaster, & fic nomen numerale cadit in Covtcom plementum, & ic dicitur fecundum relatio- [nem, ficut termini numerales: & vnitasquam e rat, eft vnitas perfonalis, non effentialis,quia illa pluri- ficatur. Aliaetymologia cft, Trinitaseft Vniras trium, Quzf. ll