Ctra ifia uina (ecundum communem víum loquendi importat tnéásfe- I habirudiriem, & originem, ideo tenehdum quod pro- prietates non folum funt ratio innotefcendi diftinctio- nem,ícd ctiam diftinguendi. | t. Eradillud qued obiicitur quod refpe&tiuum redu- citur ad abfolutum, dicendum quod reduciad aliquid cít dupliciterzut ficut ad principium, atit ficut ad cermi- num.Proptietas originis his duobus modis reducitur ad abfolutum. Ad hypofta(im Partis reducitur innafcibili- Scd rasficutad principium, àd hypoftalim áutemi geniti, & q.16.art. 2. B S dese 63.de po. üt ad aliquid (icutad principium iplurh confequitur,id- m. 434r. | eo abftracta origine, folum intelligiturDeus innafcibilis, "3 ^ |nonensabalio, & ita in vnitate hypoftafis: quia vero q» reducitur ad aliud ficut ad terminürn,iritelligitut prece- dere,hinc eft,quod abftrácta origine, iam non eft intelli- gere hypoftaim procedentem. Velillud intelligendum vbi teipectiuum dicit dependentiam,tátione cuius defhi- cit fimma fimplicitate,quod non ett in Deo. i. Àp illad quod obiicitur, quod effe refpectiuum fo- um dar effc r ib Quum, Cicédum quod hoc verum eft deirefpectiuo quod dicit fo] am habitudinem:fed non eft verum de refpcctiuo, quod dicit originem.
y.Àp illud. quod obiicitur quod relatio non oritur pet f£; dicendum quod relatio eft proprietas fecundum| CIEL DD EM MEE - s.
^ S.Bonau. Tom. 4.
C Quia vero idem funt in Deo: ideo codem nominc deft- | [pitati ficutad terminum. Quoniam igitur quod reduci- |: E cendum quod illud non habet veritatem in fümmo fim- plici, qud fic differat effe, Ga referri, quod vnum poffit ab altero feparari fiue abftrahi fecundum rem, quia ibi vnum funt: fed folum fecundum intellectum noftrum, necadhuc intelle&us nofter fic abftrahit, vt intelligat hypoftafes diftinctas; abftractis proprietatibus, serie: tionibus.Si enim ab hypoftaíi patris abítraheretur pater- nitas, vel econuerfe, iam non haberet aliquid fpeciale, quod fit principium intelligendi ipfam, & ita confidera- tusfüb ratione generali, & incompleta. Vnde & bene vi- détur mihi dicere qui dicunt, quod remanet intellectus huius nominisres, fecundum quod eft generale vocabu- lum, & fic patet quod abítractis proprieratibus non re- manet diftinctio nec re, necintellectu, & ideo vtroque modo funr ratio diftinguendi.
f. Ap illud quod vltimo obiicitur quod Petrus & Pau- lus diftingui intelligunturabftractis proprietatibus, di- cendü quod non ett (imile. Nam diftinctio eft ibi parte proprie materia, & à parte proprizformz, quz innotecit per proprietates accidenrales:fed in diuinis diftin&tio peroriginem.Ideo patet illud. Q.V JAESTIO IV.
Quot fint proprietates per(onales in diuinir. udlex.Ztlenf.1.p.4.58.Mernb.7.
Ei quafi. 3z.art.3. m.
Henricus in [umrna art.55.4.2.693.
Peirus de Tarantaf-1.Sent.difl. 26.28. | I E proprietatibus quantum ad riumerum. Et videtur quod fint infinite, quia | rbd funt re- fpe&us per quos Deus innotefcit:fed illi fant infiniti, fic- ut patet ex refpectibus idealibus:ergo, &c. | 2.1rz M Pater, & Filius adinuicem affimilantür fecun- dum omnes conditiones effentiales: igitur fecundum o- mfies comparantur, & fecundum omncs iüinotefcunt nobis:fed ille funt in numero infinito:ergo,&c.
;.IrEM Quantoaliquid eft fimplicius,tanto plures ha- berrefpectus, vt punctus quam linea, & linea quam fü- perficies:fed diuinum effe eft fimpliciffimum:igiturin eo funt infiniti refpectus: fed omnes funtratio innotefcen- di,igitur notiones funt infinitz.Sed quod tres (inttantü, videtur per Damaícenum, qui dicit quod in diuinis om- nia fant vnum prztergenerátionem,ingenerationem, & proceflionem:fedifta non funt nifi cres proprietates, igi- tur, &c.
4. ITEM Videturratiene,quiá proprietas conuertitur cum eo cuius eft proprietas, fed proprietas eft perforia: fed períonz funt tres,igitur,&c.
f ITEM fütralis ratio: Omnis perfonaefta- liqua trium, hzc eft vera. Omnisnotio eft perfona: igi- cur omnis proprietas, fiue notio eft aliqua trium, igi- tur, &c. | Qvor autem fint pluresttibus.ficoftenditiit. Notio- nes,fine proprietates funtrelationes. In omni autém ha- bitudine funt duz relationes fecundum duo extrema: (ed in diuinis furit dus origines, igicur falteni quatuor rcfolum eft ' lationes.
