. |ratus. Filiusenim generatur, & tamen non fpiratur, nec fpirationem confequitur. Improceflibile igitur non pri-! Spiritus fantTusprincipium de utroque jd eff, de Patrec Fito. js | | $ T preterea alind nomen emultiplcem no- Do tansrelationem, fcilicet principtum. Dici- | uat nifi vnam folam emanationem: & ideo dicit folum partem iftius fontalis plenitudinis: & ideo improceffibi- liras hon potefteffe notio diftin&ta in Patre ab innafci- Joilitate, necin &lioà fpiratione, necimportatfontalem plenitudinem,fedíoluminípirando. | 1.2.3. Qv AMVIS igiturimproceflibilitas poffit dice- re nobilitatem; tamen quia non diftinguit ab aliis affi- gnatis, ideo non ponir in numerum cum aliis: & fic pa- tent tria prima obiecta quod improcetlibilitas diftin- guit, & dicir nobilitatem, & dicit fecundiraterp:quia ra- tiones non valent, eo quod hoc totum in aliisrationi- bus affignatis clauditur: ideo contraalias non diftingui- tur. B AD illud quod quaritur, quare nen communicatur innafcibilitas, ficut improceflibilitas, dicendum quod ficut patet, quia improceffibilitas non claudit in fuo in- telle&u non effe ab alio, ficut facit innafcibilitas: fed fo- lum dicit non Ípirari. Paterautem nulli poteft commu- nicare,quod non fitab alio: potefttamen communicare alij, quod non fpiretur. ADillud quod obiicitur quare non producere non eft , notio: dicendum quod non eft nobilitatis: & efto quod eflet, quia illud non videtur principaliter confiderari in ratione fui nominis, dicendum quodillud eft ratio,quia non dicit refpectum pofitiuum quantum eft de ratione fui nominis: & ideo fimpliciter poteft coriuenire cffen- iz, & ideo non eft notio. Non (icautem cft de in- naícibilitate, vcin przcedenti- . busvifumeft. — — Quodiab eterno Pater eft principium, & Filius,fed.. Spiritus fan&us non: imo cepit ef- Íc principium, Et Pater ab eterno principium eft Fili, ci Pater c» Filius principium Spiritus [ancli: quia Filius efl à Patre, e Sprritusancfus ab vtraque Spiritus vero fancius non ab eterno principium ejt. fede[Je capit: quia mon dicitur principium nift ad creaturas. Cum ergo creatura effe cae-| iperunt; d Spiritus fancius ejje carpit principium earum. Jta etiam Pater C Filius effe capit cum Spiritu [ancto v- num principium creaturarum:quia creature e[e ceperit 4 Patre: ej Filio, C Spiritufancfo: Et duuntur bitres, . [mon tria, (ed unum principium omnium creaturarum: quia vno eodemque modo principium rerum funt. Non e- nim aliter [unt res à Patre, ei aliter à Filio, ftd penitus eodem modo. 1deo Apoffolus tmtelligens bane Trinitatem ejfe vnum principium rerum ait: Ex tpfo, per ipfum, C in pfo furit gynma. Cum vero audimus omnia e[fe ex Deo. | po, it, d Vt ait Augu[linus de natura boni,omnes vtique naturas | ou, as | intelligere debemus, C omnia qua naturalia funt. Non| tom.o. enim ex ipfo [umt peccata, qu& naturam non feruant,fed E |untiart que ex voluntatepeccantium nafcuntur. Om- nium ergo que naturaliter funt,unum principium ef Pa- ter cum Filio c Spiritu (ancfo,c boce[fe capit. Ab ater- no autem Paterprincipium efl Fili generatione, e$ Pater d Filius unum principium Spiritus fancti, Vude Augu- otffinus in quinto libro de Trinttateatt: Diatur relatiue 2 Patersdemique relatiue dicitur principium. Sed Pater a Filium dicitur, principium vera adomnia qua ab ipfo Jn. Et principium dicitur Filius.Cum enim diceretur ei: Tuquises? Re[pondit, Principium, qui C loquor vobis. Sed numquid Patris principium ejt? tmmmo Creatorem fe lvolust oflendere,cum fe dixut e[fe principium:ficut. ei Pa- [pev i Ibidern.
Caf.13.
S.Bonau.T om, 4.
