Rurfue ifla imago, que eff bomo habens illa tria, vna perfona eff. la-vero Trinitas non-vna perfona eff, [ed tves erfone, Pater Fily, c» Filius Patris ci Spiritus Patris, c" Filg. Itaque in ifla imagine Trimtatis non bactria vnu: bomoyfed unius bomits funt. In illa vero fama Trini- fate, cuius becimago efl, mon'vnime Dei funtilla tria, fed vnus Deus:é? tres funt ille perfore,non-vna perfona. Ila eim tria non boro funt:fed bominis funt,velin bomine Junt: Sed numquid po[Jumus dicere Trinitatem fic effe in Deoyut aliquid Dei fit, nec ipfa fit Deus? Abfit ut boc cre- darzus.Ditanus ergo tn mente nofira imaginem Trinita- C ia:fed. exienam, e qualemcumque efe: quefumme Trinitatis ita gerit [mnlitudinem, vtex maximaparte ét diffimilis Sctesidusn vero efÉquod bec Trinitas mentis vt att Augu[Hinus in 14. libro de Trinitate, non propterea tantum imago Dei eff.quia fui merninerit ypens e intel- ligit,ac diltott fe;fed quta potefl etiam memtnilfe, ch intel- ligere, c amareillum à quofatfa eff.
Alia afhgnatio Ubid.c.12.
Ibid.e. 35.
Ubid.c. 23.
Cap.rs.
Trinitatis in anima fcilicet Mens, Notitia, Amor. | Potefl etiam alio mmodo aliisque nominibus diflingui Trinitas in anima,qua eft imago illizvs fumma, e ine[jabilis Trinitatis. Vt eiim att Augu[linus in p.libro de Tryj-| Ctt D [mitate: Mens, C" Notitiaeims, d" Amor,.triaquedam fuat.
Mensemimnoust fe, ey amat fe: nec armare fepoteff, nifi ctiam nouerit fe.Duo quedam funt, Mens eb Notitia eius. Itcm duoquedawo [unt Mens y amor eius, Cum ergo f. nouit yuens, C amat fe, manet Trinitas, fcilicet Mens, Amor, Notitia, Mens autem bic accipitur non pro aniiqmmazfedproeo quod tn anima excellentius eff. Hac autem tria css [mt diflinéla à fe innicem, dicuntur tamen effe vnum,quia in anima fubflantialtter exifIunt.
sp. ti lj, LI Quia Mens, vice patris: Noticia,Filij: Amor, Spiritus fanctiaccipitur.
Et efHpfa mensquafiparens, P notitia eius quafipro- des eius.Mens eyimcum fecognofcit, notitiam [ui gignit, (eft fola parens fua votitia. Tertius efl amor,qui ac ipf mente,ei notitia procedit, dum mens cognofcit fe c? di- lett fe:non enim poet fe diligere,nift cogrofceret fe. Anat etiamplacitam prolem ideft, notitiam [nam:qj ita amor quidam complexwsefl parentis e? prolis.
ug. lj. 9. Irem.
E Quod noneft minor Mente Notitia,nec Amor vtroque.
Nec efl minor proles parente, dum tantam fe nouir| 1t:94 mens, quanta efl: nec minor efl amor parente, c prole, ideff, mente, Cr notitia dum tantum fe ditoit Wens,quan- ium fe nouit, C? quanta eff. | C 4 Quod ha Quod haec tria in feipfis. | Hes (5 Santetiam bar Jingulain [cijusquia c Mens amans tn Amore eft: ei amor in amantis notitiá: c Notitia ín mente nofcente e[l. Ecce in bis tribus qualecumque veffi-.
gium Ti riniiatis apparet.
Quo modo Mens p ifta proficitad intel- . ligendum Deum. Men itaquerationalis con[iderans bectria, c illam vnam e[fentiam in quaifla funt, extendit fe ad contem- Mationem Creatoris: ci» videt Vnttatem in Trinitate, c» Trinitatem in Vnitate. 1ptellicit enimvnum Deum e[fe, | vnam e[fentiamyvnum princpium. Intellsoit eri»m,quia ? duo &fent,'vel'vterqueinfufficiems ejfet, vel alter fuper- lueret: quia fr aliquid dee[Jet vni quad baberet alter,non effet ibi fumma perfecfio. Si-veronilil vni dee[fet quod haberet alter, cum in-vno effent omnia,alter faperflueret. Intellexit ergo vnum e[Je Deum omnium auctorem: vidit,quia ab/que fapientia fit quafi res fatua: cir ideo in- tellexit eum babere fapientiam, que ab ipfo genita eff: c quia fapientiam [uam diligit: intellexit etiam ibi effe a- "morcm. | Hic agitur defumma Trinitatis Vnitate.
