lenter finitur affectus, nii quod eftbonum omnis boni | & quod eft omnia in omnibus. De quo bono in Exodo: Ext. 54 Oftendam tibi omne bonum: hoc autemeftfümmum| — — bonum:ergo, &c.Similiter nihil füfficienter finit anim Pto: | [nifibonum infinitum: quia ad hoc vt finiatur, neceffe | eftipfam finiri fecundum exiftimationem, alioquin non effet beata,nifi fe exiftimaret beatam.Exiftiniatio autem fupergredituromnefinitum:quia omni finito poteft ma- ius cogitarialiquid,ergo cum affectio poffet fe extendere eo vbieft exiftimatio, neceffario affectio animz fuper-|- greditur omne finitum: & fi hzc nullo bono finito fuffi cienter finitur, fruendum eftergo folo Deo, quia fum- mum bonum,& infinitum. Et non folum Deo fruendü [Raio; propter perfectá finitionem, fed etiam propter perfedá delectationem. Ad dele&tationem enim concernitur de- le&abile & coniunctio cius cum eo quod delectat.O- . mneautem quod delectat animam, delectatin ratione C [boni & pulchri: & quonia folus Deus eft bonitas & pul- chritudo,ideo in Deo folo eft perfecta delectatio. ltem Ratio quia ibi eft coiunctio,folus autem Deus eft qui perfecti fime coniungitur. Nam coniungitur fecundum verita- tem,& intimitatem.Solus enim Deus propter fummam fimplicitatem,& fpiricualitaté illabitur anima jita quod (ecundum veritatem eftin anima, & intimioranime quà (ie fibi. Omnes enim hz quatuor rationes, ad vnam re- ucuntur,fcilicet ad hanc, quia nata eftanima ad perci- piendumbonum infinitum, quod Deus eft: ideoinco folo debet quiefcere,& eo frui. t. Apillud vcro quodobijcitur deappetitumateriz dicendum,quod appetitus materiz ordinaturad formá tamquam ad perfectionem fübftantiale m, ex qua & ma- teria fit vnum: & idco neceffe eft, formam Ji eiufdem generis cü materia, nec eft omnino fupra materiam:Ideo| finita eft omnis talis forma, calis autem fi fit incorrupti- bilis, propter nece(fariam feu vnioné artatapperitü ma teriz, & artatum finit. Vnde non finitur in fua amplitu- dine. A ppetitus autemanimz nó ficartatur proptet vhi- onem cur appctibili, immo dilatatur: & ideo opottet quod perficiatur aliquo omninofummo. 2. Apillud quodobijcitur quod non cepit nifi finite dicendum quod infinitum bonum finite capit,quoniam tipfa eft finita-:fed quoniam bonum illud eft infinitü;ideo ab ipfo totaliterabforbetur,vt iam eius capacitas vndiq; terminetur. Vnde non tantum gaudebit, fed (icut dicit Anfelmus,in gaudium Domini introibit Quod fitotum caperet, & non vinceretur,nec abforberetur, adhuc pof- fec infürgere appetitus ad amplius aliquid capiendum. E. |Patetergo quod ad hoc quod anima compleatur,quam- uis capacitatem habeat finitam,tamen neceffe eft adeffc bonum infinitum.
3. Apillud vero quod obiicitur de homine, dicendü quod Deus diligit hominem, & amor Dei eft amor frui-| tionis:tamen homine non fruitur, quia diligendo fe dili- git hominem, id cft fruendo fe vtitur homine. Quod pa- tet fic, quia dilectio Dei ad creaturam non eftaffedtto, fed affectus communicatio. Communicatio autem fe- cundum rationem habitualem,attéditur fecundü bont- tatem,quia bonum eft q; natum eft fe cómunicare:fecun- dü rationem vero actuale attenditur, fiue refpicit volun- tatem:quia enim vult,ideo facit. Ratio ergo communt candi venit ex volütate & bonitate. ficut ratio cognofcé- diab exéplari & intelligentia. Quia ergo ex conuerfionc voluntatis do nos diligit.
4. Apillud quod obiicitur de v/rtute quód virtus eft bonum honeftum, dicendu n quód bonum honcítum|: dicitur dupliciter:aut quod cft pure bonum, auc in quo relucet eius fimilitudo. Primo modo honefto eft fruedü gppric accepto Frui,quia hoc folum terminat, & quietat Secundo modo non, nifi comuniter acci pac pom dicitdele&tationem.Huiufimodi enim propter affimilatio- nem ad Deü,habent pulchritudinem qua nos delectant, &alliciunt:tamen in ipfis non eft quiefcendum, quia tüc amittunt pulchritudinem, quia virtutes cum ad fe refe- runtur, füperba funt,& inflata. L das] £A illud quod obijcitur de beatitudine; dicendü piod quod batitudo creata non finit appetitum per fe, fcd per «ifj. | coniunctionem cü increata: vnde anima ipfa diligit pro- pter Deum, non propter fe. | DE MYSTERIO TRI.
NITATIS ET VNI. TATIS.
DISTINCTIO II.
