RzsP. adarg. Dicendum quod impoffibile eft plures[: Deos effe,& fi re&te accipiatur fignificatum huius nomf- nis,Deus,non folum eft impoffibile,fed etiam non int£l- ligibile. Deus enim dicit fimpliciter fummum,& in rei inopinione cogitantis. Quia in rejideo omnia ab ipfo, 86 in solide ad ipfum,& in ipfo omnino eft ftatus,ideo imbile eft incelligere, faluo hocintelle&u, quodáli: quid fibi parificeturaliud ab ipfo. Item nihil maiusDeo| * ogitari poteft, necetiam zquale;quia fummum in opi-|; nione: ideo impoffibile, & non intelligibile eftponere| | plures Deos. ] t. Apillud ergo quod obijcitur de Gentibus;diceh- dum, quod non fuit intellectus: fed fi&io,przterea ndn intelligebant Deum fecundá nobilitatem diuinam:idto | « non valet.!
Lon eR di " ' I Quatft. IL. II. 21 1 ad illud:Plus poteft Deus yoteft Deus facere, &c.dicendü quod in eftintellectus, fcilicet rationalis, & phantafticus. rimo verum eft, fed deíecundo non: quia multa Pep umus cogitare (c candum phantafiam, quz Deus nó a potet facere: quia nó conuenit illi;in quo inconueniens minimum eft impoflibile.
2. Ap illud quod obijcitur, quod plura bona funt meliora paucioribus; dicendum quod iftud habet veri- tatem in bono creato, & finito, quod ratione fuz finita- tis recipit bonitatis augmentü per additionem alterius boni:nonautem habet veritatem in bono infinito,quia quantumcumque addas bonáü infinitum infinito, fem- Iperego intelligo de bonitate tantum in vno, quantum in pluribus.
3. Ap illud quodobijcitur de diuerfitate operatio- pum;dicendum quod Pater & Filius & Spiritus fan&tus in omni operatione cóueniunt,fed in relatione differüt. Vndeinincarnationce eft operatio produd&ionisillius na- curz,& eft vnio.In primo conueniunt tres perfonaxi in fe- cundo non.Similiter in columba eft columba formatio & eius fignatio. In primo conueniunt: in fecundo non. Exemplum Auguftinide Trinitate eft, quod ad forma- tionem huius nominis,memoria,concutrit memoria,in- telligentia,& voluntas: hoc tamé nomen memoria, fi- gnificatalteram potentiarü: fimili modo eftin propofito.
4. Apillud quod obijcitur, quod magna potentia ,&c.dicendum quod producere aliquid eft tripliciter. Vel defe ipfo, vel dealiquo creato, vel denihilo. Defeipfo poteft Deus producere íummum fimpliciter.fed ille non erit alius in natura propter naturz fimplicitatem. Dealio C ivel denihilo non potelt producere fummum [impliciter fed ingenere,non propter defe&tum potétiz agentis, fed propter defectum creature, quam neceffe eft efle limita- tam,& ita non poteft producere alium Deum.
QYSTIO IL 4n cum Dei Vnitate pluralitas Perfonarum ponenda fit.
A bxaudes dlenfit V.p.q. Ve. Membro S.
Y J Trumfit ponere in Deo perfonarum pluralitatem, |Funda.
Et quod tic, oftendicur fupponendo de Deo quajme Primum eft,quod in ipfo fit fümma beatitudo. Secundum eft,fümma perfectio. Tertium eft, fumma fim- v pplicitas ] Quartum elt, fumma primitas. Ex prima (appofitione,arguirur fic:lbi eft fümma bea ;|titido,fed vbicumque eft fumma beaditudo, eft íumma bonitas, fumma charitas, dr (orare dt cu dicas? Sed fieft 1fimma bonitas,cum bonitatis fummz fitfe communi- ;|éare,& hoceft maxime in producendo ex fe zqualem,& "dando effe füum:ergo,& c.Si fumma charitas,cü charitas non fit amor priuatus, fed ad alterum: ergo Equit E | pluraliratem.
IrzM fifümma iucunditas, cum nullius boni fine fo. 1ciofit iucunda poícilio,ergo ad fummam iucunditatem : requiritur focietas,& ita pluralitas, Ex fecunda fuppofitione arguitur fic: Ibi eftfumma perfeátio,fed perfectionis eft producere talem, qualis i- pfe eftin natura: ergo neceffe eít ibi effe multiplicationé fed hocnon poteft elfe fecundum aliam effentiam, ergo '* oportet quod fitfecundum aliam períoná fiue fuppofitü, Ex teitia fuppofitione arguitur fic: Ibi eft fumma fimplicitas:fed (implicitatis eft quod aliqua natura: ficin pluribus,vt patet in vniuer(ali,fed ex defectu fimplicita- tiseft quod numereturin illis: ergo fiin Deo eft (implici- V tasin —— PNG MNT PRNEIS ic d NREU iii Tris liba.
menta.
s Lib. IL. Sentent.
22 'rasin nihilo deficiens, eftin pluribus ná numeratacílen-|A ta: ergo, &c.