— 230 Lib. I. Sent.
ring. fuper a. 9 lero dicimus ef» Patrem principium, c» Filium prinai- gpiem,nonduoprincipia creatura dicimus, quia Pater VFilins fimul ad creaturam rium principium cif, ficut v- nmi Creator. Si autem quidquid in[e manet (b gignit,vel operatur aliquid,principium efi etes ve quam gignit "ue . leiuequatms operatur, non pofJumus negarc etiam Spiritum ancium reife dies principtum: quia nom cum [eparamus «b appellatione Creatoru: quia fcriptum efl de illo, quod I, C9. 12b operetur, C vtique in fe smanen: operatur. Nen enim in aliqnid eorum qua operatur ipfe mutatur C vertitur. Vpum ergo principium ad creaturam eum Patre () Filio . [eft Spiritus (anii ne non duo veltria principia. Ecce aper- | - te ^ offendit Augu[linms Patrem Cy Filium c Spintum B i4 Janciuom effe vum principium rerumcreatarum, idest, vno eademque modo c[Je principium, cb illum modum (atis aperit,quia [ilicet operantur omtria, C quia fimili- ter opcrantur bitresdeo vnum principium e(fe ^ dicun- fur. | Hic oftenditur quo modo Pater fit principium Fi- | lii& ipi &Filius principiumSpi- ritus fancti.
Deinde ineodem libro continue » offendit quo modo Pater dicatur principtum ad Filium, c ad Spiritum fan- élum ipfe Cr Files, dicens, ideoeffe Patremprincipium Filt,quia genuit eum, ch Patrem c Filium effe ^ i cipium Spiritus [ancli, quia Spiritus [ancfus procedit rh pdd ldatur 4 vtroque, ait enim ita: Si gignent ad id quod gi- noe 3 lenitur principium est, Pater ad. Filtum principium eif, quia genuit eam. Virum autem cr ad Sptritum [antium principium fit Pater, quia dicum eif: de Patre procedit, kn parua queffio eft. Qupd (Hitaet mon iam princi- ium eiui Tantum erit reiquam genis velfacit, [ed c e- dagnsquam dat, c queprocedit abipfo.. Siergoquod datur "vel quod procedit principium babet à quo cedit, fatendum eit Patrem, c Filium-vnum prina- ium effe Spiritus [ancfi, non duo principia. Sed ficut Pa- fer CÓ» Filius ad creaturam relatiue vnus Creator e& v- nus Dominus dicitur, ficrelatiue ad Spiritum [ancium vnum principium. Ad creaturam vero Pater Qr Filius c Spiritu: (ancius vnum principium funt, ficut amu Creator (y vns Dominus. Ecce babes quod Paterprinne eii Pater, ea principium Filii dicitur, id eif generatio rti ne, ferundum quam etiam dicitur auclor Filii. Vnde Hi- —— Marine in quarto bbrode Trinitate ita ait: pfo, quo Pat dicitar, eiue y quem genuit, auclor ostenditur, td nemen babens,quodneque ex alo perfecTum intelligatur, C ex : iioi f*- quo tequi genitus et fub[Istilfe doeatur.. IN omit Eccleja vnum innaj/cibim Deum nouit Vnigenitum Dei Fi- . |Burn.Confitetur Patrem abbrigine lbertm,confitetur c tiabili:mon per feipfum, fed ab eo,qui À nemime efl natum abeternoynatimitatem [cilicet ex paterna epernitate. » fs mentem. Editaeit bic fidei profe(fro, fed profe[Teoss ra- Lio nondum expo[rta ei: dr ideo querenda, fcilicet qio mod intelligendum fit quod ait, filsi originem cffe abtmi- dio C non ipfum e[fe «bimitio, fed abinitiali, Hoc tique lubdens determinauit ipo podo acceperit initium J,mqui- ens ariginem Filii effe ab initio,ac f dliceret: IN onitatnt«lligas originem Filg effe ab "usd. vr ipfe Filios Pa- beat rmitium, fed quia ipfeeft abinitiabil id efl, à Patre à fer pr Inetpiuom ei? creature, quia ab ill funt omnia. Cum | À Nr velpro- | ciptum Fili dicitur, quia genuit eum. usergouenio-|.
Fifi originem ab initio ton ipfum ab itio, fed abimi-|E [quo futt omnia. Nam licet Filius [itprinciptum deprin- Diit. X XIX. apie » 80005 ejf temer concedendum quod Filius babeat rincipium. Cumque » Filiu: fit principium de prinaipi, C Pater principium nendeprincipio, non efl principum de principio, principium fine principia, (icut Filiué nane Pater,neque » tamen — »fedvruns, icut Pa- ter, Cr Filius, n0 duo Creatoret, fed na Crea. for. RS . CumPater, & Fllius int vium principiutm Spiri- tus fani, quaritur an ea- dem notione.
T —— Spiritus fatieti, efv alia qua CÍPIUS, cM?9s Paler dicatur principisom tw bee tt DISTINCT. XXIX.
De his qua preprie & zternaliter dicuntur de Deofe-|. cundum relationem feu proprietatem feu perfona- lem, quz eft communis fpiratio figni- ficata per hoc nomen . principium.
Rf praterea alind women multiplicem wotem reletionem.
Expofitio textus.