OC ttaque-vera ac pia fide tenendum eff, quod "Trinitas vnus fit ei folus verus à ES Densyvt ait Augu[linus in r.lib. de Trig N.ü X tate,fetlicet Pater, et Filius, e S pirtLus fantlus et bec Trinitas vnius eiufdem, fabfhantie, vel ellentie dicitur, creditur,imtelliitur, que eft fumum bo- num;quod purgatilTfimsis mentibus cernitur.— Mentis e- nim humane actes tnualida in tam excellenti luce non y ritur nift per iufItiamfidei emundetur. Item in libro 1. Retracfattonu: Non approbo quod in oratione dixi: Deus quinonnifi mundos verum fcire voluifliyrefbonderienim otefi multos etiam non mundos multa fcire vera. De bac reergo fumma (i excellenti[fima cum mode[Hia ej-timore agendum efl eh attentiimis auribusatque deubtis audi- : gndum: vbiquaritur vnitas Truntatis Patris fcilicet cj Fil, Cr Spiritus (ancis, quta nec periculofius alicubi eryaj e AX NM j e AX NM Vh dm) [45 docere, quod Pater, e Filius, e Spiritus[anélus v- Rid niu fmt fubflantie, e énfeparabils equalitat 6 Vis fint retpn DP "UE fit vmitas imejfentta, ey pluralitas in perfamis: Stm. ideoque non funt trcs dy-fed-vnus Deus licet Pater Filium Mu enutrit ey ideo Filis non fit qui Paterefl, Filiusque à «mno, atre fit cenitus: ideo Pater non fit qui Filusefl eb» $piri- ri Iu Anf us nec Pater ftt,nec Filius fed tautum Patris, c Vea u. FH Spiritusyvtrinque coegtalis, e? ad Trinitatis perti- aee [ens Vistatem. Teneamus ergo Patrem ej Filium, C Spi- & Pus | tm [ancfum- vnum effe naturaliter Det, vt ait Au- Quis in libro defide ad Petrum cap.. ncque tamen i- S.Bbonau. Tom. 4.
Diflinct. LL voluntatis füprafuam bonitatem nos diligit;ideo fe fruc- E aiflinciio, ait enim ftc: O)wi dixit: Faciamus bominem m) OMEN a RELPED GE Pg EO Ec A fum t'atré effe, qui Filiesefl: mec Filium ipfum efie qui Ben fe- Pater eff: nec Spiritum [antium ipfum effe, qui Pater efh aut Filius. Vnae[l emm Patris, c Filg c Spi- ritusfancfi effentia, quam Graci * [jan vocant inqua," rim. non eft aliud Pater, aliud Filius, alind Spiritus fanéctus, quamuis fit perfomaltter alius Pater alius Filts,altus Spi- ritusfaticfus, | Quis ordo fit feruandus cum de Trinitate agitur.
Ceterum vt in primo libro de Trinitate Augufhintus mum docet, Primo fecundum autforitatem [anéfarum Seriptu- VAYMm, "Utrum fides sta fe babeat, demanffrandum eff.
p |Detnde aduerfus garrulos vatiocinatores,elatiores magis ane capactores, rationtbus catholicis, et femilitudmi Hs congruis ad defenfionem (c! a[Jertionem fidei vtendà (flyvt eorumtnquifitionibus fatisfacientes manfuetos ple. nius infiruamus:e5 ils finequierint inuenire quod que runt,de [uis wttibus potius quàm de ipfa veritate;vel de nofira ajfertione conquerantur.
Teftimonia Sanctorum de Trinitate.
Proponamus erco tn snedium veterd, ac noui Te[la- menti auctoritates quibus diuine Vnitatis atqueTrinita- Tis veritas demon[iretur,ac priznum ipfa leois exordia oc- currant;vbi Moyfes ait: Audi Ifrael, Dominus Deus tuus, | Deut.6. a Deus vnuse[t. Item: Eooftinm Dominus Deus tuus, qui P^ 29.4 C ieduxi te deterra ££ yptt,uon erunt tibi Aly dy preter ne, Ecce bte fronificautt Vnttatem diuine nature. Deusenim, T" Vut att Ambrofrus im primo libra de* Trinitate,nomen eft cp, i559 Aature, Dominus-veronomen eff poteflatis. Item alibi anum ca Deus loques ad Moyen, ait t:Ego fum quifumyc ff que- dd: 1 T fferint nomen meum vade (C diceis: Quiefl, mifit me ad 1 d vos. Dicens enims: Ego fum,non, Nos fumus:, SQuief, rad, Ij.d non, Qui fumus,aperti[Time declarauit num folum Dei effe. In Cantico etiam Exodilegitur: Dominus omni. potens nomen eius:mon ait: Domini, Vuitatem volens ft- gntficare ^. Perfonarum quod, Pluralitatem, c natura (e j rs || puontatem frmul offendit Dominus im Genefi dicens: Fa - dul id labo niofius CR HS PT aciuefis ali CÍAPHEUS Hina imaginem Qi fimilitudinem noflra. quidimuenitur.Proinde omnis qui audit c leeiteaquede| |. | | mfabil p. PAM e[fib idsadasmitett aiam Jludeat Dicens enim faciamus ad noffram,Pluralitatem perfona- uUi PN ] bilis Datfar. |D [rum offendit:dicens vera imaginem, Vnitat£ effentia. Vt in y. Pnltari, atque feruare