Pars 1I. Trinita.dicebs:Noni]Ia ex aliquo tempore cegnosit Des. [td futura oria temporalia: atquetnetis etim quid e quande ab illo petituri fueram, cir quos Cj de quibu; rebus velexauditurus, velnonexasditurus e(fet, fine in. ito ante pre/ciutt. Vrniuer(as autem creaturas (t (piri- tuales Ci corporales, nomquia funt, ideo nouit: fed ideo [umt,quia mouit: Non enim ne[ciuit qua fuerat creutisrw: -Quia ergo (Cinit.creaut,non quid creauit, fein; set abi. ter fciuit creata, quam creapda: (Non enimtiws fapientie Jaliquid acceffit ex eis: fed illis exiflemtibws, [icut aporte bat, C quando oportebat, illa manfit vt erat. Vnde »in Ecclefra(Hico: Astequutrm eyeaventur, omnia nota funt iij, ffc e pofiquam confemsnata funt. Ecce bia verbia vide. tur Auguftinus tmnuere fcientiam, velprefcientiam Da cau(am e[Je orum que fiunt, cum dicit tdeo ea ejfe ^, quia Dtjes nouit. Idem quoque ^im fexto libro dicere videtur. |Cay s. Cum inquit,decedant e? (uccedant tempera, nen deedii on aliquid vel fuccedit [cientte Dei, in qua nouit omnia, que f eitper ipfam. Non enim bac, que creata [unt ideo faun- tur à Deo,quia f acfa (unt; fed potius ideofacfa [unt quia immutabiliter abeo [ciuntur. Et bic etiam fignificare vi. detur Dei (centiam cau[ars eorum e/[e, qua fiunt, dicens, non ideo Deurn ea noui[Je, quia facia funt: (ed ideo facia, quia nont ea Deus. ideog, videtur Dei fetentia, vel pra- feientia caufa effecorum,qua nouit.
Inconuenientia oftendit quz fequerentur, fi dice- retur fcientia vel prafcientia cauía omnium rerum quz ei fubfunt, Quod fh ita ei?, efl ergo caufa omnium malorum, eum omnia mala [ciantur eh prefciantur 4 Deo: quid € eff A veritate. Siemi»m Dei (cientia vel pre[aen- iia caufa effet malorum, effet vtique Des auctor ma- orum:quod penitus falfam eit. Non Ey fcientia vel pra- Clentia Dei caufa efl omnium qua e fubfunt.
Quodies futura non funt caufa fcientiz, vel piaícientiz Dei.
SNeque etiarn es future caufa funt Dei pre[ientie, licet emims nene Jent futura nifi prejcirentur à Deo, nn famenideo pre[ciuntur quia future [unt. Si enim becef- et hunc etus quod eternum eit, aliquid exifievet cant, ab co alienum, abeo diuerfarm, c ex creaturis depende- ret (clentia Creatoris, e creatum cau(a ejfet increati.O- rigenes támen (uper eyiffolarn ad Romanos ait: Nonpro- prerea aliquid eru, quia id fcit Dema futurum: fed quia |; fitwrnm efl, ideo[citur à Dea amtcquam fiat. Hecr- detur premifsis verbis Augu[lini abutere. Hic enim [igni- ficari videtur quod res future caufa fint prefcientie, tti vero qued prf. ientià caua [it rerum fusurarum.
br Quid ex predictis tenendum fit, cum determina- tione auctoritatum, Hant igitar que videtur repugnantiam de medie tol- ferecupientes, dicimus res futuras nullatenus caujAm e[- Jeprejctentie vel [temtie Dei, necideo prelari, velfam, quia futura vel facte funt: sta exponentes quod ait Ori- genes, quia fieturuem wii, ideo feitür à Deo, antequam fat, AMeit, quod futurus rit. Gitur à Deo antequam fiat neg, Jeter mifi fnturum ejfet «ut mon notetur ibi caufa, vif) [meo qua non fieret. — Ha etiam dicimus fcientiam, vel prafuentiem Dei nom effe ^. caw[am corum, EA Difb.c. pof gradilea habeaimi ad riotitiam tantum veferamus, — Si vero nomi- exe fetentie treluditur etiam beneplacitum, atque difpofi- tio,tunc recfepote[l déticau[a eorum,que Deusfaat. His enim duobus aedis ("5t fuperius prétaxatum efi ) ACCEpÍ tur cognitio, vel[cientia Dei,[cilicet pro motitia folayvel pre notitih imul, ef beneplacito. Hoc snbdofürte acoipir Angufo. dicens: Ideo funt: quiaiawit, idefl, quia [Gienti ]actit i quiafetens difpofuit. Flicfenfus ex eo adiuma- tur, quia débonis tbi tantum ait:-— Ancullinus fGilicet de creaturis, ef de bis qug Deus facit: que omniamo- uit non /olum (Cientia,fed etiam beneplacito acdijpofitio- -[ne. Sic ergo ibi accipitur Deicognitioyvt non modo nafi- tiam fed etiam beneplacitum Dei (ignificet. Mala vero . |J&it Deus C pre(cit antequam fiant.:- fed[ola notitia, not beneplacito. Vrafeit entm Deus cj praedicit etiam que nomeff ipfefacimrus, ficut pre(ciuit e$ pradixit infidehta- tews Indeorum: fed non fecit. Necideo quia prejGiuit, ad peuatum infideltatis eos coegit, nec prejcilfet vel pradi- bi mon |xiffet eorum vata, ift effent ea babtturi. Vnde Augufli- fant verba: pus (upey Ioannem: Deus inquit, futurorum prefcius per d! xm praedixit erc mi p d -— P laco- |£it, neque pre[cilfet mala eerum,ni[i ea baberent. Non.n. mmn ideo auanam adpeicandum cogit, quisfutura bomiriü eccata tar nouit:tllorum enimprejciutt peccata no (ua. - Mdeoque fi ea qua ille pre[ciuit, ipforum non funt:non ve.
