extra remanebunt. Magis ergo, quia pro Ecclesiae ho- nore atque unitate pugnamus, non tribuamus haercti- (!) Libr.!IV. de Baptismo contra Donot. c. 1l. et 2. Respi- citur 1n. ipso text. Gen. 2, 8. et 10. seqq.; Matth. 16, 18. seqq. et Gal. 4, 22. seqq.
990 BREVILOQUIUM. PARS VI. CAP. VI.
cis quidquid apud eos eius agnoscimus, sed eos ar- guentes doceamus, quod ex unitate habent nec valere ad salutein, nisi ad eandein. venerint unitatem ».
Car. VI.
De Sacrumentoruim ieratione.
1. De ieratione autem Sacramentorum hoc tenen- - dum est, quod licet commune sit oinnibus Saeriunentis non iterari super eandem personain et materiam et ex eadem causa, ne fiat contumelia Sacramento (1); spe- cialiter tamen tria sunt Sacramenta, quae non Sunt ali- quatenus iteranda, scilicet. buptismus, confirmato et erdo. In. his namque. tribus imprüinitur triplex ehbara- cter interior, qui non. deletur; inter quos eharacter baptismalis retinet. fundamentum, nec alii possunt. im- primi, nisi ille primitus. imprimatur..— Unde si quis ordinatur non. baptizatus, nihil prorsus eflicitur, sed est totum de novo faciendum, quia «non intelligitur iteratum, quod constat non fuisse factum (2) ».
(!) August., l. de Baptismo conia Donat. c. I. n. 2: Nulli enim Sacramento iniuria facienda est.
(2) Innocent. Hl. in. C. Veniens (3), X. de presbytero noun baptizuto (lib. IM. tit. 3.) et. in. €. Tuae litterae (V.), X. de clericu per salium promoto (lib. V. tit. 29.). Primo loco cit. habetur etiani, quod. « baptisimus sit fundamentum omnium Sa- cramentorum », eb quod. « ante. susceptionem. baptismi nion Su- scipiatur. aliud. Sacramentum, quoniam, ubl. fundaiientum non est, superuedificari nou. polest »; ad quae verba respicitur infra circa. flnem huius cap. — De hioc cap. cfr. IV. Seut. d. 6. p. Il. per totam (praecipue q. 4. et 6); d. 7. 4. 3. q. 3; d. 24. p. II.
BREVILOQUIUM; PARS VI. CAP. VI. 991 2. Ratio autem ad intelligentiam praemissorum haec est: quia principium nostrum reparativum, Ver- bum scilicet incarnatum, licet ratione summae virtutis et sapientiae et bonitatis suae nihil agat ine/ficaciter, uihil inepte, nihil $nfructuose; potissime tamen hoc observare debet in nobilissimis suis operibus, cuius- modi sunt illa, per quae reparatur genus humanum. Quoniam ergo Sacramenta sunt de genere huiusmodi operum divinorum; hinc est, quod contumelia quodam modo fit eis, quando super eandem materiam et per- sonam et ex eadem causa iterantur; quia ex hoc osten- ditur, quod. prius dispensata fuerunt £ne/ficacta, inepta et infructuosa, contra id quod. exigebat ipsius repara- tivi principii virtus, sapientia et bonitas summa, «ae semper assistit ad operandum in illis ct per illa Sacra- menta.
9. Rursus, quoniam inter haee Sacramenta repa- rantia, in quibus est generaliter efficacia divinae vir- tutis ad. reparationem humani generis, quaedam sunt, quae tantiim. introducta sunt propter. remedia. morbo- "rum, quaedam etíam non solum ad hoc; sed. ad sta- tuendum, disceruendum et ordinandum in Ecclesia Aie- rarchicos gradus; et morbi possunt variari, expelli et iterum introduci, gradus autem Ecclesiae debent esse firmi, solidi et inconcussi: hinc est, quod Sacramenta, quae respiciunt morbos iterabiles, habent effectus tran- seuntes, ac per hoc et iterabiles ratione novae causae. Sacramenta vero illa, quae respiciunt gradus hterar- chicos et status fidei determinatos, necesse est, quod praeter effectus remediantes aliquos effectus tribuant permanentes ad graduum et statuum Ecclesiae distin- ctionem fixam et stabilem. Et quoniam hoc non potest fleri per data naturalia, vel per dona gratuita gratum 929 HBEVILOQUIUM. PARS VI. CAD, VI.
facientia; necesse est, quod fiat per aliqua sigua suli- stantiae incorruptibili, scilicet animae iucorruptibili, a principio iucorruptibili secundum conformitaten ad in- corruptibile indelebiliter et gratis ünpressa, quae cÁa- racteres appellantur; qui, quoniam nunquam.delentur, ideo nec iterari possunt, nec illa Sacramenta, iu. qui- bus huiusmodi characteres imprimuntur.