Ex quartafüppofitione arguitur ficIbi eft (umma pri-^ mitas: fed quanto aliquid eft prius, tanto fecundius eft / & aliorum principinm: ergo ficurcffentiadiuina, quia prima, eft principium aliarum effentiarum: fic períona Patris cum fit prima;quiaa nullo eft principio, habet fecunditatem refpectu perfonarum:: fed fecunditasin Deo |7 refpe&tu Dei non poteft effe nifi a&tui coniuncta: ergo neceffe eft plures efe perfonas. | | I. Sep contra: Videtur quod excifdem fuppofitióni bus poffit argui contrarium, & ita deftruuntur rationes & conclufiones iam pofita. Si enim ibi eft fumma beati- tudo; cü beatus per effentiá fibi foli fuficiatad beatitu- dinem: ergonon eft neceffe ponere aliam perfonam ad beatitudinem, fiue iucunditatem. | 1. [rz Mcontra fecundi fuppofitionem fic obicitur: Sieftibi perfectio fümma: ergo eque plena & perfecta . lefteffentiain vnaperfona, vrin pluribus. Siautem vltra perfeQtioné additio eft fuperflua, pu eft (uperflua: & fihoc, cum indiuinisnihil fit fuperfluum, pluralitas non erit in diuinis.
;. ITEM contratertiamrationem fic: Si eft ibi füma fimplicitas cum pluralitas opponatur fimplicitati,& op- pofita non poffunt cíle circa idem: ergo íi Deus eft vnus & in eo eft implicitas:non ergo pluralitas, cum per om- nia fit fimplex.
4. IrEMcontta quartam füppofitionem fic: Si ibi eft fumma primitas: ergo cum ftatus fitin primo principio & ftatus eftin Vnitate: ergo primitas non ponit plurali- tatem, fed vnitatem,ergo videtur quod vnaíit tantum perfona.
Ad oppof.
CowNcrvsrIo.
Perfonarum pluralitas in diuinis ef ponenda, vtdotet fides.
R.x s P.adarg. Dicendum quodin diuinis eft ponere petfonarum pluralitatem, ficut fides dicic, & rationes|: przdictz oftenduntfi quis fine contradictione confide ret. Nam ratione fimplicitatis effentia eft communicabi-] lis,& potens effe in pluribus.Ratione primitatis,perfona|- cítex fe nataaliam producere, & voco hic primitatem|.
Djf.18. p. innafcibilitatem, ratione cuius, vt dicit antiqua opinio eft fontalis plenitudo in Patre ad omnem emanatione eit, Jeffentia diuina eft voluntaria.Quibus conditionibus po- (itis neceffe eft ponere perfonarum pluralitatem.
r. Apillud ergo quod obijciturin contrarium, quod beatus per effentiá fibi foli fufficit;ergo non indiget, &c. Dicendum quod verum eft quod non indiget, nec poné dus eft alius propter indigétià tamquam beatificans,fed in beatitudine communicans.
1. Similiter ad illud quod obijcitur quod deitas eque plena & perfecta eft in vno,vt in pluribus;dicendü quod & fit eque plene, non tamenita plene declaratur: & praterea eo in quo plene eft inPatre, redundat in alias rfonas redundantia perfetionis.
;. Adillud quod obijcitur quod pluralitas repugnat E fimplicitati; dicendum quod eft quedam pluralitas per he cadditioné, & hzc repugnat:quedam peroriginé, & nonaddit,nec componit, necrepugnat fimplicitati: fed 4. Adillud quod obijcitur quod in primo eft ftatus; | dicendum mod ficut in effentijs vna eft effentia prima, ài qua funtaliz, & ad quam: ficin períonis eft vna perfonal áquafuntaliz, & ad quam: & inilla eft ftatus originis, quiaillaà nullo, & hzc eft perfona Patris. Vnde Auguftinus illi perfonz appropriat Vnita- tem, dicens: InDatre Vni- iu | tas, & cet. | Ain am m ee ennp os anite. mer bap line AD & hocinfra patebit.Rationc perfe&tionis,ad hoc eft apta[ & 3 iem ta. Ratione beatitudinis & charitatis, eadem] effe NOPRERPCPRRERRERRERPRINIE: Lis eesabu cce ESPECIE ICE E LL ME Dif. 1I.
QVA4ESTIO III An in per(onis diuinis fit ponere infinitatem.
] E $. Thomae t.p. quaf). 2p. art.1. Trumin diuinis perfonis fit ponere infinitatem.Et V auod fic oftenditur hoc modo: Quia creatura cá fitfinita, quidquid eftin ipfa, eft actu finitum: ergoab oppofitis, quia diuina effentia cít infinita, quidquid eft in ipfa,eft infinite: ergo cum in Dco fit numerus perfo- narum,erit infinitus,& ita erunt infinitz perfona.
2. IrEM c duplex fit infinitas, virtualis,& numeralis infinitas virtualiseftin Deo: ergo pariratione infinitas numeralis:ergo in Deo funt infinite perfonz.
3. IrEM infinita virtus cum emanet fecundum fuam! B |totam infinitatem,non tantum producit infinitum inté: (iue,fed etiam extenfiue. Sed virtus Patris in productio- ne perfonarü emanatfecüdum omnimodam (ui potefta- tem: ergo non tant producit perfonas infinitas in virtu- te, immoinfinitasin numero. ] 4. Ir£M hocipfüm oftenditur fic: Mulriplicatio pet- fonarum aut eft virtütis,aut non Si non,ergo non dcbet in diuinis poni. Si eft virtutis per fe: ergo maior multi- plicatio erit maioris virtutis, & fumme virtutis infinita multiplicatio:ergo,&c.
