cedit, dicendü g» non eft (rmile: & huius duplex eítratio, vnacommunis,& alia fpecialis.Communis,quz fümpta eft à creaturis, quoniam quidam funr a&us qui dicunt motumárebusadanimam,vt fapientia; quidam abani- ma ad res,vt amate:idco comparatio amoris eítad amá- cemainratione exeuntis, noninratrione impartientis: & ideo amor de íe importat formam, & effe&um, Sed fapi- D [entia quia dicitur, vt ad intelligentem,non vt abiintelli- gente,ideo ablatiuustantum importat formam, non cf- te&tum:& ideo eft locutio falfa, Etaliaratio eft Ípecialis in diuinis,quia amor procedés eftamor proprie, non per appropriauonem.E: diligere eft fimiliter dictum notio- naliter, vnde importat onginem, vt fupra monftratü eft: fed fapientia femper effentialiter:& hoc quod efteffe (apiencem, nullo modo dicitur notionaliter, quia nullo modoimportatoriginem:& ideolocutioeftfala, —— 2.3.4. AD illud quod obiicitur quod Pater nouit om- niain Filio,dicendum quod ditferunt dicere: soni Filio, & in Filio.Nam cum dicitur: meuir Filio, ablatiuus importat rationem forma, velprincipii cognofcendi: & tdeo falía eft fimplieiter.Hzc tamen cft diftinguenda, neuir ig Filio,quia prepofitio, in, cum fuo caufali poteft determi- E | nare hoc verbum newit, in comparationead fübiectum, & tunceft locutio falfa:eft enim fenfus quod Filius fitDa- tri ratio cognofcendi. Vel poteft verbum determinare in comparatione ad obiectum, & tunc veraeft,& eft fenfus, quodFilius fit in rebus cognitis ratio, &exemplar,& cau-| ía excmplandi. Et quod itte poffit effe fenfus locutionis,! - patet.Qui enim perfedie cognofcit aliquid; cognofcit O- Imnequod eftin illo: fi ergo Pater pertecte cognofcit Fi-| lium,& inFilio funt omnia: ergo omnia cognofcitinFi- lio:nec tamen ex hocfequitur quod fit fapiensFilio,quia tunc fignificatur, quod Filiustit ratio cognofcendi ipfi Patri. |: j$.Ap illud quod obiicitur vltimo quod Pater dicizotnnia verbo,dicendum quod hoc quod eft dicere, impottat ori- Pd z t wGI Ad oppo- fitum.
JRepli.
Fanda. menta.
Art. i L tat originem, importat ctiam etfectum in creatu:a, que dicit per verbum, fiue efficicied intelligere non importat defenififolummodo a&um eflentizlem, ita quod,nec importat de fe refpectum ad perfonam, necad creaturá: ideo non omnino idem eft dicere, dicit omnia verbo, & intelligit omnia verbo:diccie enim idem cft,quod in- telligere, fed amplius importat QVE£STIO il An ree didum fit: Pater efl potens potentia, fiue yirtute, quam cennir.
bts haclocutio fitadmitrenda: Patereftpotetts: potétia quam genuit,fiue virtute, Et videtur quod fic. Quia quicumque operatur peraliquem, & non po- teft operari fine co, habet potentiam ab eo: fed Pate: operatur perFilium,& non poteft operari fine Filio,er- 1. Ir£ M indiuinis idem e(t virtus, & operatio: ergo cum Pater operetur per Filium, poteft per Filium: fed quicumque potef per alterum,eft potens potétia illius: ergo Patereít potenspotenda genita..
3. ITEM ficutfe be nofle ad fapientiam, ita opera- riad potentiam: fed bene fequitur: [(te nouit perillum, ergo eft (apiens perillum: ergo bene fequitur: Iíte ope- ratur per illum, ergo habet flotentíamab illo, ftue pcr il- lum: ergo, &c.
4. IrEM cum dicitur: Pateroperatur per filium, hac|C przpofitio, per,aut importat caufam, aut inftrumentü. Noninftrumentum quia runc Filiusnon vere COopera- retur Patri.& iterum effet indigens fi ageret per inftru- mentum: ergo in ratione caufz:& fi hoc, ergo Filius dat operari Patri: ergo & potentiam. Situ dicas quod non dicitrationem caufalitatis, fed fübauctoritatem: cum ergo fimiliter habeat Spiritus fanus fubauctoritatem in operando ficut Filius, qua ratione dicitur Pater ope- rat perFilium, eademrauone per Spiritum fanctum. Situ dicas quod hoc eft dictum per appropriationem, quztorationem appropriandi. Cum enim operatio (it per potentiam, & potentia approprietur Patri non Fi- lio, nonergo Patri poterat appropriari operari per Fi- lium.
f. ITEM cum immediata caufa qperationis fit volun- tas,& illaapproprietur Spiritui fando, videtur quod magis debeat dici operari perSpiritum fanctum, quam per Filium. | CoNTRA:Idem e(teffe potentem quod effe: er- gofi Pater eft potens porentia genita: ergo habet effe abilla.