qttod venerabilis Docfor Auau[li- dod iio des EE ui MCMCT REA DUE CD SONO RIIL enim ditt Auguflinus in libro de fide ad Petrum: Si in illa | To. 3. dE ind bL d efe poa | "n S. yo natura Patris c Fily ci Spiritus [ancfi-vna effet tant quit fu Fa: pi ool 4:; Ha M i LE erfona,non diceretur: Faciamus bominem ad Imaginem uUJquis C00 AMA DOC, UeLieg t, "UDt parter certus e[f, TAM d So Lf vi d ed 25 "» s Mam Cr fomilitudinem noffram. Cum enim diit,ad iip ath : is dn do. rl eh " offendit vnam naturam effe, ad cutus imaginem bomo errem fu e eognof Maia die eu d Te ferct:cum vero dicit, noflram, offendit eundem Deum, ct. dta tnarediamur [imul charitatis viam' teu. mon vnam fédplurese[feperfanas M oq, entes ad eum, dequo dcium efl:.Queritefaciemeiu: Uer P 4 femper. | Aperte oftendit quod nec folitudo, nec diuerfitas, nec - Qua fuerit intentio Scribentium de Trinitate. lingularitas ibieft;fed fimilitudo. éófaup, |. Ommes autem catholici Tracfatores vut ineodemr. [j- Hilarius quoquein libro tertio de Trinttate dicit,bi| d A i; NN j Mab ay (&rtas fine ius brodeTrinitate CAp.4. Augu[inus ait, quide Trinitate| verbi frantficavi qeod im Trinitate nec diwerfitas eff, vec] uo, ibn. Bi PM que Deus efhfcripferut, hoctntenderunt fecundu eriptu- fimaularitas,velfolitudo:fed frmilitudo c pluralitas, frue ad imaginem cj [rmilttudimemmeflram: inuicem effc fni ftmntles:im eo quod dicitumaginem e frmilitudinem mo- Yazyoflendit. Imagoenim folazonefl, eh frmmilituda fbi non eff neque diuer[itatem duobus admifceri alterius ad alterum femilitudo permittit, Item idem tn quarto libro | Cre ved. abfolutius voluit tztellioi ffanificationem banc won ad fe 'e[fe referendam tantum, dicendo: Faciamus bominem ad imagtnem e [imilitudrmmem noffram, profe[fto enim co- forty fuffulit mtelltsentiam fimqularitatts: quta confortii aliquod necpoteff ejje rbi tpfr foltario, ned, rurfum fohtu- Nis B 3 do folitary MM Gm |penredioar. Eritis fitut dy. Proquoin Hebratco Pfsl.67. 4 Pfal.fo.l ternitatem fimul oflendens,att ex perfona Deilfrael:5t me IS.
fe lequitur, Noftram. Vtera ergo fermo;cieet Facia- mus, &* Noftram, vr/olitariu eundemá, non patitur: ita reque diuerfum a fe alienumá, [jqnificat.Solitarto con- Iwenit, Faciam, Mcamino folitario vero conuenit di- cere, Faciamus, C Nolkram. tera, fermo vt non foht- Ad idem quod ceperat, redit,vt alias aucto- ritates füppohat.
] Nuneveroadpropofitum redeamus, ei ad offenden- |dumperfonariipluralitatemyatd, elfentia diuine vnitate, Gew..4. alias Sancforum aucforitatesinducamus. Moyfes dicit:In rincipio creauit Deus caelum ql terram:per Deum fiari- ficans Patrem:per principium, Filium. Et p eo quod a- yud nos Deus dicitur, Hebraica veritas babet beloym: qp leff plurale butus fineularis,quod eff bel. uod ergonon ef?
dicfum bel, quodef! Deus: fed beloym, quod interpretari! yy potefi diy [iue iudicessad pluralitate perfomaris vefertur..Ad quam etiam illud attinere videtur,quod diabo "s ferabetur heloym:4 ft diceret: Eritis [icut diuine perfona. He etiam maximus Prophetarum ej regi Dauid, qui fuam cateris Pfal.ut-n prefer intelligentiam dicens:Super fenes intellexi: Vnitatem diuine nature oflendens ait:Dominus nomen eft ili: non dicit: Domini. Alibietiam -Aiu[dem vnitatem, ct «- audieris no erit inte Deusvecens, neg, adorabis Deum auj Lib. 1. Sentent.
do folitarij recipit, Faciamus: neque quifquam alieno 4| A| Ius, Santius, Dominus Deus. Per boc quod dicit ter San-| Cus Trinitatem [(anificat.Per boc quod fubdit, Dominus | Deus, Vnitatem e[Jentia. Dauid quoque eternamfily gt- nerationens aperte in[inuat ex perfona Fil dicens: Domi.
nus dixit ad me: Flius meusestu, ego bodie genuite, De dad bac generatione ineffabili [faias ait: Generation eiusquis V4 V4 enarrabit? In libro quoque Sapientia eternitas Fily cum Patre mon[fratur,vbi Sapientta ita loquitur: Dominus pras qi ofedit me ab initio viarum fuarum, antequamquidgud, — aceret à principio:ab eterno ordinata um,antequamter.
ra fieret:necdum erant aby[f, cr ego iam concepta etiam: necdum [antes,necdum montes,eut colles,Cr eco parturie.