veille pre/eiuit. Sed quia tllims prefctentia falis won poteft: ine dubio non als,fedipfipeccant, quos Deus peccatores ejfeprfcinit. Et ideo ft non malum: fed bonum facere vo- luient, non malum facimripreuiderentur ab eo qui no- uit quid (it quifque fa Cfurus-His verbis aperte offenditur, i diligenter attendamus, prefciemtiam Deinon effe can- am malorum que prefcit quia non eapre[cit tamquam aifuruemectamquam [ua, fed illorurn qui funt ea facfu- ri vel babituri. Fre[ciuit ergo illajola notitia Jed non be- neplacito aucforitatis. Vnde datur intelligi qued Deus c- lonwerfo pre[cit bora tamquam faa tamquam ea que fa- éfurus effut illa pra(ctendo fimulfuerit tpfiue netttia, c aucToritatis beneplacitum. — 7 pos rcnt Contra hoc quod didum eft, przícientiam Dei. non poflc falli, oppofitio.
Ad boc autern quod fupra diclum eh, fetlizet prafcien- diem Dei falli non poffe, [olet à qpibufda tta opponi: Deus dprefciuit bunc lecturum,velatiguid buinfnsodi, fed po- teji effe ut tfle nom legat,ergo poteft alser effe quam Deus refciuit, ergo potefl falli Dei prejcientta. C) tod omuino alfum eft. Potefl equidem pon fieriaóquid, cj táud ta- men pre[citum efl feri, nom tdeo tamen pote[! falli Dei refcientia: quia fi illud non fierct,neca Deoprajcitum ef- etfieri. Sed adbuc vrgent que[Honem dicentes: Aut ati terpoteff fieri quam Deusprecintt,aut non aliter: (inon ergo Dei prejeientia falli vel mutari. Sed potefl aliter fieri, qu'a pote[l aliter fieri quam fiat, ita autemfit t prafcitu eii, aliter evco potefl feri quampre[citum ef]. Ad quod &- cipue illam locuttonem multiplicem facere inteligettarm, Glicet: Aliter pote/l fieri quam Deus prejciuit, c» buinf- modi, vt, Potefl non effe quod Deus prefctuit,et Impo[Jt- bileeff non effe quod Deus prafeinit ci Impo[fibile efl wo e[fe prejetta omnia que fiant, ct buiufrnods.Po[funt enim bet coniunctim intelligi vt coditio fit implicita, difium- eim.Si enim ita intelligae: Nompete[! alter feriqua Deus refasit,d efl nonpotefi virumque fimul e[fe, feilscet p .. Difün&. XXXVIIL B ejfe precium.
D : font, nifi talem, fineqnanón fiunt, Etasen (cien| À| Deusità prafciuerit ftri Ce aliter fiat.verum intelligis.Si autem per dfiuncfionem intel as,ut dicas boc aliter n2 pffe euenire, quam euenit, C que mudo fetum Deus rejciuit, falfum eff. ioc eim aliter potefl euenire, quam euenit, i tamen Deus boc medo futurum prejciutt. Stmselster eir alia determinatioeibieet, Jnpo[fibule eff illud nencuenire, quod Deus prejcinit,"Velcum Deus pre[cie- rit, fitoniunctim intelitsas, veru dicis: ff dlifmuncfim; falfo. za etiam, c illud: Impo(Jrbileeft non e[fe prefei turn omne quod fit,ide[l, monpoteff efe utrumque f femul, Jailicet, vt fiat ch non fit pre[citum, bic fenfus verus eft. Si vero dicus Deum non potui/e, non prafcire omne quod i jars efl. Potuit emo f acereyut non fieret, e itanon | bISTINCT, XxXVII.
