^is scriptores eam superiores] Videntur esse ab aliquo li- brario: certe si abfint, nihil fententiae defnerit. GaVT.
CAP. XIL JBxposituri videmur'] Leid*L Voss. II. expj^pidea-^ nmr. Oud, £t, ad genits, et ad exemplum] Priat et detst Voss^ L alte* rem ad non est in.Leid* 1. Ovb.
Simplex an iuncta; et si iuncta] Ita erat in Pa}l. omnibos^ eC' GreTeob.) Tulgata enim an coniunctaf et si coniuncta» Grut. £dd« volgg. simplex an coniuncta, GaAsr. Utrum coussq sit simplex^ anconiuncta, etsiconiunctaerit* Ita, ut edidii Larob.,fcriptum eifial in HDo Grjpb. manofcr. ezemplari: ceieri, an iunvia, et si iuncta, ha- beal. BauT. Sch. Voff.I. Leid. 111. et I. a m. II. cum I^d. Omn. et. yictor. «. an coniuncta, et si coniuncta nisi quod secundo ioco iuiuita retiiieant Scb, el Leid. I. Ovd. Cpniuncia B. luncia Vierit, atrnin tit ex plnribiu qnaeitionibits ianc||i, an ex aliqna comparatione. Simplex est, qnae absolntam in te continet unam qnaestionem, hoc modo: Ccfk-intluis belliUB indicamnsy an non« Coninnota eoc plnribns qnaestitKiibiiiy in qoa plura qnaemntur, hoc pactb: Utmm Kartlugo dimatnr,.an &arthaginiensiba8 reddator, an eo colonit deducatur. £x comparatione, in qna per coatentioneiD, ntmm potius, aut quid potissimum sit^ qnaeritur, ad hanc modnm: Utrnm potius exercitus in Macedoniam amtrt Phflippnm mittatur, qui sociis sit anxilio; an teneatur in Italia, at quam maximae contra Hannibalem copiae sint Deinde considerandam est^ in ratione, an in scr^to sit controversia., Nam scripti controyersia est ea, qoae ex ' " Acriptionis genere nascitur.
82S CAP. XUL Eius autem genera, quae sant separsta a constitntionibnSy quinqne snnt Nam cum yerfoa ^psaTi- dentur com sententiiP scriptoris dissidere, tam inter se ctorinos in commentsrio, §t& \n lemmate coniunci€U Ptnllo aale 0tatim placft cons, omnes, eliam Victorin. Seil Sch. t. stotim, taDqaam male repeiitiim es •uperioribus, delevity nacis iocknit Orell. L.
JBx pL quaestionibus iuncta\ \ow, I. Leid. III. tt I.obi. XLi, e9 pL q» coniuncta» Ovo. Coniuncta B. luncia yiGtoriaas io comm. seil in Irmroste coniuncta. L» Coniuncta ex pluribug] £rfart. Doisb. Csuch. iunofa^ pbn' bui. Geabv. Scb. iuncia ex pX. q, Ono. Coniuncta fi. jL* Xarthaginieneibue'} Voss. U,Leid. I. Ed. Onin, cartAagimie»' 0ibu*. OuD..,,. ^ Utrum potius eXercitue in Maeedoniam] Edd. ac/mnt exerdiut* Erfart. uirum potiue exercitue in Maeedonianu Becte, ut cx prss- cedentibus liquet. GaABY.
Utrum exercitue 'in Maced.] Sic MSS. O. GraeTias e solo Er« fbrt. inseruit potiug ex praecedeniibos. Msle, si qoid Yideo. Oro. Ignorst V. eiercitos Cod. fi., recepit^ Sclu omisit OrelL rocte tit miy Im ratione, oJt in ecripio eii contropereia ] AL an in ratieni mn in ecripto eii controvereia. Graet. Nos priore loco an parti- oulam sasiulimas cum ex ceita rationey tom ex Teterum codictA auctorilate^ io quibus omnibua recte abest. fiRtTT. Leid, L Voss. I. £d. Omn. in r. an ecripio. Oud.