bar: adbuc terram non fecerat, ef cardines A lerra: quandopreparabat carlos, aderam: quando appendebat fundamenta terre cum eo eram cunélacomponens c» de- Jecfabar per fingulos dies ludens coram eo. Ecce aptum de eterna genitura teflirmmoninm,quo tpfa Sapietia perbibetfe ante mundum conceptam effe c parturiri, ef eenitam, d apud Patrem eternaltter exiflere. Ipfa etiam alibi ait: | |Egoex ore Alti[Timi prod primogenita anteomnemcraaturam. Micheas quod, Propheta eternam Verbi genera- gd ss, tionem,e temporalem ex Maria fimulinfinuauit dicc Mida Ettu Bethleem Ephrata,paruulus es im millibus Iuda:ex te egredietur, pui dominator in Ifrael: c egre(fus eius abinitio 4 diebus eteruittis.
Specialiateftimonia deSpiritu fancto.
De Spiritu [ancTo etiam expre[fa documenta in veteri | Teflamento babemus.In Gene[i enim legitur:SpirituiDo- Gaia mini ferebatur faper aquas. Et Dauid dicit: Quo ios) 4t Spiritu tuo? (n libro Sapictie dicitur: Spiritus [ancfus dif |...| cipline effugiet ficfum,bentgnusefl enim Spiritus [apien- tte. (dias quoque ait:Spiritus Domtni[uper me» lai fd Detettimoniis noui Teftamenti.
Nunc vero poft teflimonia veteris Teflamentidefide« 4hijd fancta Trinitatis, r Vnttatisad nou Teflaméti aucfori- Am tates accedamus, vt in medio duorum animalinmdef |, son, * Teflamentorum cognofcatur "veritas, e» * forcipe deal ci. be tarifumatur calculus, quo tangantur ora fidelium. Do- Maid pinus itaque Chriflus vnitatem diuine e[fentia, acper- Oparum Trinitatern aperte in[inuat,dtcens Apeftolis: te Baptizateomnes gentes im nomine. Patris, (5 Filj, e Spiritusfantti; InNomine vtigueait, vt Ambrofi j att ín libro prizmo de* Trinitate, non in nominibus, Vt |,, adn vnitas e[fentie offendatur.Per nomina tria que fuppofait tiae. tres effe perjorzaa cleclarauit.. ipfGetiam ait: Ego ei Pater "| vnum [umus, V num dixit;vt ait Ambrofius incodem ne fiat difcretio poteflatis natura:ci addidit, Sumus, vi Patrem, Filiumque cognofcas, fcilicet vt perfectus Patet Filium perfecium genuilJe credatur: C quod Pater TP lienié. Aliud borum,vt dicit Ambroftus in libro primo d- | ead Gi. | Trinitate, fjomificat eternitaté:aliud vitatem fubflan-| — | Filiussvnum fint,non cofuftoneperfone, fed vitate na- | lnemem | tie irdifferétisyut ned, pofleriarem Patre, ned, alteriusdi-| — ure. loannesquoque in cpifIola canomicaait: Tres Utt was Ue ninitatis Filiumyvel Spiritum (ancTiü effe credamus.Nam E. |qui Teflimoninem perhibent in calo, Pater, Verbum, & | (i Patrepo[lerioref Filius, vel Spiritus [ancfus recensefl:!— Spiritus fanéfus,Cg: hi tressmum funt Jpfeetiaminimitto | &fPvnius non eff diuinitatis,alienus eff fed necpoflerior| — |Enanaely fai ait: Inprincipio erat-verbum, ci verbum Inn id efl, quiavecens non eff: nec alienus, quia ex Patrenatusefh: — erat apud Deum, C Deus erat verbum. Vbi aperte often- Filiusex Patreprocedit Spiritus fancius. Alibi quoque di-| dit Filium femper, cr eternaliter fuiffe apud Patrem, ut P[al.32. a | Tintlionem per[onarum infinuans ait:Verbo Dominicg-| alium apud alum. Apoflolus quaque aperte Trinitatem lifirmatifunt, e Spiritworis eius omis virtus eor. Ali-,— | diffinquit, dicens: Mifit Dens Spiritum Fil feiincordt cuaa Pfa. 66. br ps etigaif: Benedicat nos Deus Deusnoffer benedicat nos noffra.Et albt: St [tritus eias quifufcitauit Ie[um, bale pem. Deus, c metuant eum omnes fines terre. Trinaenimeo-| — tat innobiseec. Items alibi Trimtatem atque Vuitatem Re^ 00 féffo Dei/Trimtatz exprimit perfowarum: Vritatemve-|— |euidentifümz commendat, dicens: Quonam exi Jo. La. 6. n | ro effentie aperit,cum [angulariter fabiunait, eum. Ifatas| — |peripfüm.eh imipfo funt omnia,pfigloria. Ex ipfo diat.| SERRE t ma quoque dicit fe audi € Serapbim clamantia, Sancius, Sa- Vt Augu[linus im libro deTrinitate ait, propter Patré.Pet|u,g | MEME ———— MR ——— oPDAPPPIPRRNIRPRRRERRRERDER UEM D a pum M - S EcvNpA parsprimi Libri, in qua materia indagata, Diuiáo.