4. Postremo, quoniam triplex est status. fidei, se- cundum quem habet (ieri distinctio in populo christiano, videlicet in. acie eeclesiasticae hierareliae, scilicet sta- tus fidei genttae, roboratae et multiplicatae; secundum primum fit distinctio fidelium ab incredulis, per secun- dum (it. distinctio fortium ab in(Irmis et debilibus; se- eundum tertium fit distiuctio elericorum a laicis: hinc est, quod. illa. Sacramenta, quae. respiciunt. triplicem fidei statum. praedictum, characteres. imprimunt, per quos indelebiliter impressos semper distinguunt, ac per hoc nunquam iterari possunt. Quoniam ergo baptismus respicit statum fidei gen:tae, in quo populus Dei distin- guitur ab incredulis, ut Israelitae ab Aegyptiis; et con- fir iatio respicit statum fidei roboratae, in quo distiu- guitur populus fortis ab intirimis, sicut pugiles ab his qui ab pugnandum non sunt idonei; et ordo respicit statum fidei »ultiplicatae, in. quo. distinguitur clerus a laicis, sicut levitae ab aliis tribubus: hinc est, quod in his tantum tribus Sacramentis characteres impri- muntur.
3. Quia vero distinctio populi a non-populo esl prima et radicalis; hinc est, quod character baptisma- lis est fundamentum omuium aliorum characterum; et ideo, illo non substrato, nihil poterit. superaediticari; ac per hoe oportet de novo fieri. Si autem ille sub- sternatur, alii imprimi possunt nec unquam ulterius BREVILOQUIUM. PARS VI. CAP. VII. 995 iterandi sunt; nec Sacramenta tría praedicta, quae hos imprimunt, ex causa aliqua iterantur, et gravis de facto iterantibus debet poena imponi (4) propter divini contumeliam Saeramenti; licet alia. quatuor ex. causis di- versis possint sine sul contamelia iterari.
Car. VII.
I)e constitutione et integritate baptismi.
1. [ami nune septimo loco. restat. videre. de £nte- gritate uniuscuiusque. Sacramenti; quae. cum. sint in numero septiformi, primo dicendum est de $ntegrttate baptismi, qui est ianua aliorum Sacramentorum.
2. De?n/egritate igitur Sacramenti baptismi hoc tenendum cst, quod ad hóc, quod aliquis baptizetur vere et plene, requiritur erpressio formae vocalis, a Domino institutae (2), quae est haec: Ego te baptizo in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, Amen; absque omissioné vocabuli et sine interpositione voca- buli, absque praeposteratione ordinis supradicti et sine commutatione nominis praenotati. — Requitur etiam mersio vcl ablutio per elementum aquae in toto cor- pore, vel saltem in digniori parte, ita quod exrpressto et mersto flat ab uno et eodem et in codem temporc. — Quibus concurrentibus, sí non sit fictio in baptizaudo, datur ci gratia regenerans, rectficans et purificans ab omni culpa. — Quod ut efficacius flat, catechtsmus ct exorcismus tanquam praeparatorii praemittuntur tam ip parvulis quam in adultis; ita tamen, quod in adultis (1!) Cfr. Bonav., tom. IV. pag. 146, nota 7.
924 BREVILOQUIUM. PARS VI. CAP. VII.
requiritur fides propria, in parvulis autem suflicit fides alena (4).