Conirou, eet ea, quae] Pronomeii dtaonstrAtimm/Doa sgas- sciliir a Scb. Oud, CAP. XIII. JSiue auiem genera^ quae eunt *eparata'\ Eri eiue enim genera, quae eeparata eunt. Grast.
Nam cum verba ipsa pidentur] Lambini et aliae edd. mem lum verba ip^a. Doisb. ium verba ipea i^ideniur, Ga.ABv. MSS.O. ium p. «. V. OuD. Tum v, ipsa 6T. atqae iia Scb. et Orell. Racle* Aliter legi nequii. Paullo po«t Lambin. eignijicare videiur^ qeod leTOcafift Scb.y iieriim o^nitit Orcll. Godicom mollot OAhibet. L.
' DE INVENTIONE Lib. I. Cap. i3. 432 duae legesy ant plurea diacrepare, tum id, quod scriptum est, doas attt plures res significare: tum ex eo, quodscri- ptum est, aliud quoque, quod non.scriptum est, iuTeniri: tum vis verbi quasi m definitiva conslitutione, in quo po* sita sit, quaeri. Quare primum genus, de «cripto et sen- tenlia; aecundum, ex contrariis legibus; tertium, ambi* gnum; qnartom, ratiocinatiYum \ quintum, definitiyum / nominamTis.. ^ ^ * Ratio autem est^ cum omnis qu/iestio non in scriptione, sed in aliqua argumentatione consistiL At tum conside- rato-genere caussae^ et ctognita constilutione, cum, sim- plexne, an coniuncta sity intellexeris, et «cripti, an ra- tioni^ habeat controversiam, videris; deinceps erit viden- dnm, qnae quaestio, quae ratio, quae iudicatio, quod fir- mamentom caussae sit: quae omnia a constitutione profi- ciscantur oporteL Quaestio est ea, quae ex conflictione caussarum gignitur controversia, lioc modo: Non iuire fe- Tum id guod scriptum ej/] Leidi I. tum ex eb q. *• e. Sch. /.
Jn quo posita eit] Sch. fn q, p, eat. Oud.
Cum omnis quaestio non in ecriptione'] Lamb. ed. cum quae^ 9tio non in scriptione. Grabt. Vou. II. cum oratiq pel quaestio lupraicr. omnie; contrm ia Sch* iupraacr. oratio veL OaJD.
At tum coneideratQ genere caUsae et cognita conetitutione} Copolattva io nuUo eat fcripto. Ghon. Sic £rfiirC. Mauut. eC eddL ami^iiiorea. Gmter. cum omDihQf recentioribas: At tum coneide^ rato genere caueae. Ooiib. at cum coneiderato. Paullo poit idem codex' Er£. Cauearum enim conflictio eet, edd. Caueearuni €UtJtem. baee eet conjlictio, Sane haec ntc in Cauch. le^itnr» et Lambiniit eam delevit. Grabt. Vom. 1. 11. Leid. 1. ac cum £d.. Omn. el Viclor. p. 130. At cum Scb. a m. I. copuU et abetta MSS. O. Ovo.
Cum eimplexne an coniuneta"} Ouisb. utrum eimpltx an con^ iuneta, Graey. Pro cum io Scb. et Victorino [apud Victorinnm] Mt utrum^ Dem eimplex iu iitdem et Leid. 11 i. i^nctaheid, |« Vota. 11. Victor. Istud tum aequentiboa cum et deincepe^ hic plana otioanm eat, neque ita^cripaitae Ciceronem, mihi pertuaanm nabeo^ Legendnm pnto tranapotita illa voce e MSS. aic: at eum, cone* g€n, c« j, tum (i. e. praeterea ) cogn,. conet, utrum eimpleXj' m f* eit» intellexerie, Cum ai? e quum intellexerie annt conatmctiona iiuigenda. Vide eiiam Gmteri et GraeTii notnltf. Oud. ^jit-tum ^^* gen, caueae cpgnita conet* cum eimplexne an coni, IK' jii quum^ cone,gen. caue. et cogn, con, eimplexne an coni, acripte* nmt Sch. et Orell. Rectey opinor. L.