ITEM preprictas eft quz conuenit vni foli: fed ipnafciv po mmmmtid Ex bie pa- tet,fAlfoSco ri impone- re S.Bonau. quod perfo- na conffi- tNADLr pev abfoluta difl.26.4.v- nic.ibi. Tertia o- pinió.
Ad oppo- fitum.
Dàmaf.lib. 4.
Farida- inenta.
bilitas coriueriit foli Patri.igitur eft proprietas,& non eft| aliqua illanim [sedes relationum,igitur furit quinque. Quariturergo fufficieritia, & numerus notionum in di- y uinis, & penes quid accipiantur, & vtrum fit idem numerus propriecatum, & re- lationum; Con- — M — RU ED.
C pi ERIAmI 7 aac eorr eodera CoNcLVsriOo.
Proprietate jn diuinis non funt infinita, fed fecundum nume- TWIB hotienum nungerari debent,que notiones quinario numero compleGuntur.
Sentit idem | Resp. Ap Arg. Norandüm quad vis confueuit fieri S. Tho. 1. p. inter ifta tria nomina, Proprietas, Relatio, &gyotio.Nà 4414-1. |proprictasdicitur inquantü conueuit foli: relatio inquá- tum dicit habitudinem ad. alterum: notio inquantum principium cognoícendi. Et quia omnis proprietas eft ratio cognofcendi, fimiliter & omnis relatio:& ideo nomen notionis eft in plus quam ifta duo. Et quia quzdam proprietas eft relatio, vt paternitas: quedam non, vt in- naícibilitas, qua non dicit tefpectum, fed priuat. Similiter quzdam relatio eft proprietas,vt filiatio: quzdam non, vt actiua fpiratio: id conuenit. Echinceft quod nomen proprietatis, & nomen relationis habent fe vt excedencia, & excetfa. N omen vero notionis eftin plus. Vndeplures funt notiones quam proprietates, plures etiam quam relationes.
Sed proprietates & relationes mutuo fe excedunv, & zqualicer: ideo funt numero equales: non tamen oportet faccre vim.Nam omnisrelatio diftinguitaliquo modo ab alio, & ita eft aliquo modo proprietas. Similiter omne quod diftinguit, aliquo modo importat relatio- nem,ig'tur omnis relatio proprietas, &omnis proprietas relatio. Sed omnis notio eft proprietas, vel relatio, igi- ' |turomnisnotio eft proprietas, & fimi literrelatio. Etita extenío nomine fünt zqualia: ideo idem eft numerus, &| C] eadam tatio affignandi numerum in omnibus iftis no: Opinie. |minibus. Intelligéndum igirur quod circa numerum nesues. |proprietatum tres fuerunt opiniones. Quidam dixerunt quod infinitz: quidam quod tres: quidam quod quin- Opin:r |que. Ratio autem diueríaopinionis fuit, quia diuerfi- ' |mode notiones confiderauerunt. Qui conliderauerunt illas in comparatione ad eos quibus innotefcunt, dixe- Opini. |runteasinfinitas effe, quia per infinitas comparationes & (imilitudines & refpe&us Deus nobis innotefcit. Qui vero confiderauerunt in cóparatione ad hypoftafes qua diftinguuntur, vel innoteícunt, dixerunt tantum tres, Opin;. |quiatantum tresfunt perfonc:ideo tantum tria funt pro- pria per qua fufficienter innotefcunt. Qui vero confideraucrunt quantum ad rationes quibus innotefcunt, dixerunt eflc quinque. Eadem enim eltratio innoteícendi, & diftinguendi. Sed ratio diftinguendi accipitur à parte originis, aut igitur pofitiue, aut priuatiue. 5i priuatiue, aut priuat originem per modum producentis, & hoc nondicit nobilitatem, fcilicet non producere: ideo nó eft notio. Autpriuat originem per modum producti, & hocvel fpecialiter, vel generaliter. Si IbecticersBon dicit nobilitatem. Si generalizer,fic dicit nobilitatem,& ideo netio priuatiua eft vna fola, fcilicet innafcibilitas.
Siautem accipiagurd parte originis pofitiue,cum duplex it origo, & cuilibet refpondeat de neceffitate duplex habitudo, de neceffitate erunt quattuor, generatio actiua, Improb.;.| paffiua, & fpiratio actiua, & patfiua, & in vniuerfo Improb.z, | quinque. Prima opinio fumpfit rationem magis é lon- Doco- jginquo, & ideo magisá veritate rece(fit. Secunda magis pin. de propinquo, ideo magis veritati appropínquauit. Tertía ficut debuit: ideo veritatem dixit; pofuit, & inuenit | E Et haceft pofitio, quam tenet communis opinio Magi trorum notioncs eíle quinque: & ratio huius prius vifa eft.
r. Àp illudigitur quod obiicitur de refpe&ibus, & comparationibus infinitis,dicendum quod nec proprie- tates, nec relationes funt notioncs, nili quzimportant B irs diftinguentem perfonam áperfona, & hoc eft Icipectus originis,qui tantum quinque modis (pectanu- busad dignitatem poteft comparari:ideo patetillud. - 3. À p illud i; obiicitur quod tantum tres per Ver- bum Damaíceni,dicendum quod (ub generatione cem- . |prehendit duas relationes,fimiliter fub proceffione.
MPTCTNEEOURUTHERST nS co quia pluribus, non vnifoli| | Quaft. IV.