Jbusfruendáü eft, fcilicet infe, & in comparatione ad crea- Inead creaturas ratione fcientiz, potentis, & voluntatis. [ringitip intelligitur infra diftinctione 5. Apoffolus nanque ait: T'er- Itentio fcribentium de Trinitate eft, quod Pater, & Fili- Ordofcribendieft, primo per auctoritates oftendere ve- [mus Prepbetarum. Prima iterü pars in qua probat per tefti- Diftin&. II. | I9 ipfum dictt,propter Filium: |n ipfo, pro ter Spiritum A probat effentiz vnitatem, & E pluralitacem ancium.Per bocvero quod non ait, Ex i (. Per ipfos c'lnipfis,sec sicdpis gloría,/ed Ipi inf iomans bac Trinitatem-vnum Deum e[fe. Sedquia fingule penefit- labe noni Teflamenti banc ineffabilis Vritatis,atqueTyi- "ATIS "veritatem concorditer infinuant inducftoni te[fi- moniorum fuper bac ve fuperfedeamus:e rationibus,conerwisque [imytlitudinibus ia effe, prout infirmitas noftra valeh;olendamus.
DISTINCTIO II.
. De Trinitate, & Vnitate fecundum quod ' creditur, &c.
Hoc itaq, vera, ai pia fide tenendum eff.
Expofitio textus.
incipit eam Magifter profequi, diuiditur praefertim in duas partes, quoniam dupliciter e(t cófiderare res quicuras. In fe ratione Trinitatis,& Vnnitacuis.In nm Primo ergo agit deSancta Trinitate, & Vnitate.Secundo de fcientia, & potentia, & voltntate, infra diftin&t. 5;.
Cumque (upra differuerimus. De ipfa auté facratiffima Tri-|.
nitate tripliciter contingit tractare. Quoniá primo contio intelle&tam dicere, fiue enunciare. Credere autem eft| perauctoritatem intelligere per rationem,dicere per ca- tholicam, & rationabilem locutionem. Ideo primo de ipfa Trinitate, & V nitate agit fecundum quod creditur.
ecundo deipía fecundum quod credita per rationem tiofecundum quod credita, & ^ Tii, rationabiliter & catholice exprimitur, infra diftinct.22.Poff predicta no- bis differendum videtur denominum diuerfitate.. Et patet or- do. Priusenim & verius efte credere quàm intelligere; multi enim credunt quinon intelligunc& prius (imili- tet eftintelligere quàmfermone exprimere. Prima pars (cilicet fecundum quod creditur, continet przíentem diftinctionem: & quoniam materia eft dif&cillima, Primo ponit modum procedendi.Secundo vero exequitur| D ibitPreponamu ergo n medium.
Ir EM prima pats habet tres partes.In prima, premiffo proa mio de myfterio Trinitatis & Vnitatis, tangit mo- dumagendi: Quoniam debet effe cum modeflia, timore, c» diligentia, pramittens Tnateriam circa quam agere inten- dit. In fecunda fubiungit intentionem fcribentium de Trinitate, ibi: Omnesautematbolici Traclatores. Tertio tangit ordinem,ibi:Ceterum.vt in primo libro. Modus fcri- bendide Trinitate debeteffe fundatus fuper intelle&tü fidei,& cum modeftia,& timore propter periculum.Inus,& Spiritus fanctus funt tres períonz, & vnus Deus.
titatem, deinde per rationes, & congruas fimilitudines. Similiter cunda parsin qua Magifter au&oritatibus facrz Scripture intendit oftendere Trinitatem,& Vnita- tem, habet duas partes, íccundum quod facra Scriptura habet duas partes,fcilicet nouum, & vetus Teftamentü. Ideo primo oftendit hoc per auctoritates veteris Teíta- menti, deinde per auctoritates Noui,ibi: Num vero pof? teffimonia,&c.Et quoniam vetusTeftamentum duas ha- bet a E Legem, & Prophetas, in quibus fides explicatur,ideo oftendit primo per teftimonia Legis.Se- cundo perteftimonia Prophetarum, ibi: Ille etjam maximonia Legis, duas habet partes. Primo enim,pbat effen- tiz V nitatem.Secundo V nitatem fimul, & Trinitatem ibitPerfonarum quoque pluralitatem.. Similiter illa parsde Teftimonijs Prophetarum habet duas partes. In prima in communi. Secundo vero fpecialiter oftendit filij ge- nerationem,& Spiritus fancti proceffionem, ibi: Dauid queque erernam filij generationem.. Similiter illa pars in qua probat per auctoritates nouiTeftamenti, habet duas partes.Primo enim probat per auctoritates,fiue per tefti- monia Iefu Chrifti. Secundo per au&oritates Apoftolo- rum,ibi:Ioannes quoque in epiffola, &cc. AuCtoritates,& ea- rum explanationes, & numerus & diucrfitates fatis patét ip littera.
Purgatiffimis mentibus cernitur. Dub. [.
Videtur hoc male dicere, quia nulla mens dum eft in via,purgatiffima eft,fed tantum in Patria.
