ARTICVLVSL - A D intelligentiam przfentis diftinGtionis queritur de ratione diuinz cognitiorfís, quz idea coníueuit appellari.Primo quatitur, vtrum in Deo fit penenda ratio idealis.Secüdo dato quod fic, quetitur vtrum habeat pluralitatem fecundum rem. Tertio, vtrum habeat plu- ralitatem fecundum rationem. Quarto, vtrum habeat plurálitatern fecundum numerum vniuerfalium an m- gularium.Quinto,vtrum habeat pluralitatem fecundum numerum finitum vel infinitum.Sexto, vcrum in ideis fit pluralitas fecundum numerum ordinatum vel confu- futn.
QVESTIO L An ponere fit Ideas in Deo.
Trum in Deo fit ponere ideas.Et qued fic,oftendi- tur primoauctoritate Auguft. lib.85 q. quod idez Aa funt - 278 — Lib IL Sent : telligen tia continentur Ex lis ribus conditionibus con- $m«dp, |cluditur, quod idea fitin Deo. IT £ M ratione oftenditur (ic. Omne agens ratíonabi- liter nonà cafü vel ex neceffitate, przcognofcit rem an- "equam fit: fed omnis cognofcens habet rem cognita vel fecundum veritarem, vel fecundum fimilitudinem: fed res antequam finr, non poffünt haberi à Deoíecun dum veritatem:ergo i undi fimilitudinem: fed (imi- litudo tei per quam res cognofcitur & producitur, idca eft ergo, &c. Ire« omnequod determinate ducit in alterü cogno- ÍcÉdum, habet penes (e fimilitudinem cogniti, velipfum cfteius fimilitudo: fed fpeculum zternum mentes fe vi- dentium ducit in cognitienem omnium crcatorum, fic- I:ergo reftat quod in ee refident fimilirudines: & con- ftat quod funt in eo ficut in cognofcente: quia non tan- tum aliis reprafencat, fed fibi: fed hac eft tota zatio idea: ergo, &c. E Ir £x quiaresd Deo producuntut, ideo,fünt in Deo tanquam in efficiente, & Deus veriffime eft efficiens: (i- militer quiaab ipfo finiuntur, idco veritfime eft inis: er- go pariratione,quia ab ipfo cognofcuntur & exprimun- tut, per feipfum Deus eft veritfime exemplar: fed exem: plar non eftnifiin quo fant rerum exemplatarum idea: ergo, &c, ME die I.CoNTARA perDion.de diu.mom.Cognolcit diuinus Cs.7 3e. |iDtellectus, fed ex feipfo & per feipfum, non fecundum i- dio. deam fingulis innitens:fed fecundum vnam excellentix non cognofcit per ideam, | 2. IrEM ratione videtur:quia idea dicit rationem fimi- litudinis,& fimilitudo dicit rationem conuenientiz:Dei autem ad creaturam cum fit íamma diftantia,nulla eft i- bi conuenientia:aut fi eft, minima e(t:ergoautnulla fimi- litudo,aut minima:aut ergo noneft idea inDeo,aut fi eft,| fecundum rationem imperfe&am eft: (ed nihil imperfej.Ir&M nobiliffimus modus cognitionis e(t Deo attri- buédus:fed cognitio perrei effentiami eft nobilior quam pet (imilitudinem rei:ergo Deus cognofcit pereffentiam rei, non per imilitudinem; fed idea eft (imilitudo, non e(fentia reiergo, &c. | 4 TEM idea noneftneceffaria nifi ad dirigendum in diget dirigente vel regulante nifi quod poteft ertare & deniare, Deusautem nullum horum habet: ergo fruftra ponuntur in Deo idea.: Cencrvsio Dew babet rationes, atque fimilitudints àmnitmrerum quas ipe cognefcit; que frmilitudines idea à Theologis, C à Philofophus BUIDCHpAntur.
