PrOpter multitudinem litterarum] Vocet eao trea Tidentnr a glotsa. Erat io Pal. «fiiarto aititudinem, GnuT. MS. propter alti" tudinem litterarum, Grabt. Verba Graiero de glotaa suipecia ez- puDXii Sch. propierea^ qood iia dicitar, iam ineat auperioriboa: quoniam satis huius votuminis magnitudo crevit. Ac Tidebaotor i»ia: propter m, litt, Scfa. ab ioterpolatore aumta «x Cic. de Idt.
Sed ei quo haec tardius, quam studes] Ett • pl«ritqne Pall. item Fabr. ei fir., aliae edd,: Sed si quidem haec tardius, Grut. Erfuri. quoque et Oultb. si quo aiteruot» ut cl Lamb. editio. Veruoi in Erruri. omissom qooque ett sed, et loiua locoi aic acribitor: 3i quo tardius hraec, quae studes, absolventur; rectiua mea ieoieoiii^. Jiaec, quaestudes, tutit baec, quibua nuoc incumbii, ior quibus nuuc veisaris. Cic. Orat. pott red. [ in Sco. c. 6.] cum vero litte" ras studere incipit, Sed exeropla patiim obria. Vnlgatnm quam studes, pro quain cupi«, detideras» Laiioae anrea reapnnnt. Grast. MS. Traiect. a maon pr. ita, nt in coniestn ed. Gronov. babetor, sed emendatom manu sec. hoc pro haec, ct absolvetur pro aksol- ventur, Boaic Si quo iardius haec, quam studes. Ita mei omnea.
fflatoTabimiis, et quod pegotio diminntnm fiierity exae«- qoabirons industria: ut pro tuo in nos of£cio et nostro in te studio munus hoc ' accumulatissime taae largiamur Tolnnlati., \ LIBER SECUNDUS.
In primo libro, Herenni, breviter expdsuimus, qults can^ sais recipere oratorem oporteret, et in quibus officiis artid ct EUd. pp.^ omI quod « MHiol. «ssDlet guo. Vom. II. in aliquo. Tnlga /laec tardius, Oao. Sed 41 tardius «criptit Sch. omissa t. quo, ad eviuodam ingnitam dictionit Rrnphiboliam. L.
Quod n»s;otio diminutum] Itlrrurt. et Lamb. «d. quod negbtio dminutum juerit, Jkleui codex: quod d€ negotio diminutum fuerit» G&AXT. Leid. I. deminutum, i)uD.
Exaequabimue industria] Sic omuei quidem habent libri, prae* .lcraoom et alterum^ io 4|uiboi acripium est, exsequemur: aed Ie-> gniflam piito, exsarciemt^f id est reparabimns, Ulitur koc verbo et Q. Tallins [De Peiit. cons. 13.] aliis te id rebus exsarturum eeee permadeas, et Tereut. Heauiont. [I, 1 > 90.^] nisi eos, gui opere nittico faciundo factle sumtum exsarciant suum. Lam bik. MS. exe.* quemur industria, Erf. exequemur industriae. Gkast. MSS* quin- qna: industrie. Oud.
Munus hoq accumulatissime] Liber nnoi manatcr. habet, ac- cwraiissime', ego nihil muto, Laih. MS. munus hoc acmrotissime» G&AST. Leid. JV. accommodatissime, Oud.
CAP. I. Bt in quibus ofjiciis elaborare, etc.] Sic restitui» ^cUta Toce artis f qwae fuerat inepte incuicata ab iis, qui scriptom Kperisseiit in qoibosdam libris, elaborare are,' cum tres postreraae htcrae bnias verbi a librario aliud agente essent iteratae» ex are <euQ factnm est modo arte, modo aperte, nunc artis, nunc parti'» iea, atque ita luc iocus depraratus est.^ Officia antem 'oratoris in- Idlige inveoliouem, disposiijoMem, elocuiionem, etc. Lamb. Deiet A^u Lambinua. Ego nou ansim^ neque Tariant libri Teieres: nisi ^«od in dnobus andio reperiri partibus artis, quod eiiam ipsum non ^plioei, alteram tamen resiat io Pali. sezt. Gbutbr. Poteaoi codex valgaum reiinet, aed Erfort. partibus inserit: in quibus partibu€ oficiis artis elaborare. Forte [forlasse] acripsit auctor homm Rhe- toncoiom: in quibus partihus officii artis elaborare conveniret» GaABv. Voas. I. in quious partibus officia pel officiis artis. Margo Lead. II. in quib^s partibus officia artis* YoM.iXL in quibuspar^ H 5« RHETORICORUM H 5« RHETORICORUM elaborare conTemret, et ea officia qua ratione facillime conseqoi posset Verum qnia neqae de omnibus rebus 48 simul dici poterat, et de maximis primum scribendum fuity quo ^etera tibi faciliora cognitu yiderentur; ita nobis placitum est, ut ea, quae di£cillima essent, potissi- mum scriberemus.