4: Àp illudquodobiicitur quod proprietas debet có- uerti cum perfona, dicendum quüd verum eft de illa que cft proprietas perfonalis faciens perfonam effeperfonam: tamennon fequitur,(i conuertitur,quod tot fiht, & non plures,quoniam vnum & idem poteft habere plura con- uertibilia. | f.Ap illud quod obiicitur de fyllogifmoillo, dicendü quodin proceffu illo eft fallacia idend: ficut hic: Pa- ter eft innaícibilitas, & pater eft pisi igitur pater- nitas eft innaícibilitas:quia quod attribuitur fubiecto fi- ue hypoftafi, attribuitur habitudini. Poflet tamen poni figura dictionis ex modi predicandi mutatione, quia in diuíniseffentia przdicatur vt quid, períona vt qui, notio vt que, met in àperíona ad notionem.
DISTINCT. XXVII. PARSI.
AN EASDEM PRO PRIETATES ASSIGNENT AVGVSTINVS, ET HILARIVS ET AN ISTE SINT QV DI- cvNTVR: PATERNITAS, Fr- LIATIO, XT Dao- CZ$SIO.
Hilarius fupra a[fienauit, fcilicet, quod Pafüperins diflinxit, dizent-proprium e[Je Datris,quod gest genuit filum: fi-vero non genuit, Pater none[l, Sedquis audeat dicere,ant quod tpfa genuit filum,aut quod tpfapa- D ter non [it:Si autem ipfa patere[l.nec filum genuit:ton d ergo idern ditere aliquia e/fe patrem etr eigneve filium. Et ita non videbitur vna eademque e[Je proprietas, Refponfio,vbi oflendit eafdem effe proprietates.
Adquod fine praeiudicio allorum dicipzus,quod eafdem voprictates notauit vterá, licet diuerfrs verbis. Quod e- pim Hilarius ait, ita imtelligi debet: Proprium patrueii quod femper paterc[lid efl proprietas patris ef?, qua femerpaser eit, femper vero pater e$t, quia femper gensit fi- lium.Ita eir proprium filtiest quod femper filie efl, id eff, proprietas filiiefl qua femper films eff. Filius vero femper efl; quia femper. genitus eff. Ergo proprietas qua pater, pa- ter cflefl quta femper genuit: e? bac eadem diciturpater- nitas yveloeneratio. Et proprietas, quafiliua femper eii fi lius,efl quia femper genitus efl a patre, c? beceadesn diá- tay fiatio,velgeuiturayvelnatiuitas wel origoyvelnafci- bilttas. Sic rr proprietas qua Spiritus [anétus eff Spiriti fanéim veldorum, efl quia procedit ab-otrbque: ch bec eadem dicitur procc[]ut.1m Bramifits eroo locutionibus eedem Jgmifecato Junt proprietates io v NM 0 uo mo- IC queri petefl, vtrum proprietates, qiias Dif prac Que módo non eftomnino idem dicere,effe Patrem & genuiffe, vel habere Filium, ita & de aliis. | Net taimeh "videtur nobis omnino e]fe idem diceyea-| d[iquid effe patrem, ch genuilJe filium; vel aliquid effe Fidereabvtroque. Alioquin Pater non ejfet mam£ hypoflafis, C Spirits (ancue:e ita per bec tria nomina non figni- fecarentur tres per/ome: ieeod, dicimus quiapatris nom? non tantumvelationem notat (éd etiam bypoflafimjd eft febffentiam franificat ita e Filius c) Spiritus f[ancTus. Relationum vero vocabula, fcilicet paternitas, filiatio, pproce[Jo, vel aignere, e;ani, procedere ip[ae tantum rela- tiones,non bypoflafes fionificant, fiue babere filium, c) ba- berepatrem. Vt verbi gratia, cum dicimus Deme eif papof efem V fiemificamus:vt 12; intellyoctia talis, Deus vel wira cffentta eff pater,id efl, ille qui genuit, ideft, bypo- afs que babet filium. Similiter, Deuseff Filius, td cff Pypoflafis genita vel babens patrem. Ita etiam Deuseff Spiritus [ancius, ideft, bypoflafis procedens ab-vtraque, fiue tlle qui procedit. Cups vero nominarelationum po- minus in predisatis, notiones ipfas tantum [fenifiamus, non bypo[lafes: cut cum dicimus: Deus ecmutt jid eft babet ku: e Deus genitus eff, id eff, ib patrem. Et tunc oportet itellioi ip (abiectis bypo[la[es tantum, mon e[fen- tiam, qua iliis proyrietatibus determinantur.