Opinio.| R1sr.ad Àrg. Dicendum quod circahoc duplex fuit liorum, |opinio. Quidam enim dixerunt, quod Deus non cogno- (cit fecüdum rationem idez, fed fecundum rationé cau- [x. Ec ponunt fimile,ficut fi punctus cogno(ceret füá vir- tutem, cognofceret lineas, & circumferentiam. Similiter E fi vhitas haberet potentiam cognitiuam per quam con- uerteret fe fupra ke cognofceretomnes numeros.Per hüc modü dicunt in Deo e(fe.Quoniá enim Deus virtuté ha- betproducendi omnis, & cogno(cit totam fuam vírtuté: Dismyde |ideo cognofcitomnia. Ec hoc dicunt Dionyfium fenfiffe diuinis n- cnm dixit quod nó fecundum ideam, fed tecundü vnam mini^7.. excellentiz caufam cognofcitomnia. Sad hzc pofitio h6 im D ooteftftare. Primum quidé, quia Deus cognofcit nó per collàtionem deueniendi d principio ad principiatü, fed Opinio |fimpliciafpedtu.Etiterum,omne cognofcés inquantum Propria |huiufmodi,fimile e(t cognofcibili:ergo habeteius fiml- licudiné,vel ipfum eft Áimilitudo;Ruríus; omnis cegno- V ut dicicAuguftinus, quod rectius ibi cognofcunt quam a-| B caufam omnia nofcens & continens: ergo Deus fingula C coghofcendo,, & regulandum in operando: fed nihil in-| [) Dift.
M ERES PETERE Sd Mcd eene "E WIEN Ty: RE MER MEET Té ror REN Rr funtforma eterne & incommürabiles qua in diuina in-] A fcensideo diftinde producit, quia diftin&te cognofcit, nóeconuerfo; ergo ratio producendi nó eft ratio cogno- Jfcendi.Et iterum, aliqua cognofcit quz ab ipfo non tunt. Propter hzc & fimilia, eftaliter dicendum. Ideo eft alia pefitio,& fecundumSanáos,& fecundumPhilofophos, quod Deus cognoícit perideas, & haberiri fe rationes, & timilitudines rerum quas cognolcít: ín quibus non tantum ipfe cognoícit, fed etiam afpicientesineum:& V E vecat Auguítinus ideas, & cau(as primor- ales, Ap intelligentiam autem obie&torum,intelligendum quod idea dicitur fimilitudo rei cognitz. Similitudo au- [tem dupliciter dicitur, Vno modo fecüdum conucnien- tíam duorum in tertio,& hec cft (imilitudo fecandum v- niuocationem. Alio mojetft fimilitudo fecundü quod vnum eft fimilitudo álterius,& hzc fimilieudo non con- cernit cohuenientiam in aliquo corn muhi,quia fimilitu- dofeipía eft fímilis,non tertio,& hoc modo dicitur crea- tuta fimilitudo Dei,vel econuerfo.Deus fimilitudo crea- türz.Hoc modo fumendo fimilitudinem, fimilitudo ef ratio cognofcédi,& hzc dicitur idea, Sed alitet eft in no- bis,aliterinDeo.In nobis quidem ratio cognofcédief íi- militudo, cognitum eft veritas. Nam in nobis eft fimili- tudo accepta& impreffa ab extrinféco, propter hoc quod intelle&us nofter refpectu cogniti,e(t paffibilis,& nona- Qus purus: ideo fit inactu pet aliquid cogniti, quod eft fimilitudo eius. In Deo autem efteconuerfo, quid ratio cogno(cédi eft ipla veritas:& cognititm eft fimilitudo ve- ritatis, fcilicet ip(a creatura.Et quia ratio cognofcendi coníiftit in ipfa veritate prima, ideo ratio cognof(cendiin Deo eftfumme exyrefhiua, Et quoniam omne id quod fumme exprimit, perfe&iffime affimilat cognitum a[fi- milatione competente cognitioni, ideo patet quod ipfa veritas,ex hoc quod facit cognofcere, eft fimilitudo exquod cft fimilitudo, facit cognofcere. Ex bis patent ob- icóta. NE 1. Qvop enimobiícitür quod non eft fecundü fdezm fingulisinnitens, dicendum quod Dionyfius ex hoc non vultremouere rationem idee áDeo,fed vult dicere quod non (ic eft (imilitudo, & differentia idearum fecundum fingula,fieut in nobis. | 1. Ap illud quod obiicitur quod nulla eft conuenien- tia,vel minima,dicendum quod eft fimilitudo vniuoca- tionis flue participationis, 'timilitudo imitationis, & fi- militudo exprefhionis.Similitudo participationis, riulla tionis e(t modica, quia in modico poteft finitum imitari infinitum, vnde femper maior eft ditlimilicudo quam fi- militudo.Similitudo vero cxprefhonis eft fümma, quia caufaturab intentione veritatis, vt vifum eft, quz eft ipía expreffio,ideo Deus füumme omnia cognofcit.
j.Ap illud quod obiciturtertio quod nobilior eft co- gnitio perceílentiam,dicendum quod eft (imilitudo éau- latad veritate rei extra, & de hacverum eft quod nunquá ita perfecte exprimit rem, ficut ip(a res, fi przfenrialiter efie apudanimá,& hac fimilitudine nó cognofcir Deus. Etalia ómilitudo,que eft ipfa veritas expreíliua cogniti: & co fimilitudo quo veritasi& luec fimilitudo melius exuve dL ch, ro, Mr TN NN eítomnino, quia nihileft commune. Similitudo imita-| 1des quid, preífiua, & idea. Econtrario eft in nobis, quia eo ipfo] - primit rem quam ipfa res feipfam exprimat, quia resipfa|.