, Quaeetio eet ea » quae ex conflictione ccuieearum gisnitur etc.] ^me Qninctilian. 11 1. Intt. cap, 6. pag. 336. et ad^. et uU. loco In- *^pr. Extulat copula a Voat. II. Oujd. Baec Oudendorpii nota ^notsnm apectet, i^noro. Quae paulio poat arquuntur verba: hoe modo «• iurefeci, Scb. tranapoinit poat T. conetat. Vnl^ainm or- ^m reTocaTk Orelli, L.
cifti: inre fecL Caataanun antem haec est oonflictio, in qua conttitutio constat; ex ea igitnr nascitnr controTcraa, quam qoaestionem dicinras, lioc modo: larene fecerit 324 Batio est ea, qoae continet cauasam, qnae a. snblata st, nihil in caussa controyersiae relinquetnr, lioc modo, nt docendi canssa in facili, et per^gato exemplo cmasti- mus: Orestes si accusetnt matricidii, nisi lioc dicat, Inre feci; illa enim patrem menm occiderat: non liabet.de- fensionem. qua sublata, omnis qnoque controTersia sab- lata sit Ergo eius caussae ratio est, quod illa AguBe- mnonem occiderit ludicatio est| quae ex infirmatione, et cbnfirmatione rationis nascitnr controyersia. nam sit ea nobis exposita ratio, quam paullo ante exposnimas. Illa enim meum^ inquit» patrem occiderat At non, inqnit adyersariusy abs te filio matrem necari oportoitc potait enim sine tuo scelere illius iactum puniri.
Causarum autem haec est conflj] Deest particola auiem Yeii. I» II. Leid. lil. qui caret quoqut pronomtne. Oud.
Quam 'quaestionem dicimue hoc m^o, iurene Jecerit'] ErC quam quaestionem dicimus hoc iurene fecerie* GaABT. Lod. IIL Ratio est, quae cont. c.] Sic Sch. Voft. I. Ed. Om»ib. Victo^ p. 120. Vnlgo r. e. ea, quae c. c, Oud.
Sublata sit] Leid. I. ablata e* Oud.
Nihii in causa relinquetur] Erf. Dni»b, Cunch.nihil in eaua reliquatUT. Gkai{t. Sch. Voss. f. Leid. I. n, u c, c. relinquatur, «t •tAtim, qua sublata, omnis quoque eontroversia subiata ^it. reli»' quitur in ceterif ct Ed. Omn. Oud.
Pervulgato exemplo consistamus] Erf. perpulgato exempla ca*- ^tituamus, Graby. Sch. exempla constituamus. OaD.
Qua eublata omnis quoque controuersia eublata sit] BrC «t Dnitb. quarst omnie contropersia quoque sublata sit. Grabt. SA. VoM. I. quare^ icilicet nisi hoc dtcat, vt Scbolion sopraftcripCBiB eit in Sch. Sed in marg. eadem mann aliter dnblata. In &L Omnib. qua te sublaia. Opiimi Graeviani dant tiiam quare. Oitd. Vt. qua sublata — sublata sit, soapoctla Ei nettio, ciccit Sch^ oncif inelotit Orell. Omnis controv, quoque s. B. L.
Bius c, ratio etc. occiderit,] Leid. I. Eius c quoque r. ecc ec' eiderat, Oud. PaoUo poit tt« et confirfnatione Sch. de lo. C Tk. Emettii •entenlia, in lez. techoolog, Lat. Rhet. t« iudicatio prodita, eiecit toripsitqoe ez eintdem tenteniia: quae ex ratione et infimoi^ tione rattonis, I^oIIos codicnm addicit^ et yidetor defendi poite Tnlgaia. i.
lila enim meum, inquit, patrem occiaerat] meum adted es Erfarl. et edil. HerTag. At in edd. aliia no.a habetor. GaABf* Meum', inquitf patrem occ, Sic eiiam MSS. mei omnea » et Ed. Omnib. male Tnlgo aberat ante GraeT. meum. Qnando aimit am- bigoe locntos ea^et Orettet: nam pater CljtaemneeUee poaact in« Iflligi. Coufer praecedentia et •eqoentia. Oud.