5. Ratio autem ad intelligentiaur praedictorum haec est: quia, eum priucipium nostrum reparativum, Ver- bum scilicet incarnatum, tanquam perfectissimum et suflicientissimum principium reparare habeat genus hu- manum per medicamenta Sacramentorum, ita quod nihil sit in eis superfluum, nihil inordinatum, nihil etiain diminutum (2); ita disponere debuit, quod Saceramen- tum baptismi et alia integrarentur, secundum «quod exigebat sua virtus, nostra salus et eliam noster 2or- bus. — Quoniam ergo virtus nos reparans est virtus totius. I'rinitatis, quam saneta. mater Eeclesia credit in animo, confitetur in. verbo et profitetur in. signo, sub uium personarum distinctione et proprietate, ordine el origine naturali; est etiain. virtus. passconis Ghristi, qui mortuus. et sepultus fuit et die (ertlta resurrezit (5): hinc est, quod ad horum expressioneim in Sacramento, quod primum omnium Sacramentorum est, et iu quo primo et principaliter haec virtus operatur, debuit (ieri expressio Trinitatis in. distineta, propria et ordinata nominatione, quantum est de forma cominuni, licet iu tempore primitive Ecclesiae potuerit fieri $» nomine Christi (4), in quo intellectus clauditur Trinitatis. De- buit etiam fleri propria et ordinata nominatio verbi baptizandi eum trina mersione ad expressionem mortis (2) Aristot, |. de Caelo et mundo, text. 32. (c. 4.) et lil. de Anima, text. 45. (c. 9.) docet, quod Deus et natura. nihil faciunt frustra neque deflciunt ín. necessariis.
BREVILOQUIUM. PARS VI. CAP. VII. 235 Christi et sepulturae et resurrectionis post triduum factae, quantum est de congrtitate. Et quia simul ope- ratur utraque virtus et in uno Christo Salvatore, utrum- que horum debet (leri ab uno et codem simul et iu eodem tempore, propter servandam unitatem in Sacra- mento et significandam unitatem in nostro Mediatore (4).
4. Rursus, quoniam sa/us nostra requirebat in- choari per regenerationem séu renovationem ín esse gratiae conferentis spirituale esse, abstergendo £mmun- ditiam, effugando tenebras et refrigerando concuptscen- Ham, quae universaliter labefactat. omnem hominem descendentem seminaliter ab. Adam: hinc est, quod Sa- eramentum primum, quod est. regenerativum, debuit fieri in elemento, quod haberet conformitatem ex na- turali repraesentatione ad triplicem effectum praedictum gratiae inchoantis nostram salutem. Quoniam ergo aqua sua puritate 0undat, sua pervietate /um?nts est. dela- iva, sua frigiditate refrigerat; et maxime communis est omnibus inter omnia liquida: hinc est, quod Sacra- mentum regenerationis nostrae perfici debuit in elemento aquae indifferenter; quia. « omnis aqua omni aquae est eadem specie (2) », et etiam, ne aliquis propter defc- ctum elementi periculum salutis posset incurrere.
5. Postremo, quoniam morbus noster, contra quem principaliter est baptismus, est originale peccatum, quod animam privat vita gratiae et omnium virtutum rectitudine habilitante et pronum quodam modo rediit ad omne genus culpae, et traducitur aliumdc et « par- vulum facit concupiscibilem et adultum actu. concupi- scentem », redigit etiam in diabolicam servitutem ct 926 BREVILOQUIUM. PARS VI. CAP. VIII.
in potestatem principis tenebrarum (1): hinc est, quod ad hoc, quod per illud Sacramentum per contrarium sufliciens adhibeatur remedii medicamentum, congruit, in eo dari gratiam regenerantem. contra. privationem vitae gratuitae, gratiam rectificantem in septiformi vir- tute contra. privationem | virtutis habilitativae, gratiam purificantem ab. omni culpa. eontra. prouitatem ad omnem. deordinationem vitiosam.
6. Et quoniam originale peccatum trahitur aliunde et parvulum facit concupiscibilem et adultum aetu con- eupiscentem, necessaria. est adulto fides propria et poe- nilentia, sed parvulo suflicit aliena, quae scilicet est in universali Eeclesia. Quia vero baptismus debet eruere de servitiite. diaboli et de potestate. principis tenebra- rum (2) tàin parvulos quam. adultos; hinc. est, quod utrique erorcizari: debent. ad. expulsiouem — potestatis contrariae, utrique. etiam catechazart; adulti, ut, ex- pulsa caligine erroris, informentur ad. fidem; parvuli vero, ut seiaut patrini, quid eos debeant edocere, ne pro humano defectu. impediatur baptismatis Saerauien- tum, «quominus habeat (inem. suum.
Car. VIII. De integritate confirmationis.
1. De Sacramento. confirmationis hoc. tenendum est, quod ad ipsius integritatem requiritur forma vo- (1!) Respicitur. Col. 6, 12. — Praecedens sententia, quae etiam paulo inferius recurrit, est Magisu'i Sent, H. Sent. d. XXX. c. 9. Cfr. Hugo a S. VicL, Sum. Sent. uw. 3. c. PF. etl. de Sa- crüin. p.. Vll. c. 3l.