De modis diuinz fcientiz vel cognitionis. Vtrum Deus coghofcat mutabiliter, vel inimurabiliter, j & quo modo, Nunc ergo ad propofitum reuertentes capto infrflamu, crc. Expofitio textus, H-& eft fecunda pars huius partis totalis, in quà agi- Dinifio.
tur de ipía diuina fcientia. Terminata enim prima parte in qua agitur de ipfa quantum ad fubftantiam in generali, hicagit de ipfa quantum ad modum. Et quoni- am duplex cft modus nobilis cognitionis, fcilicet certi- tudo & perfectio, fiue infallibilitas & immuctabilitas,id- eo hzc pars habet duas partes. In prima agit de praícien- tig infallibilitate fiue certitudine.In fecunda vero de eius immurtabilitate fiue perfetione, infra diftin&.; 9.Pr«ter- e4 queri folet vtrum Jcientia Dei, Cc. Prima pars fpectat ad prefentem diftin&ionem, in qua Magilter intendit quarerc & determinare vtrum diuina prafcientia infal- libiliter ponat prxfcitum. Et habet bac diftin&io duas partes. In prima parte rediens ad propofitum propter di- greifionem prius factam breuiter epilogat predetermi- nata. In fecunda profequitur fuum principale propofi- rum ibi: Hicoritur queflio non diffimulanda, e. Echec pars haber duas.In prima Magifterinquirit vtrum prafcientia ponat prafcitum per modum caufz, vcl effectus. Infc- cunda vtrum per modum neceflicatis, vel contingentiz, yel infallibilicatis, ibi: 4d boc «uten qued fupra dictum e[l, &c. Prima parsduas habet.In prima opponit ad vtram- que partem, fcilicet quod praícientia eft caufa prafcici,& etíam effectus, pro,& contra.In fecunda (oluit, ibi: Hen. igitur qu& videtur repugnantiam, &c. Similiter & fecunda duas habet, in prima opponit, in fecunda foluit;ibi: Ad quod dicimus slam locutionem.
Net aliter fáuit creata quat creandas , Dub. L Videtur hic Aüg. male dicere,quía res fi vere cognofca- [UE, cognofcitur ficut eft:fedaliterfuerunt, cum Eu creanda quam cum erant creata. Primo enim resfuerunt in caufa,& fecundum quid, & poflea in proprio genere & fimpliciter:ergo auc Deus non vere cognofcit, aut ali- cer cognouit. | IrEM Angelus cognofcit res in verbo,cognof(cit etiam eas in proprio genere, & alius, & alius modus cogno- Ícendi eft hicab illo: ergo cum non fit larere Deum quod |. riouit Angelus, videtur quod Deus vtroque modo co- gnofcat, & ita aliter, &aliter.- | R 2 seo N.Dicegdum quod cum dico remaliter conofci, dupliciter poteft intelligi aut ita quod aduerbiü dicatalieratem quantü ad cognitionem,aut quantum ad effe rci — — [nocitiz eft Deus, & Deus eft caufa omnium:ergo fcientia 8 Lib l.
effe tei cognitz. Si quantum ad effe rei cognicz fic eft ve- | À ter poce pe & per mpdum notitiz fimiplicis.Et curn fignificatur per!
rum,& eft fenlus: Deus cognofcic rem iftam aliter effe, velíe habere quam fe prius habuit, & fic non intelligit Auguftinus. Siáurtem dicat alieralem quantum ad co- gnitionem, fic eft falía,& eft fen(us: Deus cognofcit ali- ter rem faCtáit quam prius ficiendam cognouit, & ita eft fal(um, quia fic fignificatur diuina cognitio alterata, & quod aliquid receperità re extra. Et per hoc patet obie- ctum primum. Quod obiicitur quod Deus cognofcit res in proprio genere ficut Angelus, dicendum quod cogno- Íceteres in pprio genere dupliciter intelligitur, aut ita qj effe illud quod habet in proprio genere cognofcatur, & hocperfectioniseft, & non De eum, & fic non dicit nouum modum cognoícendià cognitione in verbo. Aut|. ita quod afpedus intelligentiz fiuc vis: cognitiuz refle- &aturfüprarem vteftin proprio genere, & hoc cft im- por quia vis cognofcens egreditur extra fe, & ocnullo modo poteftponi in Deo, & ita facit in Ange- loalium modum cognofcendi,& fic patetillud.
Tunc eiu quod eternum eft, aliquid ex- ifleret caufa, & cetera. Dub. 1I.
.—. Vult dicere quod praícientia dicat quid eternum: fed hoc videturfalfum:quia przícientia dicit refpectum 2d creaturam futuram, fed nihil eft futurum,. fecun- dum effe quod habct in Deo, fed in proprio gene- re * ergo connotat aliquod temporale, ergo videtur quod dicaturex témpore.Preterea,refpectus ille nihil dierge cunc cepitillerefpe&tus quando carpit nofter intel- lectas,non ergo fuit ab eterno.
Rxs». Dicendum quod, ficut dicit Magifter, prz- Ícientia dicit quid zternum,& ab zterno:cum enim non importet nifi duo, fcilicetanteceffionem & fcientiam,& Antece(Tio emnis ereaturz fitante omnem creaturam, & Ícientia naturaliter, patet quod prefcientia quid zrernü dicit. Quod ergoobiicitur quod importat rei futuritio- nem,dicendum quod futuritio vno modo imporcat fue- cetfionem temporis, Gita non eft de ratione prafcten- tiz: hocenim modo futurum cepit cum cempore. Alio modo futurum importat ordinem temporalis ad eternü fecundum confecutionem, ficut przícientia anteceffio- nem:& quoniam ifteordo folum exigit primum extre- mü inactu,& illud fuit ab eterno,ideo futuritio & prz-]p (ciencia. Quod obiicitur quod refpectusa parte Dei ni- hil dicitfecundum rem,dicendum quod falfum eft, quia refpectus illeeft diuina effentia: (ed verum eft quod non dicitrefpectum fiuedependentiamnili folum fecundum modum intelligendi,& ideo non cepit fecundum rem, fed íolum modusfignificandi cepit. Et quando Magi- fter dicit quod praífcientia dicit zternum, non loqui- tut derátione nominandi, fed de eo quod fignificatur pernomen.