IrEM potentia appropriatur Patri: ergo nec per pro- prietatem, nec per appropriationem conuenit Filio:er- go talis locutio magiseftimpropria,quam ifta:Pater cft lapiens apientia genita.
, TEM potentia quaaliquiseft potens, fecundum er- dinem intelligendiantecedic pofle:(cd generatio ordine intellisendi fequiturpoffe:ergo hzc omnino fal(a;Pater cít potens potentia genita.
CoNcrvsrioa.
Temetfi concedere debet quod Pater per Filium operetur, non tamen quod fit potens per Filium,cum bie Aucloritas, ibi vero (ubaudcloritas fignificetur, Rzs». adarg. Dicendum quod hzceft fal fimplici- ter: Pater eft potens potentia genita, & magis impro- pria quam aliqua predictatum, Ad intelligentiam au- tem przdictorum notandum quod hac regula confueuit dari dehac prapofitione,per; quod cum verbo abío- 2. Ap illud quod obiicitur quod non differt opera- tio,& potentia in Deo, dicendum quod verum ett per comparationem ad Deum, differtautem quantum ad effectum connotatum.
3. Ap illud quodobiicitur quod fequitur: Nouit per Filium: ergo, &c. dicendum quod non eft (mile de nof- ie, & operarii quamuis enim nofle fit verbum tranficiuü, tamen non connotatceffectum ficut operari:& ideo pra- pofito, per,noi poteft cum ipfo importare füubauctori- tatem, vbi enim eft fübauctoritas,notatur quod aliquid (tà dobus,& ab vno peralterum,& fic patet illud.
4.5. Ap illud quod obiicitur, vtrum dicat rationem cauíz, vel inftrumenti, dicendum quod neutrum dicit proprie: fed fübau&oritatem, qua importat rationem vtriufque,quantum adillud quod eft ibi completionis, Qvop obiicitur quod Filio appropriatur operari per! 4d seplie, ipfum: Refpon. quod operatio eft per virtutem, & vir- tus appropriatur Filio,ficut dicitur ad Corinth; Chri- [tum dicimus Dei virtutem, & Dei fapientia. Ratio L autem quare virtus Filio approprietur,ett, quiá virtus eft vltimum porentiz, fiue eft potentia vltimata: quoniam igi tur Filius produciturd Patre fecundum omnimodam perfectionem potentiz, quia gencrare eft a&us perfe- &ze porentiz: perfe&um eft enim. vnumquodque quando poteft generare tale quale ipfum eft: quia igitur Filius aceipit potentiam producendi eque perfe&um (icat ipfe & Patereft, vt Spiritum fanctum: ideo virtus eiappropriatur; idco dicitur virtus Patris, & brachium, & dextera, & Pater operari perfilium. Aliter poceft di- ci,quod virtus dicirimmediatiorem ordinem ad actum, quam potentia, quia potentia ordinatur ad opus per D diípofitionem, & Filio approptiatur difpoitio: ideo & potcgtia difpofita,& ficpatent omnia quarfita.
DISTINCT. XXXIII.
VTRVM PROPRIETA- TES PERSONARVM SINT IPS/E PERSON £, VEL DEVS, uz NO O57 fupradicta: interius confidera- 3583 E rretauejubriliter iuquirioportet,vtri i proprietates perfonarum, quibus ipfe E TOR pi ii determinantur, fnt ipfa per- SCC one, C? fimt Deus,tdeif, diuina E[- Jfentia: an ita frt in perdis, ut non [fnt perfona » ac per hoc nec diuisa. Ejfeutia. uod c- nin inper[onis imt proprietates, nemo infiziari audet, cum aperte clamet auctoritas quod tn perfonis eff proprie- t45, Cr 1n e[fentia-umitas.. Superius quoque multis San- éforum te[mongs affruximus, perfonas perproprietaesdi/fingut atque determinati,ipfasd, proprietates, tyer Jeilieet praprys expre[]tmmus vocabulis. Cum ergo pro» Cor. i.d Jprietates ip(e ab eterno fuerint, quibus ipfe perfana de- Y 4 n firminam- » lxx c RR NRNRRPRNRRRRERERRRERR ^ P A m Rs: DEG eis à a MA rA ]: Ej A. EM RET. - uf*2.Td T—— -— ÀÀ AÀ ÀÀ3 EM Y* xe LU In »nedio ante ffn. Circa med. | pyjet as e yf UCFILAS eff. Idem in 7.dicit qmod nature nati- 260 Lib. L. Sententiarum, o ca ci A c ———————————MERERRRDRDRN Rr e UE C terminantur, C. differunt: quo modo effent frim eis n effent, et quomodo tu eis e[fentsey ipfe perfona no e|fent, quin ibie]fét multiplicitas? Quuotirca ficut proprietates ef- fein perfonisatacyeas perfonas effe covfiemur-ficut fupra auctoritate Hieronymi yvt non pigeat reuocare ad mente, Preflati [amussim expofitionefidei ita dictis, Sabell ba- Refponíio ad premiffa;auctoritate nitens.