Quod proprietates determinant hypoftafes,non fub- Átantiam, id eft naturam, Ile enim proprietates fingula [ingulis proprie conue- niunt per[oris C ber eas per[one determinantur, e afe iniicer atfferunt: fed à fe non fecedunt. | Vnde Ioannes Damajcenus: Non differunt ab inuicem bypoffafes fecun. dum (abflantiam, fed fecundum charatteri[lica idioma- fa, ide[l, determinatiuas proprietates. Characteriflita vero, id eff determinatiua funt bypo[laeon,e? nonnatu- Ca 7 einf. ra:eténizm bypo[lafes determinant. itern: E[fe quidem in- A». — gemporaliter cjraternaliter dicimus diuinam verbi bypolafim, fimplicem omnia babentem,que babet Pater, vt eius bomou[ion,id eff confabflantialem, natiuitatis modo C habitudine àpaternali bypoflaft differente m, numqua vero à paternalt bypofTafi fecedentern. Idem apertius ex- primens perfonales proprietates, n eodem ait: Differen- tiam bypoffafeon, td eft, perfotarum im tribus proprieta. tibuside[opaternali cj filiali ci proce[frbili recognofei- mue, Infece(fibades autern ipfas bypoflafes eir indifabiles tnuicem C vitas quidem inconfufibiliter: tres enim JfuntyetfT omite: ditas autem indilanter.| Etenim fmnula perfecfa eff bypo[lafrs C propriam praprietatem.[cierthed. fid.
Lbs s.
Jfubflantia, c» non diflame neque fecedunt a paternali by- ofla...Ecce bic babes diflincfas tres illas proprietates, que fupra diuerfis framficate funt modis.
DISTINCT. XXVI. PARSI.
Dif.s4, Quod funt alia nomina perfonarum eafdem proprieta- t&s norantia, fcilicet genitus, Genitor, Verbum, Imago.
Hit rion e pratermittendum; quod ficut Pater & Fi " C Spiritus [ancfus naminaperonarum [unt, cb pro- Difind.XXVIL — Alprietates perfonales defranat: itaetiam funt tt alianomidej perfona, fed proprietatis tantum: familiter Fihus, | B C D licet,exiflentie modum proprium po Jidet: fed vnite funt E na perjonarum,id es, queip(ae perfonas flenificant, c cavum proprietates denotant, cj eafdem quas ef nomina predicía, unde ey velatiue dicuntur, feilicet Gemitor, Ge- D uitis Verbum, Imago. Vnde Aweuflinus in s. bbr.de|Caé. 7. im Trinit. ait: Videndum eff, inquit, boc frntficari, cum dicitur génitus, quod fronifitatur.cum dicitur filius. Ideo enim filius, quia centtus e quia filius vtiqueeenitus. Sicut autem filius ad patres, frc gestus ad genitorem vefertur, (y ficut parer ad filinm ita genitor ad genitum. Idem in 0. Bb. de Trin. Verbum quidem folus filius aveipitur, non faul pater y filustanquam arbo [ft vmurm verbum. Stcenim verbum dicitur; quo modo imego,non au- tem pater Cr flus fremul ambo imago: fed filis folus eff imago patrisquemadmodum filius. [des in 7. lib. deTrinit. Verbum, fecundum quod/apientia eff c efJentia, boc eff quod pater: ectmdum quad verbuss,non boc eff awod pater, quia verbum nonet pater, C verbum relatite di- atur, fent filius. Itera in codem, Sut filius adpatrem ve- fertur iita co verbum ad eum cuins efl verbum refertur, cum dieitur verbum. Etproptereanon eo verbum,quo fapientia dicitur: quia verbum non ad [e dicitur, fed tan- tum relatiue dicitur ad eurm cuims efl verbum, ficut filius ad patrem. Eo quippe eft fílius, quo verbum: eo efl ver- queo filius, fapientia vero, quo effentia: cj ideopater C filius [unt vna e[Jentia,ei vnaj[aptentia. Item ineo- dem: Nonceit pater ipfe verbum. ficut net filius, nec tra- qo. Ouid autem abfurdius quam imaginem ad (é dia?
tur,nibilaytem borum pater dicitur. Epilogus predictorum.
"perte offenfum eff, quod ficut filius vel genitus rela- tine dycitur ad patrem, ita-verburm ct ima (go: C quod ee dicitur verbum fiue irmago,quo filius,id efl, eade propric Hate, [iue notione dicitur verbum Q? imago qua filius, fed non eo quo verbum, dicitur [apientia "vel ejfentia, quia non notione qua dicitur verbum, dicitur fapientia. Nam [apientia diatur fecundm eJJentiam, nom fecun-- dumrelatiomem.
Regula Genesalis.
Et efl bic aduertenda quedam generalis regula eo- rr^ que ad fe,c eorum que relatiue dicuntur de patre C fito. Csidquid enim ad fe dicuntur,vt ait Aug. in 6. li. de Trin. non dicitur alter [me altero 1d eff quicquid di- cuntürquod fa bflantiam eoru offendat ambo fimul di- cuntur. Ergo nec Pater eif Deus [ine Filio, mec Filins fime Patre fed apibo fimul Deus.fed non ambo fimmulpater oon ambo [imul fiüusyvel verbussyvel imago, Anfecundum fübítantiam dicatur Deus de Deo, & huiufmodi.
Hicqueritur,£um dicitur Deus de Deo lumen de lumi- neye? buiu(modivtrum dicantur fecundum fubflantia, Nam fecundum relationem cosflat ffl non dici. Si vero fecmati fub flantiam dicuntur:fimulam bo, Jeilicet Pate C Filinspofunt diti Deus de Deo, lumen de lumine. fecu. dum predictam reonla. Ad quod ditipus, auta licet Deus Mecunaum [ubfTauntiam dicatur e lamen, € fapientia e?
snen pro relatiuis, 1d efl, pro per[onis » fed mon relatiue Idemins. Dicitur relatiuefilius, velatiue dicitur verbis, | da rd in omnibus bz vocabulis ad patrem referjrinc. Ibid. in fi Lib.7. de Ibidens.