Conr A:Hocoftenditur quadruplici conditione, quz fumitur ab hoc quod (emper Deo cít attribuendum qued nobilius eft,quod necefle cft ponere finitatem per- fonarum. Prima eft diftin&io: fecunda ordo: tertiacoa- nexio: quarta fumma completio. Ex conditione prima oftenditur fic:Si eftibi diftinctio,non erco confufio: fcd vbi eft infinitas, ibieftconfufto: ergo,&c. ' IrEM exfecunda fic: Vbi eft ordo, ibieft terminatio uia vbideficitterminatio, deficit mediatio, & per con. us ordo:fed vbi eft terminatio, nó eft infinitas.ergo fiindiuiniseftordo, non eft infinitas.: . Ir£M extertiaficVbi eft connexio,neceffe eft quod omnes perfoni procedant ab vna: nam fi vna ab alia, & ita confequentcr:tunc eft infinita diftantia inter primam & vltimam,& hoce(t inconueniens:ergo omnesab vna. ; |Autergoeiídem modis.aut diuerfis. Sicifdem: ergo nul j|ladiftin&io. Sidiucrfis, & diuer(i modi emanandi funt . |finitiergo,&c. | ITEM ex quatta fic:Sieftibifummacompletio:ergo| — — |nata eftdiuinitas Perfonas com plere: & cum completio at di: perfonarum fit in beatitudine, nata eft illas complere. |^ Sedfi effent perfona infinitz, impotlibile effetaliquem |, fu C i un] ftantia beatitudinis. cü totabonitas eft quz fubftantiale fran praemium fit in qualibet perfonarum: ergoaut anima o- pent. mnes cognofcere, aut non effet beata: fed impoffiBiile effetomnes cognofcere, cum virtus eius fit finita: et- go, cet.
CoNwNcrtvsrio.; Perfonarum diuinarum numeri finitus efl: quia numeralu Anfritas repugnat perfectioni, c érdini.
Res». adarg. Dicendum quod in diuinis períonis pum ad numerum, non eít ponere infinitatem, fed nitatem.Ratio autem huius eft,quia infinitas numera- lis repugnat perfectioni, & ordini:quia eft per receffum ab vnitate,fiucá fua origine. Similiter infinitas molis: & ideo neutra eft in Deo. Infinitas autem virtutis eft pet ac- iceffum ad vhnitatem,& ideo ifta cum fit perfectionis, po- nenda eftin Dco.
1.2. Àp illud ergo quod obiicitur,quod quicquidelt in Deo cftinfinite; dicendum quod verum eft infinite, fed nó qualibet infinitate,íed illa qua Deus eft infinitus: & hzc cít infinitas immeníitatis,&tali modo eft Trinitas infinita,non infinitate numerali,quz non congruit Deo.
las hoc patet refponíio ad fecundum, fcilicet quare infinitas numeralis non eft ponenda in Deo; ficut vir- Ld tualis. . Ap illud beatificarià Deo:coguitio.n.cuiuflibet pfonz eft delub- fesses Adoppef; "P [r Ad oppof.
fed multiplicatio perfonarum eftad dec Art. I.
23 — Quatt. IV.
^3. Apillud quod obijcitur quod infinita virtus in in-|A |& quod eftcitra,deficit:neceffe eft effe cantum duas perfinitateemanans producit infinita;dicendü quod diuinz virtuti non conuenit productio nifi perfedti: & ideo non conuenitei produ&io alicuius infinitatis, nifi illius quz ftat cum fumma perfectione: hecautem non eft infinitas numeralis:& ideo non eft in Deo.
4. À» vltimum quod obijcitur, quod potentiz eft fe multiplicare;dicendum quod nonomni modo multipli- care fe eft potentiz: (ed perfe&ce multiplicare fe, pee tiz eft,& conuenit Dco:non fequitur ergo, magis fe mul- tiplicare cft maior perfedtio,nih intelligatur perfecte:fed infinite fe multiplicare fecundü numerü, eft imperfeóte ideo non conuenit Deo.
QVAESTIO IV. An tres tentum Fint dimite perfona.
Franeifcem de Mayr, 1. Sent.d.3.4. 9. V Trim in diuinis perfonis it penere Trinitatem. Et quod nonjimmo magis dualitatem, oftenditur fic:Pater torum quod poteft, dat Filio:fed qui dat totum p poteft,nó poteft amplius dare:ergo nec aliam per- onam producere, cum illud fic dare.
2. ITE M Patergenerat Filium,táàmquá verbum per omniazquale, € per omnia dicens,& ex Mapas ipfünt: arationé virtu- tis:ergo videtur quod fuperfluat alium producere.
3. Ir x M oftenditur quod ibidebeat effe quaternitas per rationem ermanarionis. Quía enim Filius emanat per gencrationem,non per proccffionem:ideo quamuis non generet, tamen fpirando producit: cadem ratione vide- Jturquod Spiritus fan&us quamuis non producat fpiran- .
Fuada. InChtàa.
4rff 4. phy[.com.
do,poffit generare, fiuc generet,cum non generetur.