Horum doéfrinis nouis C» bumanis commentis ver. Ll.id bo Hilary refpordeo: Imsenenfamn eft quod exigitur Cf in- [Trin fu. comprebenfibile: extra frentficantiam eff fermonis extya [n 9r. fenus intentionem: non enunciatur,non Affineitur nan | Dif.as |'oém declinautes: Tres berfomas expre. |" netur: verborun, f, ef odds jp wiods d joe morum proprietates yid esf perfónas, vel ("vt Greci ex. (s ien Jft € ie emp eipud mper|pua ifs menob toliadDa-| primunt ) bypoflafes, boc ei? fubfiffentias confitemur.| |^!: " e dggen rnit Afem vr "n I afe ePi Este apertedicitper[onas proprietatibus diflimqui, c 6 tur,excedit. CMihbiergoin fenfu | sefhin intelligentia gc] us, ^o Mufee praprietateseeperfomascuiue bieverbaperfiringi fPorfimfermmeme esi tici gf i Fi ] mnes; quia fupra latius pofutrnus. | isnt icis df adi fum nim (je de vebus tanti actam reconditis aliquid vitra prefcriptum caleflepro- Quod proprietates fint perfonz, & di- ferre dd vitraprafimitianem Dei, fermo de Deofit. For- uina Effentia. ma fideicertaefl. (Non ergo a/iquid Addendum efl, f modu« con[lituendus audacie:quidquid vltra queritur, Cumá, de [rmplicitate deitatis fupra differeremus,um || mon intelligitur. oritatilus Sanélorum.feiicet AmoufIimi, Htlarg, Ifido. | Dig |'hmecuon cir Boetr euidenter monjlrauimus, Deu boc Quo modo improbi haretici infiftant e[feomunino quod infe babet: excepto quod Pater babet | alia addentes. Fitium, necefl Filius: Filius babet Patrerm.nec eff Pater, C fc effe ip natura trium, vt qui babet, boc (rt quod ba- Jeter totum quod ibiefl,vuum e[fe unam vitam effe: qua modo noniteramus, nefaffidium lecforiingeramus. $1 ergo proprietates ibi. (unt, ffngula earurn est id in quo efl, ci» vnumeadem, vita fimgule ant. Fatea- mur ergo et proprietates ejJein tribus perfonis, c ipfas ic effeperfoas ata, diuinam e[Jentiam.
, Ceterum bereticorum im probitas inflincfu diabolie Jfaudulentia excitata mondum quiefcit: fedis tanta re- rum quejHone addit: Si paternitas c filtatioin Deo,fi- ue tn diuina e[fentia (unt,eadem ergo res eft fibi Pater c Fits, INamin quo paternitas efl, Pater efl: e in que batte eff, Filius eff: Si ergo-vna eademá, res babet in fe aternitatem ct filtationem spfa generat Cj eeneratur: quod dicentes 1n Sabellianam berefirm pelod, sunm ex- tendente; Patre» tn Filius,cup tpfurn libi Filium pro- 0tant i Patrem. Sivvero negaucrint in vna Dei ef fentia patermitatem e[fe cj filiationem: quo modo ergo drum effe Deurn? Hus atqne alys AYQUPDPHOTWIR ACeU vtuntur nue opintonts a[ferttonem,vt veritatis for- mam diffecent.
Auctoritate aftruit, quod proprietas Íit. nacua.
DO updenim proprietas etiam diuina natura fit, offen. dit Hilarius, dicens natiuitatem Fil elfe naturam. 9 m- de in hb.7 de Trinif. ait: Vtriufquenatura non differt: vnum fant Pater cj Filius. Ha ii ergo boc Sacramenti nattuttas,"vt complectatur tn [e el» nomen, naturam, C poteffatem:quia natiuitas nonpoteft non e[fe e natu. 74, nde nafcatur Filius. Ideysin 6. IN atiuitas eft, pro- Refpohíio contra hanc eórum oppofitionem, vbi tradi- tut, proprietates non penitus ita effe in Dei : Effentia, (icut in Hypoftafi- bus dicuntur. itas (tt intelligenda effe 2 matura Dei. Supra enim, dixit,quod praprium Patris ef.quod, femper Pater ejl, c roprium Fils eif, quod emper Filiuseif frontficams quod roprietas Patris eff Pater: Ci proprietas Fily eFe Filius. His alysq pluribus aucforitatibus aperte ffonifitari vi- detur, quod proprietas Fil Filius f. Jte ct Dens: ita co rüprictas Patris Cb proprietas Spiritus fanchs. Quidam negant fcilicet proprietates effe perfonas & diuinam natyram, & quare.