Jaccipit rationem expretfionis ab illa, & (ecundum hanc eft perfectior cognitio, & hac cognofcit Deus. 4-AD illud quod obiicitur quod idea eft ad reguláditrm & dirigendum, dicendum quod regulari & dirigi poteft cíe dupliciter;aut per regulam differentem à dire&to & rcgulato,X hzc ponit imperfe&ionem & potfibilitatem erroris. Aut per regulam, quz eft idem quod regularum, & hzc ponit impotlibilitatem erroris. Quia tnim regula errare non poteft; & Deuseftipfa regula, & idea,ideo im- poffibile eft eum errare, & fic patet quod idea in Deo non ponit defectum.& imperfectionem, "S Íed complementum, do Q VESTIO: . Art. I Q V /ESTIO IL An vnapt,vel plures Ideas ponere fit in Deo.
$9 Trum fit ré.Et quo idez funtformz zternz & incommurtabiles: fed fi (unt formz,funt plures:& cü forma dicat ipfum quod cít idea abíolute, tunc videtur quod (int plures fecundü id quod funtabíoluta. 2.lrEM idea eft (imilitudo exprimens ideatum fecun- dum totum:fed quacunque vni & eidem fecundum to- tum funt fimilia,nullo modo differunt ab inuicem: ergo fiidea omnium fecundum id quod eft, effet vna, tunc o- mnia effencindifferentia, j.Ir£M fiideacft vnnm quid;aut vnacommunis,aut v- na propria fimilitudo. Si vna communis: ergo per ipfam nunquam res diftinguütur.Si vna propria:ergo per ipfam nunquam plura cognofcuntur. | 4- Ir&M fiideacítratio cognofcendi:cum vnüquodq; cognofcens cognofcat Enc Lgesss rationis co- gnoícendi:ergo (i idea cft vnum quid, cum in vno nó oe- datdiftindtio, Deus non cognofcit res diftindte, fed indi- ftin&e.
ConrR A:Auguftinus 6. de Trinitate:Filius eft ars que- dam omnipotentis Dei plenaomnium rationum viuen- tium,& omniain ipfo vnum funt. | Ir EM quod perfectiuseft,Deo eft attribuendum:fed perfectius eft vno poffe cognotcere plura, & operari quá pluribus.ergo Deo eftattiibuendum:ergoDeus vna idea cognofcit., i IrEM inomnigenere cauíz, ftatus eft in vno fimplici, vtpote in genere efficientis & finis:ergo cum Deus ftt ex- emplar in quo eft omnimode ftatus:ergo in Dco eft fium- d ma vnitas:fed exemplar guod continet multa non eft o- mhino vnum & fimplex;étgo in diuino exemplari nó eft nifi vnaidea (ecundum rem, | Ad oppo- fitam.
ra pluralitatem in Ideis fccundum Comwcrivsro.
Ide« in Deo cum fecundum vem fit ip(a dimina veritas, non phurificatur realiter, fed ve ipfaomnes idea funt vnum.