Causarum tria sunt genera, demonstratiTum, delibc- ratiyumy iudiciale; multo difficillimum est indiciale, ergo id primum absolvemus. Hoc et priore libro egimua, cum tibtu officia, Leid. III. in g. partibus officii^ lAibi ojbq displicet: in q» partibus officia artis elab, Anct. de Corr. Eloq. c. 9. digaum aliquid elahorare, Adi ad Suetoa. Aug. c. 64. nihil aeque elabora-' pit* Otro. Ut Ondendorpiut volebat, iu txbibet Cod. Aog. «pad Scb« Scd uoice vera ett Lambini raiio ^ quum Tocei partibus eC itrtie nt gloMemalft siilis se prodaut. Utramque Tocem reiecit ctiam. Scb. L, Pacillime consequi poeeet, ] Erfurt. faciUime consequi poseii, OaAsT.
Ferum quia neque de omnibue rebus etc.] Sic Pall. «t Tett* edd. niti quod Pal. pr. nou adtit rebusj qniim Tocem nec requi- ram. Vnleati b«die: perum quod neaue etc, Gruter. Sic Pall. «t mena cod. omitta Toce rebus, Sed Lrf., Put. cum pleritque edd.: perum quod neque de omnibus, Grakt. Rebus recte expuosii Scb. Xto Voaa. t. 11. Leid. IV. quod non eto. Ouo.
De omnibus rebus simul dici poterat, et de maximis primum scribendumfuit.l Erfurl. de rebus omnibus simul dici poterat, et de maximis rebus primum scribendum fuit, Puieau. de omnibus simul dicipoteratf et de maximis rebfis primum scribendum fuit, G&ABT. Aebus pott T. maximis adduiit MSS. O. et Edd. pp. Co-' pnla €t Mie maximis deetl Leid. III. Oud.
Jta nobis placitum est] Leid. III. IV. itaque, Oud. Sic qno- qne Ero. in snis quibuidam. Sed ita beue te habere \ideruDt Ern. ei Soh. Refrriur enim ita ad tcqntns ut, boc aentn: placuit no^ his rem hoe modo tractare, ut eio. L.
Potissimum scriberemus'} Lamb. ed. potissimum conscribere^ mus. Vott. 1. III. Leid. IV. Edd. pp. conscriberemus. Vota. II. scriberentur, Oud.
Causarum tria sunt genera] Lamb. ed. eausarum igiiur iria sunt genera, Grabt. Causqrum itaque Cod. Aug. apnd Scb. In aeqq. j>ro tt. muUo diJficiUimum est iudiciale Scb. ex Ed. ai. liy^k. recepit quod muUo difficiUimum est s qnod a correctore mi- hi eate Tideior. L.
Uoe et priore libro egimus.] SicGulielmiani, tic Pall., aic tdd. Tatl. Nam receniea praepotiia vocola: U e hoc eic, GanfBR. Lxmb. «I nonnullat aliat edd.: de hoc et priore libro egimus, Erfurt.: Uoc stpriore Ubro, de oratoris officiis, Grabt. Codcx ZniccaT. eibibet: hoc et in priore libeUo egimus, Cuiut lectionea codicis qnom ad calcem reiecerimut, bic eat tantnm pancittiniit eommemorabimutf qnae aliquld momenli babere Tlileaulnr in lectione Tulgala indi- canda. L, 1> ii^^J^i^ qtiinque oratoris officiis tractaremus.] Haud aecns Fali., Gul.j vetu fdd., nam mtdiae aeiaiis: cum de oratoris offtciis A» HERENNIUM Lib. II. Cap. i. 57 it quinqae oratoris officiis tractare^inuSy quorum iiiv^nlio ' et primay et difficillima est: ea quoqae nobis erit lioc in Jibro propemodum absoluta, et parvam partem eius in tertium Yolumen transferemus. De sex partibus orationis primum scribere incepimus. In primo libro loquuti su-^g mos de exordio, narratione^ divisione, nec pluribus vertractabamus. Gkuter. Erf. de oratoris officiis quinque, inventiOf reliqui» omnibai recitit, Vulgg. egimue^ cum de oratorie officiis tractabamus* Grabt. Dcmi quinque Vo»t. I. Leid. 1» iV. De or, off. r. Vo»ft.lI. IIC. Leid. II. Deoratoriie off, V. Leid. III. -Oud. De oratoris officiie quinque, ut Lamb., habeot tr«t Gryph. MSS. tt Lconic exempUr. B&ut.