Vpra egit Magifter de proprietate non perfonali,quz S et inn cibis. H ic (ecu hido agit de L2,ft- us notione non perfonali, quz eft communis fpiratio fi- gnilicata per hocnomen, principium. Et quoniam illud nomen non rantum notionaliter accipitur, immo etíam effentialiter:ideo diftinguit primo huius nominis muki- lieitatem, fecundo manifeftat huius nominis vnitatem fecundum quod dicitur de Patre & Filio refpectu Spiri- tus (an&i oftendens quod funt vnum principium Spiti- tus fandi, & hoc ibi deinde in codem libro, conrinue. Prima ne habet duas. In prima diftinguit huius nomi- nis multiplicitatem In fecunda vero mérbbra fuz diftin- &ionis explanar, oftendens per au&oritates quod prin- cipium habet omnes illasacceptiones,& hoc, ibi: Et P«- ter ab eterno primipium efi Filii. Similiter fecunda pars,m quaagitde hoc nomine, principium, (pecialiter prout di- citur notionaliter,& effentialiter, habet duas. In prima oftendit quod Pater, & Filius funt vnum principium,ibi: Deinde in eedem libro. In fccunda, qua vnitate funt vnum, Ícilicetvnitate notionis,ibi:Vsum aut principium funt,&c.
, vbi oftendit quod cadem netionc (unt principium, & quod illa notio of piratio, ^ | Pater eupu-ENEES dINunus Gpipsenuip - qud. dia- * Pater efl principism totius diuinitatit, &c. Dub. 1.
Quaritur pro quo ftat ibi hoc nomen,priscipium, Non enim poteft ftare pro effentia, necpro perfona, quía v- trumque dicit quantum e(t de (e abtolutum:aut ergo (tat ro parernitate, & hoc falfum,quia non eft PaterSiritus fin us, Necpro fpiratione,quia fpiratio non eft refpectu Filii. Neccommuniter ad vtrumque, «uia nihil habent commune nifi eflentiam. Nec pro innafcibilitate, quia innafcibilitas non dicit refpectum ad períonam, fcd pri- uationem refpeQtus:ergo omni modo cft falfa, Rzs».Dicendum quod feníus locutionis hic eft:Pater eft principium totíus deitatis, id eft, omnium períona- rum in deitate, & eft diftributio accommoda, ficut dici- cur clum continet omniía, fe ícilicet excepto.-Siautem quaraturpro quo ftat hoc nomen, principium,dicendum quod ftat propaternitate fimul,&fpiratione,quia per pa- tetnitatem eft principium Filii, per fpirationem princi- piumSpiritus fancti: per vtrumq; principium vtriuíque. Quod ergo obiicitur quod non habent commune, di- cendum quod non conueniunt in notione vnica conue- nientia formali:tamen conuenientia originali, in eadem eríona,& ciuídem períone proprictate.Q uia enim per- lona patrisa nullo eit vc dicitur in litera: ideo enim mo- do productíonis producit, & ideo eft principium totius deitatis. Vnde idem importatut nominc principii cá di- citur principium deitatis intelle&u principali, quod im- portatur nomine ipnafcibilitatis quantum ad incelleGü confequentem, & ex hocverbo, & ex hac ratione verbi confirmationem recipit ifta pofitio, quz dicit quod in- nafcibilitas dicit in Patre plenitudinem fonralitatis, fiue mone plenitudinem, licet ex confequenti intcl- ectu.
Peter e1go principium eft fine principio, &c. Dub. II.
Quaritur de huiufmodi locutionibus qualiteracci- piaturibi hoc nomen, principium, cum dicitur, principiü iine principio,principium de principio. Aut enim acci- pitur effentialiter, aut períonaliter. Non períonaliter, vt videtur, quia Spiritus fan&us dicitureffe principium de ptincipio, & principium non conuenit ei nifi tempora- liter. Przterea ficut dicit Magifter diftinct.27. Non po- teftdici hoc de illo nifi quantum ad nomina fubftantia- lia:ergo principium non poteft accipi notionaliter. Eti- terum pro qua notione acciperetur cum dicitur, Filius principiü de principio?quia non pro filiatione, quia hoc conuenit Spiritui (indc, fcilicer efle principium de prin- cipio.Non pro communi fpiratione,quia communis fpi- ratio congenit Patri, cui non conuenit effe principium de principio. $1 tu dicas quod accipitur effentialiter. CowrR A: Ef- entia non eft perfona principium, nec dicit refpe&tüad perfonam:ergo cum principium dicat refpectum ad per- lonam,non poteftaccipi elienrialiter:& ita nullo modo.