Cop1-te4. Quapropter iuxta iflam conjideratione, vtait Augu[lipus in nono libro de Trinitate: Credamus Patrem c? Fi-|; lium c Spiritum fancium vnum efe Deum, vniuerja creature Conditorem, (i Recforem:nec Patre e[fe Filium nec Spiritum fancTum: "el Patrem efeyvel Filium: fed Trimtatem velatarum ad inuicem perfomarum. Vt enim m eh ot spe ip libro de fide ad Petrum: Vnae[l natura.fiue T Qeffentia Patris, C» Fily Cr Spiritus fanédi non'vna perfa- [na Séenimm fic effet "vna perfona, fiut efl ura fubflantia Patris Fily, Cr Spiritus [ancfi,veraciter 17initas non diceretur. Rurfus quidem Trinitas effet vera: fed vnus Deus Trinitas ipfanon e[et,fi quemadmodum Pater,c Filius, (i Spiritus fancfus perfonarum fuit ab inuicem vroprietate diflincti fie fusfent quoque vatur diuerfitate Mifereti.Fides autem Patriarcharum, Propbetarum atque Apóflolarum vnum Deum pradicat Trixitatem e[fe.1n illaergofancfa Trinitate vnus eff Deus Pater, quifolus e[femtialiter defeipfo Filium "vni genuit: e? vnus Filius eff, qui de vno Patre folus effentialiter natus: (o vnus Spiritus [ancius, qui folus e[Jentialter APatre Filioque procedit. Hoc autem totum nou potefl vna perfona, ideff, lgtenerefe, eo naa defe, c procedere defe, vt enim ait Augu [limus im primo libro de Trinitate: Nulla ves efl qua. espfam gignat *vt fit. (0 Nunc vero ad eam, & cet.
Cap. i Expofitio littera.
Hz eft fecunda pars huius Diftin&ionis, in quà Diuifio.
Magifter probat Trinitatem, & vnitatem s fimi-| y litudinem propinquam, & expreíTam,cuiufmodi eft im- ago.Et diuiditur hzc pars in duas.In prima oftendit Tri- nitatem, & Vnitatem in Creatore, per Trinitate, & Vni- tatem confideratam in potentijs animz. In fecunda vero in habitibus, ibi: Peteff etiam alio modo, & c.Prima iterum pars habet quatuor particulas.In quarum prima ottend't vbiquxréda fitimago in anima,quoniàm in parte fupe- rióri,& tribus potentijs, fcilicec Memoria, Incelligentia & Voluntate.In fecunda vero tangit imaginis conditio- nes, qux funt Trinitas, Vnitas,&/Equalitas.ibi:Hec ergo triá, vt att Auguffinus. In tertia vero mouet, & foluit dubitationem quz oritür ex predi&is. Vtrum fcilicecanima Lib. I. Sentent.
"C CC MM MEI MERCI MC Cc c ENMME Dift I1I- -- taautem docet cauere erroré, qui poffet caüfari, & oriri ex óftenfione crinitatis creatz, quod omnimodiafimili- tudo effet ad increatam: vbi oftendit quod maxima eft ddiffimilitudo imaginisad Deum.ibi: Vertóntamen canet, Similiter fecunda parsin qua Magifter intendit inuefti- gare imaginem in habitibusanimz fecundum quod pof- tibileeft, diuiditur in quatuor particulas.Prirho enim illa tangitin quibus imago Trinitatis attenditur, qua funt, Mens, Notitia, & Amor-Secundo illis pretàGis oftendit quodin hisattendituritnago propter confubftantialits- tem, ordi&em, & equalitatem. ibi: Hec aute tria, &c. Ter tio oftendit quo modo mens rationalis in contemplario- [ne trinitatis creatz proficirad videndum, & cognofcen- dam Trinitatem increatam in Vnitate, ibi: Mensitaque rationalis, Quarto vero breuiter recolligit qua fupra funt ldemonftrata,ibi: Quapropter iuxtaiflam coufiderationem.
Imago Dei tamen permanet. Dub. VIIL ConrnR A: Hocobijcitur auctoritate Pfalmi: Do-|bÁl;; [mine in ciuitate imaginem eorum ad nihilum rediges.