4. Irz M cumindiuinis fit duplex modus producen- di, (cilicer vnus per modum naturz, alius per modum voluntatis, & ibidebeat effe completa ratio produ&io- nisvideturetiarn quod ibi debeat efTé modus producen- li,tertius per modumartis.Si fic, erit ibi itt quartam perfonam fecundum huncmodum producendi. — Szp contra: Quod fitibi Trinitas tantum, oftenditür exfuppofitionibus fuperius fa&tis: quia neceffe eft in illa Trinitate effe beatitudinem, perfectionem, (implicitaté, primitatem. Ex príma fuppofitione oftenditur fic: Si et ibi fumma bearitudo:ergo fumma concordia,ergo eft (ü- ma germanitas,fumma charitas. Sed fieffent plures quá ues, non effet ibifumma germanitas. Si pauciores, non effetibi fumma charitas: ergo funt trestantum.Probatio minoris.Si eft ibi quarta perfona,aut procedit ab vna,aut à duabus,autá tribus. Siab vna vel duabus tantum,tunc non perfecte & zqualiter conuenit cum omnibus.Siau- tem tribus, tuncduz perfonz intermediz magis con- ueniunt ad inuicem quam cum extremis: quia produ- cuntur, & producunt, & ita non eftibi perfectus nexus.
ITEM fieffent pauciores quam tres,non effet ibi per- fecta charitas: quia perfe&tus amor & eft liberalis& eft fonas emanantes, & non plures, nec paucieres: & vnam àquaemanantergo tántum tres, ITEM ex tertia fic:Sieft ibifumma fimplicitas: Patet totum dat cuiliber:ergo procedentes, fiuc emanantes nó diftinguuntur penes ea,quzaccipiunt, fed penes modü accipiendi, & emanandi: fed duo tantü funt modi ema-| nandi:ergo non poffunteffe nifi duz períonz emanantes & tertia producens:ergo,&c. | ITr&M exquartafic: Si ratione primitatis eft ibi fua fecunditas, nulla perfona poteft producere aliquo gene- re producendi quo producitur: quia refpectu illius non eft prior, ergo cum duz perfonz emanent fecundü duos modos emanandi, impoffibile eft,quod his modis producant,& non funtalij modi:ergo non poffunt produce- realiam perfonam: ergo funt tantum tres.
CowNcrvsro.
Tresitantum funt perfone diuina,vt fides Ca- tholica docet.
R Es.adarg.Dicendum quod,ficutfides Catholica dicit, ponere eftrantü tres peronas,non plures,nec pau- ciores,&ad hoc fumitur ratio neceffitatis & congruitaris.
f Ratio neceffitatis, quare non poffunt effe pauciores quà communis, ideo vult alium diligi ab altero,ficutà fe, & vült diligere altenim ficut fe: ergo eft ibi dile&tio,& con- dile&io: hocautem non poteft effe minus quiin tribus. Ex fecunda fuppofitione fic: Si eftibi famma perfe&tio: ergo perfona producens perfecte producit, & quantum ad modum producendi, & quantum ad eum qui pro- ducitur, Sed non reperitur nifi duplex modus produ- cendi nobilis. Omne enimagens, autagitper modum riàturz,aut per modü voluntatis:ficut vult Philofophus: .&d, $cee. ergo his duobus modis, & tantum his producit:fed perf. e.
— Q Üata€—— aM 4f pa. lona producta quolibet iftorum modorum eft | gia ant ü (ima:ergo fi vltra perfectioné eftemne quod fupertluit, eft fumma fimplicitas,qua nó patitur perfonas diftin tres, e(tfümma beatitudo, & fumma perfectio.Nam tü- ma beatitudo exigit dilectionem, & condilectionem: fumma perfectio di plicé emanationé, fcilicet nature, & liberalitatis,& ad hoc,ad minus, exiguntur tres perfona, Ir£M ratio neceffitatis quare non poffunt efTe plures gui, nifi fecundum modos emanandi. Eft iterum principalis fecunditas que non permittit perfonam producere ali- quo genere emanationis,nifi fecundum rationem intel- ligendi fit prior illo. V nde primà perfona qua eft innaící- bilis & infbirabili generat,& fpirat.Secunda vero períona,quia — fed genita, non generat, fed fpirat.| O Tertia perfona quia fpiratur,& procedit igenerante,nec generat, nec fpirat: & idco impoffibile eft effe plures E fonas, quam tres. Ratio congruitatis furnitur ex fufhici- entia combinationum, & ex perfectione numeri terna- rij. Ex fufficientia combinationum: quia cum amor fit in omnibus perfonis, vt dicit Richardus, & non fit nifi tri- | R/c.À.3. de plexamotr, videlicet gratuitus, debitus, & ex vtroque| P*^r««p.
permixus, tantum erunttres petfong. Vna quetántum dat, in qua eft amor gratuitus. Alia quz tantum accipit, in qua eft amor debitus. Et media qua dat & accipit, in qua eft amor permíxtusex vtroque. — Irt alio modo poffunt combiüari fecundum ratio- nem originis, & huiufmodi combinationis fufficientia in tribus confiftit. Nam contingit intelligeze perfonam quz eft principium perfonz,& non eft principiarum; & rurfum períonam quz eft principiatum, & non princi- pium períonz: &tertio modo perfonam quz eft priiici- piatum, & principium. — Quartusautem modus quod nec fit principium, nec principiatum, eft omnino impof- fibilis, nec intelligibilis. Ratio cogruitatis ex parte nu- meri eft, quia numerus ifte,(cilicetternari? habet in fe pri- mam di gpepesn & fummam, fiuc con(iderezurin fe, fiue in quantitate cótinua, (iuc in natura, in fe habet pri- mam perfectionem quoniam primus numerus cít,qui conftat ex omnibuspartibus fuis:ícilicet vnitate & dualitate, quz fimul iun&tz faciunttria. Senarius auté dicitur Sénatius, n perfectorum, quia conftat ex omfibus partibus uis aliquoties:fcilicet tribus, duobus,& vno.