Quae prima et difficillima eet."] Liber unui maDHBcrip. babet: quae prima, quaeque difficHlima eet, Laub. Vell. edd. quia pri^ ma dtjficillima quidem est, Gkaey.
Ea quoque nobis erit] Malim legi: eaque nobie erit* etc. Laiuih. £rf. ea quoque nobie erit hoc libro» ORAxr. JBflque Lamr- biao auclore •cripMt ^chuetziat, unice h. I. aptnm. Error ortui ett cz compendii ignoratione. L. Hoc in iibro; praepotiiionem igno-> nnt MSS. tez. In. Leid. II. Ed. Med. in hoc libro. Odd.
JE/ paruam partem eiue in tertium volumen transferemue.] Pri- oia Lamb. ed. sed parpam ptwtem eiua in tertium t^olumen trane^ /eremue, Erfart. Barvae pairtee eiue duae in polumen tran^erentur, G&AZT. MSS. VI. et £dd. pp. sed p, p, eiue, A Leid. I. abett et, « Vott. III. eius, Ouo. Sed recte rettitoit Sch. L.
De sex partibus, etc,'] Enomeratio itibaec lam prolixa Talde niepiit: nam certe paocula admodum de hit tupra dixit: et nae miterabili erant memorla, quibua tam cito illa cxcideranl. Grut. Qoidquid id ait, anctor non xgnoravit tuum Herennium, cnint aui- mojn ne defatigatio iniroeat, Tereri te etiam alibi (lib. il. cap. ult.) tctiaiur. Praeter haec in Tetutiit TJrdeo etie incipiemus, quod »b rcceoiiboa maBibut ioterpolatum ett, nt ficret incepimus, \n uno rcperi instituimus, quod tane praeferrem. Mec tic tamen evitatur ■tQiea ennmeratiooit hniot) praeterlim qnid ett illud prjmum? £t car incpiiMime iterat meniionem libri primi? Ego tuipi«QT t6 pri" num naium este pro tum, -ubi primam literam aliqoit atp^ci^ut, pro MU numeri aic motaTit. Sic certe fit decenlior teries, ^t tiiloa moUier. Keliqua Tide an non lic mecum conitituet: De sex parti-^ boi orationis ium ( nempe pott oratorit officia) scribere institui-' miK. In primo loquuti sumus de exordio* Qnod aliquit non in- icHigcnt male per Tocem libro lupplendum putaTii. Gromot. Edd« Grai. ^t al.: de sex partibus orcUionis primum scribere incipiemus^ Lamb. e<U et Pnt. God.: de sex partibus orcUionis primum scribere fMttkuimus, Duitb.: de sfx partibus orationis scribere incepimus. Meot MS.: de sex partibus orationis primum scribere inceptmus^ Tota haec n((fiXonij io Erfurlenti tic tcribitur: Ea quoque nobis tfit hoc libro propemodum absoluta, ' Farvae partes eius duae. (n, poiumen transferentur, ubi de sex partibus orationis primum scri" ^e iitcipiemue» Hanc lectionem Ttlde probo, nisi quod niime-- rat Tolomioit sit omittnt Titio librariorum. Scriptum fuerat: par» Me partes eius duae in III, tolumen transferentur, Duae parva^ ptnei aunt qnae pertinent ad iuTentionem in genere deliberatiTo et ^cmooiualiTO. III, Voiumen eit tertium volumen\ illud III. ah- 58 RHETORICORUM bis, qaam neceBse fuit, nec minns dilucide, quam le vellc existimabamus. deinde coniunctim de confirmatione et coofutalione dicendum fuit quare genera constitutio- num et earum partes aperuimus; ex quo simul ostendeba- tur, quomodo constitutionem et partes constitutionis, canaa posita, reperiri oporteret deinde docuimus, iudicationem quemadmodum quaeri conreniret: qaa inyeuta, curanduui, ut omnis ratio totius orationis ad eam conferatur. postea admonnimus esse causas complures, quibus plures consti- tntiones aut partes constitutionum accommodarentur.