Sctentiam, velpre[cientiam Deinen effe caufam,&c. Si tamen féientiams ad motitiem tantum. referam. | Si vero nemine fcientie includitur beneplacitum «tque difpofitio, tunc recte peteft dici. | | Dub rHL c E Videtur male dicere. Quia autfcientia hoc modo, & illo dicto dicit eundem modum fciendi, autalium.
Sieundem:ergo fi vno modo eft caufa, & alio. Si alium modum: ergo in Deo eft multiplex modus fciendi, nonergo vniforrmis per omnia. IreM: Scientia fimplicis Rrsr. Dicendum quodin nobis notitia fimplex, & notitia beneplaciti dicunt diuerfas cognitiones,& diuer- (os modos cognéfcendi, & perconfequens connotant diuerfa; in Deo autem vna tancum cognitio eft » fed illa vna facit Deus, quod nos multís,& ideo illa vna duplicifapientiaa parte principa cità parte Dei, nifi folum noftrum moduminrelligendi:|C Dit XXXVII modum approbatiohis, lignificari, fcilicet modum approbationis, connotat effectum, &.beríita. tem: quando vero per modum fimplicis notitiz, folum cuentum, Et quoniam effe caufam alicuius connorat ef- fe&um, fiue refpectum, quamuis eadem fit fcientia, (iue i fignificati,tamen diuerfimc de figuatur: ideo dicitur quod Hzc eft caufa illorum, qua praícit,& illanon. Et hoc dicitur, non quía res figni- ficata non fit caufa:fed quia, vt fic fignificata eft, non (i- ghificatür per modum cauíz, quoniam compararur ac ca,qua nullo modo funtà Dco, & itapatecillud. — Dew, inquit, fupra, &c. Iudeorum. — C Dub. lV.
Obiicitur, quia cum dictum Prophet fuerit verum certitudinaliter: videtur quod Deus reuclauerit Iudzis (uum cafüum,fiue damnationem: quod eft contra ipfum (uper Gen. ad litteram, vbi dicit quod nulli debet reue- lari;he cogatur defperare.
propterhocteuclatur,fiue quia dicenti noncreditur,fiue quia di&tutn fub conditione inrelligitur, fiue intellectus intelligit dealio, non de feipfo. Et quia verbum Ifa: Prophetz comminatorie, & generaliter erat didum, & hominibus iam in parte incredulis non aduertentibus, omnibus his modis potuit intelligi vt effec przdictio, & non reuelacio. ARTICFLFS 1 D intelligentiam przfentis diftinctionis duo prin- A. cipaliter queruntur. Primo de przícientia diuina uantum ad caufalitatem. Secundo quantum ad necefitatem.. Et primo quzruncur duo. Primo, vtrum pracientia diuina fit caufa rerum. Secundo vtrum fit cau- fatad rebus.
QY£STIO L An prefcientia diuina ffe caufarerum.
lex Mdlenj.15.4.24 Membro a. Et 1.Sent.difl.38.q.1. art. 1. Et de Verit. 4.3. art.14.. JEgid. Rom. x. Sent. diff. 38.4. 1. Ricbard.1.Sent.di[1.58.4.1. Them. Arg 1.Sent dil. 58.q.1.071.1. Francifesas de MAyr.1. Sentent. difl. 28. 59.4.1. Stepb. Brulef.i.Sent.dif.sa.q.:. Petrus do Tarantaf.1.Senz. ditata. f.
eas nouit. | eas nouit. | liud,& ipfo pofito penitur aliud, ipfum eft caufa illius hocpatet pet diffinitionem cauíz;fed diuina prxícienaa przcedit omnc futurum, & iterum ponit fururum refpe- &u cuius eft:ergo przícientia eft caufa.: 3. ITE M:;Omnisresauteftá Deo, auta natura, auta lib.atb. & accipio caufas iftas large prout comprehet- dunt cafüm, & fortunam:fed nulla res à natuta cffe po- teft, necà lib.arb. nifi operante Deo:ergo omnisreseítà Deo, fiue omne futurum: fed non eft nifià Deoagente) 4. Irz4:; Omnequod ícitur, aliquo modo eft in ície- te,vt in fua caufa:ergo quod prefciturà Deo eft inDeo; vtincaufa:í(ed omnequod eftin Deo,e(tà Dco:ergo om- ne futurum praícitum neceffario eftà diuina przcognt- tione, vt caufa;ergo, &c.
f. Ir£z«: Omne quod feituraut fcitur per cauim, 19 pet fpeciem,aut per effectutn: ergo (i Deus praícit, ergo aliquo R s P. Dicendum quod cafus poteft przdicied non| | Vodprzícientia diuina fit caufa rerum, oftenditur M ete NA 2 fic: Aug. de Trin.ldeo res futurz fünt, quia Deus jd » du 2. ITEM t ratione fic:Omneillud quod antecedit a- "s MENO * bee ít erit, de neceffitate eric.fed hic nulla notatur caufalitas: Art. I.
aliquo trium modorum.Non pereffectum quia effectus fequitur. Non perfpeciem, tiue ümilitudinem, quiail- laeftámul,veleft poft rém,cuiuseft fimilitudo: ergo per caufam, ergo diuina przícientia eft cau(a pracíciti.