Rasp.Poffct dici quod hoc nomen,principinw,accipi- Qür in comparatienge ad creaturam,& trahitur ad petío- Deo,& Deus non deDeo, & conlimilig, & fic ceffant ob- lectiones. A liter poteft diciqued hoc nomep,principium, boneftimpofitumad fignificandum refpectum cffentia- lem, vel perfonalem quantum eft dc fe: fed indifferenter fe haberad vtrumque, & eius acceptio determinatur per adiun&um. um ergo dicitur de Patre, ftat pro no- tione paternitatis, & fpirationis communiter, & artatur Pet ptoprictatem innafcibilitatis per hoc quod dicitur non de principio.Similiter in Filio ftat pro communi fpi- ratione cum filiatione,quz importatur perhocquod à i- citur de principio.De Spiritu fancto vero dicendá quod tefentialiter rantum, & hocartatur ad perfonám per ocquod dicitur de vtroque.
Spiritus (anitus effe capit principium earum, filicet creaturarum. D P b. I I l.
Videtur dicere contra illud quod dictum eft fupra dift, j Ex perpetuitate creaturarum intelligitur Conditor z- ternus:li ergoSpiritus fanctus eft eternus conditor: ergo eternaliter principiutmItem in hymno: | 4Eternevrerum Conditor, | Item ratione videturquia resab eterno fueruntin Deo, fed nonnifi licucin princi pio:ergo ab zterno fuit princi- pium.
Rzsr.Dicendum quod nominaquz dicunt effectum in creatura,pofíunt illum dicere adu, vel habitu. Si actu, ex tempore dicuntur.Si habitu, poffunt dici eternaliter. Et quoniam principiü poteft fonare in adum, vel in ha- bitum:ideo non poteft dici folum temporaliter, imo et- iam zternaliter:fed quoniam vfus magis accipit hoc no- men, »tncpium, prout dicitur in actu, quam in habitu: ideo dicitMagifter quod dicitur cemporaliter, Quod ob- iicitur quod dicitur Conditor zternus, dicendum quod locutio duplex eft. Tum ex parteeius quod ettConditor, quia poteft dicere actum, vel habitum.Tum ex parte eius ed e(t aternus, quia poteft teneri adiectiue, vel (ub- ítantiue. Et fi xternus teneatur fubftantiue,fic non ponit zternitatem circa conditionem, fed circa fuppofitum, & eft locutio vera. Siadiectiue, & Conditor tenetur habi- tualiter, adhuc eft locutio vera.Siactualiter, cuncfalto. Senfus funt manifcíti. Nam vno modofenfus eft,zternus C [conditor,id cft;conditor, qui eft zternus. Alio modo z- iternus conditor,id eft;ab «cerno poteft condere in tempore. Ettertio modo aternus conditor, quia eternaliter condidit. Duobus primis fenfibuseft vera locutie, fed tertio lenfu eft falía. Ab eterno eutem Pater principium eff Filii. Dub. IV.
Obiicitur:Pater,& Filius,& Spiritus (an&us non funt principium nifi ex tempore ergo fecundum hoc,cum z- ternum fit ante cemporale,per prius dicitur principiüno- rionaliter in diuinis quam effenrialiter.
JA SED contra: Omne eílenciliterdictum eft commu- níus:& quanto aliquid communius tanto prius:ergo per D iprius debet dici principium effentialiter, quam notionanas per prepofitiones addimsgjcut cum dicitur Deus de|r *.
— S.Bonau.Tom. 4.
liter.
Rzsr.Dicendum quod dupliciter eft loqui de hoc no- mine;principium,aut refpectu febiecti,fic cum intellectus e(fentiz fttante intellectum períonz, fic principiü effen- tialiter di&um fecundum rationé intelligendi preit prin- cipium notionaliter dictum, ficut opponit. Siautem re- (peu cermini,fic principium effentialiter dictü refpicit quod eft diuerfum pereifentiam,& creatum: fed princi- pium notionaliter dictum refpicit perfonam confubfti- tialem,& increatam,& aternam:& ideo principium no- tionaliter dictum, dicitur aternaliter,& quantum ad hác viam prius dicicur in Deo nonfolum quantum ad intel. lecum, fed etiam quantum ad rem:&fíic patet de qua acceptione hocnomen principium, dicitur per prius fecundum diuerías com parationes.
Creatorem fe voluit offendere.
Videturfalfum quod cum filiusfe dixerit principium, Creatoré fe voluit oftendere,quia ipfe refpondit i qua- fionem Pharifzorum quarentium;Tu quis es? Sed quu, quatit de perfona: fed p fecundum quod pro Creatore accipitur,cenetur eflentialiter: ergo aut Dominus non refpondit conuenienter,aut principium nó ftat].
pro Creatore ibi.S1 dicas quod appropriatur filio.: Conrn A:tam ratio creationis quam ratio principii ap-| propriatur Patri:ergo non Filio.
V i Lib. I. Art. I.