Abe te filio matrem] Voss« iU ab tefilio, Oub* DE INVENTIONE Lib. 1. Cap. i4. 434 CAP. XIT. Ex hac deductione ratioms, itia ramma nascitur controTeTsia ^ quam indicationem adpellamus. £a est hniusmodi: Rectumne fnerit^ ab Orestc roatrem occidiy cnm illa Orestis patrem occidisset.
Firmamentum est firmissima argumentatio defensori^ et aptissima ad iudicationem: ut si velit Orestes dicere, eiusmodi animum matris suae fuisse in patrem suum, in se ipsum ac sorores, in regnum, in famam generis et fa« miliae, ut ab ea poenas liberi sui potissimum peter^ de^ bnerint. £t in ceteris quidem constitutionibus ad linne modum iudicationes repenunttu:: iu coniecturali autem constitutione, quia ratio non est (factum enim non conce* S26 ditor) non potest ex deductione rationis nasci iudicatio* Quare inecesse est eandem esse quaestionem, et iudicatio- nem: ut factum est^ factum non est; factnnme sit Quot autem in caussa constitutiones, aut earum partes erun^ CA P. XIV* Sx hac cUducHone rot.] $ic Voss. II. lo ceterls tx h, diductioT^e r, ac deincept. Oud. PauUa poit summa nascitur controeersiae d« Crn. oooicctnra tcripfU Scfa. forlMtc recte. Sic infra c i6* eummam eaueeaef qnea locam indicavit Orell. L^ ludicaiionem appellamus\ Leid. 1. iudiciaUm app. OvD.
Oreetie patrem occidiseet] Erfarr. Oreetie patrem ^ occiderit» Graxt. Leid. 111. /?. occiderit. Oun. ^ Bt aptiseima ad iudicationem'^ PeL jiec. et Grer. » mann pnndpe: appositieeima f noa male.-^GRnT. jippoeitissima in qaa- tnor manufcripiif eiempUribue legitar. Oud. JJefeneorie ac potie^ tima ad iudicationem ^"6, jippositissima exhibentCod. T. et Oxo- hieniis 11. Recepernnt Scb. t\ Orell. L.
Animum matrie euaefuisse] Erfurt. animum matri euaefuieee» Stt etiam legit Victorinof. Gxabt. ^id. 1. huiusm» i^best suae a I««>(|. lU. Opinor Teram eife Erfnrl. et Victorini p. 131. lectionem ^f^i suae. Ovd, Matri e, dedit Sch. Volgatam tenuit Orell, £• Inpatrem e, in ee ipe, ac sorores"] £d. Oma. in parentem «• Scho). et sor, Leid, I. et eororem, Oujj.
Generis et familiae'] Voff. I. gw ac fam, OuD.
In ceterie guidem const.] Leid. III. quidem cet, in c, Ovd. *Iudic, reperiuntur] Sio Soh« In reiiqoif reperientur.,OuD« Rtperientur etiam Cod. B. L» In coniecturali atitem] Deest uUlma yox Vo<t*'I« Oitd* > \ Bamdemesse quaestionem] Verbum non legaf in Vofs. II. 0vD« Pfollo ante ex ea et ex deductione de eoo dedit Scb., perYerse qaidem, iudice Orell. L.
Ut factum esff factum non est] 1n Doifb. u/ non leg>itnr| (poteit tine iiicommodo abeffe) nec in Erfutt., in qao eat: factum t*t, non estfactum, bene. Grabv. In duobuf Grypbii etemplari-^ l>Q*i ffqae in uho meo, secundo loco, yoxf actum abeft. BRirr« Faetum. est, nori est factum, Sic lego e MSS. O. Tolgo utfacturn *ft'9 factum non eet» Vide et GraeTiam OvD. Ut recte omiait OrelL, reUnoit Sch. L.
435 M. T. CIC. RHETORICOR. sro toddem necesie erit ^pueadonet^ ratiDneSy iudicationeif firmamenta reperiri. His omnibiiB in caami repertis, tmic deniqae singnlae partes totios caussae conaiderandae niit Nam non ut quidque dicendum primum^ ita primom amm- advertendum Tidetur: ideo,quod illa, quae prima dican« tur, ai whementer velia congruere, et cohaerere con canasay ex eia ducas oportet, quae post diGj&nda snnL Quare cum indicatio et ea, quae ad iudicationem oportet inveniri argumenta, diligenter erunt artificio repertay can et cogitatione pertractata^ tnm denique ord^nandae^ sont ceterae pa!k:tes oratioms. Hae partes sex t^se omnino no- •bis videutur: exordium,, narratiO| partitio, confirmatioy reprehensio ^ couclusio. Nunc quoniam exordium piis- ceps omuium esse debet^ nos quoque primum in rationt exordiendi.praecepta dabimus.