- * Rss». Ad Arg.Ad intelligentiam predictorum eftno- tandum quod hic fuit duplex opinio. Quidam enim di- xetunt,quod idez in Deo fecundum rem habent diftin- Gionem. Dixeruntenim quod eft confiderare vniuerfi- tatem formarum in Deo, inanima, & in mundo,fiue in materia.Ec in materia fiue in vniuerfo, habent diftin&io- nem,& compofiionerm, & oppoíitionem quia func ibi materialiter. In anima vero humana habent diftinctio- nem & compolitionem, fed non habentoppofitionem: & hocquiaíunt ibialiquo modo fpiritualiter; non tamé omnino;quia funtà rebus extra:ideo eft com pofitio: dif feruntenim ab anima.In Deo habent diftinctionem, fed non compofitionem,nec oppofitionem propter fummá fimplicitatem.Et quamuisin Deo fint diftinctz funt ta- men vnum exemplar, ficut plures formz particulates in figillo faciunt vnum figillum.Sed ifta pofitio quamuis in fui initio videatur probabilis, in fme tamen continet er- torem.Nam fi inDeo eflet ponere ideas realiter differentesfiue diftin&as,tunc effet ibi alia pluralitasrealis quam S.Bonau. Tom.4. fe OMM ME D nM M EL M MM MM fic videtur, quia Auguftinus dicit quod| B p militudo fimpliciter extra genus; & haec P V tit pluralitas pectonalis:quod abhorrét aures pic.Si dicas quod non eft pluralitatem abfolutam ponete, fed refpe- &iuam, tunc quaro de illo reípectu, aut eft aliquid, aut nihil.Si nihil:nulla eft ibi realis diftinctio.Sialiquid: non eft dare ni(i diuinam effentiam: fed omnia effentialia in Dco vnum funr. Ecideo eftalis pofitio, quod idea funt vnum fecundum rem; & hoc patet fic: Idea in Dco dicit Áimilitudinem,quz eft ratio cognofcendi: illa autem fe- cundum rem cft ipfa diuina veritas, ficut fupra monfítratum eft: & quia illa eft vna, patet quod peream omnes idez vnum funt. Ethoc dicit Auguftinus expreffe,quia in| rj c. de Tv. illaarte omnia funt vnurn. c.Io.fe.3.
1. Ap illud ergo quod obiicitur quod funt forma, di-| s.Ben. co»- cendü quod forma duplex eft,ícilicet forma qua eft per-|/e»tir 5. fectio rei, & forma exemplaris. Et Auguftinus accipit i- The. 1. con- deas inrationc forme pro forma exemplari:vtraq; tamen S 1elatiue dicitur:illaad materiam quam informat, fed ifta| ad exemplatum: & ideo quiaforma dicitur vt ad alterü, licut fimilitudo:xquando dicuntur plures formz, non ex .|hoc notatur quodin ideis fit plurglitas fecundum rem,fiue iecundü id quod funt, fed fecundum id ad quod funt, id eft,ad ea qua funt extra, fcilicet ratione cónotatorum, vt funt ipfa ideata.
2.À D illud quod obiicitur quod idea eft fimilitudo ex- primens fecundum totum:ergo,&c.Ad hoccft vnus mo- dus dicendi quod idea non dicit fimilitudinem aliquam per quam cognof(cens affimilatur aliis,fed cui multa affi- miláatur,& multa poffunt affimilari vni:ficut fia forma figilli eadem fiat expreflio figurz incera, poffunt effe ab eadem formavna multe, & varie impreffiones fecundum i C [quod figillum magis & minus imprimitur.Sic in Deo in- Itelligunt:quoniam multitudo in rebus venitfecundum gradus, & approximationem ad ipfum effe diuinum.Sed lilud non fufhiat dicere: quia Deus facit omnia diuerfa fecundum formam, non tantum fecundum gradum & dignitatem: & illa cognofcitper vnum fecundum rem: quod quidé eft (imilitudo cogniti. Situ dicas quod hoc eft,quia Deusfeipío cognofeit, (icut feipfo agit: ideo fic- ut yDo agit multa, ita vno cognofcit multa. Adhuc non eftíolutum: quialMhuc manet quzftio, quo modo ipfe Deus petfitaflimilari multis. Propter hoc dicendü quod fimilitudo quzdam eft fecundum proprietatem generis: & de hacnon e(t dubium quod non poteft effe vnaplu- rium genere differentium: & hzc eft (imilitudo qua ex- primitur & caufaturá re generis determinate. Alia eft [i- E ren adhoc ge- nus nonartatur,qua ratione eft huius, eadem ratione eft & illius: & qua ratione eft huiusfecundum partem, ea- demratione (ccundum totum: & talis fimilitudo eft di- uina veritas, & idea in Deo.Situ quaeras, quo modo hoc poffit intelligi. Aliqualiter intelligi poteft, quamuis non potlitaptari omnino fimile.Cum enimilla fimilitudo (it actus purus,& ipfa veritas,ficut dictum eft, & omnia alia cognofcibilia quantumcunque nobilia fecundü id quod funt,comparentur ad ipfam per modum poffibilis, ficut vnum fecundum formam poteft affimilari pluribus, fc- cundum materiam diuerfis:fic in propofito, vna realis fi- militudo potefteffe omnium cognoícibilium: Et poteft poniexemplum in luce aliquo modo:qug vna fecundum numerum exprimit multas & varias fpecies colorum, In copnitione autem noftra, quoniam fe habetpet mo- dum poffibilis rcípectu cogniti, & quodam modo infor- mabilisab illo,non poteft inueniri ftmilitudo,imo inue- nitur diffimilitudo: & ideo afpiciendo ad cognitionem noftram videtur nobisin Deonon effeintelligibile. — 3. Àp illud quod quaritur, vir illa (imilitudo fit pro- pria vel communis, dicendum quod Deusnon dicitur caufa vniuerfalis, nec particularis fimpliciter: fed aliquid habet de nobilitate caufz vniuerfilis, quia poteft ir: plu- rimoseffc&us.Similiteraliquid de caufaparticulari,quia limmediate & fufficienter poteft in cffedtum quemlibet. Sicin cognitione Dei intelligendum quod ncc omnino etin vniuerfali, necomninoin particulari. Similiter de lümilitudine & ideaintelligendum eft, quod communis Aa a eft quaneft quantürn ad indifferentiam, & amplitudinem: pro- pría vero quantum ad difc;etiffimam expreffionem.Ra- tio huius eft,quia eft fimilirudo exprimens, non impref- a, nec expreífa. Quia omnino exprimens: ideo fumme exprirnit,& fecundum omnes conditiones, Et rurfus, ex hoc quod non eftexpreffa, ideo non eft artata nec limi- tita fed extedit fe zd. omnia,ficut diuina eflentia: quam- üís tora fit in vno,non tamen ficeftin vno, fic quod non fit in alio.