RssP.Imago dicitur dupliciter. V no modo quantum ad fubftandale effe;& hocrefpicit trinitatem potentiar & erdinem,& zqualitatem,& fic femper permanet.Ali modo prout fupra effe addit bene efi. vt decorem, & honorem, & hocpoteft perdi.Quia homo cum in hono-|Pf.&.14 re eflecjnon intellexit. | Memoria vero dicitur ad aliquid. Dub. IX...Obijcitur: Ergo Memoria, Intelligentia, & Voluntas]. funt in przdicamento relationis. Ir E w quaritur quare mens dicitur magis ad fe,quà uid intelligentia.
R £s » Dicendum quod diciturad aliquid dupliciter.|. vel proprie, & per fe,ficut Pater, & Filius:vel ratione ali- cuius ànnexi,quia habetrefpectum annexum, & ínclina- tionem,& (ic memeria dicitur ad aliquid,quia innatum|: habet refpectüm ad memoriale: fimiliter intelligentia ad intelligibile, & voluntas ad volibile, & hzc obiecta adinuicem habent refpedum. Et fic patet obiecto.
A » illud quod quaritur de menre,dicendum quod mens dicitur 2b acu effentiali:propterea eft intelligendü quod quo eft;poréft intelligi in quantum dat animaeffe generaliffimum, '& fic dicitur effentia. Vel inquantum ; dat effe generale, & fic dicitür vita: quia anima eft ingenere viuentium.Aut inquantum dar effe fpirituale,& fic dicitür mens. Mensenim non dicitür, nifi quod viuit vi- ta intelle&iua. Vel anima infe dicitur effentia, vcactus corporis, vita: vt perfectibilis à Deo,mens.
In illa vero fumma Trinitate.&c.. Dub. X.
InnuitMagifter, quod tres períonz non funt vnius , CowrR A:Videtur dicere falfum. Quia cum finr vnius effentiz, & effentia (it Deus: ergo funt vnius Dei.Si dicas quod non fequitur: ego quzro, quare non conceditur quod tres perfonz funt vnius Dei. Si dicis quod o» hoc,quod obliquus notat diuerfitatem: ergo cum eflen- tianon fit diuerfa à perfona,non poteft dici,tres perfonz funt vnius effenti2. | R zs?. Dicendum quod generatus aliquando cori ftruitur in ratione poffetfi onis, vt fi dicatur,bos Perri,vel Ioannis: aliquando ex vi declarationis,vt mulier egregi£ forma: aliquando intranfitiue, vt creatura falis.Intránfi: tiue, conftruitür penerale cum fpeciali,& fic poteft dia fubftantia, vel perfona Dei.Ex vi declarationis effentiz, .|vtimportans formam per modumformz,& fic dicuntur tres perfone vnius effentic:quia ergo quàido dicitur,tres 'perfonzíunt vnius Dei, Deusnon fi gnificat nec per mo- dum formz,nec per modum [pecificantis,ideo 'ntelligi- tur permodum poffidentis,vel principiantis,& ideo fime pliciter eft falfa.
(0 Vtexm4 l| |.
e vu niani tmp it T . Dars IL Art. I.
ng i | Vt ex maxima parte fit diffimili.. Dub. XI. ini | CoewrTR A:Hocvidetur falfum, Quia imago eft fi- ih i | militudo expreffa: ergo fi maxime eft diífimilis, non eft x imago. Hue | R Es P. Dicendum quod eft expreffio fimpliciter, vel M in genere. Si ergo loquamur decxpreffione fimpliciter, "m;! fic dico,quod anima rationalis ig E valde fimilis Deo. Try Siautem loquamur in gehere creature, quiatantum cx- tni |primit, quantum poteft natura creata.fic dicitur valde fi- um milis,& expreffa imilitudo Dei s,& expreffa fimilitu oDei. b Si due effent, vel vterque infufficiens effet. PW Dub. XII. Tig;: Drac: CoN TR 4: Quia fecundum viam iftam monftrari nl poffet quod non fit ni(i vna perfona. REs». Dicendum Mari in perfohis non poteft effe 1 fuperfluitas: quiain eis eft vna füfficientia. Vndefivna M tcc & omnes. Sed non poteft ibi effe aliqua ie Jinfüfficientia, quia nihil plus habent tres,quam vna.Scd dis. fieffent duz e(Tentiz,duz cffent fufficientiz: & quzlibet aman perfe effet fafficiens.Si autemaltera cum altera,quxlibet mai a elfetinfufficiens, & ita patct quod non eft fimile de dua- ndn s buse(fenrijs, ficut de duabus períonis. lon; 7; kt vidit, quia eb/que fapientianon fit, &c, Conr 4: Secundum hoc vide [apiens fapientia genita, Rzsr.Dicendum quodifta confequentia noh eft in- telligenda immediate, fcilicet quia non eft res fa tua:eigo telligenaáuim cft ergo e(t nata cogaofcerc, eft res fatua. Sed non cí; tur quod Dater fit ARTICFVLVS I.