Firmamenta reperiri] Ezsalat prima toz a Leid. I. rtpmte Sch. OuD.
Hi9 omnSbus in cauta reptrtit, hUftc] Erf. Tur» kU owaukBi in eansa repenie, tum, GaAsr.
Tum deniefue} Sic MSS. O. Victar. p. lai. nt ui£ra. Koa tunc d. Ed» Ojnn. cum d* Ouo. Tum etiam XB. id quod fcripM- rnnt Scli. ct Orell. iL ^ Ut quidque dicendum primum] Leid. 1. Ed. Omn. ul qucdqMi.
Abctt primum Lcid. 1. codtra eet adiliiur Vost. L 11. £d. Oflia* jinimaapertendum pidetur'^ Vou. 1. ante advert, v* Leid. 1.
ad animum advert» f^. Oud.
Ideo quod Ula, qn,ae prima"] ETrf. el Daisb; ideoque iUa quu prima» Grasv. Sch. ideoque illa. Oud.
Cohaerere cujn caued^ Nonuallae edd. coniungere cum couta* Gbaetius.
£x eis d^cae] Erf. eJr th ducae» Grast. MSS. O. ex hie d, o. OuD. £x hie DT. atqoe iia dedit Scb. ex eis tenuit OrclL L, Intfeniri argumenta'] Erf. argumenta inveniri, GaAsr.
Hae partes eex] Erf. et CaDcb/ eae partes sex, GaAsr., Leid. 111.
et hae />. deeat nobis a Leid. 1. Oud. Hae partes sex B. £m P.S.T.L.
Ifunc quoniam exordium] Dnisb. Nunc quamodo exardium»Gn.uJ.
Princeps omnium debet esse] ErL princeps debet esse, Caeeb.
princeps debet. GaAST.. Voz omnium hon agnoscitur a Scfa. beee.
Oud. Omnium debet esse B. Omnium in margine habet T. ifsM OrelL L.
Primum in ratione exordiendi praecepta dahimus] Cum ia li- bris mannscr. reperiuem scriptum in oratione, ego oration^m re- poiui. Lakb. MS. melior in rationem exord, Quod eane proban* dnm Tidetnry nt patet et cep. 9. ^ £t in eas praecepta det, et cap. 19« cum in umumquodque eorurn argumentorum copiam dabimus» Tale est cap. 6a. praeceptum datur ad ermmerationem. Gaoa. EmL el alU MSS.. in rationem exordii. Isbk. Lamb. Erf. el el. MS. pri-' mum in rationem exordiendi praecepta dabimus s ^od merito prt- DigiTizedbyCiOOQlC DE INVENTIONE Lib.I. Cap. i5. 436 CAP. XV. Exordinm est oratio animum anditoris 326 idonee comparam ad reliquam dictionem: quod ev-eniel^ ai eum b.enivolum,' adtentum, docilem fecerit. Quare qui bene exordiri caussam volet, eum necesse est genus suae caussae diligenter ante cognoscere. Genera caussarum sunt qoinque, honestum, admirabiley humiley anceps, obscu- rum. Uonestum caussae genus est, cui statim sine ora- ''^ tione nostra auditoris favet animus. AdmirabUe^ a quo alienatus est animus eorum, qui audituri svmt Humile, quod negligitur ab auditore, et non magnopere adten-. dendum videtur. Anceps^ in quoaut iudicalio dubia est, aut caussa, et bonestatis, et turpitudinis particep^: ut et benivolentiam pariat^ et olTensionem. Obscurum, in quo ant tardi auditores sunt, aut difficiiioribus ad cognoscen- dom negotus caussa iinplicita est. Quare quoniam tam dibat Jac. GronoT. exemplif huim locntionit petiti» ex aliis ClceroDit Ijbrify ut fup. ex cap. 9. et in eas praecepta det, Graev. In ra'* iionem praecepta dabimuSf in praeposiiione cum nofDioe coeunte^ in omnibot libris antiquis scriptor^ exstst; ex qna^ Toce didoctk ctiamsi non incommoda lectio conffci potest, Lambinum tamen se- qaor ex eadem orationem^ unde multo planioT iectio At, emen-^ dantem. Vulgata quidem leotio ferri non potest. B&ut. In ratio-^ nim exordiendi praecepta dabimue, Sic omnino est Ifgendnm. Prseter aliorom codices bsnc lectionem firmant Sch. Leid. 1. 111. et exempla Ciceronis. V. GroooT. vutgo in ratione, Ood. In ratio^ ' nem B.qui r, primum omitiit. In rationem T. et alii Codd. id qiiod dedernnt Ern. Sch. Orell. recte. In ratione lontina. X« Quod eveniet} Leid. III. quod evenit* Oiro.