Ris», Dicendum quod principium tenetur effentia-| À liter ficut dicitur in litera: (ed tractum eft ad perfonam Filii. Sed quod obiicis quod appropriatur patti, dicen- dum quod principium de ratione fui nominis non ap- propriatur (hio hifi peradditionem,& ficin propofito, quia appropriatur petactutm Verbi.Non enim dixit fim- lo4n.3.d. |pliciter: cgo principium, fed ego principium, qui & lo- pue vobis. Nam licet Filius fit principium de principio, non eft tamen concedendum quod Filius babeat principium. Dub. VI.
ConrRA:Videtur debere concedi, quia omne relati- uum debet habere correlatiuum fibi correfpondens:er- gofi Filius cum dicitur principium de principio dicitur rclatiue, debet lrabere correlatiuum quod eft princi- B pium. | Risb. Dicendum quod habere principium dicitur du. pliciter.Aut ficut correlatiuum,ficut Filius dicitur habe- re Patrem, & fic filius habet principium.Aut ficut difpo- fitionem fui, & fic dicitur habere principium quodinci- pit eife, & ficfilius non incipit effe, quia non incipit. Vel aliter. Eft habere principium effendi,aut durandi.Primo mode filius habet principium,fecundo modo, non.
ARTICVLVS I.
D euidentiam eorum,que dicuntur in prefenti di 4. M. ftinct. duo quaruntur de hoc nomine, principium, Primo quazritur de ipfo quantum ad multiplicitatem. Secüdo, quantum id vnitatem. Et quantum ad primü, duo quaruntur. Primo, fappofito quod hoc nomen, principium, accipiatur effentialiter, queritur, vtrum pof- fit accipi perfonaliter, fiuc notionaliter. Secundo dato quod effentialiter,& notionaliter:quaritur,vtrum de il- lis duobus modis accipiatur vniuoce, vel zquiuoce, "QVESTIO L Ani nomen boc, Principium, perfonaliter veltotionalit S. Tbom.1.p. q.33. aft.r. E: 1r. Sent. diff. a 9.9.1. srt.2. Scot.1.Sent.difi.29.q.r. AE gid. Rom.1.Sent.difl. 30.4.4. Richardus 1. Sent dift. 29.9.4. Dywrandse 1. Sent difl. 19.4. r. J bern. Arg. 1. Sent.difl.29.9.1. rt.r. Stepb. Brulef.1.Sent.difl. 29.4. 1. Petrus de Tarantaf.1.Sent.drfd.29.4.1. Funda- Vod hocnomen, principitm, accipiatur notionali- menta. Q ter videtur fic perAug..deTr.PateradFilium prin- Ca. 16-0.5.| cipium cft quia genuit eum:ergo idem importatur nomi- ne principii quod nomine generationis: ergo tenctur perfonaliter,fiue notionaliter.
Ir£« hoc videturratione, quia vbicunque eft ratio e- manationis, & originis, ibi eft vera ratio principii: fed in diuinis vere &proprie eft ratio emanationis:ergo ibi vere & proprie eft ratio principii.
t. CoNrR A: Principium & primum funtidemiergo v- bi cadit ratio principit,eft dicere primum,& vbi eft dice- te primum, eft dicere prius, quia fuperlatiuum prafup- ponit comparatiuum: & vbi prius, ibi pofterius: ergo à primo, vbieft catio principii, ibi eft ratio pofterioris:fed Ad oppo.
fitum.
"Arift. 1. po- fler. contex. Ig.
Iterior alia: ergo nullo modo períona eft principium per- ona. 1lITEM increaturisidem eft principium & initium, (icut patet per Philofophum, ergo vbi non recipitur ini- üum,nec principium:fed omnes perfonz in diuinis funt. Iineinitio, ergo & fine principio: etgo principium non dicit refpe&um perfonzad perfonam: ergo non accipi- tur perfonaliter, fiue notionaliter. 3.IxeM idemeft caufa, & principium re, differens ra- tione, quia principium dicitur quantum ad fieri, caufa quantum ad effe:ergo fi maioris nobilitatis eft efTe, quam jfieri » proprius debet ibiaccipiratio cauíz, quam princi- 1 Ariflot.. Metaph. (ontex.a.