deer ad intelligentiam iftius partis fecun- dz, prafentis diftin&tionis quantum ad primam af-| fignationem imaginis quz eft per Memoriam, Intelli- gentiam &Voluntatem,tria quaruntur.Primo vtrum in histribus,ícilicet memoria,intelligentia,& voluntate at- tendatur ratio imaginis. Secundo de comparatione ifta- rum ad obiectum. Tertio de comparatione earum ad animam, vel (ubiectum, | QVAESTIO L Ànimaginis ratio confidat circa Tntelligentiam,Me- moriam, Gr Voluntatem.
"WVop inoranibus fimul fit, videtur. Ad rationem enim imaginis requiritur. expreffa. conformatio indillinctione: icd diltin&io in diuinisattenditur quan- tum ad tres perfonas: ergo neceffario in imagine creata attenditur quantum ad tres potentias. ttd ITEM ratioimaginis confiftitin perfecta capacitate| 4 "^4 Quia fecundum Auguftinum, co cít méns imago, quo * —jpotefteffe capax & particeps Dei: fed Deusnon capitur Funda, (meta.
A!ab anima plene nifi ametur, neque amatur nit intelliga- | tur,necincelligitur nifi przíens apud animam habeatur: fed primum elt per voluntatem, fecundum per intelli- gentiam, tertium pér memoriam:ergo,&c. " u I T £ « notitia fiue intelligentia appropriatur Filio, voluntas Spiritui fan&o: ergoaut truncata, & diminuta eritaflignatio imaginis,aut neceffe eft ponere potentiam tefpondentem Patri.
. SED contra: Ad effe imaginis requiritur repraíenta- tio indiftincioneoriginis,&ordinis:fed in iftis potentijs noneft ralisdiftin&io, quia fimul fant cum anima con- creatz,nec vna eftab alia,nec vna poftaliam: ergo in iftis non eft reperirerationem imaginis.
2. ITE M imagoeftreprafentatio fecundum exterio- rem difpofitionem, vt patet: fed iftz tres potentiz funt intimz ipíi anima: ergo inipfis non eft ratio imaginis..
3. IrE M quod fpecialiter memorianon (it de ratio-| ne imaginis, videtur, quia cum ima gofitanimzeffentia- lis,& fecundum potenttamrationatem fitin ipfa, memo- ria autem, vt dicit Philofophus, e(t (enfibilium, quia eft driff. de in brutis: ergo videtur quoa memoria non pertinetad | »em. £4 imaginem. Praeterea cum memoria fit fenfipilium, ftue |remr.c.. intelligibilium, concetnit differentiam temporis, quia eft acceptio pr:efens de prateritis: fed imago abítrahitá conditionibusfenfibilibus,& tem peralibus:ergo,&c.
4. IY EM imago attenditur in his que funt natare- cipere imaginem reformationis, fiue (imilitudinis: (ed! imago illa confiftit in tribus virtutibus Theologicis,qua- rum nulla eftin mém oria:ergo,&c.
j. IT EM quod voluntas non fit de integritate im- aginis videtur,quia dicitur inlibro de Spiritu & anima imago eft in potentia cognoícendi, fimilitudo eftin po- tenzia diligendi.Sed voluntas non pertinet ad potenri- am cognitiuam: ergo,&c.
6 Ir£M omnispotentia quz eftde imagine, debet alijs ea ari, quiaad rationem imaginis requiritur zqua- litas: fed voluntas non aequatur alijs, quia multa inctelli- gimus quz non volumus:ergo,&c.Si dicas quod non at- tenditur equalitas refpe&u obiectorum: íed refpectu actuum, vtfit fenfus, quidquid intelligo,volo me inrel- ligere, adhuc non eft verum, quia multorum memini- mus;quz nolemus meminifle,, Adoppof.
CowNcrvsro.
Ratio imaginis attenditur in bis tribus potentis, Memeris, Intelleciu, & Voluntate, cum comparatione ad y- nitatem effentie c» bluralitatem acluum.
r. Resr.adarg. Dicendum quod ficut dicit Aucufti- hus, & Magifter recitat, imago attenditur in his tribus potentijs cum comparationc.ad vnitatem effentiz,, & pluralitatem actuum in quibus eftdiftinctio & ordo, & origo vnius ab altero per modü quemdam difponendi. Nam retentio fpeciei difponit ad intelligedum,& intel- lizentia adamandum fecundum quod intelligitur effe bonum: & per hoc patct folutio ad illud quod obijcitur in illis petentijs non eft diltinctio per originem:ergo,&c.