CAP. II. Reliquam yidebatur esse, ut ostenderemasy quae ratio posset inrentiones ad unamquamque constitutio- 50 nem aut partem constitutionis accommodare. £t item quasorpiit praecedens i/i, Ineipiemus eit tliam in meo codice. Aliot MS. cetic GroDOvio, ecribere inelituimue, ted Duiib. abcit pri'- mum, Graey. Scripsit Sch. De sex partibue orutionie ^uum ecri^ bere inetituimus, in primo libro locuti cei. qaa leciiooe mihi icrip* torit manam TiH^iar Tettitoiste. L. Yocec prin^um et libro (le»uot Leid. IV. Incipiemue Vosc. 111« qai cxbibet in quo pr, libro, Oon.
Nec minue dilucide] Vots. III. iucide* la tcqq. pro coniun^ etim Vost. I. Leidd. O. coniuncte. Ovo.
De confirmatione dicendum fuit ei confutationeJ\ AU edd. de confirmatione et confutatione dicendum fuit» GaASf. JBt de coiif^ OUD, £t partes constitutionie ] Erf, ct Duicb. et partem constitutio^ *nis, Grabt. MSS. qoinque: pariem conet, Ouo.
Reperiri Oporteret] Erf. repperiri oporteret, Grabt*, Curandum, ut omnie ratio] Doitb. curandum eetf ut ommis ratio. loEM. Vott. III. Leid. IV. Ed. Mcd. curandum est, ut, OoD.
Quibus pluree constitutionee ] Erf. in qua pluree conetitutio^ nes, Doitb.. ct edd. pleraeqac: in quibue plures constiiutiones. Idbm. VoM. O. Leid. 111. IV. Ed. Omnib. caussas quam piures* Ed. Mcdv jflures pro cbmpiures. Tum in quibus MSS. O. ei Gdd. pp. OuD. Verha: Poetea adnionuimus — accommodarentur, utapa-. ria^^eiccit Sch. putaiquc ctcc iaepiiiiimum scioli aliciiius cmblema, quod T«l libri primi argomentum CTiooat. L, CAF. II. Reliquum videbatur esse^ Ert reliquum pidebitar esse, Non roale. Grabv.
Quae ratio] Hoc etr, qni locus statnt. Loci statuum cunt Tor pia(M,X6/oi, xai nlatng: I^erroogenet M^aJlaia appellat, bic ao* cior rationes. Toxita. Gcrh. To»tioa lib. I. Insiiiut. Orator* tocr- Tit capita, cum Sopatro, ea uimirum, quac coatincal propriam •rgumcnlationem ct oonfirmalioncm ciutdcm' proposiiiouia ob aliit diTertara. Grabt.
Bt item quaies argumentationes ] Erfurt. et item quas argU" mentationes. Idbm* Quas argumentationes Vott, III. Leid. II. 111, Edd. pp. Deinde et quas p. Vott. III. Edd. pp. Copula «/ ca* Tcnt Leid. II. III. cum Edd. pp. Vitar^ dant cliam Voss. III. ct Leid. III. cum £d« Omoiboni. Oud. Activam conscquuiio po^ stulal. S, AD HERENNIUM Lib. IL Cap. 2. 59 les argomentationes y qaas Graeci imxngiif^cija appellant, sequi et qualea vitari oporteret: quorum utrun!ique pertinet ad coniirmationem et confutationem. Deinde ad extremum docebimus, cuiusmodi conclusionibus orationum uti opor- teat: qui locus erat extremus de sex partibus orationis. Primum ergo quaeremus, qitemadmodum quamque caussam tractari conveniat. £t nimirum coniecturalem, quae prima Quat Graeci imx^Qriftnxa appeilanij]' De epicbirenate rt t«- riii eioa geoeribos Tide Quiociiliani lib. V. lostitat. cap, x. In verbif praecedeoiibot Erfnrtt: et iiem quas argumeniaiio/ies pro TQlgaio: et item qualee argumeniaiiones, Mox lo tequeoiibiiOy se" qui ei qaaies viiari, irlrm codex copolam omillit. Sed Piib. se^ ^ui, quasque vitare oporieret, Gkabv. Quae Graeci cel. tcriben- uom cooiecii Ern. Non ett necettaiium. L» Ad conjirmaiionem et ad confuiaiionem.] Sio Erfurt., Vulgg.: ad confirmationem et confuiationem, ■QB.Axr. Sic eiinm Vett. I. Lcid, I. II. ad confui» O09.
Oraiionum uii oporieai] Doisb. oraiionum uti oporteret, Grakt.