4. Ap illud quod obiicitur vltimo quod cognofcit fe- cundum exigentiam uris ME quod ficutra- tio cognoícédi eft vna,& tamen plura cognita diftin&tif- fime reprzíentat fecundum pow conditiones: fic di- uina cognitio,quantum ad modum cognofcendi qui eft . [tioneadobie&um diftin&e cognofcit. Quando ergo di- citur:Deus cognofcit omnia difítinte, (i diftin&io poni- tur in cognitione per comparationem ad cognofcentem, falfa eft: f1autem per comparationem ad cognitum, fic habet veritatem..
QV.ESTIO II An idee plures fint fecundum rationem.
Pd Yichard.t. Sent ifl 36.471.242. Francifcus de Mayr.1. Sent fl 7.4.3. Steph.Brulef.1.Sent dift 55.4.3. Fanda- Y J Trumin ideis fit pluralitas fecundum rationem. Et "deldp quod fic,oftenditur hoc modo:Auguft.lib.85. que- 4616.4, |ftionumdicit:Aliaratione conditus eft homo,alia equus: ergo fi idca dicitipíam rationem cognofcendi,necefle eft quod plurificetur fecundum rationem.
2. Irz« hocipfum oftenditur ex modo loquendi & dif- 4»£liA. |Gniendi: quia Auguft. loquiturin plurali, & diffinit in Jpluraliipfas ideas,dicens quod funt forma: ergo pluri cantur re, vel ratione:fed non re, ergo rationc. ITEM idea dicit fimilitudinem ad cognitum: fed fimi- litudo quamuis in Deo fit quid ab loffitum, habet tamen [catio fimilitudinis relatiuzeftá re cui affimilatur:ergo cü res ideata (int plures, idea funt plures fecundum ratio- Inem dicendi.
. Irzu Deusantequam res producat, diftin&e cogne- [nec in cognito: ergo oportet quod (itin ratione cogno- Íícendi. | | 1.CoNTR A:Si eft plurificatio fecundum rationem, cum non fit re,tuncvidetur illa pluralitas non effealiud quam vanitas. od $ ox o d 7 ]. xIrEMÍÜeftinhocnomine, idea, pluralitas, aut ratio- necius quod eft;aut ratione eiusad quod eft. Non raxio- '[neeius quod eft:quia eft diuina effentia. Si ratione eius ad quod efl:ergo cum verbum,& exemplar, & ars dicant reípe&tum ad creaturam, faltem fecundum nemen de- [bent plurificari,quod camen falfum eft. | ;.IrgM fiidezfuntplures, nonpropterfignificatum, Ad eppo- fitum.