2. ÁD illud quod obijcitur quod imago attenditur (ecundum exteriorem dilpofitionem, dicendum quod eft imago rci corporalis,& feníibilis,& hzc quia ofrertfc cognitioni per exteriora,habet Imaginé reprefentantem lecundum exteriorem difpofitionem. Eftiterum imago rei fpiritualis, qua eftintima cuilibet rei, 8 qua cogno- [citur íccundum quod virtus recollizi:urad intima, &ha-| betimaginem reprefentantem quantum ad intimas dif- pofiiones, — | | | | -. 3. Án illud ergo quodobijcitur quod memoria eft fenfibilium,dicendum quod memoria accipitur triplici- |, 2s, aj. ter. Vno modo proüt eft receptiua, & retentiua fenti-|cess smod bilium, & przteritorum. Álio modo prout eft retentiua| "emori : xdi is. da poc; det ettam prateritorum fiue fenfibilium, liue intelligibilium. E: ja jen. tertio modo prout eft retentiua fpecierum abftrahendo foluif diu.
ab omni sie difti 34 Lib. I. Sentent.
£vtt. alb.
E l'ef.Ta / T.ex Dronylto currit de alijs primis duobus modis. Primo modo me- moria fequitur fenfum, fecundo modo fequitur ipfam iritelligenriam,& voluntatem,tertio modo iced refpondet Patri. duy ES À» illud qued obijcitur quód memoria non re- * |formatur, dicendum,quod immo memoria refórmatur & quantumad ftatum viz,& quantum ad ftatum patriz. Inprimo perfpem, & hocpatet » expofitionem ÁAu- ds Doctr. |gultini fuper illud verbum Matthzi:Diliges Dominum Chr.c. 33. |Deum tuum,extorto corde tuo:id eft intellectu fine erro- fe3. — |re. Ex totaanima: ideftex voluntate fine cótradi&tionc.
dus dicit: Quia Deus eft futurus intelligentiz plenitudo lucis, voluntati multitudo pacis,memoriz cohtihuatio aternitatis. Neceftetiam inconueniens quod memoria quamuis fit prima,reformetur per dotem vltimam: quia ordo reformationis, Skdeformationis incipirà pofteriori; ordo autem formationis incipit füperiori:ideoà volun- tate incipit reformatio, &tendit víque in memoriam.
f$. Ap illud quod obijcitur quod imago eft in poten- tia cognofcendi, dicendum quod fimilitudo dicit quid gratuitum, & ideo dicitur efle per appropriationem in voluntate, fiue indilectione. Imago vero non dicit gra- tuitum:idco dicitur effe in potentia cognofcendi.V el ali- ter de imagine: quiainFilio eft prima imago, & Filio appriatur intelligentia,que eft in potentia cognitiua:ideo dicirur irhago eile in'potentia cognofcendi.
6. An illud: Voluntas nonzquaturintelligentiz,di- cendum quod voluntas prout communiter accipiturad velle, & nolle, quorum vtrumque eft actus voluntatis, benezquatur, fecundum quod dicitur Vti effe commu- nead vtrumque,ficut dicit Auguftinus: & habetur in lit- tera,quod voluntas capitillam,dum vtor,&c.Quidquid enim recordamur, vel intelligimus,in facultatem volun- tatisaccipimus ad eligendum, velad refpuendum, & i- ftud eft íecuidum quod diciractum communem volun- aatis: fed fecundum actum fpecialem quieft velle, tantü nonzquatur. De iftoeft oppofitio, quo modo fic velle non comprehendit totam voluntatem, ficut meminiffe cotam memoriam, & intelligere totam intelligentiam.
QV.ESTIO IL An imago attendatur in bis (dem potentis per cempa- tatiencm ipfarum ad Deum.
Dederesin g/dem Libris, Quaflionibur 3 eb» airticulm i» fv) $ x Qualliome cita.
iud D E potentijs in comparatione ad obietum, vtrum odi videlicet attendatur imago ineis per comparatio- "e" inem ipfarum ad Deum. Et videtur quod fic, quia co eft anima imago, quo capax Dei eft, & particeps effe poteft dng.li. 14. | Vt dicit Auguítinus: fed eftcapax quantum ad partem de Tri, c.8. füperiorem: ergo, &c.
ide s. | ITEM ineodemImagoilliusquonihil melius eft,in- quirenda e(t & inuenienda, quo mens noftra nihil me- lius habet: fed hoc,eft fuperior pars;ergo, &c.