Diuifio.
* ro patre, alterum profiliopouimus:fimliter cum dicitur: Deus de Deo, lumen de lumrine. In aliis quoque locuttomi- bus (epe reperiuntur nomirsa e[fentie ad fienificationem verfonarum dedutia, vt eum dicttur: Deus natus, Deus mortuus, Deus pa|fus,vbi Filius tantum fgontficatur, 114 C2 defolofilio intelligitur cum dicitur: Deus de Deo, et buiufmodi. Vnde Augu[flinus querens quo modo buiu- »odi dicantur, in6.lib. de Trin.att: Quo modo Deus de Deolumen de umtne dicttur? Non enim [imul ambo Deus de Deo, (edfolus Filius de Deo, fcilicet patre: net ambo [imul lumen de lumine fed folus Filius de lumine Patre.
Quod tantum fecundum nomen fuübftantiz dicatur illud de illo, non fecundum nomi- na períonarum.
Et efl (ciendum quod fecundum nomina fub[lantia t&- tum dicitur iud de illo, licet ibi illa nomina fubflantiam non fianificemt. Secundum "vero eadems nomina perfona- rum numquam dicitur illud deillo, ficut Verbum de Ver- bo, vel Filius de Filio: quia buiufmodi nomina diuerfis perfonis conuenire non po[ent: Cyuod Augu[Itnus, licet ob[cure, in eodem lib. ita dicit: Hoc folum decis dicinon voteft tllud deillo,quod [imul ambo non [eru 1d eff tllo (olo nominenon po[f/umus vtiadoffendcdum vnum de vno, quod fimulambobusmon conuenit:[icut Verbum de Verbo| C dici nongotefl, quia non (imul ambo Verbum rec imago de irmgacine,nec Filius de Filo, quia non fimulambo Fi. lius velimago. Et [icut nomina fub[lantie aliquandosn- tellycenttam perfonarum difHnile faciunt yita etiemim- terdum totius. Trinitatis fimul. Vnde Auguflinus in quitito libro ait: 1n patris nomine ipfe Pater per fepromu- ctatur:in Dei vero nomine, c tpfe Pater, eo Fils, c Spiritus [ancfus,ut cum dicitur: Nemobonus ufi folus Deus,quia Trinitas efl vnus folus Deme. | DISTINCT. XXVI. — PARS I.
De proprietatibus perfonarum fecundum quod diuer- fis nominibus exprimuntur per vocabu- la magis vfirata.
Hic quari potefl,V trum proprietates, Cre.
ON Expofitio textus, S Vpraaffignauit Magifter proprietates períonales,hic agit de ipfis proprietatibus fecundum quod per di- : |uería votabulaexprimuntur. Et quoniam contingit eas exprimi per vocabula magis víitata. & minus ffitata:ideo| Ifigificati in concretione, quari poffet refpectü cuius, & |. - Jtates fingule fingulis.
hac pars habet duas partes. In prima agit de expreffione proprietaturh per vocabula mavis vfitata. In fecunda per vocabula minus vfitata, infra dift. eadem. Hic non eff pre- tertiittendum, Prima pars habet quattuor. Cum enim Hilarius & Augultinus,proprictates aliis & aliis vocabu- lisaffigtent, vterque tamen confuetis, quia vnus fcilicet Augultinus per generare, C generari: alter tcilicet Hilari- us, per effe Patrem, & effe Filium. Et ideo Magifter primo quarit, vtrum fint eedem proprietates ab vtroque affi- gnata. Secundo foluit, oftenderis quod int exdem, ibi: Ad quod (ine preiudicio aliorum. Tertio ne credat aliquis, quod ofhnino fint ezdem,oftendit quod re ezdetti funt, fcd differunt quantum ad modum fignficandi, id eft in cóncrerione, & in abftractione, ibi: Nec tamen videtur no. bis omnino idem, Quarto vero, quia dixerát proprietates oftendit, quod refpectu Hypoftafum,ibi:lle enigs proprie- LU — Difinà. XXVI1L — ACctiptuntur,vt Cam dicitas: Deus qenutl Deum, alterem A B E go, &c.
— P — ua eÁ Pars 1.
Proprie Patti eft ^ quod femper ef Pater. Dub. p 2n Videtur dicercfalfum. Omnis enim proprietas differt àb co cuius rit proprietas, vel re, vel ratione: [ed Dáter, & Pater conueniuntre, & ratione, & nominc: ergo v- num non eft proprietas alterius. | R esr.Dicendum quod in Patreintelligimüs & illurn qui eft Páter, & quo eít pacer. Quando ergo pater dins catur de fe, ratione vnius fübiicitur, & ratione alterius] pradicatur. Similiter quando a(fignatur effe Patrem pro- prium patris, quia affignatur vt in ratione attributi, ideo ratione ipfius proprietatis attribuitur ipfi hypoftaíi. Vn- de dicit quod effe Patrem clt proprium patris, non quod paterfitpater. — Vel natiuitdt » vel orige. Dub. 11. Videtur dicere contra illud,quod didum eft fupra di- ftin&. 3. cap. de veftigio. Et tractum eftab Auguftino de veraR cligione, fcilicet, quod origo appropriatur patri. | Cage.