detur quod idea non dicatur de Dco nifi ex tempore, fieut nec Deminus nec Creator dicuntur nifi ex temore. | 4-IT EM idezfi funt plures propter idcata:aut ergo fe- cundum effe quod habent ideata in Deo, aut in proprio genere.Si proptereífe quod habent in Deo: Coxr& A: InDeofünt vnum, ergoratione illius ef- fe, non poffunt dici plures. Si propter eíle quod ha- bentin proprio genere:fed non habent nifi ex tempore: ergo vel idez non funt plures nifi ex cempore, vel cempo- rale eft caufa zterni: quorum vtrumque eft inconue- niens. 2 | f. TEM idea aut dicit aliquid;aut nihil.Si nihil:ergo nec -— C (rationem, fed plures. 20 4. 1. Àp illudergo quod obiicitur quod ifti rationi nihil modum dicendi ad alterum, fiuc refpe&um: fed plurifi- | Jab aterno, dicendum quod pluralitas eft in ideis ratione fic cónotátur téporalia,vt futura funt, &futurs funt mul- . Jextempore, tamenab aterno fuerunt habiturz, &idez * pluralitatem habet,nec vnitatem.Sialiquid dicit: ergo fi funt plures idec,(unt plures res:ergo fi plures idee funtab! eterno, plures resfuntab zterno: fed non plures res pet- Íonaliter,quia idea non dicit quid perfonale, ergo plures e(fencialiter. mE Comxcrvsro Idea cum fit fimilitude vei cegnita, mediumq, inter cogno- féens c cognitum, plurificatur in Deo fecundum — rationem licet none ipfa.
Rs». Ad Arg.Dicendum quod ficut patet ex pradi- &is, quamuis in Dco nullus fit refpectus ad creaturam á/ Dif.
patte rei,tamen contingit ipfam elfentiam fignificati in reípectuad creaturam per multa nomina, Nectaméhoc nomen (iue vocabulum, Idea, eft vanum.Intelligendum igitureft quod hoc nomen, dea, fignificat diuinam effen- tiam in comparatione, fiue in refpectuad. creaturam. I- dea enim eft (imilitudo rei cognite.Que quamuis in Deo fit quid abfolutum, tamen fecundum modumintelli- gendidicit refpectum medium inter cognofcens & co- gnitum.Ec quamuis ille refpe&tus fecundum rem plus íe teneat éx parte cognoícentis, quia eft ipfe Deus, ramen ratione intelligendi (iue dicendi, (imilitudo plus fe tenet ex parte cogniti.Et quoniam cognofcens eft vnum,&co- gnitafunt multa.Ideo omnes idez in Deo funt vnumfe- cuudum rem: fed tamen plures fecundum rationem in- telligendi fiue dicedi. Vnde concedenda (unt omnes ra- tiones in Deo effc vnum quid: fed non vnam ideam fue *.
*.
fübeft ex patte rei, dicendum quod falfum eft,quia refpe- &ui fübeftex parte Deietfentia, nonrefpe&tus: ex parte vero creatura fübeft verus refpe&tus,& ideo refpectusil- le fignatus non iriducit falfitatem: fic pluralitati - &uum; quamuis non fübfit pluralitas ex parte Dei, fub- cfttamen ex parte connotatorum, vnde refpectusille fic plurificacus non habet fal(itatem nec vanitarem.
1. Ap illud quod obiicitur quod verbum & ars dicunt tefpectum,dicendum eft quod dicunt: fed aliter quam:i- dea vel ratio, quia idea (iue ratio cogRofcendi plus fe ce- netfecundum rationem intelligendi ex patte cognitiSi- militudo enim fecundum quod huinfmodi non dicicre- (pe&um ad id in quo eft, fed cuius eft:fed verbum plusfe| (cit, & actu: fed non eft diftin&tio in Deo cognofcente, |) tenerà parte dicentis, fimiliter & ars & exemplarex parte producentis: & quia multa funt cognita & vnum co- gnofcens,ideo idez funt plures, & arstantum vna. Vela- liter,ratio &idea dicunt refpe&tum ad res inquantumdi- ftin&z funt,non ficalia vocabula.
3. Ap illud quod obiicitur quod connotata funr plura cennotatorum, fed de connotatis eftloqui duplicitet, aut inquantum funt,aut inquantum connerata. Inquan- tum funt, fic(untfolum ex tempore: inquantum autem connorantur, fic poffunt connotari & zternaliter, X temporaliter. /Eternaliter, quando refpectus importatur in habitu,ficut per hoc nomen prede/linatie, idco prede- (tinatio eft eterna, quia connosat effectum non in actu, (ed in habitu. Téporaliter vero,quando refpectusimpor- tatur inactu,ficut per hoc verbum creare. Quoniam ergo ta,ideo connotantur vt multa: (ed ramen fic connotata. quamuis ab zterno connetentur, non tamen funt ab - terno,fed ex tépore. ita multitudo conoratorum quam- uisab eterno dicatur,tamen non ponit realem multitu dinem niíi ex tempore. - 4. Àp illud g queritur,vtrum fecund(ü effe ideatorü Áint idez plures, dicendü g (ic, fecundü ele g» habiturz [uat res ideat in proprio genere: & quisillud nó habeát nifi füntrerum, vtfuturz fünt: ideo intell igunrur non rantu plures ex cépore,verü etiáab xterno.Sit dicitur predeftinationé fuifle ab eterno, &reprobationé,nó ratione c? q D fuit Dind XXXV. —- Fundamenta.