It £M hocidem vidctur ratione: quia imago dicitur eoquod ducitin prototypum: ergo cum illud fit Deus non attenditur imago in potentijs his, nifi fecundum quod ducunt in Deum: fed per has potentias homo du- citurin Denm,dun: pereas conuertitur in eum:ergo,&c.
Ir £ x Deus eftobiectum virtutum Theologicarum inquibus confiftit imago recformationis:ergo cum idem fit obic&um vtriufque imaginis, quia vna eft ductiua al- terius, & perfectiua, propterea fi Deus eft obiedum vnius,ergo & alterius. | Adopoof| | 1* CoNTRA:Auguftinus affignat imaginemiri then- Ag. lib.o. | UC) intellectu, & amore fecundum quod anima meminit de Tri.c.4. fui, intelligitfe, diligit fe: ergo videtur qued imago attendatur per conuerfionem fuifüpraíe, — quia non eftexpreffa. dM —A mnm o: x í " ab omni differentia temporis, vtpote fpécierum innata- Á m, & hoc tertio modo eft pars imaginis:fed obietio|- Extota mente: id eft memoria fine obliuione.In fecundo| ftatu réformatur quantum ad tentionem: vnde Bernar-|n 2. Ir £M Auguftinus;Cum in natura mentis humanz | 4,,;, quarimus trinitatem, in tota querimus, non feparantes |éeTriz,, actionem temporalium à contemplatione zternorum, vttertium aliquid iam queramus: ergo trinitas imaginis attenditur fecundum actionem temporalium, & ira per conuerfionem ad inferiora.
jy. IT € M fecundum quod'anima conuertittit fupra inferiora, vel fupra fe, eft equalitas, & ordo,& origo,& omnia quz concurruntad rationem imaginis. | 4. Ire M imago eftin peccatoribus à Deo auerfis, & in illis etiam qui nullo modo poffunt reuerti, vt funt damriati: ergo ratio imaginis nonattenditur penes con- uerfionem ad Deum.
$. Ir£ M necefleeft quantum ad perfectam rationem imaginis equari cognofcentem,& co gnitum,fiue dicen- tem, &dictum:namifta duo Patrem & Filium reprafen- tant: fed in conuerfione ad Deum non eft calis zquatio: ergo, &c.
CoswCcLVY s iG.
Imago perfecta eff in anima fecundum quod conuertiturit Deit imperfecta vero fecundum quod cenuertitur fupra fe:nul- la autem prout conuertitur ad inferiora: ftd bene in ea tunceft Trinitas, i R xs r. ádarg. Ad intelligentiam predicorum,tria| - | oportet in imaginis ratione przfupponere. Primoenim imago attenditur fecundum expreflam conformitatem | adimaginatum. Secundo quodillud quodconformatu| —' | imagini, per confequens conformatur imaginato:vnde | qui videt imaginem Petri, per conféquens vidéc & Pe- crum.Tertio,quod anima fecundum fuas potentias con- formis redditur his ad qus cenuertitur, (iue fecundum | cognitionem, fiue fecundum amorem. Quoniamergo | cum anima conuertitur ad Deum, fibi contormatur,X imago attenditur fecádum conformitatem: ideo imago Dei corififtit in his potentijs qua habent obiedü Deum. Rurfum quoniamanima eft imagoDci & fecundü quoc conformatur imagini, & i maginato,ideo animaífecundü quod conuertitur fupra fe,non recedicaà conformitate, ideo imago coníiftitin his potentijs fecundum quod ha- bentanimam preobiecto.Sed cum conuerticur ad crez- turas inferiores, illis conformatur in quibus non eft im- ago Dei fed veftigium: ideo potentie anima (ecundum D quod habent inferiora pro obiectis, recedunt à ratione imaginis: quia recedunt à conformitate expreffa. Licet iraque in huiufmodi potentijs fecundum quod conuct- cuntur ad inferiora, fit reperire tririiratem, & aliquam | conformitatem: fimiliter in potentijs fenfitiuis, ficut! i. oftendit Auguftinus: quia tamen deficiunt ab expre(/a 4, r conformitate, non reperitur ratio imaginis in cis, Vnde gc Auguftinus inueftigat 1n omnibus potentiis anima tri" 9^?