CowTR A: Deusnullius eft caufa niii per volunta- tem:fed multa przícitad qux non eft eius voluntas:ergo, &c. Probatio medix, prefcitte mentiri, & tamen non eft dicere quod velit cé mentiri: ergo non clt caufa il. lius. | . IrzM; Sipraícientia eft caufa,aut ratione fcientiz,aut rarioReanteceffionis. Ratione anteceffionisnon, quia hoequod eftante,non dicit nifi ordinem. Ratione fcien- tiz non,quia multa cognofcit Deus, que nunquam fa. cie:ergo nullo modo ett caufa.
IrEM:Sipraícientia caufa eft preíciti, cum prafíciat mala,Deus erit caufa mali,hocautem falfum.
IrrM:Sieftcauía cum communicet alicui prafcien- tiam rei creandz, per confequens communicat caufali- tatem refpectu illius; fed hoc eft impotlibile:ergo, &c.
ITEM Ánífel. de concordia przícientiz,& lib.arb.dicit quod tantum eft dicere:fi Deus praifcit,erit, quácum hoc: ergo necibi. Cewxcrvysriruo MY x Prejcientia, C fcientia diuina aliquo modo refhedtu futuro- rum efl caufa, licet in fua generalitate, non fem- perrefpectu pre[citi dycat caufam, v& repectu mali.
R x5. ad Árg. Dicendum quod prafcientia dicit przcognitionem futuri. Eft ergo loqui de przícientia, aut quantum ad rem fignificatam, aut prout fignificatur perillud nomen. Si quantum ad rationem nominis, fic non fignificat inratione caufz. Siquantum ad rem im- portaram, fic dicit caufam:fed tamen non femper refpe- Gu praíciti,fiue futuri. Faturum enim in triplici differe- tiaeft. Quoddam enim eft cuius Deuseft tota caufa, vt funt illa qux creantur. Quoddam, cuius creatura, aut eius voluntaseft tota caua, vt funt defectus, & peccata. Quoddam, cuius Deus, & creatura fimul funt caufa, vt (untopera naturalia,& opera moralia, quia Deus coope- ratur creatura. Secundum hoc intelligendum quod re- fpectu primi futuri, diuina praícientia eft cota caufa: re- Ípectu vero fecundi futuri, necelt caufa tota, neccaufa: quia non habet caufam efficientem,fed deficiencem: eft tamen caufa fui oppofiti: refpectu vero tertii eít caufa, fed nontota. Concedendum ergo eft quod diuina fcien- tia, vel praícientia aliquo modo reípectu futurorum eft caufa. T amen fi accipiaturin fua generalitate,dicendum quod diuina przfcientia femper nnportat caufalitatem aliquam,fed non femperreípectu praíciti, vt puta cum prafcicum eft malum. Et in hac ratione procedunt argu- menta oftendentia quod non fit caufa.
t. Áp illudergo quod prímo obiicitur qued eft cau- fa przfciti per verbum Auguft. dicendum quod Auguft. loquitur de cientia rerum,tiue bonorum que aDee pro- cedunt.: | 2. Apillud quod obiicitur quod caufa quz pracedit, etiam ponit aliud:dicendum quod ponere aliud ett du- pliciter, fcilicet fecundum produ Qionem,vel fecundum confecutionem: & quod ponit fecundum productioné, eft caufa vere ineffendo: quod vero ponit fecundum có- (ccutionem, non cít caufa ineffendo, fed (ulum iti con- fequendo.