(2) Col. 1, 13: Qui eripuit nos de potestate. tenebrarum et trünstulit in. vegnunmi Filii dileclionis suae.
BREVILOQUIUM. PARS VI. CAP. VIII. 991 calis, quae secundum morem magis communem haec est: Signo te signo crucis, confirmo te chrismate sa- lutis, in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti. Amen. — Requiritur etiam chrisma, quod conf(lcitur ex oleo olivarum et balsamo, de quo cum per manus episcopi signum crucis fronti imprimitar sub praedicta forma — verborum confirmationis, suscipitur Sacramentum; per quod confirmatur homo ut pugil.ad nomen Christi audacter et publice confitendum (4).
2. Ratio autem ad intelligentiam praedictorum haec est: quia reparativum principium nostrum, Verbum sci- lieet. incarnatum, sicut. aeternaliter conceptum est. in corde Patris et. temporaliter in. carne sensibiliter ap- paruit homini, sic neminem reparat, nisi ipsum et corde credendo concipiat et creditum exterius confitendo dc- promat confessione debita; huiusmodi est confessio ve- ridica veritate plena, quae non tantum est veritas spe- culativa, verum etiam practica. Haec autem est, in qua non tantum est « adaequatio intellectus, sermonis et rei (2)», verum etiam, in qua totus liomo veritati con- formatur secundum intelligentiam rationts, secundum complacentiam voluntatis et secundum adhaerentiam virtutis, ut sit ex (otro corde, tola antma et tola mente (3), sit ex corde puro, conscientia bona et fide non ficta; et talis est confessio integra, placida et tntrepida - ut sit tntegra ratione eius, de quo est; péactda rationc eius, coram quo (it; sntrepida ratione eius, a quo fleri habet illa confessio. Quoniam ergo ad hoc homo pu- (!) Vide IV. Sent. d. 7. per totam.
(9) De hac veritatis delinitione cfr. Donav., tom. I. pag. 707, nota 5.
998 BREVILOQUIUM. PARS VI. CAP. VII.
sillanimis non est idoneus, nisi per manum supernae gratiae confirmetur; ideo ad hoc Sacramentum contir- mationis fuit divinitus institutum tanquam. immediate sequeus baptismutu.
3. Quia vero « (inis imponit necessitatem his quae sunt ad (inem (4)»; ideo integrari debet hoc Sacra- mentum secundum exigentiam confessionis praedictae et suarum conditionum, trium videlicet. praedictarum. Primo ergo, quoniam. eonfessio haee. debet esse. $n/e- gra; el integritas confessionis non est, nisi «quis con- fiteatur Christum verum hominem pro hoininibus eru- cifixum, eundemque verum Dei Filium incarnatum, in Trinitate Patri et Spiritui saneto. per omuia coaequa- lem: hinc est, quod in forma vocali non tantum (lt expressio actus eonfirmandi, verum etiam ipsius signi vrucis et nominis beatissimae Trinitatis.
4. Amplius, quoniam confessio debet esse plucida ratione eius, coram quo (it, et fieri habet coram Deo et hominibus (2); et Deo uon potest placere, nisi adsit lumen intelligentiae e nilor conscientiae, nec proximo, uisi adsit odor bonae famae et vitae. honestae: ideo ad horum designationem inu elemento exteriori connnisce- tur. oleum olivarum, quod est. nitidum, et. balsamum, quod est odoriferum: ut per hoe signifleetur, quod confessio, ad quam hoc Sacramentum ordinat et. di- sponit, coniunctum debet habere norem conscientiae et intelligentiae cum suavi odore tam vitae quam fainae, ne contrarietas aliqua sit inter linguam et conscientiam, (1) Secundum Aristot, Il. Phys. text. 88. seqq. (c. 9.).
(2) Cfr. Mauh. 10, 32. — De siguiflcatlone olel et balsami cfr. verba Hug. a S. Vict. e&t Innocent. Hl. allegata. tom. IV. Donav., pag. 167, nota!. et pag. 593, nota 2. seq.