nitatem, non quia in eis firimago:íed vtà rationc imag" nisexcludat. Vnde quzrens trinitatem in tota anima, quatit eam in füperiori, & inferiori parte rationis, &in fenfu.Et hoc eft quod dicitinillaauctoritate:Cuminna —— tura mentis humanz quzrimus trinitatem,in tota quz- 4up^ n rimus: non dicit quzrimusimaginem. Vnde Auguftinus tà a | 'de Trínitate:Quamuisin inferiori parte rationis inuenit,, [trinitas poffit: imago tamen inueniri non poteft. Con- cedendum eft ergo quod imafo confiftit in his potentiis fecundum quod ad animá conuertuntur: primo tamen & principalier, vcoftendunt primz rationes, fecundum| jj. uod conuerruntur ad Deum. Vnde Auguftinus his | riae dris modis aílignat imaginem: Prima eft in mente, pe sre notitia, &amore fecundum quod mens nouit, & amat fc, e ^ Secunda eft in memoria, intelligentia, & voluittate.Et en in finelibri oftendit completiffimarn rationem imaginis effe in comparatione ad Deum. 1.1. Ex hispatet refponfio ad Primum,Secundum, & Tertium:quia primum argumentü concedendum eft fecándum vero concludit quod in inferiori parte fittri- nitas:& tertium quod conformitas: fed hecíoluta funt: C etj 4. Adil- "— ———T YT Pars [I. Art. 1. Quatt. III. 35 à 4. AD illud quod obiicitur de auerfione peccato-|A |tiarum, fed potentiarum: ergo conftat quod in hominc rum. Refpondeo quod dicimus imaginem in his poten.
tiis RP n conueríionem non atualem: fed aptitu- dinalem,quz nunquam relinquit potentias:ficut gretfibilisetiam dicitur homo qui habet pedes truncatos,quáuis non gradiatur.: j. Ap illud quod obiicitur quod neceffe eft inimagi- necognofcens,& cognitum adzquari, dicendum, quod non oportet cognitum adaquari co gnofcé ti adxquatio- nereiad rem,íed fub ratione cognotcibilis. V nde tantum m eítcognitum in intelligentia, quantum reprafentatur à Rr memoria Quod autem fimpliciter adequetur non opor- E tecadzquatur tamen fecundum quod anima conuerti- turfuprafe. Vnde ratio imaginis quo ad quid, eft plus inconuerfione ad Deum:quo ad quid,eft plus in conuer- fioncanima füpra fe. In conuerfionc ad Deum eft plus, quia plus habet de ratione venuftatis, & conformitatis: inconueríionc ad fe, plus habet de ratione confübftan- 4l. Mj.
dalicatis,& aequalitatis.
.| : QV.,ESTIO III. ] An Memoria, Intelligentia, C Voluntas fintidem in | —— effentia cum anima.
1 Alexander (ems p...quaf).6;.
: Henricus Quol. 3.9. 14. ti $eetus2. Sent. ds].,G.q.1. t. Gasdasen[it 3. de amsma,g. 3. N g hom. dep. 1.8emt.di/f.3.9 1 evt. 1. E S: Mopeí| ^w E comparatione iftarum potentiarum ad animam Cv | Ns fiue ad. fübiectum, vtrum videlicet fint idem in aad 3: IT EMhocipfum videtur velle dicere Philofophus ano. |quiaidem dicit idpvidni effendi,& operandi:ergo w4 icumprincipium effenditit ipfa forma fubftantialis,prin- L^" cipi operandi ergo erit ipfa:fed principium operandi eft inis potétia: ergo potentia eft principiü eflendi:íed quia non ef principiü cffendi niíiforma fubftantialisin homine: ergo potentia & forma fubftantialis funt idem in fub- ftantia.: 4. IrzM ratione oftenditur. *Sicut materia prima eft ; omnia nata recipere per veritatem, ficanima fecundum fimilitudinem. Sed potentia materiz prima refpetu formarum fufcipiendarum non differt per eflentiam ab ipfa:ergo fimiliter videtur quod potentizanimz.Probaftantia, autaccidens. Nonaccidens:quia antecedit om- nem formam, & omnc accidens. Si (ibfantia, autergo, materia, aut formz. Praterea fi differret, illius eflet matetia capax.