in diuinis nullo modo recipitur quod vna perfonafit po |E C D | omnino recipitur proprie, quía cum in diuinis fit ordo di,& durandi. Alio modo proprie ad principium duri- ' « in littera:fecundo vero modo non poteft, & fic non a- quiualet principio. |.: quod principium,dicendum quod in creaturis idem eit puncipium & caufa,& hoceft,quia productum differta producente: & ideo poteft dicicffectusei us, &iftud po- teft dici caufa, & in id concurrit intentio cauíz, | cipii, & (imiliter nomen: fed non itain diuinis, quia ibi poteft effe vnius fubítantiz producens cum produce: ideo non valer illud. | 4. Àpillud quod obiicitur de fine,iam patet refponíto, rm finis quantum eft de fe dicirexceffum bonitatis re- pectu eius quod e(t ad finem, nó fic principium refpectu cius quod eft ex illo, & ideo Deus non poreft c M i: Quatt, TN P non recipitur quod vna perfona fit caufa, & alia t effectus: ergo nec debet ibi recipi intentio principii, 4 Ire M Deuseftalpha,& (P n De dn, & fi- nis,& vtrumque cft zqualis nobilitatis. Sed intentio fi- nis ita dicitur de Deo effentialiter, quod nullo modo perfonaliter: Deus eft enim ita finis creature quod non eft finis perfona: ergo fimiliter videtur quod ita eft prin- cipium creaturz quod nullo modo fit principium per- Íonaz.
CoNecrvsro.
Principg nomen ab(que vlla imperfectiene vecipitur in di- sina: ibidemque tum motionaliter,tum e[fen- tialiter accipi potefl.
Rzs». ad arg. Dicendum quod in diuinis eft vera ori- 2o,fiue emanatio,non tantum vera, fed etiam comple- tiffima. Ad hoc autem quod fit perfedtiffima,necefle eft quod emanans habeat cum producente aiqualitarem o- mnimodam,ac vnitatem in fubftantia, quia nihil poteft equari Deo nifi Deus: fi ergo emanatio, & origo debet exprimi conuensenter, & catholice, debent recipi no- mina dicentia originis veritatem, & non recipi nomina importantia imperfectionem, vel diuerfitatem, vel inz- Apoc.22.
L somete Quoniam ergo principium, & principiatü| pay pa. icunt originis veritatem,ideo vtrumque recipitur n di-|ap. voc uinis, maximcautem intentio principii. S pofterius dicit imperfectionem, & initiü fimiliter, quia b dicit imperfectam durationem, fcilicet inceptionem, & intentio caufz importat diuerfitatem, quia caufa eft ad cuius efle fequitur aliud, & intentio finis inzqualitatem, quia finis melior eft his, quz funt ad finem: Ideo nec in- tenrio prioris, & pofterioris,necinitii & initiati,nec cau- Íz & effectus, necfinis & eius quod cft ad finem, recipi- turin perfona refpe&u perfona: fed intentio producen. tis & producti, quia poffibile eft quod produ&? fit fum- me perfectus, & aquetir producenti, ideo recipitur in diuimis, fimiliter & intentio principii.
r. Ap illud quodobiicitur quod ad prihcipium fe- Iw prius, & ad prius pofterius, dicendum quod ficut quoniam |"4vre» icitur fecundum Hilarium, Pater maior cft Filio, nec| pite, 5. tamen Filius minor, quia fonat imperfectionem hoc g|Tris.t. eft minoriideo quamuis recipiatur quod Pater fit prior|& Dma/ Filio, quia ifte eftab illo, non econuerfo: non tamenre- cipitur quod ifte fit pofterior. Attamen nec ratio prioris & origo;proprius eft origo, & minus proprie ordo, nec eft niti (olu m rationc originis. Quoniam ergo pom principaliterimpottat originem, & prius ordinem,ideo limplicirer recipitur intentio principii. Intentio vero prioris minus proprie,& cum determihatione. Intenuo autem principii prout priuat anterius, propriüiffime recipicurin Deo,maxime quantum ad p Patris: & idco non fequitur quod ita proprie dicatur prius, quod tantum dicit repectumadpofterius. — ^ — — 2. Ap illud quod obiicitur de initio:dicendum quod initium vno modo accipiturlarge ad principium ellendi,vrillud dicasur babere initium quod incipit effe. Pri- mo inodo poteftaccipi in diuinis, & fic accipit Hilarius ;. Ap illud quod obiicitur de caufa quod idem c & prine finis lib.i.c.9.
M H d nifi creature inequal erfonz omnino zqualis:& ideo vna perfona non eftf nis alterius, cft tamen principium. | QVAESTIO II Anbec nomen, Principium effentialiter, v£l hotionalirer ' — fumptum vniuocé, vel eqniuoce dicatur. Mi)exand. Alenjis 1.9.3.76. Mernb.1.
Stot. in Repert.1.Sent.difl.:84.vniea.
Stepb. Br Aff. 29.4.2.
Gab. Biel 1.Sen?.d:[1.29,3. vnica.
Trum hoc nomenprincipium,cum accipiatur effentialiter, & notienaliter, dicatur vniuoce,vcl zqui- uoce.Et quod vniuoce,videtur.BafiJius dicit, quod Filio Deiaccipere,cum creaturis eft commune:fed babere per ef- (entiam,proprium.$i igitur commune eft accipere: ergo & dare, & fi hoc, cum penes hocaccipiatur ratio princi- pii, refpectu Filii, & refpe&u creatura, videtur quod di- caturvniuoce. — |!