primus Ir £ Mfumma perfectio e(t ineo, quia vnitas qüz eft|rum.
p compleétio omnis numeri,reflexa fupra de reduplicatione quadrata, qualis in folido quadtato, uii- plicatur fecundum rationem,remanens vna Íccundü ve- ritatemsvtfi dicaturfemel vnum, femel: X iftud eft valde fimile Trinitati increatz, in qua in vnitate fubftàntiz eft trinitas rationum. Nontamen eftomnino fimile, quia ibicum Vnitate fübftantiz,eft Trinitas rationum,& remiliter fi]: s REN » mU] 24. Lib. I. Sentent.
militer (1 con(ideretur numerus ifte in quantitate con- tinua, haber in fe primam perfectienem,& fummam:pri- mam,quia omnis quantitas habet principium, medium [& vltimum: fammam, quia perfediio ipn continuz Supremaconltiftit in Trina dimenfione, fcilicet lon- gitudine, latitudine, &algtudine: & hoceft quod dicit PRA "Philofophus in principio de celo & mundo: Omnec- comes...|nim perfectum intribus dicimus, & hoc numero adhibuimus nofmetipfos magnificare Deum vnum Creatoré lomnium, eminentem proprietatibus eorum quz funt creata. Similiter (i confideretur ifte numerus in creatura habetin fe primam perfectionem, & fummam: primam quia trinitate veftigij contingit reperire in qualibet crea- tura, quantumcumque parua,quantumcunque minima: perfectam, quia fecüdum Trinitatem imaginis reforma- tam, & Deiformemattenditur fumma, & nobiliffima perfectio creaturz, fcilicet beatitudo.
i. Àp il udergoquod obijcitur quod Pater datFilio totum quod poteft;dicendum quod verum eft, fed non .. [datomni modo quo poteft. Etideo inillatione eft acci- ]dens:Nonpoteftamplius dare,ergo necaliam perfonam producere:quia hoc nó eft dare amplius, fed alio modo.
2. Similiterfequés obiectio per hoc patet: quia Filius nonomni modo deus d etfi íecundum rationem Inaturz, non tamen fecundum liberalitatem veluntatis nift inquantum exipfo Verbo procedit Spiritus.
;. Ap illud quod obijcitur quodSpiritus fanctus de- bet generare; dicendum quod non eft (imile, quia per- fona Filij przcedit fpirationem, ideo habet rationem primitatis: perfona autemSpiritus fandi fequitur genc- 4. Ap illudquodobijcitur detertio modo emanan- di,ícilicet dearte;dicendum quodars non habet fecun ditatem ad emanandum, ftue ad producendum, nifi per voluntatem, &ideo modus ille non debet diftinguià modo procedendi per modum liberalitatis, fiue voluntatis. Velaliter, &melius. Modus producendi per artem conuenit cum modo os ai naturá in hoc quod vtrobique producitur fimile.Differt autem,quia in pro- [ductione naturali producitur fimilis in fubftantia, & na türa,alius in perfona. In productione autem artis produ- citur fimile fecundum rationem forma exemplaris:diffimile veroin fubftantia, & natura: talis auté modus pro- ducendi eftimpoffibilis diuinzeffentiz,quz non com- patitur diuer(itatem effentiarum.
IINCIPIT OSTENDE TVRAM POTVERIT CO- gnofci Creator, DISTINCT.IIL PARSI.
) VER POSTOLVS namqueait,quod inuifibilia , Z Deiacreaturamundig ue fach L per ea qua facfa funt vy imtellecta con/biciuntur, fempiterna quo- á que virtus etus, e diuinttas. Per creaturam mundiintellioitur bomo, propter ex- cellentiayo qua exteliit intey alias creaturas, vvelpropter coguenienttam quam babet cum omui creatura. Homo ergoinuifibilia DeisntelleiIu mentis p "p atn vel etiam con[Dexit,perea que facta funt 1d ef, per creaturas vifrbiles,velimuifibiles..A duobus enim iauabatur: fcilj- ctt à natura qua rationalis erat ce)" ab operibus 8 Deo fa- éhisyvt mantfeflaretur bomini veritas. — 1deog, Apoffo- [us dixit: Cua Deus reuelanit illis, (ilicet dum fecito- a in quibus Artificis aliquatenus relutet indicium.
Rom.tc Rom.1.« Prima ratio,vel modus quo modo potuit cognofciDeus.
Nam [icut ait Ambrofius: Vt Deus qui natura inuifi- bilis eft, etiam à vifibilibus poffet firi.apus fecit, quod 0- e RE OVO MODO PER CREA- A |pificem vifibilitate fui marifefVauit: vt per certum incer.
by Dift. 11I.