BREVILOQUIUM. PARS VI. CAP. )X. 990 vel inter linguam et famam, propter quam talís confessio non acceptetur ab homine nec approbetur a Christo. 3. Postremo, quoniam talis confessio debet esse intrepida, ut nec. pudore nec timore dimittat quis di- " cere veritatem, nec tempore persecutionis ignominio- sam mortem Christi in cruce confiteri publice formidet quis vel erubescat, praecipue horrens incidere in con- similem poenam et ignominiam passionis; et huiusmodi timor et pudor potissime. apparet in facie et maxime in fronte: ideo ad omnem verecundiam et formidinem propuisandam et manus poltestativa. imponitur, quae confirmet, et cruz fronti imprimitur, ut non erubescat eam publice confiteri nec formidet pro confessione no- minis Christi, si opus fuerit, quantamcumque poenam vel ignominiam sustinere, tanquam verus pugil unctus ad proelium et tanquam miles strenuus, férens in fronte regis sui signum et crucis eins triumphale vexillum, eum quo paratus sit penetrare hostium cuneos sectt- rus. Non enim potest crucis glorin. libere pracdienri, Si crücis poena et. ignominia formidetur, iuxta quod sanctus dicebat Andreas: « Ego, si crucis ignominiam expavescerem, crucis gloriam non praedicarem (4) ».
Car. IX. De integritate eucharistiae.
4. De Sacramento eucharistiae hoc. tenendum est, quod in hoc Sacramento verum Christi corpus et verus (!) Passio S. Andréae, apud. Surium, listor. seu vit. San- ctor., tom. XI. pag. 745, $ 4; et apud Galland. Biblioth. (tom. I. pag. 155, c. &.). — Superius respicitar 3. ant. |. Noct. festi S. Martini (14. Nov.): Hostium cuneos penetrabo securus (ex libro, cul titulus. Liber. responsalis, inter opera. S. Gregori).
950 BREVILOQUIUM. PARS VI. CAP. IX.
sanguis non tantum significatur, verum etiam veraciter continetur sub. duplici specie, panis scilicet et viui, tanquam sub uno, non. sub duplici Sacramento; lioc autem est post consecrationem sacerdotalem, «quae. flt iu prolatione vocalis formae a Domino institutae; super panem scilicet: Hoe est corpus meum; super vinum vero: Hic est calix sanguinis mei. Quibus verbis cum iutentione conficiendi a sacerdote prolatis, transsub- stantiatur utrumque elementum secundum substantiam iu corpus et sanguinem lesu Christi: remanentibus spe- ciebus sensibilibus, in quarum utraque continetur (ota- liter, non circumscripülbilüer, sed sacramentalter totus Christus. — In quibus etiam proponitur nobis ut cibus, quem qui digne accipit, non. solum saeramentaliter, verum eti;m per fidem et caritatem spiritualiter man- ducando, corpori Christi inystico magis iuncorporatur el in se ipso reficitur et purgatur; qui vero indigne accedit sudicium sibi manducat. et bibit, non ditud- cans sanctissimum corpus Christi (4).
3. Ratio autem ad intelligentiam praedietorum haec est: quia principium nostrum reparativum, Verbum scilicet incarnatum, et su/ficientissimum est in. virtute et sapientissimum in sensu; ideo sic nobis contulit Sa- eramenta, secundum quod. exigit sapientia et sufficien- (iu sua. — Et quia su/ficientissimum est, ideo in lar- giendo medicamenta morborum et clarisinata. gratia- rum non tantum instituit. Saerainentum, quod. nos in esse gratiae generaret, ut baptismum, et genitos augi»nen- (aret el roboraret, ut. eonfiriuationem, verum — etiam quod geuitos et augmentatos. enutriret, ut. Saeramen- (1!) Epist. |. Cor.!1, 29. Ed. 1 cum Vulgata. corpus. Do- mini. — De eucharistia agitur IV. Sent. d. 8-13.
BREVILOQUIUM. PARS VJ. CAP. IN. 351 tum. eucharistiae; propter quod haee tria Saeramenta omnibus dantur, qui accedunt ad (idem. Quoniam ergo nutrimentum nostrum quantum ad esse. gratuitum at- tenditur in unoquoque fidelium per conservationem de- volionis ad Deum, dilecifonis ad proximum et de/ecta-- tionis intra se ipsum; et devotio ad Deum exercetur per sacrificii oblationem, dilectio ad proximumn per unius Sacramenti: communionem, et delectatio intra se ipsum per viatici refectionem: hinc est, quod princi- pium nostrum reparativum istud Sacramentum eucha- ristine dedit in sacrifictum oblationis et Sacravientum communionis et viaticum refectionis.