Quorum audacis vefifentes, atque ignorantia proui denies, audebimus aliquid fuper boc lequi. Paternitas C filatio ron ita effe omnino im diuina [ub[lantia dicuntnr, ficut intpfis Pypoffafibus: inquibueita fant, qud TUNE eas determinant,"vf ait Ioan. Damafé. Charatfeniflica |.) osa idiomata funtid eff determinatiue proprietates bypofla- Vidaenpo, Mont mon natura: etemipn bypoflaftm determinant c nontaturam., Ideod, licet paternitas Cb filtatio fmt in diuina EjJentia,cumeam nan deterwinent:nonideopoteft dici quod diuina E/fentia ej generet (hy generetur, wel tes in perfonis effe fed non ejfe perfonas tpas: quia ita di- i urimmiini ac Z 5 -— É - E ] is pell cunt effe im perfonis vele/Jentia dtmina,vt non fent imte pena Ei il js n I if fli f^ dis Pera rises * ficut ea funt qua fecundum fubllantiam dicuntur |" 2s Me diea MA p Poids de Deut bonitas, iujfitia: (éd extrinfecus affa fans. "S C generatur fen a ias Atqueita effe rationibus probare contendunt. Si enim, trquiumt,praprietate fant perfona,non eis perfore deter- minantur. Contraquod dicimus, quia etiam feipfis per- fne differunt ficut [upra Hieromymus loquens de Patre e Fibto ef Spiritu fancfo dictt: Sub/lantia vnum funt, ed perfonis ac nominibus difHinauuntur. Sed iterum ad- dunt: Si proprietates tpfe diuina Effertia funt,cum e[fen- Ha H00 ^ ns fres perfone, —— differat. iuo modo enim fbr Paterá Fi&oyeo quod diuina ef- "ntia efl. cum in e[fentia vnum frnt?
Hoc autem aliqui negant, dicentes quidem praprieta- Quaztitur quo modo proprietates poffunt effe in natura, vt tamen eam non de- termjnent.
Scd farte queres, cum be prophieiates non po[frnt efe) im perj/orris, quin eas determnent., quo »nodo in diuina Effentia ejfe po[frnt, ita vt nom eavs determinent.. Rc- fpondeo tibi ej biecum. Hilario: Ego ne[cia: on reqni-| Lis utri lro, fed confolabor me tamen: Avcbangehnefeiunt, Anec- ante mel. li non audierunt,[ecula mom tenent, Propheta non fenfrr, Apoflolus Aet, a CM rri fuper tllum locum P[almi: Et non eff [nb/lantia, (— ip: il4 dicentis: Deus enim i ord fubflantiaest. Vnde Difin&áà. X et ergo dolorqnerelarum: nonpntet bismo faa intelligen- fia geaerationisSacramentu pol con[equi. Abfolute tam? smtellgendus eff Pater, eh Filius e Spiritus anéfus. Stat Jomrimas ei comprebendere prafumens, fed in- "tte.
Qvibus auctoritatibus opinionem fuam, fcilicet quod proprietas Patris vel Filii non fit Deus, nunciant. * Veruntamen zondum defifInrs bvspatientia (biritu a- iati,fed opinionem fuam etian Sanclerum auclorita- Lbus rmmmire conantur, quibus oflendere -olumt. pro. ritatem qua Patercil Pater,q? proprietatem qua Filius] eff Filius, pone[fe Deum, ad boc indmcentes verba An.