Docilemfecerit] Erfort. doczlem confecerit, qood etlam est in margine Hervagianae, pro quo paulo post dictt, dociUs audito^ ree efficere^ et mox, perficiene auditorem benivoium, cap. i6. qiiae res exordio conficere oporteat, et, quibus quaeque res rationibue confici possit, G&abv. Sch. docibilem confecerit^ puoctis sub bi poitiis. In Ed. Omn. b, et attentum et d, confecetit* Probo com- positum.OuD. Co/z/ecer:/T.id quod deditOren./4?c<?rjVrelinuitSch. 2/.
Ex, causam volet"] Leid. II. ex, c, poluerit, Oud.
8unt quinque"] MSS. O. quinque sunt, £d. Omn. sunt n^ quinque i. e. numero quinque, Oud.
Auditorie favet animus] Erfurt. auditoris animus fapet, In Gsuch. non est auditorih Graev.
Mienatus est animus} Al^tsi verbnm a Leid. III. Oud.
Non magnopere] vide.Gronot. suprsx ad cap. 7.
£t honestatie et turp, p,] Deest prima copola Yoss.-L Ottd.
Ut benev^lentiam pariai\ Erfurl. ut et benipolentiam pariat, GiAST. Ut et beni», p, et offej^. Sic MSS. O. et Edd. qooque sote Graer. non ut benip, Oud.
Causa implicita est] Erf. causa est implioita, Caudi. causa ^t implicata, Grabv. implicita est uonnulli mannscripti habeAt. BacT. Scb. Voss. II. cnm Victorino p. i24« ct aliis c. inplicata est.
li 437 VL T. CIC RHETORICOIL «ra Tersa tunt genera caQssannii, exordiii qnoque diqiari n- tione in anoqaoque genere necesse esf. ^tor exordiom ia doas partes dividilar, in principiam, et insinnationeB. Princjpiam est oratio perspicae et protinos perficiens m- ditorem benivolom, aat dodlem^ ant adtentnm. InsinuA- tio est oratio qnadam dissimolatione, et circoitione obscora subiens anditoris animam.
S27 In admirabili genere canssae^ si non omnino infiesti andiiores emnt, principio benirolentiam comparare licebit; sin erant vehementer abalienad, confagere necesse erit ad insinnationeiii: nam ab iratis si perspicue pax, et benivo- lentia petitar; non modo ea non invenitur, sed ira ange- tur atqae inflammatur odio. In bumili autem'.genere canssae, contemtionis toUendae caussa, necesse erit adten- tum efficere auditorem^ Anceps genus canssae, si da))iam iudicationem habebit^ ab ipsa iudicatiotte exordiendum eit; sin autem partem turpitudinis et partem honestatis habd>it, benivolentiam capiare oporiebit, ut in genus Iionestom • caussa translala videator. Cam autem erit honestmn canfpraefero nt 6amerofiai. Oud. Caussa est implicUa B« ^implicatA dedit Scb. TBlgtiam leDaii,OreII. L, Quare quoniam tam d,] Scli. Leid. I. q, cum tam d, Ocs* £t inetnuationem] vid. GroooT. «d Lib. III. «d Heren. cap, i5. YoM. II. iA pr, et in insin, Oud. £t in ins, B, Paollo po»t pro V. perficiens Sch. dederat eficiens, de mooiia Eroeaiii. Eecta e<»- ficiens e Cod. T. recepit OrelL L, Circuiiione ohscura subiens] Grut. et aL edd. circuitione oh- scure subiens, louge yerius Erfurt. circuitione ohseura subiens aru' mum* Grabt. Circuitione ohscura subiens, Sic qu^qoe Sdi.ci Leid. 111. cum Erf. lo ceieria e| vulgo obscure. Ovo, Obscure H- nueruot Sok. ei Orell. ohscura eiiam Cod. T. /i.