9. Quia vero principium nostrum reparativuim non tantum est suflicientissimutn, verum etiam saptentissi- :»um, cuius est omnia agere ordinate; ideo sic dedit et disposuit nobis sacrificium, Sacramentum et viati- cum exhibere, secundum quod. competit. tempori gra- liae revelatae, slatui viae et capactlati nostrae. — Primo igitur, quoniam (empus gratiae recelatae requirit, quod jam non. offeratur. ob/rtto. qualisenmque, sed pura, pli cida et plenaria (1); et nulla alia est talis, nisi illa «quae fuit in cruce oblata, scilicet Christi corpus et sanguis: hinc est, quod necessario oportet in hoc Sacramento non tantum figurative, verum eliam veraciter corpus Christi tanquam ob/attonem huic tempori debitam con: tineri. — Similiter, quia tempori gratiae consouat, «quod. Sacramentum communionis et dilectionis non. tantum sit communionem et «dilectionem significans, verum etiam ad illam inflammans, ut « efficiat quod figurat (2) »; (2) Quo loquendi modo wtitur secundum. Augustinum. Ma- gister Sent, In lit. IV. Sent. p. IV. c. I.
23523 BREVILOQUIUM. PARS VI. CAP. IX.
el quod maxime nos inflammat ad dilectionem inutuamn et inaxime unit membra est unitas capitis, a quo per vim amoris diffusivam, unitivam et transformativam manat in nos dilectio mutua: hinc est, quod in hoc Sacramento continetur verum Christi eorpus et caro immaculata ut se nobis dilfundens et nos invicem unieus el in. se transformans per ardentissimam caritatem, per quam se nobis dedit, se pro uobis obtulit et se nobis reddidit et nobiscum. evistit usque ad finem mundi (1). — Per huuc etiam inodum refecttó. competeus | statui gratae est refectio spiritualis, communis et salutaris. lefectio autem spiritus est. verbum vitae (2), ae per hoc refectio. spiritualis spiritus 1n. carne est. Verbum incarnatum seu caro. Verbi, quae eibus est comritinis et saéutaris, quia, licet sit una, omnes tamen salvantur per ipsum. Quia ergo nou est dare alium cibum spiri- Lualem, communem et satlutiferum misi ipsum verum :hristi corpus; hine. est, quod necesse est, ipsum iu lioc Sacramento veraciter esse eontentum, exigente lioc perfectione sacrifici placativi, Sucramenti unitivi et via- lici refectivi; quae debent esse in. tempore novi testa- menti et gratiae revelatae et. veritatis Christi.
4. Rursus, quia sidus viae non coinpetit Christum aperte videre, propter. velamen aeuiguatis et propter meritum (idei; nec convenit Christi carnem. dentibus altrectare et propter horrorem cruditatis (5) et immur- talitatem ipsius corporis: ideo necesse fuit, corpus et sanguinem Christi tradi velatum saeratissimis svmbolis (1) Mali...98, 20: EL ecce, ego vobiscum sum etc. Tit. 2, 014: Qui dedit semetipsum pro nobis, ut nos redimeret etc.
(3) Cfr. IV. Sent. lit. Magistri, d. XI. c. 3.
BREVILOQUIUM. PARS VI. CAD. IX. 9353 et similitudinibus congruis et expressis. Et quoniam nihi! magis est idoneum ad refectionem quam cibus panis et potus vini; nihil est etiam magis idoneum ad significationem wnitatis corporis Christi veri et mystici, quim panis factus. de. mundissimis granis et vinum expressum (e purissimis acinis in unum collectis (1): ideo suli his speciebus magis quam sub aliis debut Sacramentum istud exhiberi. Et quia Christus sub illis speciebus esse debebat non secundum mutationem factam in ipso, sed potius in eis; ideo ad prolationem duplicis verbi praedicti, in. quo insinuatur existentia Christi sub speciebus illis, fit. conversio substantiae utriusque in. corpus et sanguinem, remanentibus solis accidentibus tanquam signis ipsius corporis contentivis et ctiam expressivis; 5. Quia vero corpus Christi beatum et gloriosum non potest dividi in. partes suas nec separarí ab anima neque à Divinitate summa; ideo sub utraque specie est unus. Christus et totus et indivisus, scilicet corpus et anima cet Deus; ac per hoc utrobique est unum et simplicissimum Sacramentum continens totum Christum. Et quoniam quaelibet pars speciei significat corpus Christi; hinc est, quod totum sic est in tota specie, quod in qualibet eius parte, sive sit integra, sive di- visa; ac per hoc mon est ibi ut cireumseriptum, ut oc- eupans locum, ut. habens. situm, ut. perceptibile per aliquem sensum corporeum et. humanum, sed omnem latens sensum, ut fides habeat locum et meritum. Pro- pter quod etiam, ut non deprehendatur, accidentia illa babent omnem operationem," quam etiam habebant (f) Secundum August., in loan. Evang. tr. 96. n. 17. Cfr. IV. Sent. lit. Magistri, d. VIll. c. 7.