3. Ap illud quodobiicitur quedillud quod eftàlib. arb.eftáDeo: dicendum quod verum eít de eo quod cft à lib. arb. efficiente: fed vitia, & pectata funt ab Ipfo deficiente, 4-5.Ap illud quod obiicitur quod de neceffitateomne uturum fciturà Deo percaufam:dicendum quod ficut lupratactum fuit|de cognitione mali, in omni cogni- tione efta(fimilatio: nihil autem aflimilatur Deo niti : Qazít. JI: | A'quod eftab iilo: & ideo eft in omni cognitione Dei cau lalitas. Et fi quidem eftrefpe&tu éius, quod dicit enti-ltatem fimpliciter: refpectu illius eft caufa, & idea: f1au- tem refpectu priuationiseft precognitie, & cunc ratio caufàlitatis, & idex eft refpectu oppofiti. Dicendum er- go quod ad hoc quod aliquid cognofcatur, neceffe cft quod ipfum vel eius oppofitum habeat effe inre, velin caufa: non folum autem oppofitum mali, fed etiami- pfà voluntas, quz eft mali príncipium, eft in Deo, vt in caufa:tamen malum non eftin Deo vt in caufa, nec per e, nec peraccidens, quia mutatur ratio caufandi, ficut poftea dicetur. Exemplum huius manifeftum eft: Si artifex operetur fecundum materiam nodofam,quz nori eflet idoncaad receptionem fpeciei, prz:íciret, quod de- fe&us futurus eft in imagine, fed nonab ipfo. Similiter intelligendum in Deo, & libero arbitrio, quod facit vi- tium inopere, dum non conformar fc.& obedit Deo o- peranti: & ideo íuflicit quod oppofitum mali,fíiue illud, aquo eft malum, fiin Dco tamquam in cau[a; ad hoc quod praíciacur, QV.E£STIO IL Án prefcientia diuina fit caufata àvebmu J Vium praícientia diuina fit caufata à rebüs, Et, eppo:| quod fic, oftenditur hoc modo: Orige. fuper epi- ftum.
ftolam ad Romanos dicit: Quiaaliquid c(t futurum: id- goíciturà Deo antequam fiat, Quia, ergo aut dicit cau- fam effendi, aut confequendi.Si confequendi, fequitur: hoceft futurum,ergo preícitum, ita cconuerío:ergo fic- ut dicit, quia futurum eft,ideo prafcitur;ita debeiet di- cere econuerío, quia fcitur ideo futurum eft, & hoc ne- gat in littera: Non proptereaaliquid erit, quia Ícic Deus: crgo dicit caufam ellendi.
2. ITE M ratione videtur, quia intelle&o quod Deus nihil prafciat, poteft intelligialiquid futurum: fed nori econuerfío:ergo hac eft ratio, & caufa illius.
3. IT X M hoc argumentum eft bondtn: Ite menti- tur: ergo Deus przíciuit eunt mentiri: eigo eft ibialiquá habitudo localis, & nulla poteft inueniri nifi caufz ad cf- fe&um:fedDeus non eft caufa médacii: reftarergo quod fu:urum eft caufa przfcientiz. | 4. lT£M: Quzcumque duo ficfe habent,quod inui- cem fe confequuntur,aut ambo caufanturà tertio,aut v- num eft caufà alteríus:fed fic habent ifta duo, fcilicec iftü mentiri,& Deum praícire, & non eft dicere,quod ambo caufenturà tertio:ergo vnum eft caufa alterius.
CoNTRA per Áuguftinum: Nonenim quz caufa- ta funt,ideo Deus nouit,quia facta funt.
I T x M ratione videtur, quod non fit caufaraá re- bus, quiaomnis caufa nobilior eft fuo effectu. fi ergo di- uinapraícientia caufatura realiqua,cum diuina przícié- tia fitincreata, & res creata;ergo creatum nobilius in- Creato.
I? E M; Prafcientia eft eterna: ergo cum res fit temporalis, fi cauíatur à rebus, temporale cft caufa x. terni: & cum caufa fit prior effectu, ergo temporale prius aeterno. e ]TEM: Sires funt caufz prefcientiz. aut ratione principalis fignificati: fed cum illud fit diuina effentia, ergo funt res caufaDei; Si ratione connotati: cum connotara fint res ipfz, tune funtcaufafui. — 1 CoNcrv- Funda- menta. Lib.i5. dé Trin.cap.3: in medie.
Dif XXXVII.
Ed QU NEP PR" Rae RR ERES? d er cu E E: )jÀ futuraeffe. —, prias. 2. ITEM ratione fic:Ex maiori de neceffatio, & minon! ^4"? Pre/cientia diuina «liquorum efl caufa e[fendi licet non o- de inefle femper cócluditur de neceffario,ficut dicit Phi. huh mníno: prefcita verüip[a ip]iu prefcientia (unt lofophus in i.Priorum.Fiát ergo calis lyllogifmus.Omne sa, d caufa illatiua, e fecundum mo- praícitum necefle efteffe futurum Hocper Anfelmü pa- dtw 4i . dum dicendi. tet:fed hoceft przícitim,quolibec demóftrato, ergo ne. Atfanse. ceffe eft e(Te futurum. dis Tofitio a-|— Resr.ad Arg. Aliquivoluerunt dicere,quod caufa di-;.IrE« Omne quod Deus praffcit,eft verum: fed vtdi- Pid liorum. citur dupliciter,proprie, & communiter. Proprie, quod| |citPhilofophus in1 Perihermen *Omne quod eft,quan- 2; dat altericffe,& fic nullo modo res funt caufz prafcien-| |do cít,neceíle eft cffe:ergo fi preícitum eft modo verum, 1487« ti diuinz. Alio modo d.citur caufa communiter illud,| |neceffeeft nunceffe verum, & futurum eft prztcitum:er-| 2 €. fine quo res non eft:& (ic dicitur caufa finequanon, &; |go modo neceffarium eft e(le futurum:ergo de necellitz- ea 2 hócmodo quia przícientia Dei noneft quin res(int fu-| | |te eueniet. aA) PE men csfa, lemper importat honorabilitatem refpe&u| B |prafciraliquid in partem affirmatiuam: quaro ergo vtr, 4^ cuius dicitur caufa. &-quandam fuperpofitionem, idco| [illud non poffit noneffe.Si non:ergo eft necetlarit.Siic.