Py, ui" rid nium ejje crederetur, qui|QuMd tum poffet firi fle Deus omnium effe qui. yr: Jfeenderut querentes Deumn.Viderunt etiam quidquid murationem, & ideo non qnie pn non eft innafcibilis.| C E quia Deuseff.. Sed quia nulia creatura tala facere valet, lof.Intellexerunt ergo eum,eh omnia ifla feciffe, M:piritus (Decierm intellioibilermn, et inteloibilem fpeciem » Menfibilipretulerunt. Senfibilta dicimus,qua vi tac]u, boc fecit quod ab bomine, ait Ambrofius,impo(fibil ef eri. Potuerunt eroo cognofcere, fiue coguouerunt vltrao.]. mem creaturam ef[e ilum, qui ea fecitque nulla creatu- rarum facere, vel deflruere valet. Accedat quecunque vis creature, C faciat tale celum, er terram: (e duam, et 1 eu) pn.
conflat faperomnem creuturar c/Je illum qui ea fecit: ac ^ev bot tium e(fe Deum, bumana mens cognofcere po. Iuti. Secunda ratio qua potuit cognofci, vcl mo- dus quo noucrunt. Alio etiem modo Dei-veritater ducfu rationis coema- Cerepotuerunt,'veletiam cogrouerunt: vt enin Angufhi- nus ait in Lib.de Ciuitate Dei:Viderunt fummi Philo. pbi nullum corpus effe Deumn,ch ideo cuncTa corpera tra- Let, tabile eflynon effe [ummii Deum, omniumque princpiü: (rideo omnem animam. mutabilesque (iritns tranfcen. derunt. Deinde viderunt omne quod mutabileefl, van vo[fe effe nifi ab illo qui incommutabiliter c^ fimpliciter i 4 nul.
lo fieripotuifje. ol Tertia ratio, vel modus.
Confiderauerunt etiam quidquid efl in fabflantys, v corpus e[fe, vel[piritum, meliusque aliquid [b ritume[f, quam corpus, [ed longe meliorem, qui fpiritum fec, e COT pus " Quartus modus, vel ratio. Intellexernnt etiam corporis fpeciem effe femfibilem,ch t In ). dt Cas.
corporis fentiri queunt. tntellicibilia,que con[petlumen- tis po Omnipotens: ex [hnnticiins iati v pti v NI natione, Bonus. Hecautem omniaad Vnitatemdeitatu beréitent amonffrandam. ——.— | | Quo modo in creaturis appareat vefti- ' gium Trinitatis.
Nunc reflat offendere,vtrum per ta que fada funt,ab- [ quod Trinitatis vefligiumyvel imáicium exiguum haberi) a eem | | poser De boc Augu[Hinus in libro de Trinitate ait: O- y | | portet vt Creatorem perzaqua facta fant inteleilaconfpictentes, Trimitaterm intelligarnms.Hiuitos enim 1 rinita- - : e EU T 4st.) tis ve[loium itcreaturis appavet. T Hecenim wm Gera Rd.
arte diuina facfa fant e vnitatem quandam in fe ofren- c7. | | dunt,ch [petiem, dr ordinem.Nam quodque borum craa- | torum ci vnum aliquid efl, ficut funt mature corporum C ingenia animarum: ey aliqua fpecie forzuatur, ficut | unt fignre,velqualitates corporumyac docfrine,velarit — — | animarum:e? ordinem aliquem petit,aut tenet (icut funt! pondera Ld Diftinct. I1 L élationes animarum: ey sta tmereattri* prelucet vefliat- um Trinitatis. Intlla enim "Trente fupra ortoo eff omnium verum, ce perfect fmapulebritudo,ct beatifst- madeleclatio.Summa autem oriqo, vt Augu[nus,oflen- dit in ib devera Religione intelliitur Deus Pater, à auo untomnia: áquo Filtus, ci Spiritus [anéfus. Perfectifg ma pulchritudo intellisitur Filius, fcilicet veritas Patris, mulhiex parte ei diffimilis:quem cum ipfoe 2 zpfo Patr. veneramtr:quiforma efl omnium que ab vno fac fiti: C Ad vnum referuntur, quetames ongctaymeceore n o Patreper Filium, neque [gis fitbzas falus e[]vzat, vmije Dens Jumme bonus effet, qui e$ nulli naturse, qua ab iio boza e[fet., inuidit: e vt in bono ipfo maneret, alia quantium vellet,alta quantum pofiet, dedit:qua bouttas 14131 rttrm Spiritus [ancfus, quiefl donum Patris, e Fily.. Ger: ipfum donum. Det cum Patre, Filo egae tmeoouis ei li colere c? tenere nos comuenit.Per covftderationes: i a- que creaturarum «mtus fubflantie Trinitatem intei -- f$ etréa f gt.
- mus.lcilicet vuum Dcaum Patrem à quo fas ver iiis perquem fumus:ei- Spiritum fancium aquo (tnue.*rr licet principium adquod recurrimeas, c feymap qon fequimur, C? gratiam qua reconcilesmnr z uin icta quo aucforecond'ti fui us, (Prallituatzesm etus oer et " 4d vnitatem reformamur: e pacer qa Vi*tati sdbee remus fcilicet Deum quidixit: Fia: lux: e Ye bosse per quod facfum ejt omne quod [nb ]astia'ster e nai ursdcer| eit: i» donum benignitatis eins, qua placuit ouod sdcu| er Verbumfaéfum ef C reconmcilatum e[l auziari vi »2 | tnteriret. Ecce offenfum ej) qualiter in creaturis a!toiiste- nusimago Trinttatis indicaturinonentm per creszavará contessplationem fufficiens notitia Trinitatis potefl 2abe- rivelpotutt fime docfrine, velintertois tr fptrattanis re- uelatione, Vndeilli antiqui Philofophi quaft »eroiibram (* delonginquo viderunt veritatem, dv fctenies incon- tita Trinitatis, vt Magi Pharaonis in tertia ftano. ád. Exi. 1.d iygamur tamen in fíde inuifibilium per ea que fact« DISTIN. III. PARS I De Trinitate, & Vnirate fecandum quod credita . perrationem iniclligicur.