Qui iocus erat exiremus de sex partibus'] id Y«rum, ted et- itm erat proximus, boo ett, pott praecedeniet quinque absoluiat to- los rt^iant ez illit tex. Sic anim dfpreheodo iegi in omoibut no» ttris, nnde non dobiio etiam in aliit ticezstare; idquc praefereu- dam Tcl ideo aood viz modo aulecetsif t. exiremum. VideoiuTne» glcxistef aai id explicare uequierunt. GROnoTiut. Erfurtenkit et al. MS. qui tocus erat proximus, Bxtremus propter eiotdem Tocit, qotc modo praecetserat, iogratam rcpetitiooem reiicit GroooTiut. Ycram neacio an proximus recte ponatnr, cum enumerantDr quinq. partet in fiue periodi, nulla alia parte tequeute. Malni igitnr ex Pithoeano r mciper e postremus. Grabt. Leid. I. Ili. /. e. proximus» OcD. Postremus comprobavit oraiionis Tariandaa cautta recepitqoe Sch. f,.
Primum €rgo quaeremus»'] Erfnrt. Primum igiiur quaeremus» ClAJT.
Tractari conifeniat,] Erf. iractare conpeniai» Idbm* Vott. O. et Leid. 1. 111. tractare conv. Oun.
Ei nimirum coniecturatem^ quae prima et di/ficiliima est] Liber onos MS. iiabet: quae prima quaeque difficiliinta esi. Lambin. Pall. pr. coHiecturaiem earum quae esi d/fficillima, oroissis ceieris; oam *fc.: conieci, ea quae dijficiii, esi. Binilereutit:. nimirum qua^que drfficHL est. Quod et in qaartOy praeterquam qood it quae, non quaequet omiato prortut illo coniecturaiem. Vett. edd. coniect, quae prima quaeque diff^. eki, Grutbr. Ad Palatinum tecuudum iere accednnt nostri, exhibentes coniecturaiem eam quae dijfficiii, Hinc facile Tidi Teuisae ab anciore: Ei nimirum coniecturaiem (ea^ que difficiiiima est) potiss, consid. Gromovi. Erfurt. ei nimirum qaam quae dijficiiiima esi, Duisb. Bi nimirum conieciuraiem eatn, quae prima et quae dijfficiiiima est « potissimum consideremus, ^aAEv. In MS. Tr«iecl. Conieci. quae prima quaeque dijfic, est, <it io Tett. Edd. Borm. Quae prima et difficiliima esl. Eam quue est io Leid. il. IV, Voss. III. Kd. Omu. quae lectio est iiala rt coiupendto cam tiTe causam, ut est in Voss. II. Prima e/ deett Vou.il. Leid. II. £i exsulat a Leid. I. Lei;eodufn tcilicet cum Voss. i. Lcid. lil. Edd. pp,: q, prima quaeque d. Oud^ Vnlgaiam ' 00 RHETORICORUM 00 RHETORICORUM ei diflicilliina est, potissimum consideremas. In caussa con- iecturali, narratio accusatons suspiciones interiectas et hi dispersas habere debet, ut nibil actum, nibil dictnm, nus- qnam ventum, autabitum, nibil denique factum sine causa putetnr. Defensoris narratio simplicem et dilucidam ex- positionem debet habere, cum adtenuatione suspicionis. Huius constitntionis ratio iu sex partes est distributa: pro- babile, collationem, signum, argumentum, consecutionem, approbationem. Horum unumquidque quid valeat-y aperie- mus. Probabile est, per quod probatur, expedisse reo peccare, et a simili turpitudine bominem numquam ab-' fuisse. Id dividitur ' in caussam et in vitam. Caussa est ea^ quae induxit ad maleficium, commodorum spe^ aut incommodorum vitatione: ut cum quaeritnr, num quocT commodum maleficio appetierit, num honprem, num pecu* niam, num dominationem, num aliquam cupiditatem amoris.
guae prima et difficillima eet recle relinoit Sch* lo seqq. di^* debet habere Co<l. Aog. apod Scb. L* Nusquam ventumf aut abitujn^ Erf. Nuequam ventum, aut habitum, Grabv.
Nihil denique factum eine causa"] Erf. Nihil denique eine cauea, Idem. In seqq. Bxpos. debet facere Lcid. II. Ouo.
Prohabile, collationem] Erf. probabihm collationem. Grabt.
Horum unumquidque] Doitb. et quaedem edd. fforum unum quodque. Idbm. MSS. pleriqae el Edd. pp. unum ouodque, Oin>.
£xpedieee reo peccare] Erf. expedieee peccare» (v&abt.