R sr. Dicendum quod mensad hoe quod Deum contempletur perfecte, indiget purgari quo ad inrel- lectum, &affectum:ideo dicit per iuftitiam fidei, id eft perfidem quz facit iuftum in opere, & perfe purgat in- telle&um: fed iuftitia affe&tum.V triufque autem purga- tionis triplex eft gradus, Nam intelleGus purgatus eft cü abftrahiturá fenübilibus fpeciebus, purgatior cü mun- daturá phantafticis imaginibus, purgatiflimus cü à phy- ficisrationibus. Gradus purgationisaffe&us, funt ifti: purgatus eft affectus cum mundatur à culpa, purgatior cumáà fequela,purgatitfimus cum ab occafione: hoc au- [cem poffibile et fieci in via: ideo dicit Magifter: Purgatiffimi mentibus, &c. & in hoc ftatu idoneus eft contem- plari.
Mentis enim bumane acies inualida,it tum excellenti luce nonfigitur. Dub, I I.
CourARA: Videturfnim qüod mundata non figatur ibi:quia quantumcumque mundetur, adhuc exceditlux illa improportionabiliter acié mentis: ergo fi propter fui excellentiam non poteft videri à non habente fidem,nec etiam ab habente, R. E s p. Ditfert dicere,confiderari, & figi,& compre- hendi. Confiderari poteft lux diuinaà mente non müda, vtà Philofophis:fed figi non poteft in illa,nifi mens à vi-| tijs pura:comprehendi non poteft, nifi in Patria. Ratio autem quare non poteft figi, eft duplex. Vna, quia eft fu- pra intelle&dum, & ideo intelle&us in ea non figitur, nifi habeat gluten affectus,fed ftatim recedit. Alia ratio,quia oculus fanus eft illiluci proportionabilis fecundum qua- litatem, & fic non fecundum quantitatem: fed fi oculus lic infirmus, fiuelippus, ficut eftin non habente fidem vtroque modo cít improportionabilis, & idco non fi- gitur.
Dew enim ó Dominus, nomen ef! nature c nomen pote(laiis. — Dub. 111.
Obijcitur contra hoc verbum Ambrofij, quia dicit ne, vnde diciturab*zthein, quod eftardere, vel à thein [quod eftfouere,velà theaftz, quod eft videre.
Rs». Dicendum quod de hoc nomine, & confimi- libus eft loqui*dupliciter. Aut quantum ad id cui impo- nitur, & ficeft nomen nature, quia ci imponitur quod eftfumma natura.|Aut quantum ad id à quo imponitur, & ficeft nomen operationis, quia imponitur ab opere.
Ego um,qui fum. — Dub. — Ill.
Quaritur de hac circumlocutione: Vtrum hoc no- men &ge fum,qui fum,(it nomen effentiz, vel períonz. Et quod perfonz, videtur: quia pronomen demonftratiuü certam fignificat perfoná. Et iterum,loqui eft a&us per: fonz.Siforte dicas, quod, Ego,quia fignificat originem ftatproperíona Patris: Sum, quia fignificat actum egre- dientem,ftat pro perfona Filij:;Qui,tclatiuum nectens vtrumque,ftat pro perfonaSpiritus fanQti.. Hoc nihil eft, quia pro eodem ftat relatiuum, & antecedens.
Rs». Dicendum quodillud nomen, Qui eff, & Ego fum:qui [um,cft nomé eflentia propria: hic enim eft quz- B 4 dam cir- Pri, fa cra Str. 2a T& Éieo, eibte, bra X. E da perfectione, & abfolutione,&hoceft nomen ptopriü diuinz fubftantiz.Et quod obijcitur quod prononien fi- gnificat certam perfonam, dicendum quod perfona ibi diciturcertum uppofitum Verbi: & hoc, eft fubftantia & natura.
Faciattus bominem ad imaginem,c» [rmilitudinem noftram. | Dub. V.
Quaritur vtrum imago flet ibi pro effentia, autpro perfona. Sipro effentia, ergoidem eft dicere imaginem noftram,:quod cffentiam noftram. Si pro períona, non debet dicisoffra,fed mea.Si pro imagine creata,nihil -Jad propofitum, quia per hoc non probatur vriitas. na- turz. | | Rs P.Dicendum quod fecundum quod Dodorcs Sandi hicaccipiunt;imago & fimilitudo dicit effentiam & relationem. Importat enim imago vnitatem cum di- ftin&ione,& fimilitudo fimiliter propter intrinfecam re- lationem. Er ideo in hoc nomine, Image, & Similitudo quantum ad aliquid fux fighificationis, notatur vnitas 4sp.de |rum. Etideoaliterexponit Auguftinus, y Ric iet ds adPet. Hilarius, Auguftinus cófiderat partem fignificati fecune VMfib fim. dum effentiz vnitatem: fed Hilarius totum. V nde dicit ripam tur vnitas,&pluralitas.Similiter Auguftinus in hoc quod eft:Faciamys, & Noflram, conliderat folum cpnfignifica- Hil.lb.. 'tum:&ideo pluralitatem. Hilarius vero confiderat,& fi- de Trin. gnificarum,& confignificatum. Ideo in vtroque dicit in- emrea fine...uL.: telligi pluralitatem, &vnitatem.
Neque diuerfitatem duobus admifceri alterius ad alterum fimilitudopermittit. Dub. V1.