ttiam in fide Catholica fic edificamur, vt dicamus Patre e Filium er Spiritum [ancium «vnius effe fabflantie. Qwidefl vnius fabflantie? Cuidquid cst Pater quod Deus efl,boc est Filius, bocef Sptritusfanéius. Cum au. term Patey efl, noni iud eff ko pe quoei?. Pater enim non 4d [e fed ad fimm dicitur: ad [e autem Dem dicitur. Eo ieiturquod velquo Deuseft fubflantia eff. Et quia eiae JfAbflantie eit Filius, proculdubio qb Filius eff Deus. At vero quod Patercié, quia non [ubflantia no. men efl, fed vef. rtmr ad Filium, ncn [ic dicirnus Filium Patrem ejfe, (icut dicimus Filium Deum e[Jeo. Ex bis verbis frenificari dicumt, quod proprietas Patris vel prorieta» Fily non (it Deus vel Elfentia diuina. Cum engm dicit:ea quod Deus eff, fub[lantta eff: fed quod Pater eff, fabflaniia non eff: a;erte,imquinnt, olendit id ejje f«b- lantiam,quo Deusef),td vero quo Pater efl non eje fub- antiam, [tera curn ait: Pater nonillnd el, quod ejl,o- enditeum non effe Patrem,eo quod [ub/lantiaefl.. Non, enim (rempliciter dixit: Pater nonef iud quod e|l fed ast, cum Patereft von efl illud quod eff, ffentficans quo Pater ffo non e[fesllud quo eff, id eff effemtiam. Hac illita expo- nentes,[ga commenta (rmplicibus C incautis, vera vi- derifaciunt.. Nosasuem aliter foretflasntelligenda diai- mu. Dicens enim:eo quod Deus efl, fublantta efl: fed quod Pater eff fubffantia non efl, hoc intelligi voluit,, qua E[fentia Deus efl, C deitate fabflantia eff. Eo enim ubflantia eff, quo Deus eff i econuer[o, ciis ea fH dei- fas quev]l fabfTuntia, ci fubflantiaque deitas: (cd quod Pater efl, non eft fabflantia id efl mom quo Pater efl, eo ub lentia eff, quia proprietate gereratioris Pater efl qua Ab ffantia nom efl. Ip[am tamen praprietatem fub/lan. Ham ejfe non negauit. Ita etiam illud intelligendum eff quod ait: Cum Paterest, nonillud eff quod efl ideft,- non illo Patereft quod velquotpfeefh, | - Md eff, effentia, fed vettone. ».
Apoffolusnan intervogauit, Filius tpfe nom edidit. Ce(-|A ibilia ee. Hia «lj fg, mulie euiden-| y XXIII.
Alisetiam verbis Auguflini vtuntur, vt afferant quod dicunt,ícilicet proprietates perfonarum non eflc Dei fubftantiam.
Ttem illis verbis Augnflini vehementer infiflurt fa- Diftar. pere pofitss, fcilicet quod verbum fecundum quod fa- pientia efl ct effenstia,bocefl quod Pater. fecundum quod verbum, non boc eff quod Pater. Si, inquiunt, verbum|" non cióbec qued Pater (ecundum boc quod efl verbum, idergoque verbum! non eff iliud quo Pater efl propr.e- t4s ergo qua verbum ejl non efl quod Paterest, nonefl i- tur diuinae[fentia. Adquod dicimus,quia licet fecm- dum quod verbum,non fit bot qued Pater efl, ea tamen prietas qua verbum efl efl id quod Pater eff ideft, di- uina ejJentta fed non eft bypo[fafis Patris. | DISTINCT. XXXIII.
De nominibus fübítantialibus, & proprietatibus in comparatione fecundum conuenientiam, & differentiam ad effentiam, & períonas.
Poft (upraditcla interius confiderati, &c. Expofitio textus.
Sm cgit Magifter de nominibus fubftanrialibus,& proprietatibus per fe & (igillatim. Hic tertio loco agit de his in comparatione, € hoc fecundum conue- nientiam, & differentiam, & habet pars ifta duas partes. In prima quarit Magifter de proprietatibus in compara- tione ad e(fentiam & períonas, [nfecunda vero agit de compararione perfonz,(iue rei nature ad naturam, in- fra diltinQ. 34. Prediclis adjciendum efl, &c. Prima pars habet duas partes. fecundum duo opera fapiencis. Quorum primum eít non mentiri, de quibus nouit. Et fecundum eft mentientem pofle manifeflare. Vn- dein primaparte primo oftendit, & probat veritatem. In fecunda eam defendit contra falfitatem, ibi: Hoé as tem aliqui negant. Pcima pars habet quatuor partes. In prima oftendit quod proprietates funt perfonz, & in períonis per naturam ipfius proprietatis, quia aterna eft, & diftin&a. In fecunda oftendicillud idem per vio- lentiam auctoris Sabellii, ibi: Sabelly bereftm declinantes, Divbiponitauctoritates Hieronymi.In tertia oftendit hoc [ipfum per nacuramdiuinz (implicitatis, ibi: Cuma, de jimplicitate diuinitaris. In quatta oftendit quod proprie- tates non tantum funt perfonz,fed etiam diuina etlen- tia. Et hoc probat ctlicacia auctoritatis, ibi: Qqod viro proprietas ettam diuina natnra fit, vbi ponitauctoritatem Hilarii.Similiter fecunda pars in qua ponit Magifter ve- ritatis probate defenfionem ponendo aliorum rationes, & fuas refpon(iones, fecundum quod duplex eft mo- dus impugnandi veritate fcilicet per rationes &auctori- races, ita hec pars habet duas partes.In prima ponit ratio- nes, & reíponfiones. In fecunda au&toritates,ibi:Veritta-: nen nondii defiIunt,Scc.Prima pars habet quatuor pattes. [n prima ponit obiectioné quod proprietates non fint perfenz,& quia rationalis erat, refpóder ad veritaté. Se- cüdo vero fübiungitaliam ratione, & quia curiofa vide- tur refpondet ad hominem non ad rationc ibi: $ed iter 4 dunt, &c. Tertio adhucrefüumitrationem illorü, & re- [pondet ad veritatem,ibi: Ceterum beretiorum improbi- tai & c.Quarto &vltimo tubiungit corum interrogario- nem,& quia curiofa erat, przfigit terminü humanz in- quifitioni,ibi:Sed forte queres, cum be proprietates, &c.. Et quzlibetiftarü partium poffet fubdividi, fcilicet 9 pri- mo ponit oppofitionem,& fecundo refponfionem,&il- |. lud manifeftü in littera eft. Vltima pars in qua refpodet Magifter au&toritatibus quas inducunt, fimiliter habet duas pattes fecundü duas auctoritates Auguft. quas in-| [cüda vero fümptae ab Aug. Prima pars ponituribirei AEELZTPUDEIGIPENPUDORGERIAUEECAD MER. sc EE - "- funtamen n-—— — À— m—— mJ! ANN UNA «tug. lib. 6.