£t a eimili] Erf. et ab eimili. Idbn.
Hotninem numquam abfuieee,} Sic legendiim esse infre plari- biie ▼erbis docebimus; qnamqaam in commeniariii Uoratiaois re- ceuiiori» editioDis iam ottendimn*. Lambin. Erfurtentis corropie: hominem nunquam affuisee. Grabt. jifuieee y ot alibi docuimoa» quod etiani aniea Lamb. annotaTit» io dooboa Grjphii B. ei C. acri- ptum •cmper invenitor. Brot. Jn ioperioriboa reo deett Leid. ilf. lo Leid. li. peccaeee, Yosi. J. Leid. II. ab eimili, Oud.
Jnduxit ad maUficium] Piib. induxit reum ad maleficiunu Mon male. GRABr.. Ed. Omo. inducit. Vost. III. induxiteum, Ood.
Commodorum epe aut incommodorum vitatione,] Erf. Commo" dorum aut incommodorum i/itatione, Edd. commodorum epe, aul incommodorum evitatione, Grabv. Jnc, evitatione Ed. Omu. Oud.
Ut cum quaeritur] Ab Erf. abeti ut. Grabt. Leid. l. carct t* 11/. Vot». III. Ed. Omn. ita. Ed. Med. i/a u/. Oud.
Maieficio appetierii] tiaud aliler manutcripti et nottri et Go-. lielmii, iiem e<ld. anliquae. Potierioret, acquieierit, Looge dete- rio». Grutbr. Firmant appetierit Erfurl. et Ouitb., qoamTit io boc legatnr: €Ui quod commodum maleficio appetiverit. Edd.: num quod commodum maieficio (icquieiverit. Grabv. Appetierit eliam in MS« Traicct. Durm. Vott. 111. Lcid. lli. IV. Ed. Omn. an q. comm. Lcid. IV* appetivcrit. Oud. yicquieierit Aid. ap. Sch. L, Appe^ tierit ^ nou acquieierit legendum, praet«r Lamb. tret Grjfph. evin* cootf quibui ed. Leoo. tuirragaturi Brut.
AD HERENNIUM Ln. U. Cap. 3. 61 tot buiusmodi libidinis volQerit explere« Ant naiti qiio€l52 iocommoduin Yitarit, iuinricitiat, infamiamy dolorem, anp- piidam.
CAP. IIL Hic accQsator in ape commodi cnpiditatem ostendet adyersarii, in yitatione incommodi formidinem tngebit Defensor autem negabit fuisse causMmi ai poterit^ aot eam vehementer extenuabiL Deinde iniqaum esst, dioet, omnes, ad quos aliquid emolumenti ex aliqna re peirenerit, in suspicionem maleficii devocari. Deinde vita boniinis ex ante ^ctis spectabitur. In quo primo conside- rabit accusatori num quando aimite quid fecerit. Si id non reperiet, quaeret, num quando venerit in aimilem soapicionem: et in eo debebit eaae occupatusy ut ad eam canssam peccati, qnam paullo ante expoauerit» vita hojni" nis poasit accOramodari, hoc niodo. Si dicet pecuniao canssa feciaaei oatendet enm aemper avarum fuiaae: ai ho* ^ Amorit aut huuumodi lihidinis\ Sic Doisb. GaABT. Cupidi^ tatem aut amoris aut eiusmodi lib. Sie lege « MSS. •tx. el Ed. Oma. In Lcid. IV. aut amorie -alicuius lib* Ouo. lure ceiitet Sch. •eribendam esse libidinem, Vix enim dici posse cupiditatem Ubidinis. It,, Aut num quod inoommodum'] Erf. aut non guod incommo^ dma, Gkaxt. Leid. IV. £d. Omn. vitaveritm Cod. Aug. apnd Scb« vitare voluerit» L* CAP. III. Cupiditatem ottendei adpertarii^ in vitatione in-' commodi formidinem augebit.] Robustiora omnia forentj ezpun- cto illo oetendetp ut ad Ourebit et prios membrum referretur* G&rr. Cum spe commodi, Votf. III. In seqq. eipotuerit Vots. IIL £<1. Ifed. OuD. Ostendet delefit Scb. ea de cautsa, qood hic noii lam agalor de demonttraiida re, quam de augeuda et amplificanda^ ■I ▼erbnm augehit concinnins ad utromqne membrum referatnr. L.
Ex ante faciie spectabiiur.] Erfurt. ex antefactis exspeciabi^ titr, Duisb. ex ante actis spectabitur. Grakv. Leid. IV. ex ante aetis, £d. Med. e;r ante malefactis. Oud. In supp. Tcrba inter omnes - devocari media Titio librarii oroitit Cod. Aug. apnd Sob. L.