Rssr. Dicendum quod origo femper dicitur relatio. Poteft ergo accipiorigo, vel refpectu creatura, vel refpe- Gu perfona. Si refpe&u creatur, fic eft refpectu tonus Trinitatis, & appropriatur Patri. Siautem refpeQtu per- fona, (ic poteft accipi a&iue, vel paffiue, Si actuc, fic Patris, & Filij:fed appropriatur Patri. Si paffiue, ficFilij, & Spiritus fandi, & appropriatur Filio, nonfecundum quod fimpliciter dicitur, fed fecundum quod origo dicit] emanationem per modum nature. Sic enim cum id fit proprium Filij fimiliter & origo fecundutn quod fic ac- cipitur, & hoc medoaccipitur hic, & idco non eft con- tra illud, Gignere, vel gigni, vel procedere, ipfas tantum telatienes non bypoflafes figmficant. Dub. — lli.
Videtur hec falfum,quia relationes fignificant in con: cretione, & ideo non tantum important relationes, fed etiam fuppofitum. Sed quando tantum important rela tioncs, fignificant abftracte. Si ergo hoc quod eft gigsere,| non importat relationem abflradte, fed concrete, vide- tur quod noncantum importerit relaciones.
Rtsr. Dicendum quod differenter importazur con- cretio.Alitereriim importátur per verburmn,aliter perno- men adie&iuum. Quia enim verbum impertat actum, vtcgredientem: ideo in quadam diftantia, & ideo im- portat füb quadam inclinatione. Et ^e hocquíain diftantia importat, non claudit intra fe fuppofitum, im- mo oportet quod addatur extra, ni(i locum exterioris additionis füppleat demonftratio, quz eft ina&ü pro- prie primas, & fecunda perfonz,quoniá femper furit pre- lentes, & demonftratiuz. Et ideo quamuis importet in concretiohe, tamen non impottat niíirelationem quari- rum eft de ie, non fuppofitum: fed nomen adiectiuum idem fignificans, fignificat vt proprietatem informan tem: & idee in quadam vnione, & irtdiftaritia: & ideo| formam fimul importat & füuppofitum, vc cum dicitür album, nifi 7e n formam in abftractione, vt cum dicituralbedo. Hocattendens Magifterdicit, quod Pa- ternitas, & Filiatio: gignere, & gigni dicunt tantum re- lationes.
Cum vero nomina relationum ponimm in predicatis, notianes ipfas, tantum fignificamus, non bypoflefet, — Dub. 1111.
CoNrRA:Quia fi hoc verum eft, quande dicitur: Effentia eft pater, cum pater ponatur in predicato, ftat tantum pro notione:erpo idem eft dicere:Effentia eft Pa- ter, acfi diceretur: E(lentia generat: fed hacc eftfalía: er- R zs». Di- Ad Oppo- tum, Art. I.
Rss». Dicendumquod quadam ponuntur in prz- [dicato per naturam propriam, & fignificationem, & ca- lia funt quz important compofitionem,ficut verba, &de talibus loquitur Magifter. Quedam ira ponuntur in prz- dicato, quod funt nata fubiici, vt hoc nomen Pater, & ri, verumetiam fubiici, poffunt importare intelle&um hypoftafis. Vnde verbum Magiftri intelligendum eft cü przcifione, fcilicet de illis que ita nata funtpradicari quod non fuübiici,& ita non habet inftantiam.
Charadteriflica vero, id efl determinatiue (unt bypo- — flafton, c non nature, &c. Dub. V.
Videtur male dicere, quia proprietates quz non de- terminant naturam,funt non naturales:quia omnis pro- prietas naturalis, eo ipfo quod naturalis cft jnaturam de- terminat:ergo fi proprietates in diuinis non determinant naturam,non funt naturales:ergo preter naturam: ergo accidentales.
plicitet,aut quo natura ordinatur, aut in quo natura eft ratio ordinandi, fic etiam de proprietatibus intelligennonoportet quod proprietas habeat naturam vt fubic- Gum, fed quod fit confonans naturz ipfius fubiecti,fic- ut filius Inaturalis non dicitur,quia fita natura vel effen- tiajfed à patre naturaliter producente: fic & in propofi- toe[t intelligendum.!
"^ ARTICVLVS$ L D intelligentiam huius partis quatuor quaruntur. Primo, queritur vcrum, effe patrem, 6 genera- rt, firvna notio. Secundo, quzritur qua illarum fit al- terius ratio. Tertio, vtrum proprietates contingat abflra- hi. Quarto, vtrum circa ea$ liceat contrarie opinari, ^». QV £STIO L An effe Patrem, Cr generare, vna C. eadem | netio fit.