Fehempnter abalienati] Vois. II. veh, alienatL Ovd.
Sed ira augetur atque infiammatur odio] Gmt. et al. ed^ sed augetur atque infiammatur odium, Sed Erfurt, eleganter: sU ira futgetur, atque infiammatur odio^ tc. irali. Grabt. Irm a^f^ atque infiammatur odio. Sic edidit Graer. ex Erfurt. lD,Lda.lU> augetur potius atque fiammatur odium, Vota. I. augetur petiu et infiammatur odium, Ceteri «t volgo augetur atque infl^ odiitsi» Ed. Omn. augeiur atque infiamm, odiam potius, Ovd, Sed aagf tur atque infianunatur odiumT, eodem modo Bl nisi qood ia «f pro atque B. odio Sedit Sch. et Orell. L, Necesse erit att, efficere aud] Scb. Vott^L IL n. «tf a//. Taa facere aud. Sch. Leid. L Oud.
ludicationem habebit] Leid. I. iud. habuerit. Ovd.
ISt partenr honestatis] In nullo MS. ett copnU ef / «td ii Leid. L partemque k. OvD. Omitcnat et etiAm BT. OrclL waat indutil. L.
sae gentis^ Tel praeteriri principiam poterit, Tel, si com-f ^ modum faerit^ aut a narratione incipiemusy aut a lege, aut ab aliqua firmissima ratione nostrae dictionis: sin nti priucipio placebit^ benivolentiae partibus utendum est, ut id^ quod est, augeatur.
CAP. XVI. In obscuro caussae genere^ per princi- pinm dociles auditores efHcere oportebit. ^unc, quoniam, quas res exordio conlicere oporteat, dictum est: reliquum eiX, ut ostendatur^ quibus quaeque res riationibus confici possit.
Benivolentia quatuor ex locis comparatur: ab nostra, ab adTersariorum, ab iudicum persona^ ab ipsa caussa. 828 Ab nostra, si de nostris' faclis, et officiis sine arrogantia dicemus: si crimina illata, et aliquas minus iionestas su- Vel praeteriri princ. pJ] Deest vel Vots. I. Leid. 111, Oud, Vel, ji commodum fuerit] Alii, et si commodum fuerit^ GRi^Br; Voss. 1. Leid. 111. Ed. Omn. et si c. f Oitd. Ei ni ciiam Cod. T, qood dederunt Sch. ek Orcll. X,.
Aut a lege, aut ab aliqud\ Ed« OmD» aut lege^ aut aliquai OUOBNDORPIUS.
j^ aligua firmissima ratione'] Al. ab aJiqua firma rationem GaAETius.
Sin uti principio placehit"] Vulgala, vel *i uti prineipiQ; fed iltenun* reatabal in Pal. habebat praeterea Grey. ain autem uti. So- pra ctiam aucioribus iisdem mss. subsiitui, vel ^i commodum etcp cuiu priui fuisset, et, si comm, Grut. 3in uti principio placehitf Dt scripium est in omnibus ineis manuscr. et in, nno impresso Leo- Diceni, excudeudum cnraTi. Brot. In Sch, aupratG. cadem jn. o/. Ucebit. OvD, ^ Quod esty augeatur"] Leid. I. quod est reliquum a. Ovn* CAP. XVI. In obscuro cauesae gA Sch. Ed. Omn. in obscuro autem c. g. Oud. Baec Terba usqne ad t. oportebit Sch. retrazit post vy. tranalata yideatur. Mon secutas csi Orellina. Rccle. X<* DocHes aud, ejicere oportehit} Cum iUico sequatar conficere opottsat, hic mulio elegantius ct nerYose prac^eut yctcrrimae mcm- branae Scb. dociles auditores fiant, Oud.