ConuTAaA iftaverba Hilarii obiicitur:Similitude eft atiturfecum differentiam. | Rzsr. Dicendum quod eft (imilitudo fecundum ac- cidens, & fimilitudo fecundum fubftantiam. E: hzc eft duplex,fecundum totum,&fecundum partem. Simili- tudo fecundum accidens, vel fecundum parté fubftantic admittit diuerficatem: fed non fimilitudo fecundum to- tum.Et quoniam in diuina effentia eft fumma fimplicitas ideo non poteft effe fimilitudo fecundum accidens, ne- quefecundum partera: & ideo (imilitudo non compa- drurdiuerfitatem natura, | Significauit nomine confortij, vel pluralitati non poni 4liquid,fedremoueri, Dub. VII. — ' ConTR A:Quiaex his verbis Magiftri videtur quod omnis numeralis dictio fecundüipfum nihil ponat: fed tancum priuet:fed hocvidetur fallum. Cum enim in di- uinis fit vera pluralitas perfonarü, non tantum priuatiue fed etiam pofitiue videntur dici.: Rs r.Hacfuitpofitio Magiftri quz communiternó tenetur, quia non habet veritatem,ficut infra melius pa-| tebit. Tamen Magifter excufatur, quia dixit quod non ponuntaliquid nomina numeralia, quia important nu- meríi qui non eft proprie in diuinis. Numerusenim cau- (aturex vnitatum agegregatione,& diftinCtione:& diftin- &io vnitatum fit tripliciter, continui diuifione, formarü difparatione,gradu,fiue ordinc.Quoniam igitur in diui- nis noneft aggregatio,nec taliter diftin&tio, ideo nec nu- merus proprie. | | | Diff. 24.
In principio creauit Deus celum,C terram. Dub. VIII.
Quazritur quare magis hoc nomen, Deus, flet fiue füp- ponat pro perfona Patris, quam pro perfona Filij: & quo NEN modo Trinitas intelligatur ex hoc. ZU | «n. | Rrsr.Adhoedicendum,o&to modisinnuitur nobis Mat. vlr.b| períonarum pluralitas inScriptura. Primo modo figni- 20 ME Lib. I. Sencent.
D———— ÁÁÁHEK RN NR VR NER NR Ret e E RA Ln PORUM UEMMM. ALL JN damcircumlocutio, fignificans entitatem inónhimo-] A] cundo:confignificatione:In principio creauit.V bi habeeífentiz: quantum adaliquid notatur pluralitas perfona- | - quod nomine Imaginis, & Similitudinis fimul intelligi-|.
rerum differentium eadem qualitas:ergo fimilitudo có- | D mus nos, Deus, Hebraei Heloym, quod eft nominatiuus | [pluralis huius nominatiui fingularis, He. Tertiomodolp, || — | fuppofitione, vt cum dicitut DeusgenuitDeum: Ane] — ||. / omnescolles ego parturicbar,id eft,generauit meDomi- l nus.Quarto modo appropriatione,ibi: In principio creauit |, T l Deus,cc.Deus enim ibi Patri appropriatut, & Prineipiü f Filio.Quinto modo iteratione:Sanctus,Sanctus,Sandtus JMI Dominus Deus Sabaoth.Sexto modo ordine verborum Pfalmus:Benedicat nosDeus Deus nofter,benedicat nos: & c. Septimo modo connotatione in actu mifTionis, vt ial cum dicitur ad Galatas:Mifit Deus, &c. Octauo modo C i | apparitione ficut apparucrant Abrax Tres viri.
Ile etiain inaximus Prephetaruim. Dub. 1X. CoNTR 4: Quiafuperillud Matthzi: Apparuerunt | jg, y, n [illis Moyfes & Helias, dicic Glof. Heliasfuit maximus|, " Prophetarum: non ergo Dauid. d Rzsp.SpiritusProphetizin maiori abundantia da- el tus, Prophetam Domini facit exccellentiorem. Poteft er- et go dupliciter dari in maiori abundantia::aut quiaad plu-|: raaaut quiaadaltiora. Helix datus eftad plura, quiaad nu [futurorum prouifionem, & miraculorum operationem. li Sed Dauid ad altiora,quia ficut patet ex eius Prophetia, Ip plura vidit clarius,quia Prophetia intellectuali. iil Dominws poffedit mein initio, &c. Dub. X.: Obiicitur,quia poffeffio eft rei inferioris:ordo,rei po- ftericris:conceptio fimiliter fonat in fexus fragilitatem, m" & partus fimiliter. Quz omnia non conueniunt di- aL uinis. | eí Rs». Sapientia defcribitur percomparationemad tel effectus, & per comparationem ad principium, Et quo- itk niam per comparationem ad effectus haber in fc theíau- | rum infinitum in numerofitate, & habet ordinem in dif- cretione, ideo defcribitur per verbum poffidendi,& or- NE dinandi. Defcribitur etiam per comparationem ad fuü po principium à quo emanat emanatione intriníeca, in eo 4 D quod eft de fübítantia emanantis. Ideo defcribitur per * |hz verbum conceptionis, & parturitionis.! fes ARTICVLVS L qi AP dcclarationem eorum quaz de facra Trinitate, "a Vnitate dicit Magifter, quatuor poffunt quati cir- u ca partem iftam. Primo quzritur,vtrum in Deo fit po- n nete e(fentiz fiue naturz Vnitatem.' Secundo vtrum in a Dco fit ponere Perfonarum pluralitatem. Tertio vtrum; in diuinis perfonis fit ponere Infinitatem. Quarto & vl- B umo, vtrum in diuinis perfonisfit ponere Trinitatem. | n QV./ESTIO I. " An fit vnu Dew tantum. " à Alexander dlenfis p.1.3.V6. Membro a. ta d $. T bornes t.p. q.i. art, 3. 5 4E gid. Rom.A.Sent.diff. 2.4.7. C Leddan.Firen. iiA. de Henricus 095 fumma art.ay. $16$73.4 fal/a Relig. cap. 4. 5 Dierandime a. Sent.diff. 2.9.1. C 6 7. Scotme 1. Sent. di/À 2.9.5. Tho. Atp.difl.z.q.1 CÓ «. Gab. Btel. 1.Sent.diff. 1.4.10. Von inDeo fit ponere effentiz fiue naturz Vnita-| Fands.; tem,videturratione oftenfiua, triplici habita fup- AT; politione quam oportet poni. Tum propter cius fimpli- - Enn citatem. Tum propter communem animi conceptione, nf n.