In quo primo considerahit] MSS. omnes constaoter primum, <\nod et faii qooDdam in editionibut, nec scio cur mataturo. Sed et itla in quo nullibi [nutquam] reperio, et plane credo intiliciam <Mc vclut connectendt formulam, quae tolies quoque nuper obside-» bat Livium. GaONOr. £d. Grut.: in quo primo considerabit. Al.: in quo primum considerabit, Qoae Gronoriua asteruil, fundantur sotirorum quoqoe librorum opliroomm £rfurteutit, et Caucbiani ^«cioriute, quibua subtoribo. Graet. Primum etiam in MS. Traiect. BoaM. Vt. in quo detuut Le^d. I. 111. primum MSS. O. ci Edd. pp. bene. Ovo. Scriptit primum, ut ad sonum gratinSf ttrvtvii in quo Scb. L» Si id non reperiet] Vots.L Leid. L reperierit. Voss. IIL re- fniretur, Lcid. II. reperirei. Leid. 111. repererit. Vcre. Oud.
Viia kominis accommodari] £dd. Tett. yiia omnis accommo» dari, Gkabt.
Osiendei eum semper] ^xL Ostendam eum semper» Idxm* 62 RftETORlCORUM noris, ambitiosain: ita poterit aniini Yitiam cnm ca^asa < peccati conglutinare. Si non poterit par anioii vitium cum canssa reperire, reperiat dispar, Si non poterit aTamm 63 demonstrare, demonstret corruptorem vel perfidiosam, si quo modo poterit: denique aliqno aot qnam plurimis vitiit contaminabit personam^ deinde qui illnd fecerit tam ne-, qniter^ eumdem hnnc tam perperam fecisse non esse mi- * randum. Si vehementer castos et integer existimabitur ad- ' Vo89, IJI. fecUse moleficium, otiendet. Voss.^1. Leid, L <fiteniaf* AliMt eum a Vost. 11. Oud.
Cum eausa peceati conf^lutinare* 8i non poterit par pitium cum oauea reperire,'] Erf. Cum cauea reperire^ cetent oraoibnft omittit. Cauob. cum vita peccati conglutinare, Lamb. «d. Si nom poterit par animi vitium, GRAkv. Vott. 111. potuerit, Dcid par abett Leid, II. IIL animi a Leid, IV. m. pr. Ed« Med. In opU- mit MSS. animi p, c« c. reperire par, Sed in Vott. III. animi ^ pitium cum causa compar, r. Oiro. Animi temtro ex antcoe. re- petiinm, omitit Scb. omittantqne Cod. Ang. et Ed. Ald. apod eundem. Excitnt Scb. Cic. de Inv. II, lo. atque ex diepari quoqu€ genere cu^arum si ex pari sumendi facuitae non erit, L* Demonetrare quem pecuniae cauea, etc.] Haec rerba rettitoi- mut ex codice manntor., quac in ▼nlgatia librit detiderabantnr. Sententia autem lioint loci nune a^erta eti. Si non poierit, inqnit^ demonttrarc, eom, quem pccuniae caota argnat maleficiom admi- •ittCy' aTarnm cste: demonsiret ette corropiorem, etc. Lamb. A Tcrbo demonstrare qu^t aequnncor, quae Ltmbrtiut edidit: quem pecuniae cauesa dicat maieficium fecisse ^ innottrit et excotit ct mtt.« dettderantur. BauT. Mihil eornm, quae Lamb. protolit, ia- Tcnil Gulielmut in tnity nec ego in Pall. aot Tetnttiitimit edd.: et Tcro f ti qoQ reperiuninr in librn, Aiere adiecta a glottatore. Gritt. Neque haec invcnionrur in Cod. Trti. Boiiii. Ut glottema eiccit «tiam Scb. L.