de 1 rin.
202 Dift. XXXIII.
iiis verb Auguft. Ec qualibet harum poteft fubdiuidi, quia prímo ponit au&torKatem fiué rationem; fecundo vero diffoluit.
Horum dedrinis nouis c bumanü, &c. Dub. I.
Videtur infufficienter — quianon [oluitar-. gumentum: fed dicit quod eft incomprehenfibile: & videturquod ifta euafio nulla fit,autenim argumentum neceffario concludit, aut fophiftice. Si neceffario, tüc ergo cum procedit ex veris,conclufio e(t vera. Si non nc- cellario,tunc ergo fophifticum eft, fed vnum fophifina non cft incompreheníbile,& ita videtur quod male ap- plicetaudtoriratem Hilarii, Rzsp. Dicendum quod ad argumentum facile eft te- fponderé,quia ibi eft bobine fecundum accidens:pro- prietaseft effentia & eflentia ffó diftinguit,ergo nec pro- prictas,fed hoc Magifternon dicitincoprehen(bile, fed dimittit tamquá fophifticü, & indignü difcuthone ma- iorum.Sed illa queftio veritatis,que fequitür,incompre- henfibilis eft fecundum ftatum viz, quoniam fi perom- nimodam identitatem przdicatureflentia de proprieta- tibus, & cconuerío; e diftinguit, & illa non, & hoc eft nobis incomprehenfibile. Quia enim vide- mus per fpeculum, intelligimus per fimilitudinem (üm- pramá creaturis, & hoc nullum fub ccelo habet fimile, immo folius Dei proprium propter íummam fimplici- tatem,ideo dicit Magifter efTe incomprehenfibile. Nec eft (imile degenere, & differentia, quia genus praidica- tur de differentia, & hzc diftinguit,& illud non, quia non predicarur peridentitatem, Ideo cum Hilarius di- cit quod eft incomprehenfibile, & deícribit incompre- henübiliratem quantum ad triplicem vim: Quantum adreceptiuam, cum dicitincomprehenfibile,&c.Q uá- rum ad expreffinam, cum dicitextra fermonis fignifica- tionem. Quantum ad indicatiuam, cum dicit extra fenfus intentionem: & alia qua fequuntur,his cribus apcantur, vt pacetinfpicienti.
Quorum. audacia refiflentes, & cet. Dwb. Hi.
Dicit quod proptietates qua funt in hypoftafibas, & easdeterminanr,in effentia fünc,fíed eam non determi- nant Videtureflc oppofitio, quia omnis proprietas eft determinatiua eius in quo eft,alioquin inillo non eft:er- go fi proprietates non determinant cffentiam, non funt in eflentia. — R £s». Dicendum quod Magifter bene refpondet, quia hzc po,in,notat diuerías habicudines. Ali- terenim dicicur Pater in Filio, aliter paternitas 1n Patre. Paterenim in Filio effe dicitur non cat roprictas di- ftin&iua, fed (icut perfona confübftantialis; paternitas vero ín Patre,(icut proprietas diftinctiua. Sic vult dice- re Magiíler quod didbn; fiue dicuntur — tatesin effentia, quam in perfona. Nam in effencia di- cunturefe propter identitatem,ita quod i»,omnino di. cit identitatem. In perfonis dicuntur effe,ficut veta proprietates in hypoftafibus, & determinationes in derer-| p minatis. In creaturis autem non eft vnus modus firiea- lio, quia proprietasnon omnino idem cít cum €o cuius e(t proprietas, & idco in creaturis non dicitur effe proprietas in aliquo nifi in co cui inhzrec, non fic in diuinis, Reffondeo tibi, & bic cum Hilrie, &c.