| "^ non videturillud adhucomnino fanum dicere, quodíit| | |ergopoteftalitereuenire, quam Deus praícit: ergo diui-| caufa fine qua non. Et praterea illud nonfoluit au&ori-| | |naprzícientia eft fallibilis,& incerta, & hoc eft argume- Pofitio | |tatem Origenis, quiaipfe negat conuerfam. Eftpropter-| |tum Auguftini, & etiam Boerii, de confolatione.Sialior PFOPTA- leaaliterdicendum, quod eft caufamaccipere fecundum| |fum quam prat funt detorqueri valen res prauilz, triplicem modum, ícilicet fecundum rationem eflendi,| |iam noneritfirma futuri przícientia. T & lecundm rationem inferendi,& fecundum rationem| | |.IrEM Deusprafcitaliquid effe futurü:auttrgo pof. |, c, dicendi. Dicoetgo.quod fecundum rationem effendi,|. | bile eft noneffe futurum,aut impoffibile. Si impoflibi- |y, prafcientia poteft effe caufa aliquorum prafcitorum,li-| |lenoneffe, ergo neceffeeft effe:ti autem potlibile:fedo- cecnon omnino, fed nullo modo econvetfo Secundum| mne poffibile ponibile, & falfo poffibili pofito in effe, rationem infcrendi,funt mutuo caufr,quia mutuoante-|. [quod fequitur,non eft impoflibile: ponatur ergo hocnó cedunt,& confequuntur: & ancecedens e(t caufa confe-| [elle,8: Dcus preíciuit hoceffe, ergo Deus pralciuit fal- quentis.Secundum rationem dicendi, futütum eftcaufa| | fum:fed hoceftimpotlibile, ergo impoffibile cítaliquod przfcientiz, & non econuerío. Nam prafcientiadicitur| |precedentium. — m "a fcientia ante rem.Conftatergo quod importat ordinem C| Conrna quodtoni inferat neceffitàtem, oflenditur ig ad pofterius, & quod (1 Ícitum effet femper prafens effet| [auctoritate Auguftini íümpta à (imili de libero aibitrio:;,;,. Ícientia,fed non prefcientia.Nam ad hoc, quod prefcien-| |Sicut mea memoria non cogit facta effe, qua pratetie- lios.
tia dicatur, venit ex futuritione rei.Ec ficintelligitOrige-] | runt: (ic Dei preícientia non cogit facienda effe qua fu- nes,& paretprimum. —— mM tura funt. E, 2. Ap illud quod obiicitur fecundo de habitudine lo- IreMratione oftenditur id idem: IntelligamusDeum cali, dicendum quodeeft locusá conuertibili. nihil prefcire: ergo ex hoc nihil accreícit libero arbitrio, 4.Ap illud quodvltimo obiicitur, dicendum,quod in- ergo pofitio preicientie nihil eiaufert;ergo cum liberum flantiam habet in propofito, & quia in hocfolo eftinftà-|. latbitrium defe fit caufarerum ad vtrumlibet contingen- tia,ideo ferenda cít.Ratio autem huius eft,quia Dei pre-| |tium,diuina praícientia hocnon tollit. [cientia eft refpe&u veri, & refpectu omnis veri: ideo po-| | 1rzM licutfüpra probatü eft,diuina prafcientia in plu siu nit & ponitur.Et quia poteft efTe refpectu veriquod non ribus, aut noneftcaufa,autnon eft rota caufa:fed quod puce eftab ipfo,nifi fecundum id quod (ube(t,nececonuerfo: | |datalicuineceffitatem,habetrationem caufe,quiàá quo 467 ideo nec caufa eft,nec caufatur. Quia ergo prefcientiaeft| |efteffe, & effe neceffarium: cum ergo diuina przícientia refpectu veri,quia diuina:refpectu omnis veri, quianihil! |multorum futurorum non fit caufa, vt malorui, nullam latet Deum:ideo ponit, & ponitur. Rurfus, quia fcientia p Irebusimponit neceffitatem.
eft quz dicit(implicem notitii,ideo non caufat: quia di- [TEM diuina prefícientia praícit res ficuc funt euentu- uina, ideo non caufatur:ideo ponit, & ponitur, &non| |rze, cum nihil prafciat nifi verum. ergo cum prafcitali- caufat,nec caufatur, quem peccaturum, cum peccatum no fit nifi pet volun: m tatem, prafcit iftum per voluntatem hoc facere, & prz- ARTICVLVS IL ^ Ícic aliud pofle facere: ergo fi omne quod pratícit; elt ve- L3 rum, verum eft quod ifte pet voluntatem hoc faciet, & C Onfequenter eft quaftio de fecundo articulo, fcili-| |poteritaliudfacere: & fi hoceft conti ngens,ergo, ficum cet de diuina praífcientia quantum ad rationem| [diuina przícientia cft contingentia circa res, nori ergo necellitatis.Et circa hoc quzruntur duo. Primo quzritur neceíficas,; vtrum diuina przfcientia ponat neceffitatem circa pra- Ir£M hoe ipfam offenditur rationibus ducentibus 2n (citum. Secundo, vtrum diuina przícientia habeat infe|. [ad impolfibile. Si imponit przfcientia rebusneceflitz- |, neceflitatem. | tem: peritergo cafus, & fortuna. Secundum impollibile |.