Conuptorem pel perfidiosum'] Corruptores « Cicerooc ncti. Perfidiosip qui per fidem decipiunt eot, quicum contraxeruoi; nt in re privata, qiii tociot fallunt, in poblica, qui depecnlantor aerarinra. Planiut Citiell. [I, i, 74.] Perfidiosus est amor? ergo in me pe^ eulatum facit, [Cic. Div. in Q. Caecil. c. 18.] Si illo apudte post^ ea coenaifit, utrum te perfidiosum an praeuaricatorem existimarima^ pis? Videt necetteette allerulrom, eadfmiignificationCy qna bic. Ea rc non audit mcmbranat fnat Guliclmiut, in qnibnt luTcnit^ p«r/f- dum: quod eiiam iu Pall. teperi; ted pr. tameu exprettit alternm. GB.UT. ferf., Piib. ct alii corruptorem vel perfidum, Graet. Ferfi^ dum elitim in MS. Trai. JtaRK. Vel perfidiosum, Extolat pei a Vott. 1. IL Leid. L III. IV. Dein perfidum Vost. I. III. Leidd. I. II. III. cnm edd. p^. Tum pro tt. si quo modo poterit, Vost. II. Leid. II. 111. IV. Cild; pp. si quoquo moao poterit, Ouo.
Vitiis contaminabit pereonam: denique qui illud fecerit] Lamb. ed. pitiis contaminet personam: deinde aicat, qui illud fs" cerit, Erf. pitiis contaminare persondm, eic. GRABTi (}ui aliud /V- cerit Vost. III. Oud. Q. fecerit illud Ald. tette Sch. lu acqq. ■hoe tam perperam pro hune t. p, c MSS. tubtiituit Ern. L. Qastus et integer] Erf. castus integeK Grast.
AD HERENKIUM Lib. U. Cap. 3. 63 Tmariasi dicet facta, non famom spectari oportere^ illum ante oceultasse sna flagitia; se pUnum facturumy ab eo oialeficiDm non abesse. Defensor primnm demonstrabit vi- tam integram^ si poterit: id ai non poterit, confugiet ad uopradentiam y stultitiam, fidoleacentiam^ yim, persnasio- Bem: quibns de rebut vituperatio eorumi quae extra id crimen emnt, non debeat adsignari. Sin vebementer bo- minis tnrpitadine impedietnri et infamia, prius dabit ope*54 nm, ut &lsos rumores dissipatos esse dicat de innocenie; et otetur loco communi, rumoribns credi non oportere. Sin nibil horum Ileri poterit^ utatur extrema defensione.
Existimahitur adtfmariiis] Duiib. txtimabitur adi^ersarius. Idol Io tapp. Vo«l. l II, famam exspectari non /acia, Oud.
llhtm ante occultasse] Erf. ilium occuliasse ante, Graet. Illum autem* Cod. Aag.
Defeneor primum demonetrahit pitam integram'] Palatinos fnmii§,famam iniegram, GRUTBa. 1n «eqq. Vom. III. Leid. II.: 8i poiuerit, id ei non poiuerit, Leicl. IV. primo loco potuerit, Vqm. I. Si poterit, Sih autem, Oud. Vom. 1. seciitat scripsit Scb.: ei poterit; ain auiem, confugiet cet. recte. lu teqq. Sch. icriptit: quihus rebus viiuperaiio eorum, quae — erunt, debeat attignari, dempta praeposiiione de et sablaia negaiioney nt ora- tionii tenoT et aenlentia conttet. Inbet confcrri Gic. de InY.ir, II.: 8in autem in acta viia aliquae turpitudines erunty — tm- prudeniiaey necessiiudrni, aut persuasioni adolescentiae, aut ali^ cui non maliiiasae animi affectioni atiribuentur, L* 8in veAementer pitae hominis turpitudine impedieiurl Com ia QBO codice mauoBcr. reperitsem ita scriptom: sin veh, vita ho^ minis turp, ego, Titae, reposai^ qnae •criptora perspicue recia est« Lamb. At coim teator, lalem vocem non fxstare in Gulielmianis, io Pail., in esoletia ediiionibas. Grdtbr. Impedieiur scilicet de- fcaior,necpotest ad aliad rcferri, non magis qnam vy. dabii operam, et omnia iu roloro qoa« praecedunt. Cap. VIII. ut ne parvula quidem titubatione aut offensione impediremur, Gronot. MS. Sin vthementer vita hominis iurpitudine impedietur, Grabt. MSS. III. E4. Omn. Si pehementer^ nt supra, male. Hominis piia £d. Uediol. Odd. Gulielmua pita hominis tenendum putabat, ut piia hominis impedietur exqoisitini dictom ait pro eo quod est poJlue- tur, Ssd nibil hic loci Plauiinae elegantiae rel poiius cominae erationi* Lambini autem lectionem piiae confirmari putat Sch. linuli loco Cic. de Iuy. 11, ii. Acsi nullo modo piiae iurpi- tudo aut infamia leniri poierit oraiione, X* Prius dabit operam"] Edd. TCtt. primum dabit operam, Grabt. Voss. III. clamabit operam, OtrD.