j. Ir&Mformaaccidentalisnon eft fimpliciorforma (ubftantiali. Sed potentia operandi non differtà forma accidenrali,vtpotc potentia calefaciendi,non differt per effentiam à caliditate, nec potentia illuminandi ab ipfa luce: ergo fimiliter videtur quod nec potentiaanimz ab ipa anima. | 6. 1r £M T quod vnieft accidens, nulli fubftantia eft: fed ifte potentiz funt ipfi anima fübftantiales: ergo non (anteiaccidentales,&per confequens nó (unt accidétia: lergofuntfuübftantia, conftatautem quod non alia quam anima Probatio minoris,quia anima rationalis fen ibilis & vegerabilis in homine non dicit diuerfitatem fubftan- C 'rantum fitanima, haberettantum vnam potentiam:fed uo minoris, Si enim per efleniam differret, aut effet fab- | iftz differentiz, vegetabile, (enübile,rationale accipiun- | turá potentiis, & huiufmodi differentiz funt fubítancia- les: ergo & potentiz:ergo,&c. mE: CoNTRa:* Auguíünusaffignat differentiam imagi- | 4er.i5. 4 niscreatz ad. Trinitatemillam, fcilicet increatam;quia | Tnüdxr inilla Trinitate habens eftid quod habetur, hicautem IG ME habés non cft id quod habetur: ergo fi anima habet tres: potentias: ergo cflentialiter noneft illa. | Irrx Dionyfiusdicit qued in quolibet creato diffe- | 454; 4e runshactria fubftantia, virtus, & operatio:ergoin anima | amp ére- differunt fubftantia & potentia. ) dic dd IrEM Boctius: In quolibet creato differunt quo eft, pss ih &quod eft, (iue quid eft, & effe: ergo fimiliterimmo |,, multo fortius quod poteft,& quo poteft. de Tunt. Ir x Mrationibus oftenditur fic:Que differunt genere e. 4m em. differunt effentia, & vnü de altero non praedicatur effen- |"* qud tialiter: fed potentiz & anima funt huiufmodi;quia ani- jÁ diae: | ma eft ingenere fübítantia: fed potentizfunt in fecunda E [pecie qualitatis, fcilicet buurals potentiz:ergo &c. ITEM illaquorum vnum eftextra altcrum,differunt effentialiter, & fübftancialiter: fed virtus egreditur fub- ftantiam, quia operaturin obiectum quod eft extra: fed impoffibile eft quod operetur vbinon eft, fiergo virtus eft vbioperatur,&operatur extra fubítantiam cuiu(libet: ergo virtus egrediturextra fub(tantiam:ergo,&c. [rx x adhoceftalia ratio.Quia íi eadem per effentiá effentanima & potentiz, vnum non multiplicaretur nifi fecundum multiplicationem alterius: & fic cum vnum incntcaá.
hoc eft falfum: ergo, &c.
ComNcrvsro.
Potentie enime funt fubfTantiales dr funt in eodem genere perreductionem in quo eff anima: non funt ta- men omnino idem per efJentiam.
R 25». ad arg. Adprzdictorum intelligentiam no- tandum eft quod potentia naciralis dicitur tripliciter. Primo modo prout dicit modum exiftendi naturalis po- tentizin fübiecto, fecundum quem dicitur fubiectum facile, vel difficilead aliquid agendum: & fic naturalis potentia dicit modum qualitatis, & eft generaliter in fe- cunda fpecie qualitatis, vt patet cum dicitur, curfor & pugillator,quorum vtrumque dicit facillitatem, qua feuitur modum exiftendi potentiz gradi: ndi,& refiften- di fiue agendi in fübiecto. Secundo modo poten:ia na- turalis dicitur potentia naturaliter egrediés à fubftantia. Ethocpoteft e(Te dupliciter. Vno modo aliqua poten- tia cgreditura fubftantia cum accidente, vt potencia ca- l- faciendi. Ignisenim per fum fubftantiam non cale- facit fine ealiditate,& hec potentia non eft alterius gene- risquam fit qualitas à qua egreditur, vnde potentia qua eftcalefaciendi, eftin codem genere cum caliditate. Alio modo dicitur naturalis potentia quz naturaliter egredi- tur de fubftantia immediate, ficut potentia generandi quantum ad induGtionem vltimz formz,&hzc quidem non eftalterius generis cum fubftantia: fed reduciturad genus fubftantiz tamquam fubftantialis differentia. Per hunc modumintelligendum eft in potentiis animz. Nà vno modo conuenit nominare potentias animz, fecun- dum primum modum, vt dicunt facilitatem qua dicit modum potentiz exiftendi in fübiecto, ficut ingeniofi- tas, & tarditas, & hzc quidem íunt in cunda (pecie qualitatis. Alio modo conuenit potentias nominare, prout dicunt ordinem fubítantiz ad actum, qui eft me- diante aliqua proprietate accidentali,vt potentia fyllogi- zandi, quz eft in anima cum habet aditum fyllogizandi, & heceítin eodem generein quo eft (cientia fyllogizan- di, vtin prima fpecie qualitatis. Contingit iterum nomi- nare potentiasanimz, vt immediate egrediunturà fub- (tanzia, vt hec triaamemoriam,intelligentiam,& voluntatem,& hoc patet. Quia omni accidente circumícripto