Videtur falfaüm quod dicit quod folutionem iftius quaftionis Archangeli nefciuint, cum enim fint com- rehenfores, conftat quod omnia cognofcunt quz funt de fubítantia glorie: ergo cógnofcunt diftin- PAGE N runtarnen nondum de[iflunt.. Ec fecunda ponitur ibi: Item jA C [hic quod locutiones iftz quas proponit Auguftinus/íci- D [ad id quod eft Pater, non eft Deus, & in hoc fenfu accijctionem períonaram, & ellenriz vnitatem & moduu| ergo videt quare proprietates determinanthypoftalim, non e(lentiam. Ec iterum, fi compreheníio eric de qui- buselt modo fides, & nos modofide tenemus: ergo in patria coghofcemus.
Rrsr. Dicendum quod ficut dicit Avguflinus de Trin. ficut fouea dicitureffe caca,non quod ipfa non vi- deat,fed quia quod habet,non oftendit aliis: fic Angeli dicunturignorare, & fancti, propter hoc quod non re. uelanctalia,fed magis intelligibilia, & quia talia non ha-|- bent fimile in creatura, immo magis diffimile, dicun- uir nobis incomprehenfibilia. Ecremouet Hilarius tri- plicem cognitionem quam hábemus de rebus diuinis. Vna eítper Angelorumreuelationem, alia per Prophe- tarum illuftrationem, tertia per Apoftolorum przdica. tionem. Etdicit Angeles nonaudire, quia ipfi recipiunt reuelationem à maioribus, & nobis non exprimunt: Ma- gifterergo bene refpondet,oftendendo infufficientiam Sicnim quzratur quare proprietas eft in perfona, vt di- ftinguens, ineffentia non: refpondetur quod períona (c habetad aliam,& refertur, & diftinguitur: & fi hoc re- fpondeatur, adhuc manet quxílio quare petfona refer- tur: ergo refj pu quia vna eft eflentia, tres perfona. Situquxtas huiufmodi omnino fimile, non inuenies, & ideoin fundamento fidci oportet fiftere. | — Nes eutem alitet fore iflaintelligenda, &c. Dub. 1V.: Notandum fuper ifta folutione Magiflri quam ponit licet Pater non eft eo fubftantia, quo eft Pater & con fimiles, duplices funt, quia ablatiuus importat habitu- dinem in ratione forma,fiue caufz formalis, quamuis in diuinis non cadat vere habitudo caufz quantum ad rem, tamen quantum ad rationem intelligendi. Poteft ergo caufalitas cadere fub negatione, vt fit negatio cau- alitatis, & cunc locutio eft vera, & in hoc feníu acepit Auguftinus, & Magifter exponit.-Eft enim fenfus:Non co eft Deus quo Pater, quia paternitare eft Pater tam- quám ratione dicendi vel intelligendi:non ficautem pa- ternitas eft ratio dicendi ipfüm efTe Deum vel intelligéi,& tunclocutio vera eft, & nihil facit pro Potretano. Poteft iterum effe caufalitas negationis,& tunc eft falfa, & cít fenfus: Non co eft Deus quo Pater, id eft, quantü pu Porretanus,& ita eft falíus intellectus, & fic ngnacci- pit Auguftinus.
ARTICVLVS Ll. A D intelligentiam przfentis diftin&tionis quatüor quaeruntur. Primo quaritur dc comparauone ad períonam.Secundo de comparatione proprieraus ad wm Tertio de cóparatione vnius proprictauis a: aliam, Quarto de comparatione eiufdem proprietatis ad Ícipfam.
QY ESTIO L An proprietas fit perfona.
Gabriel Biel 1.Sent. difl. 33.q. vnica. É compatatione proprietatis ad perfonam.Et que- ritur vtrum proprietas firperíona. Et quod non, oftenditur hoc modo: V bicumque eft vere decerminas & determinatum fecundum rem, ibi determinans dif- fc rcd Ad OpPe- ricum.
V Dutite Symmach antt fum.
Funda. menta. Aug. 11. de Cmat.Dei In expofi [J7bo. ad Damaf., Art. I.
fert à determinato. Nam finon differt, non eft deter-| A minans vere, fed totum eft determinatum: fed perfona in diuinis eft vere determinatum, & proprietas vere de- terminans,quia proprietas vere, & non fecundum mo- dum dicendi folum diftinguit perfonam: ergo proptie- tas differtd períond" fed differentia non pradicatur de fein abftractione: ergo nec proprietas de perfona, vel econuerfo,.