eft, quod peritliberüm arbitrium, & confilium. Tertii, Q V EKSTIO LM |quod perit meritum. & demeritum. Quartum, qu E iperitlaus, & vituperium. An prejcientla Deivebus prefcitu neceffita- Á CoNcrvsro.
tem imponat. Alex. Alenf.t 9.3.24. Memb. s. Cum pre[cientia diuina [ic res precognofcat ee modo que S.Thom.1.p.3.14-art.1s.. futura funt, rebus nullo pacto imponit Et de Verit.q.2.art.3. necelfttatem Scotws 1.Sent. dif].38 q. vnica. j Set Richard.r. Sent.diff. 38.4.4.:: Marfilius Inguen.1.Sent q.2.0.Art.1. Ri&sr. Áp Arg. Dicendum quod tres circà hoc fue- yacnfet Francifcus de Mayr.1. Sent.di[l. 38.8 39.444. | runt pofitiones. Quidam ehim dixerunt, quod praíct- Anl [ LIA a e. a» Bst peru entia neceflario cum fic 'infallibilis, imponit neceflita 2995 tem,& idco abftulerunt liberum arbitrium, & peccatum: Ad oppo- Vod diuina prafcientia ponat neceffitatem, often-| [ifta pofitio fuith zretica, & iniqua, quia deftiuit bonos cum. ditur fic:Anfelmusin libro de concordantia prz- |. | mores.Aliapofitio fuit,g; diuina praícientia fi elfec, ne- : ceíTitaa Art. ll.
ceffitatem imponerct,X (1c omnis virtus, & laus periret. Et quia dilexerunt rem publicam,ideoabítulerürd Deo uu veritatem. Et hzc hareica fuit, & impia,quia derogauit nobilitati diuinz.Tettia pofitio eft catholica,quze Deum honorat, & bonos mores coníeruat: & ideo iutta, pia,& vera: quia diuina praícientia eit, & tamen non imponit rebus neceffitatem. Omnia enim fic przcognofcit effe c- uentura ficut euentura funt; & ideo cum multa finte uentura contingenter, vt illa que funt à libero arbicrio, & à cafu,& fortuna,ficut przícit hzc cffe futura ab iftis, fic prefcit modum contingentiz fecundum quem funt ab iftis. . Apintelligentiam autem obiectorum notandum, quod duplex eft neceffitas, fcilicet abfoluta, & refpeai- jua. Neceffitas abfoluta qua opponitur contingentia, dicitur neceflitas confequentis. Neceilitas refpectiua di- citur neceffitas confequentiz, & hzc non opponitur contingenti.Nam aliquod contingens neceffario fequi- tur? vt liambulat, neceflario fequitur, quod mouetur. Dicendum ergo, quod in przícito non ett neceffitasab- foluta, fed folum confequentix, quia neceffario fequi- tur, Deus praícit hoc,ergo hocerit:& hoc modo intelli- giturauctoritas Anfelmi, & con(imilesaudtoritates que proponuntut cum modo necefliratis, & fic patet pri- mum. | 1. Ap illud quod fecundo obiicitur de fyllogifmo ex maiori de nece(lario, & minori de ineffe, dicendü,quod licut patet,& Philofophus exponit, hoc intelligitur de ea ualet neceflario:fed minor huius fyllogitmi tcilicet, hoc eit prefcitum,non eft de inefIe impliciter:ticuc enim in- fra patebit,non eftnecetlaria.
3. À D illud quod obiicitur de przfcito, quod verü eft, & fi verum eít neceffario eft: dicendum quod iftam rationem facit Philofophus ad oftendendum, quodin futuris non eft veritas, & eft fophiftica. Nam quando di- citur, omne quod eft,quando eft neceffario ett: intelligi- turdeco, quod ponitaliquid in a&u circa fuppofitum, quod ex quo politum eft, impoflibileeft non efle pofit: Icd veruin de futuro nihil ponit arca fubiectum,quia no eit verum pro przíenti, fed folum pro futuro:&ideo nul- laeft necetliras,neque fimpliciter, neque vt nunc, quia nibhilponit,vtnunc. | y | 4. AD illud quodobiiciturperimpoffibile,quod f poflet aliter eile, poflet falli, &c. dicendum, quod ficut veritas venit ex concordia intellectus ad rem cognitam, hzcautem concordia non eftaliud,quam adzquatio rei, & intel;ectus:tic falfitas venit ex difcordia intellectus ad cognitum, fimiliter potentia fallendi ex potentia dilcor- dandi: dico ergo quoniam necefíario przlcitum Ícqui- tur ad prafcientiam:ideo non poflunt difcordare:& ideo nunquam fallitur,ncc poteft falii.