Au lib.8;.
Art. IL.
temporc. T j. Ap illud quod obiicitur, fi pluresidez, ergo plures res, dicendum quod idea non dicit tantum quid eft, fed refpectum ad id quod futurum eft, vel etiam poteft effe: & ratione illius refpectus recipit plurificationem.Et quia ille nihil ponit in a&u, fed folum in potentia, hinceft quod pluralitas idearum zterna non ponit aliquam plu- ralitatem actualem, ficut pon ponitur fi dicatur quod poteft facere plura. Sed hoc nomen,Res;abfolute impor- tat quod dicit: & ideo cum dicit plures res effe, ponitur pluralitas in actu, & ideo argumentum non valet, & id- |.
eo eftibi quid, & fimpliciter. Sicut fi dicatur plura (unt poffibilia Deo, vel plura funt cognita;ergo plura funt.Sic nec valetplurcs idez funt,ergo plures res Mor quia idex non funt plures ratione eius quod funt, fed ratione eius| B| larium. Et hoc eft quod dicit Auguftinus ad Nebriad quod funt. QQVAESTIO IV.
An idee plurificentur in Deo fecundum plurificationem ideatorum in (pecie tantum, vel etiam in indiuiduis.
Et r. Sent. dif]. 26.9.2. avt. JEgidl. Rem. t. Sent. dif. 36. 4. 4. Ricbard.i. Sentent. dil. 36. av2.2.3.9.. Francifcus de Mayr.1.Sent.difl.47. q.4. Stepb. Brulef.1. Sent difl.35.4.5.
À J T rum idez plurificentur Re comparationem ad ideata fecundum multitudinem ideatorum quan- tum ad diuerfitatem vniuerfalium, vel fingularium. Et Quzit. IV. & V. fuit ab atero, fed ratione eius quod.futurum eratex.Á CowNcrwvsro.
Idee,non folum quo ad ipfum vniuer[ale, [ed refpefiu | etiam fingulerium plurificantur.
Rzsr.Adarg.Dicendum quod ideainDeo fecundum rem e(t diuina veritas,fecuridum rationem eft fimilitudo cogniti. Hzcauté fimilitudo eft ratio expreffiua cogno- Ícendi nó tantum vniuerfale,fed etiam (ingulare, quam- uis ipfa non fit vniuerfalis nec fingularis, ficut nec Deus: & ideo non tantum eft fimilitudo vniuerfalis vt vniuer- (ale eft, fed etiam fingularis vefingulare: & ideo quia fi- militudo eft vrrorumque, non folum multiplicatur fe- cundum multitudinem vniuerfalium, fed ctiam (ingudium,dico quantum ad hominem faciendum pertinet, hoministantum effe rationem: quantum vero ad ordi- nem temporis,varias hominum rationcs inilla fincerita- te viuere. | r.Ex hoc patet folutio illius verbi Auguftini, quia Au- guftinus dicit quod quamuisvniuerfalis vt vniuerfale eft, vna fit idea:tamen fingularium vt fingularia,funt plures. Vndeibidein dicit quod 1 quisvelit pes angulum, fuf- ficit habereanguli rationem. Si quisautem velit pingere quadrangulum, neceffe eft quod rationem habeat qua- tuorangulorum.
?. Ap illud ergo quod obiicitur quod artifex creatus producit multa per vnam ideam, dicendum quod hoc facit perapplicationem ipfiusad diuerfas materias. Vnde (t habetíolum ideam vnam, impolffibile eft intelligere 9; (ecü dum illam fimplici afpectu cognofcat diuería: Deus autem fimpliciafpectu cegnofcit lingulariavt diuerfa,ita quod fecundumtotum & fecundum proprias differen- Aa sg f Q»y.2. epift 115.