Apeffolus nayque ait quod inwifililia Dei, &c.
Expofitio textus. Mal R1 vs egit Magifter de fanda Trinitate in- quantum creditur. In bacfecunda parte azicde ipfa inquantum intelligitur.Et hiec pars diuiditur in tres p i - tes. In quarum prima ad intelligendam Trinita:ct». ad- ducit congruas fimilitudines, & razioncs.In fecundi i5l- uitemergentes dubitationes, infra 4. diltiact in priacip Hi eritur qu^ [110 fatu necefJAria, &c.1ntertiaillis dubica- tionibus folutis determinat Trinitatis, & Vnitatis pro- prietates, & conditiones,infra diftin& 8.Nunede veritate, * fie de proprietate.
Ditifio, It 8 Mprima pars habet duas. In prima,adducit fimi- litudines longinquas. In fecunda [imilitadines propin- quas,fiue exprellas que attendunturin imagincibi: Nunc vero 14M ad eam perueniamus aibutationen.
ITEM prima pars habecduas. In prima oftendit Vni- atem.In fecunda Trinitate, ibiz Nun reflat offendere, &c. Prima pars habet quatuor particulas. In prima probat auctoritate Apoftoli quod. Deus eft cognofcibilis per creaturam. In fecunda vero adducit varios modos cog- noícendi,& radiones,ibi: N.un [c ait Ambrofiwe:In tertia MW S.Donau. Ton. 4. Lens ERREUR - Lh wu Pars L 23 ondera, velcullocationes corporum, (7 Amores,vel dele- | A| dicitillos modos in auctoritate Apoltolt implican, 101; Eccetot moda, Inquartatangit,quid per przdictas ratio- nes poflit probari, fcilicet eifentix Vnitas, non Trini- tas, Ibi: Hecautem omniaad vnitatem. Similiterfecunda pars, in qua oftendit Trinitatem per fimilitudinem longinquam, quzattenditurin veftigio habet quatuor jparticulas. In prima oftendit Magifter rationem vefti- giiin creatura. In fecunda oftendit quid:efpondeat ve- Itigioin Creatore quoniam Trinitas appropriatorum, Ícilicet originis, pulchritudinis, & delectationis,vt red- lantur ingula hingulis, &c. ibi: Im ile enim Trinitate (tiia, &c. In tertia docetcontemplari in Deo Trint- «atem perconfiderationem veftigii in creatura, ibi: Per nhat: at:onem itaque creatuysrum, &cvbi oftendit Tri- 3| nitarem appropriatorum in Deo, & quantum ad actum zc iai onis, & quantum ad a&um reformationis. In ja«itaautem particula oftendit quod confideratio Tri- rioris pervefligium non eft füfhciens, fed longinqua, ibl: Zee offenfuin e! qual terin cvestutis.. Ordo rationum Lformara:um ex littera, & earundé impugnationes quan- «um ac.ar;onem probandi, & vim inferendi, quia vi- » ^ — maratio: Qui potell quod nullaalia creatura poteft, eft ;::peromnera creaturam, Sed qui fecit mundum iftum, reciz quod nullaalia creatura peteft: ergo non eft creaitura fed faperomnem creaturam.
Dub. [L In ifta ratione videtur fupponi dubium dupliciter Íci- licet quod mundusille fitfactus,& quod creatura ipfum non potlicfacere: quorum vtrumque eft valde dubium. iSecunda ratio: Quifecit corporalia & fpiritus mutabi- ies, eft re omnia corporalia & E Deus cft huiufinodi: ergo Deus cfl fpirituale immurabile.
Dub. 1I.
Hicftmiliter videturfupponi dubium quod Deus fe- cerit fpiritus,& iterum non fequiturex hoc, quod quia fecit mutabilia,idcofitimmuctabilis immo potius vide- tur fequi opporitum,fcilicet quod tit mutabilis. Tertia ratic. Qui fecit bona & me'iora eft optimus: fed Dcus lect cc iporaliaqua funt bona, & fpiritualia quz funt| melioia:eigo Deus eft optimus.
Dub.
Hzcratio fimiliter videtur nullam habere apparen- riam.Q:uia tuncfimiliter quilibetartifex qui facit bona & meiiora, c(t optimus,quod eft falfum, Quarta ratio: Qu tacit palcara & pulchriora;eftipía pulchzitudo,fi- uc pecies,& hoceít fpeciofiffimum.Sed Deus fecit pul- cha, fiue fpeciofa;quia corporalia, & fpecioliora, quia frizi:ualia:ergo quifecit hzc,fpeciofiffimus eft.Similiter videtur ratio ifta non valere propter przdictam inftan- tiam. | | III.
Dub. YV.
III.
Dub. YV.