2. Ir& M fic differt principium effentialiter dictum, & notionaliter,ficut fapientia, & fapientia genita: fed non dicitur equiuoce fapientia [1c & ficiergo,& c.
;.IrzM nihil dicitur multipliciter ex hec quod dicitur degenere, & de fpecie, (iue ex hec qued habet vn fup- politum, & plura, & hoc quia Cm gena refpicit figni- ficationes diuerfas, non fuppofita: fed principium clen- tialiter dictum eft in plus, &pluribus conuenit quam no- üonaliter &condlenit eifdem ipíis:ergo non dícitur mul- tipliciter:fed vniuoce.
4.ITEM quod non dicaturanalogice;videtur, quia vbi eft analogia,ibi cft prius,& pofterius: fed in diuinis nó eft prius,& pofterius:ergo ncc analogia: Et iterum quod nec zquiuocc.Quia vbi eft zquiuocatio, ibi eft diueríitas fi. gnificatienis;fed perfona;&efTentianon funt diuería:cr- gonecpoteftdicizquiuoce. — | | Szp contra: Quod dicatur multipliciter, videtur pri- mo per Magiftrum in litera, qui dicit quod hoc nomen, principium, multiplicem facit intelligentiam: ergo dicitur multipliciter. " | | Irz« hocipfum videtur ratione,quia ifti actus genera- tejfpitare,cteare, funr iplius principii fecüdum quod dif- - Ad eppo- fitum.
H Fandamenta.
ferenteraccipitur: fed non e(tvnam communem ratio- D nem inuenire ad iftos aus: ergo nec ad principium quod dicit refpectum ficdiffetentem.
IrEx. EA cftPhilefophi, quod fialiquid in vna fui]: acceptione habet vnum oppofitum,& in alia aliud, dici- tur multipliciter; fed principium effentialiter dicitur re- fpe&tu creati, & notionaliter refpedtu increati:ergo mul- tipliciter fic,& fic. n Itzx principium effentialiter dictum dicitur tempo- raliter, notionaliter dictum dicitur eternaliter, (ed nibi] efcommune vniuocum aterno & temporali, ergo, &c.
4triflot.r, Topic, usw 4 N CowNcrvsro. . Üritoipiisomen fccundum qued commune eff «d norionale, 6 efentiale diclum,non vniuoce mque equiuose w- Ich entis S.T be. big quod ft 4- QMNeCNES, 4 C — Irzstratione videtur,gà vnius principiati vnü eft prin- Quat. I. 233 is:poteft camen effe, & eft princtpiü| A uerficas fi gnificationis non ih re ipfa, fed in fignificando.
Tertio modo contingit differenteraccipi ratione cóno- riti, vtpote hoc nomen,principiii, didtü effentialiter, con- notat effc&tü creatum, dictü perfonaliter, nihil connotat creatá,& illud inducit multiplicitaté Íccundü analogiá, non íecundü equíuocationé.Secundü analogia quidem, quia accipitur pro diuerfis, (iue diuerfa importat, qua nó habent nifi vnitáté proportionis, &ideo neceflario opor- tet quod incidat ibianalogia:fed non zquiuocatio, quia zquiuocatio habet plures inftitutiones, & determinate accipitur E qualibet ficut patet in hoc nominecanirfed non fic fe habet hoc nomen, prizcipis. Nam principiü de (ua impofitione impofitü eft ab actu producendi,nó cre- andi,necgenerandi. Vnde ficut pducere,de productione Filii & creaturz non dicitur equíuoce, fed analogice;ita & hoc nomen,principia, (ecundü has tres accipitur cópa- rationes differenter.Concedo ergo gibi eft multiplicitas quzdá, quamuis non (It multiplicitas fimpliciter, üicut e- (uiuocationis propric dictz, & concedendz funt ratio- nesad hoc,quia non concludunt,g fit equiuocatio vera. Tamen Aud verbü Philofophi intelligitur quando no- men habet diuerfa oppotita, qua nó vniunzur in aliquo, nec vniuoce,necanalogice,quod fit illi termino oppofi- tum:fed primo,& perfe, opponuntur, non ficauter eft in o principium non dicitur primo adfilio, velad creaturam, (ed ad quod eft productum, fiue prin- cipiatum,quod quidé dicitur dcFilio, & creatura,quam- uisnon vniuoce,fed analogice. | r.Ap illud quod obiicitur de Bafilio, dicendum quod Bafiliusaccipitcommuns pro analogo,quod eftmedium| inter pure vniuocum,& zquiuocum. | | 2.3.Àp illud quod obiicitur de fapientia, & fapictia na- ta,dicendum quod non eft fimile,quiaibi non eft diuer- fificatio nifi folum quantum ad fuppofitum, hicauté eft uantum ad connotatum,& per hoc patet fequens.