TS quod fingulatium videtur, quoniam perideaseftratio| |tias& proprictates,ideo non cft (imile. diftinguendi: fed Deus non tantum diftinguit vniuería- 3.4.ÀD illud quodobíicitur de compofitione,& prio- le ab vniuerfali, fed etiam (ingulare iiedhul Sedquia| j|ritate, dicendum quod necfecundum rem, necfecundü diftinguit vniuerfale ab vniuerfali, ideo habetplurium| |rationem opertet,quod idea habeat ideati proprietates. vniuerfalium ideas & rationes. Vndealiarationecondi-| |Namreicorporalis eft imilitudo fpiritualis,& compofi- cus eft equus, alia ratione condituseft homo:ergo,&c. | |tieftfimilitudo, fimplex etiam in creaturis: ideo non o- ITEM cognitio rei veriffima, eft rei fecundum torali-| |portet quod vna idea fit fimplicior vel prior. Similitudo tatem, fed (ingularealiquid addit fupra vniuerfale:ergo| |tamen fecundum rationem intelligendi, haber proprie- cum Deus totum cognefcat, non tantum habetideam| |tatem idcati fecundum diftin&ionem, tum propter cor- vniuerfalis, fed etiam fuper additi, fcilicet fingularis, fi-| |relationem, quia oportet quod vno relatiuorum multi- militer & alterius cies an ergo fi addita funt diuerfa| |plicato multiplicetur & reliquum, faltem fecundum ra- fecundum rationem, fiue multitudinem idealem,&c, tionem vbi eft relatio fecundum rationem: cum etiam, Ire Deus quofdáex hominibus predeftinat, quof-| |quiafimilitudoilla eft ratio exprimendi,&diftinguendi, dam reprobat:fed alia ratione quofdam pradeftinat,&a-| |Scideo quamuisrecipiatur proprictas diftin&ionis, non lia ratione quofdam reprobat: ergo fecundumaliamra-| |oportettamen dealiis. tionem & ideam unt przíciti,& predeftinatiin Deo:fcd hzc e(t diuerfitas indiuidualis, (iue numeralis: ergo, &c. QV.ESTIO V. Ir£M idea multiplicatur in diuinisratione refpectus & "m relationis ad ideatum: ergo multiplicato vno, -— An Ideein Deo fint finite, velinfinitenumere. Mid & rel iquum eu pna homo qui eltideatum pide ü- Richard.1.Sent.difl.36. art.2.q.5. | plicetur in diuerfis indiniduis fecundum rem, multipli- Sreph. Brulef.t.Scnt dift 35.4.3. Mop cabitur idea refpectuillorum fecundum rationem. | " Ó ici I.CoNTRA per Auguftinum ad Nebridiü:Dico quan- V Trum inDeo fit ponere multitudinem idearum fe- | Funda- Ef, jftumad hominem faciendumpertinet,rantum quandam cundum numerum finitum vel infinitum. Et quod | menta.
CoxTRA:Ponaturquod omnes fpecies numeri fint in re:hoc pofito, de necelfitace fequitur quod infinita fim- pliciter actu fint:ergo fi omnium fpecierum numeri funt in Deo idez,& funt infinite actu, patet, &c.
laris vt fingularis, ergo vnaidea cómunis,;altera propria: Ícd cómune prius eft & fimplicius eft, quá propriü: ergo vnaidca eft ipe prier,& fimplicior:ergo in Deo eft po- ercordinem,& compofitionem effentialem, &c.
"-i — |hominisnó meam, veltuam,ibi effe rationem:ergo mul-| |. fecundum numeruminfinitum,viderurAuguftinus 9.de| cs. 2o.o s. tiplicatio vel diftin&tio ideatotum attenditur folum fe- | Ciuitate Dei. Vna eft fapientia, in qua infiniti funtthe- cundum diuerfitatem vniueríalium. E jfautiomniumrerumintelligibilium. 1 |rEMartifex creatus per vnam ideam producit mul- Irr« Auguftinus 6. de Trinitate dicit quod Filius eft r7 6. e Tr. G:ergo cum hoc fit nobilitatis,Deus per vnam ideam re,| |arsplenaomniumrationum viuentium: fed cóftat quod 619.19.,. & ratione multa, diuerfa numero producit. ars illa eft infinita: ergo non impletur nifi infinitis, ergo 3.Ir£M fingulare vt fingulare,eft compofitius vniuer-| |(uncibiinfinita rationes. falierpo fi eft idea in Deo fingularis vt fingularis, tunc er- IrE ratione videtur,quia conftat quodDeus cogno- go eft vnaidea altera fimplicior, fed hoc eftinconueni-| ]|ícitomnes fpecies numeri, ergo omnes habent ideasin Arif, | nS: tgo, &c. | | |!Deo:fed fpeciesnumerifuntintiniteeergo,&c. — ^ — | Pyfz i 4 Ir fingulare magis proprium eft quam vniuerfale: S1dicas quod funt infinite fpecies quo ad nos,non fe- jrémm, f ergo in Deo eft idea vniuerfalis vt vniuerfalis, & fingu-| |cundum rem.
S.Bonau. Tom.4.