IrxM queriturdedifferentia iftarü rationum,& quo modo diftinguantur.Si dicas,ficut dicunt aliqui, quod funt quatuor penes quatuor genera caufarum: hoc nihil e(t, qui« genus cau(x materialis non cadit in Deo. Si di- cas,quod penes modos cognofcendi; CoNTRA: Non funt nili tres, fcilicet in ratione cau- (x, obiationis,&excellentig. Ad obiectiones contra qua- tuor rationesiam dictas refpondctur. | R rmsPoNp. Dicendum quod omncs iftz rationes vt probent & inferant, fupponunt aliquid certum.Prima enim ratio fupponit quod productio rei de nihilo non oteíteífe ni à poteuria infinita: hoc fuppofito, cum certum fit nullam creaturam. habere potentiam infini- tam, fequitur quod actus productionis rerum de nihilo lit eius qux eit fuper omnem creaturá: & ita ex hocactu tamquam "ur oimnies non valere vel dubium fupponere, Pri-|- Diem...de Disi mom.
poc c C C CCS n cnn c DN UURTR 26 tamquam cx proprio cognoícitur Deus omnipotens, immenfüs. Inaliis tribus rationibus fupponitur ftatus, ficut in tota philofophia füpponitür ftacus in caufis: & avit. 7. lidco omne mutabile reduciturad immurabile. Quiain Pby/.es»- |mutabili non eft ftatus in genere efficientis nifi in moué- 44. — |tenonmoto. Omneenim quod mouetur abalio moue- tur.Similiter bonum & melius reducuntur ad optimíü, quia non eft ftatus in genere finis nifi in optimo. Simili- ter pulchrum & pulchrius ad pulcherrimum: quia non eft ftatus in genere fpeciei & forma nifiin eo quod eftipía fpecies per eílenciam. A n illud quod quazritur de diftin&ione rationum, gui penes genus caufarum tantuminec penes modos cognofcendi tantum, fed penes vtraque. Prima autem ratio fümitur fecundum rationem caufz. Aliz fumuntur penesrationem caue & excellentiz: quia confiderant ordinem, & diftinguuntur fecundum ordinem 1n triplici genere caufz vt cflicientis, fiue mouentis, finien- is, & exemplaris.
^ Ex perpetuitate creaturarum intelligitur Condi- tereternu. — Dub. V.
CoNTRA: Effe&usnon eft perpetuus: ergo neque cfhciens eft eternus. | an IrzM queritur de hocquod dicit:Ex magnitudinà crea- turarum Omnipotens:nihil enim valet: Fecit magna: ergo cft Omnipotens,vel oteft facere omnia.
Rzsp. Adhoc dicunt aliqui quod tantum eft quz- dam perfuafio per fignum, non neceffaria argumenta- tio. Dicunt enim quod omnipotentia & eternitas cum fint infinite, non poffunt fufficienter probari per crea- turas quz funt finite. Aliter tamen poteft dici quod quamuisnon fequatur iri quolibet efficiente, tamen ne- ceffario fequiturin efficiente, fiue pétpetuante primo. Impoffibile enim eft quod nani ita magnum effe & itadifpofitum, & hoc totum ab aliquo qui non offitintotum:& qua ratione in hoctotum, & in quod- ber Similiterf eft primum perpetuans, eft omnino in a&u & nihil in potentia: & fi hoc cum poffit facere du- rare aliud in initum olus eftactu infinitum duratio- ne:ergo aeternum.
Hac enim omnia que arte diuina facta (unt, vnitatem quandam in feoftendunt, & [peiem,C* ordinem. — Dub. V I.
ficut diabolus & reprobi. 4up. bb.
Cites, Des c.
uu p.. riant; dicunt con dendum.
Ap illud quod quaritur trium, quod non videtur conueniens, res creata habet tripliciter confiderari.
tumad fübftantiam principiorum, maretía, forma, compófitio ain numero, — Lib. I. Sentent.
A |pofüifti. In numero enim intelligitur principiorum diex dictis iam patet refponfio. Nonenim poffunt diftin-| Videtur primo dicere falfum quod quz condita funt, fiue facta, habeant ifta tria,fcilicet vnitatem, fpeciem & otdinem: quiaaliqua condita funt,que hec non habent, IrrM videtur male enumerare: quia Auguftinus e- deat. b9- |...merat ifta tria, fcilicet modum, ordinem, & fpe- ciem, & hzcalia: vnitatem, veritatem, bonitatem. Quatitur ergo de diuerfis modis enumerandi vnde ve- ..R esp. Ad hocdicuntaliqui quod hoc intelligitur de creaturis perfedris: vel fi de omnibus,tunc illa trianó li tiones in re creata, fed in exemplari increa- to. Poteft tameü dici quod in primis intentionibus & generalibus cft reflexio:& ideo ftatus,nec eft vltra procede enumeratione illorum dicendum quod Autiüníe, aucin comparatione ad alias creaturas, aut in compárátiohe ad caufam primam. Et (ecundum hos omries módos có- tingit reperire Trinitatem dupliciter. Si enim confide- ratur quantum in fe, velquantum ad (e, hoc eft, aut quá- & fic eftillatrinitas:|.- , quz ponuntur in libro de regulis fidei. Aut quantum ad habitudines (ic eft illa de pondere, & meníura dif-| Dif ILI.
ftinctio.In pondere, propria ipforum inclinatio. In mé- (üra, eorum adinuicem proportio.
Ir£M fi confíiderezur vna creatura in comparatione adalias creaturas; hoc poteft effe aut inquanrü agit actio- ne naturali, & fic fumitur illa Trinitas Dionyfij:Sub- (tantia, virtus,& operatio: aut in quantum agit actienc Mpirituali, & fic illa Auguftini de 83.q. quo conftat, quo congtuit, quo difcernitur, & vltimum refertur ad ani- mam.Siautem cófiderantur in comparatione ad Deum, hocpoteft effe dupliciter. Autinquantum referunturtá- tum, & fic eft illa: Modus. fpecies, & ordo. Aut inquan- tum referuntur & a(fimilantur, & fic eft illa: V nitas, ve- ritas,bonitas.Quoniam ergo veftigium attenditur in có-'