4.Àp illud quod obiicitur vltimo quod non cadit prius ibi, &c.dicendum quod quamuis non cadat ibi prius, & pofterius in e; cadit tamen refpectu effectus,quia in có- |. paratione ad cffe&tum accipitur analogia. Quod auté di- citurquod non eft ibidiuerfitas, dicendum quod verum eftin re,camen in fignificando, & intelligendo aliud eft intelligere effentiam,alíud intelligere perfonain,ita&cdi- cere:zac per hoc & fignificare, & ideo quamuisnon fic di- uerfitasà parte rei abfolute,nihilominus poteft effe àpar- te fignificationis. | | ARTICYLP?YS$ I.
C Onfequenter eft quzítio de fecundo articulo, (cili- NA zcet de vnitate huius notuinis Principiit, & circa hoc quaruntur duo. Primo quxritur, vtrüm Pater, &: Filius poffint dici vnum principium Spiritus fancti. Secundo, vtrum poffint dici vnusSpirator, vei idem principium Spiritus farict. | ME "QNVIES T IO I . 4n Pater Filius ynum principium Spiritus an» 0 eu ididpofinr. | «Thom. Avg. 1, Sent Hifl Yr. 4.1. art.1. dr 8. Petrte de Tayanta[.1.Sent.difl.29.4.5. Stepb. Brulef-1.6ent.difl.29.4.3.
Vod poffunt dici vnum principium effe Spiritus Panda: fan&i, videturin litera vbi dicitur: Fatendum eft| menta, Patrem & Filium vnum principium effc Spiritus fan- Qi. | V 3 cipium —- - ehm —RArl Qul cipium in vhogenere tfed Spiritus (anctus vnus eft: ergo À |nz:fed effentia vel natura vt eft in duabus [gen Sed habet vnum principium: ergo fiirnmediare,& perfecte [eftá Patre, & Filio, funt érgo Pater; & Filius vnum prin Explic.1.
Explic.z.
Explic. 5.
- | cipium rationc potenti, & vna cipium.: | i» M Pater, &Filius fpirant,aütérgo vnà potentia;aut duabus.Conftat quod vna,quia cumin eis eft vna effen- ia, eft & vna potentia: ergo cum ^» dicantur effe prin- it potentia in Patre, & Filio, patet, &c. | Ir£M ficuttres perfona vnica creatione cteant,ira due ant, fü&t vnum principium creatura: ergo duz, vnum principium Spiritus fandi. | I.CoNuTR A:Cum dicitur,fünt vnum principium Spi- ritus fan&ti,aut vnum dicit vnitateni effentiz, aut vnitaritus fan&tus effet principium Spiritus fancti. Non perío- nz,quia tunc Pater, & Filius, effent vna per(ena. Ergo notionis.
Srp Contra: Si Pater & Filiuspropter vnitatem no- tionisdicuntur vnum principium: ergo ab oppofirisPa- ter propter pluralitatem notionis potcít dici plura prin- cipia.: B IrrM fi Patereft principiumSpiritus fandi, & Fiduo principia. | 3. IrzM Pater & Filius funt vnum principium, ergo vnum principium eft Pater, & Filius; & fi hoc, ergo Da- cer eft Filius. | — 4 Ir fivnum funtprincipium,aut vnum quod eft Pater, aut vnum quod non eft Pater. Si vnum quod cft ater:ergo Pater,& Filius funtPater. Si vnum quod non eft Pater: ergo principium Spiritus fancti non eft Pater: ergo Pater non cft principium Spiritusfandti. - Coucr v$IO.
Recipitur à patribu orthodoxis hec fententia: Pater, cv Filius funt vnum principium Spiritus fancti, quod quidem prina- pium dicit vnitatem communi notionii,in com- paratione ad eJJ ntie, C vss fpirati- sua ynitatem.
modo intelligendi diueríificantur. quod hoc nomen,prisipium,non dicit ibi efentiam,nec notionem,nec perfonamwed dicit conuenientiam dua- rum perfonarum in vnica notione. Et dicune quod ficut hocnomen, Trimu, fpecialiter eft impofitumad infinu- andam Trinitatem fuppofitorum, vt conueniunt in vni- tate naturz,fic in propofito dicuntfe habere. Sed tamen cum non fit cile huiufinodi peíitionem (iue translatio- nem ex virtute vocabuli accipere,hzc politio nullam di- gnofatur habere firmitatem. Etideo onn: alii quidi- xerunt quod hoc nomen,principium,importat notionem adieétiuum nominis numerale quod eftvnum,cadirá ra- tione nominis & teneturaduerbialiter, vt fit fenfus: Pater &Filiusfunt vnum principium,id eft,vno modo ina E oC