934 BREVILOQUIUM. PAHS VI. CAP. IX.
prius, licet sint. praeter subiectum, quamdiu intra se continent Christi corpus; quod quidem est, quamdiu durant in suis proprietatibus naturalibus et sunt idonea ad. cibandum. x 6. Postremo, quoniam capacitas 210stra ad Christum eflicaciter suscipiendum uon est in. carne, sed in spi- ritu, non in ventre, sed in mente; et ineus. Cliristum non attingit nisi per cognitionem et amorem, per fldein et caritatem, ita quod fides illuminat ad recogitationem, et caritas inflammat ad devotionem: ideo ad hoc, quod aliquis digne accedat, oportet, quod. spiritaliter. co- medat, ut sie per recogitationeim | fidei masticet, per devotionem amoris suscipiat; per quae non in se traus- foret Christum, sed. ipse potius traiiciatur in eius my- slieum eorpus. — Propter. quod manifeste. colligitur, quod. qui tepide, indevote et inconsiderate. accedit. 2u- dicium. sibi. manducat. et bibit (4), quia. tanto. Sacra- mento contumeliam facit. Et ideo consilium est his qui se sentiunt iminus mundos mente, vel carne, vel etiain iudevotos, ut differant, quousque parati ad. esum verl Agni mundi, devoti et cireumspecti accedant.
1. Propter quod etiam hoe Sacramentum praece- ptum est. celebrari. eum solemnitate. praecipua tain quantum ad /ocum quam. etiim. quantum. ad. Leziius et quantum ad verba et orationes et quantum. ad. ve- stimenta in. celebratione Missarum; ut tin ipsi.sacer- dotes confleientes quam etiam suscipientes percipiant gratiae donum, per quam purgentur, illuminentur, perficiantur, reficiantur, vivificentur et in ipsum Chri- stum per exeessivum amorein. ardentissime — transte- rantur.
DREY. LOQUIUM. PARS VI. CAP. X. 955 Car. X.
De integritate poenitentiae.
4. De Saeramento poenttentiae hoc. tenendum est, quod ipsa est « secunda tabula post naufragium (1) », ad quam naufragans per mortale peccatum recurrere potest, quamdiu est in statu praesentis vitae, quando- cumque et quotiescumque divinam clementiam voluerit implorare. — Ipsius autem partes integrales sunt con- ([ritio in animo, confessto in verbo et satisfactio in facto. Ex quibus tunc poenitentia integratur, cum peccator omnem mortalem culpam perpetratam et facto deserit et verbo accusat et animo detestatur, proponens nun- quam iterare peccatum. — His autem debito modo concurrentibus cum absolutione faeta ab eo, in quo est ordo, clavis et iurisdictio, absolvitur homo a pec- cato et reunitur Ecclesiae et reconciliatur Christo, me- . diante clave sacerdotali; per cuius etiam iudicium non tantum habet (leri absolutio, verum etiam exconmuni- catio et relaxatio, quae proprie habet fleri ab episcopo tanquam ab Ecclesiae sponso (2). i 9. Ratio autem ad intelligentiam praedictorum haec est: quia principium nostrum reparativum, Verbum scilicet incarnatum, co ipso «quod. Verbum, fons est ve- ritatis et saptentiae; eo ipso quod incarnatum, fons est ptetatis et indulgentiae: ideo debet reparare genus humanum per medicamenta Sacramentorum, et prae- cipue contra praecipuum morbum, qui scilicet est pec- (!) Hieron., Epist. 130. (alias 8.) n. 9. - (2) De Sacramento poenitentiae agitur IV. Sent. d. 14-99.
9230 BREVILOQUIUM. PANS VI. CAU. X.
catum inortale; iuxta quod. decet pontificem pium, sne- dicum peritum et tudicem aequum; ut sic in cura- tione nostra appareat Verbi incarnati summa c/ementia, summa prudentia et summa tusitiia.