Vod fiteadem nótio,, oftenditur fic. Vna fola pro- Q prietas eft hypoftafis, qux dat effe diftin&tum.(Nà non eft in ratione accidentis, fed forma: fed illa eft vna [ola vnius: fed generare eft proprietas, per quam hypo- [tafis Patris diftinguitur,fimiliter &effc patrem:igitur ibi eadem e(t notio. | ITxM Patrisad Filium eft vna fola relatio, quia vna tantum origo, & vnus modus emánandi. Sed generare igitur eadem relatio, ve] notio. Vel fi (int diuer(z pro- prictates: tunc igitur notiones erunt plures, quam quinc patrem, ita fequitur ad referti ad patrem, diftinguià patre, &c, quz fi int notiones alix, tunc igitur intini- us eff numerus notionum: hoc autem cft inconue- niens, & fequitur: fi illae proprietates fint diuerfz: er- I. CoNTRA: Sieadem proprictas eft,effe patrem, & Benerare,igitur omnino idem importatur nofninc patris, & nomine genitotis:igitur ficut quis eft baptizatus, ba.- poer nomine Partis, ita fiin nomine Genitoris:fed occommuniter negatur. 1. ITEM proprietates, & notionesfunt díueríz, & Icognofcuntur efle diuerfz,quia de diuerfis praedicantur, |.
quia de vno przdicatur vna,de quo non przdicatur alia: Quzít. L& IL.— A Med hac conceditur: Effentia eft Pater: & hzc negatur: hocnomen filius: & talia quia non folum nata pradica- Rzsr. Dicendum quod ficut ordo naturz dicitur du-| dum: & quoniam dicimus pe naturalem,| quiahoc, quod eft Pater, importar intrafe hypoftafim, dicit relationem Partis ad Filium, fimiliter &effe patrem: ue, immo infinita. Sicut enim ad generate fequitur e(- |E E(Tentia generat: igitur,&c. S1 dicas quod hoc eft pro- pter diuerfum modum ífignificandi. CoNTRA: Hocni- hil eft: quia tam effe Patrem,quam Generare, vtrumque in concretione dicitur.
3. IreM diuerfz probantur effe proprietates: quia v- na de alia non przdicatur vt paternitas, & innafcibilitas: fed generare, vt patebit infra, non dicitur de paternitate; hecenim non admittitur:;Paternitas generat: igitur funt diueríz. | | 4 CowNcrivsrio Paternitas C generatio funt vna Norle fecundumrem, licet generatio vario todo fignificetur. e R £sP. ad arg. Dicendum quod omnino fürit ed, proprietates í(ecundum rem. Huius ratio Shui i É paret. Nam vna diciturdealtera non folum in concre- tione, vt pater generat, ícd & in abítra&tione, vt pater- nitas eft generatio:quod non effer,fi differrent, Cum au- tem eadem fit proprietas, differenti tamen modo figni- ficatur, & hoc quantum ad tria. Primum quidem, quia generatio proprietatem períonz generalius exprimit quam hoc,quod eft Pater. Nam ficut dicit Auguftinus, & habeturinlib.. dift. Ad effe Patrem fequiturgenc- rare, fed non conuertitur. Homoenim dicitur generare pediculoes,non tamen eft pater eorum. Alia ratio eft, circa quam notat proprietatem. Sed hoc verbum gene- rat,non importat hypoftafim,immo eget fibi apponi ab extra, & hanc ponit Magifter in littera. Tertia eft,quia cü proprietas duo importer, fcilicet emanationem & habi-| tudinem,quz quamuis idem re, differunt tamen ratione intelligendi, Hoc quod eft generare, importat produ- &ionem, & generatio emanationem *Sed boc quod eft effe Patrem proprie importat habitudinem.
1, Ex his patent obiecta.Nam quod non fit baptizatus in nomine Genitoris, hocnonett propter diueríitatem rei fed modi exprimendi,& vtrumque corifideratur ibi, ficut patebit in quarto. -- | - 1. Àp illud quod obiicitur quod non pradicàátür. Dicendum quod hoc eft propter diueríum modum fi- gnifigandi.Nam hoc vei eft generare, quia non habet luppofitum intra, ponit rem circa effentiam, & id- co ipfam fignificat diftingui,, non autem fic hoc quod ct Pater cum babeat fuppofitum intra, fenfus enim eft: Eflentia eft Dater,id eft ille qui generat.
j. Ap illud quod vltimo obicitur quod vna non pre- dicatur de altera,dicendum quod eft przdicatio per mo: dum denominationis,& hac eft per concretionem.Et eft praedicatio per modum identitatis, & haceft per abftra- &ionem quoniam ergo generare, & effe Patrem e(t vna & eadem proprietas: ideo non fecundum modum deno- minandi tantum, fed per abftractionem pradicatur, vt paternitas eftgeneratio. - | ^QV£STIO IL dn generatio fit ratio Paternitari, veleconuetfo. —— Et 1.Sent. diflu.a7.Q.1.art.1; Et de Pot q.10.art.5. JEgid. Rom.1.Sent.diff.27..4. Henricus in fumma art.58.9.1.€4 2.
7 VzIftarum fit ratio intelligendi alteram, id eft v- pug a4. cum hypoftaíis Patris fiue Pater, ideo generet quia Imenta: Patereft: vel ideo fit Pater, quia generat. Et quod id- €o fit Pater quia generat, hocvidetur autoritate Magiftri in littera. Semper eft Filius, quia femper eft genitus, ideo " &rt.a.q. à.
- s [ideo generatio patfiua eft ratio effendi Filium:igitur pa* ti ratione generatio a&iua eft ratio effendi Patrem.