qua eft quod Deus eít,quo maius excogitari non pote! | uers.es- Tum tatione ftatus, qui non eft nifi in fummo, & primo: [s.p 8 Suppofitio prima eft quod Deuseft fimpliciffimus. Ex? T ü hacarguitur quod cü nulloalio diuerío poffit commu- ind nicare,quia fi communicat & differt: ergo nó funt idem, ergo eftibi cópofitio.Sinihil poteft communicare. ergo nec deitaté nec entitatem:ergo fi funt duo Dij,cum vnus: fic ens,alter nó. eftens:fi vnus eft Deus,alter nom eft De, | ergofi duofuntDij, nonfüntduoDij. ]rEM Dift. II. Art. L ITEM Iecunda fuppolitio eft, quod Deus eít omnipo-|À; tentiffimus. Ex lacarguitur: ergo poteit facere quod o- mnisalia potétiaà fua 'ihil potlit:ergo fi funt duo diuer- fiin natura, hoc poteft facerc vnus de altero quod alter nihil poffit, & econuerío, Sed eui poteft potétia auferri non eft Deus:ergo fi duo funt Dij, nulluscft Deus.
IrgM terua füppofitio eft quod Deus eft fimpliciter fummus. Ex hac arguitur:Ergo omnia funt infra ipfum, ergo omnia aliaad ipfum, cab ipfo.Siergo funt duo Dij vnuseft infraalterü,& econuerío: vnus eitab alio fecun- dum naturam diueríam, & econuerío: vnus eft adal- terum,& econuerío:;fed quod eft infraaliud in natura, & abalio,& ad aliud,non eft Deus:ergo &c.
ITEM hoc poteft probari per dedu&ioncm ad impof- fibile.Si funt ge Dij,aut vnus eft vbialius, aut non eft. Sivnus vbialter: ergo vnus in altero, cum [int eodé mo- do eífendi: ergo vnuseftalteri materialis: ergo alter non eft Deus. Si vnus eft nó vbialter:ergo vterque limitatus, ergo neuter infinitus.
1T £M fi pluresfuntDij boni, aut vnusintelligitaltc- rum,aut non.Si non,ergo vterque cft: ignorans. Si1intel- ligit,aut ergo per prazíentiam, aut pet fpecie, aut per fe- ipium. Si perprzíentiam, ergo vnus inaltero:ergo Deus illabitur Deo,& perficit Deü. Si per fpeciem, ergo com- pofitus.Si per feipfum;ergo vnus cxemplar alterius,ergo & principium.
Ir£M f1duofuntDij diuerfi,quorum vterque eft fum- mum bonum,aut vnus diligit alterum,vt diligendus eft aut non, Sificcum vterque fit fünmum bonum, vterq; eft diligendus amorc fruitionis: ergo vterque fruitur al- tero:íed qui fruitur alio bono fe,illo indiget: ergo vnus indiget alio: ergo vterque eft indigens, ergo neuter Deus.
1. SEp contra: Plus poteft Deus facere quam intelle- Gus nofter poffit cogitare. Sed intelle&us humanus, vt- pote gentium,intelligit plures Deos omnipotentes: ergo Adoppof.
nx. 2. Ir£M plura bona funt meliora paucioribus:fed plis resDii funt plura bona: ergo meliusaliquid erunt duo, quam vnus. Sedíecundum Aníelmum: Omne quod| - melius eft circa Deum eft ponendum; ergo eft ponere Metlog.c. plures Deos.
pp o, ITEM: Quorum eft diuerfa operatio, diuerfa eft virtus, & diucría eft natura: fed operatio trium períona- rum eft diuerfa, quia apparitio in columba fuit folius Spi- ritus fancti, & folus Filiusaffumpfit humanam naturam: ergo funt diuerfiin fubítantia. ergo funt pluresDij.
4. ITEM magna potentia cít;quz poteft magnum, & maior,qua: maius, & maxima quz maximum:fed Deus fuper omnia eft fumme potens, ergo poteft producere| | p fummum bonum. Sed hoc eft Deus: ergo cum in ater- p» f. nis fit idem effe & poffe,ergo &c.
CowNcrvsro.
Plures Deoseffe, non folum non eft poffibile, fed neque intelligi- |: bile, fi proprie intelligatur bocmomen, Dew.