9. Primum igitur, quoniam in curatione nostra à mortali culpa per poenitentiam apparere debet ipsius Christi ponüficis piissimi summa clementia; et summa clementia Poutifieis superexcedit omnia peccata hu- mana, qualiacumque et quantacumque sint et quoties- cumque fuerint perpetrata: hinc est, quod peccautes suscipere ad veniam est ipsius Pontificis clementissimi, non semel nec bis, sed quotiescumque suppliciter im- ploraverint clementiam Dei. lt quod divina. elementia tune vere et suppliciter imploratur, quando intervenit poenitentiae lamentum; et ad hoc potest homo conver- tere se, quamdiu est in statu praesentis vitae, quia ver- tibilis est in bonum et in. malum: hinc est, quod quan- tumcumque et quandocumque et quotiescumque pecca- tor peccaverit, ad poenitentiae Sacramentum potest ha- bere refugium, per quod sibi flat remissio peccatorum.
4. Rursus, quia in curatione nostra debet manife- stari ipsius Christi peritissimi »iedicí summa prudentia; et prudentia medici est in adhibendo remedia contra- ria, per quae non. tantum morbus auferatur, verum etiam praescindatur eausa; eum peccetur in Deum de- lectatione, consensu et perpetratione, scilicet corde, ore et opere; hinc est, quod prudentissimus Medicus instituit, ut contra deordinationem peccatoris secundum vriplicem.— vii, scilicet. affeetivam,' interpretativam et operativam, quae (it per delectationis. complacentiam occultam, esset reformatio pocnitentis secundum tripli- cem viin praedictam per doloris poenttentiam conce- ptam in corde per compunctionem, expressam in ore BREVILOQUIUM. PARS VI. CAP. X. 951 per confessionem, consummátam in opere per satisfa- clionem. Et quia omnia peecata mortalia ab uno Deo avertunt et uni gratiae opponuntur et unam principa- lem hominis rectitudinem pervertunt; hinc est, quod ad hoc, quod poenitentiae medicamentum sit suflicien- ter ex suis partibus integratum, necesse est, quod poe- nitentin habeatur de omnibus peccatis et quantum ad praeteritum per displicentiam de perpetratis, et quan- tum ad praesens per cessationem de perpetrandis, et quantum ad futurum: per propositum nunquani recidi- vandi vel in idem, vel in aliud genus peccati (1); ut sic totaliter recedendo a culpa per poenitentiam divina gratia. suscipiatur, per quam obtineatur venia omnium peccatorum. | 5. Postremo, quia in curatione nostra maníifestari debet ipsius Christi iudicis recta tustitia; et ipsius in propria persona non est iudicare ante iudicium wlti- mum et finale: ideo ad particularia iudicia ante finem iudices debuit constituere. Et, quia iudices isti inter Dewn offensum et hominem.offendentem sunt quasi intermedii ut proximi Christo et praepositi populo; Do- mino autem illi praecipue sunt proximi et familiares ratione officii, qui sunt eius praecipue ministerio con- secrati, scilicet sacerdotes: ideo omnibus in sacerdo- tali ordine constitutis et so/ts datur potestas. duplicis elavis, scilicet clavis sctentiae, ad. discernendum, et cla- vis, quae est potestas (1gandi et solvendi, ad diiudican- dum et absolutionis beneflcium impendendum.
6. Quia vero propter confusionem vitandam non quilibet cuilibet est praelatus in Ecclesia militante, cum (1) Cfr. IV. Sent. d.!4. p. I. dub. 4, ubi sub hoc triplici respectu explicantur diversae definitiones poenitentiae.
e 938 BHREVILOQUIUM. PARS VI. CAD. X.
ipsa hierarchia ecclesiastica debeat esse secundum po- testatem | iudiciariam ordinata; ideo liaec potestas /i- gandi et solvendi concessa est prino wni primo et. sumnuio sacerdoti, eui collata est tanquam summo ca: piti potestas universalis; et deinde secundum particu- lares Ecclesias dividitur in partes, ita quod primo in episcopos et deinde in presbyteros descendit a capite uno. Ideo, licet unusquisque sacerdos habeat ordinem et clavem, ad eos tamen usus clavis tantum se exten- dit, qui sibi ordinarie sunt subiecti, nisi sibi ab eo qui habet iurisdietionem ordinariam, committatur. Cum vero illa iurisdietio principaliter sit in capite summo et deinde in episcopo et postremo in sacerdote curato; potest quidem a quolibet horum coinmitti alteri,. sufficienter quidem ab infimo, magis a medio et mnaxime a supremo.