1. ITEM:vbicumque eft vereabftractum &concre- mum,ibi differt quod abftrahitur ab eo à quo abftrahitur: fed proprietas fignificatur in concretione ad perfo- | nam cum dicitur, Pater: & inabftractione cum dicitur, Paternitas, & non tantum eft differentia in modolo- quendi, quiaaliquid dicitur de Patre quod non de pa- ternitate:ergo vere differt paternitas perfona:;fed quod vere differtab alio,non predicatur de eo in abítraio- nc:ergo,&c. | j. Ir&w: Vbicumque eftabfolutum & refpectiuum, abfolutum non eft ipfe rcfpe&us quantumcumque fei- fo referatur. Vnde quamuis materia feipía referatur ad rmam, tamen non eft ipfe cefpectus ad formam: ergo cum in diuinis perfona fere fit fubftantia abfoluta, rela- tio fit verus refpe&tus, quantum cumque feipfa refera- tur perfona, noneft verus refpectus, fiue ipfe refpe&us, nececonuerío; ergo proprietas non eft ipfa perfona. Ex hisnibus fappofitionibusarguebatPorretanus quod perfona non eft preprietas, nececonuerío: & quia om- ne quod eft in perfona, eft perfona propter (i aim Íimplicitatem, arguebat vlterius duod proprietates non funt in perfonis, fed affitunt. Et quod ifta pofitio fit có- ueniens: videtur au&oritate Boetii de Trinitate. Dicit enim quod relatio inco qued eft effe, confiftit, fed in comparatione. | | 4. Ir£M:Hocipfumoftenditurratione, quia omne quod aduenit alicui,& recedit fine fui mutatione, non mene aliquid qued fit inillo, fed folum ét affiftens, ed relatio eft huiufmodi, vt patet in dextro & finiflro, ergo, &c. Cum ergo proprietates fint relationes, non funt perfonzs nec in perfonis,fed affiftunt. 3. Cow TR A: Omne fimpliciffinum eft id quod habet, excepto eo ad quod relatiue dicitur. Hiceft Au- (tini in r1. de Trinit. & períenora eft: fed diuina per- (ona eft fimpliciffima, aliter non effec Deus,& non dici- tur relatiue ad proprietatem: ergo eít proprietas. Ir£M:Omneperfediffimum eft omne illud à quo perficitur, S& denominatur, haceft perfe nota quia aliter denominans & perficiens eflet perfectiuseo. Ex Augu- (tinus iftam proponit 6 de Trin.dicens quod ipfe Deus eft maximus, ideo eft (ua magnitudo: (ed pe-fona diuinaef perfectiffimum quid,& denominaturfua proprietate: ergo períona eft (ua proprietas, & Pater eit pater- nitas, Ire«;Omnc fimpliciterprimü eft, quidquid habet excepto eo quod eftex illo. Nam fi habet ali y quod non íitab ipfo, vel quod non fit ipfum, illud eft eque primü iik onn ergo ipfum nó erit fimpliciter prímum: Jed Pater haber paternitatem, & paternitas non eít ab ipfo, & ipfe eít impliciter primus, ergo Dater eft pater- nitas, i ratione Filius eft filiatio, & Spiritus fan- J&usproceffio. Ex his concluditur quod pe nó unttantum porfonz, fed etiam in perfonis. Et;ca i- ftud verum fit,videtur au&oritate Hieronymi in lib. de expofitione fidei catholice: Tres, inquit, perfonas ex- preffas (üb proprietatibus diftinguimus. Ir£M hoc videtur ratione. Quia omne quod eft, aut eftensperfe, aut infe.aut in alio. Proprietates igitu: aut funt per fe entes,& ita fubftantia: autinalio. Siinalio, Queít. I. Comcruvsro.
Proprietae C perfona licet in mode (c babendi differant, jreprietes tamen eft. perfona, jn perfona.
Rs». ad arg. Dicendum quod de comparatione proprietatis ad perfonam triplex fuit opinio. Prima po- itio fuit quod proprietates non funt perfone,nec in per- fonis; fed affiftunt períonis, ficut relationes, Et ratio que mouit iftos, fuit perfíonarum pluralitas, & diuina implicitas. Quia enim perfone plures fünt, plures ha- bent proprictates,qua verc differentes (unt. Et quia dif- ferentes funt: fi effent in perfona,auferrent ei fim plicita- tem. Quascum non poflit auferri à diuinis, pofuüerunt Opin.t.
B [proprietates effe affiftentes perfonis, & non effe perfopiquod dixit fimpliciter differre. Sequens quz dixit quod : |munispofitio quam tenent modo Magiftri communiprietatum. Di&um enim eft fupra, cum querebatur - nonnifi in perfonis, quia proprietas rion eft ni(i in to| cuius eft proprietas. Si pet fe,ergo proprietas eft fübftan- tia: autergo creata, aut increata, aut media. Sed non cteata. nec media,iftud conftat,ergo reítat quod increata: ergo funt perfona. ur ES