ITEM Íecundum rationetn intelligendi prius eft gene- rari quam effe:& prius eft effe quam referri: igitur prius eft genetari quam effe Filium: igitur pari ratione prius eft £enerari quam efle Patrem fecundum ordinem intelli- gendi. Si igitur prius eft ratio pofterioris, & non econ- uerfo:igitur,&c.
IrEM hypoftafis Patriseft Pater: aut ergo quia Deus, áut quia Deus generans. Non quia Deus,quia pari ratio- ne & Filius:ergo quia Deusgenerans: igitur, &c.
1. CoNTR A;Non generat niíi perfona diftincta,quo- niam generare non cóuenit efIentiz,fed perfona: fed per- fona Patrisnon eft ditincta nifi per paternitatem: igitur non conuenit generare illi hypofta( nifi perpaternitatem.
Dit. XXVII. — 2. Àp íllud quodobiicitur, quod non acquiritur per actum, dicendum quod in diuinis nulla proprietas ac- quiritur:quia mee an eft effentia: tamen fecundum ra- tionem intelligendi, orígo fiue emanatio originis,eft ra- tiorelationis, ficut in his inferioribus eft ratio fecundum; |. effe. Vnde ficut a&usgenerationis eft aeternus; ita& proprietas paternitatis zterna. Vnde quamuis non ac- quiratur per a&um, inefttamen pera&um:vndeilla pro- pofitio eft falfa, S&cdebet generaliter exponi fic: In his quel non infunt eratum, &c. & tunc minor cft falfa. Poteft tamen dici quod illud eft verum de acu, qui elicitur ex habitu, ficut opus meritorium ex gratia:fed actus genc- rationis non elicitur, necintelligiturelici ex paternitate, ideo non oport:t praintelligere paternitatem ad. hoc quod intelligatur generare.
igitur non generat nifi quia Pater. | 3. Ap illud: Autgetterar,duia Deus, aut quia pater, P .. à. ITE: In his quenonacquiruntur peractum,|. |&c. dicendum, quod generat, quia Deus innafcibilis;& h ptius eft habitus quam actus fecundum rationemn in-| |fpirat, quia improceffibilis. Quod obiicitur, quod inna- é telligendi: quia enim non fuümusboni peropus, fed ma-| |Icibilitas dicitur fecundum priuationem, dicunt aliqui, E ps bes etiam fumus boni quam operemur| |quod priuatio non eft ratio habitus,fcilicet pura:fed pri " ona:fed paternitas nonacquiriturin Deo pera&um:er-| |uatio aliqua cum habitu fübítrato,eft ratio. Vnde ficut M go prius oidine intelligendi intelligitur effe Pater,quam| | aliquis homoliberalis inuitat ad comedendum,quia fo- a generet. | | lus, fic patergenerat ex liberalitate, & ne fit folus:& ideo m o] IrEW:Patergenerat, ifte eft quidam actus di-| |cumfemelgenerauit, & fpirauit, non amplius generat, *l uinus, qui perfe ineftfoli Patri: quero per quid. Aur| |quiaiam nonarmplius eft folus, quamuis fit liberalis. A-| ie enim quia Deus,aut quia Deus Pater, aut quía innafci-] |litertameneftdicendum ficut di&um ffuit,quod innafg- E bilis. Non quia Deus,quia tunc etíam ineflet Filio. Non| | |bilitas eft prindtio, quz fecundum rem eft perfecta po- 2| quia innafcibilis: quia innafcibilitas dicit natiuitatis pri-| |(itio.Inrafcibilis enim dicitur pater,quia non eftab alio, ai uationem, non pofitionem:igiturà diuifionc,quiaDeus| |& non effeabalio efte(fe primum, & primitas eft nobi- ví Pater. | | | lis pofitio. Primum enim ratione primi, adeo dicic nobi-|mfesu] — à C |lem pofitionem, & conditionem, vt videbitür,quodad/emema be| — pofitioném ptimi fequitür pofitio (ecundi, Vnde quia| 4*4 primum, ideo principium,quia principium, ideo vela-[f i iig Gu,vellhiabitu eft principiatum. Quoniam igitur ratio uuu | — i primitatisin aliquo genere eft ratio principiatiin illo,id- bai eo quia Miu age refpe&u emanationis, genera- tionis, & proceffionis,generat, & fpirat. Et quoniam ef- fe primum in generegenerationis, quia innaícibilis, eft efle primum in genere fpirationis, quia Deus improccef-: fibilis, ideo generat, quiá Deusinnafcibilis, & vltranon | ex eft ponerequare eft innafcibilis: Cum enim innafcibili-|4w.e| —.. tas dicat primitatem, & ftatus fit in primo, ideo, &c. Et de Trins. " hoc eft quod dicitur infra dift, 29. circa principium. Pa-/^^ "d s econtrario, relatío eft ratio actus. Vnde fimplicitercon-| j|tereft principium totius diuinitatis,quiad nullo: & hoc|Djfis.z| —..
cedunt quod Pater generat; quia Pater: & negant con-| |eft,quodinpluribuslocis fupra pofitum eft. Gus: uerfim. Sed quamuis illud potet aliquo modo capi ab|D| | Qvopautem mouetad hoc,dicendum primum:Eft CowNcruvsrto.
Cum generatio originefn dicat, paternitas vero babitudi- nem, generatio e(l ratio paternitatis, | € non econuerfo.