Conficere oporteat] Leid. 1, efficere op. Oud.
Ab adversariorum y ab iudicum persona]. Sch* ab aduers. per» sona, ab i^ persona, Voaa.!• a iudicium p, Victor. p. ia4. a iud. Ouo.
Ab ipsa causal Lcgcbalur anlca^ ab ipsa rs, scd practcr Pall* ia qnomm tccundo allcrum csstabat: nam pr. et tert, ab eausa^ siae pronc^minc, quod lamen in cditione Victorii. Gb,ut« 'ii&S. O, simplicitcr a caussa. Oud.
De nostris factis ] Leid. IIL nostris de f* Mos dixerimusm Aliquas minus honestas suspicionesj ErfarC dliquas minue' honsetas suspicationes, ^od in tam bonac fidct libro non csl tc- merarinmy ^acd crcdendum, a posterioribus librariia hanc yoccm mi-' noa obviam mutaiam cice in notiorem» £•! euspectaiiOf • cufpccto, Ii2 439 M. T. CIC RHETORICOIL sm •picionet iniectas dilaemui: si, qnae incommoda «ccide^ ^int, ant quae instent difEcultates, proferemns: si precey . et obsecratione humiii, ac tupplici utemur. Ab advers»* riorum autem, si eos, aut in odium, aut in invidiam, aoC in contemtionem adducemus. In odium addacentur, d quod eorum spurce, superbe, crudeliter, maliliose factom proferetur. In invidiamy si ris eorum^ polenUa, diyitiaey cognatio, pecuniae proferentur, atquc eoruni UBns arro- gan«, et inlolerabilis; ut bis rebus magis videantury qnam caussae suae confidere. In contemlionem adducentur, u eorum inerlia, negligentiay ignaviay desidiosum slndiaiii, et luxuriosum oLium proferetur. Ab iudicum persona be- nivolentia captabilur, si r^ ab liis fortiter, sapienteri mansuete gestae proferentur, ilt ne qua adsentatio nimis significetur: et si de his^ quam honesta existimatiOj qaintit ab exftpecio, exapecUtio, abalieno» abalienatio. Suspecto est apad Tacit. I. Aon. 5. Quidam tcelus uxorU euspectahant^ et in aoa paiiris aliis locif. Sicut a fuspicere est saapeciio, qaod eat apnd Te- fcuiiom, tic a tutpeclare ett tospectatio. Grabv. ^' Suspiciones iniectas] HerTag. margo suspiciones illata*. Gaisf* JJumili ac supplici] Sch. /r. et s, Yott. 1. Lcid. 111. h. OMtt,.
OufiXMDORPlUt, uiut in inuidiam] Praepotiiione carent Sch. Vott. I. Ovo.
Jn odium ducentur] babtrnt manatcripii omnet Teiatlioret: Lco- viceni edilio, Aldi ^ \ qoo filiut disseolit. In Victorii editiooe, ot in auiiquif, ducentur, legitur. Lamb. ut Mannt. adducent edjdit. Credoy erodiiot homioet, qiiod crehrior utut ett Terbi adduco ia hac trAnftlaiioue, qu*j(^ eiua» a qno manet duco, adducentur efflea- daiie. Brut. Jn odium adducentur, Sic Sch. In ceteria MSS. fli o, ducentur, Ouo.
Malitiose factum proferetur] Greyiut ostendaiur, placniiqM Gulielniio; sed ttant pto Tulgata Pall. Iret* Grut. MS. malitieti factum ostendatur, Grabt.
Pecuniae proferentur ] Leid. L p, proferantur, Leid. II. qvi hic incipity /7. /^ro/Vm/i/iir. Ouo* Otium pro/ert!ti(r] Leid, il, ot, profertur, Ouo.
jilt indicum persona] £dd« ▼algaiae^ ab auditorum persons, inepte. Miror hoc \itium io omnibut editionibot, quat vidi, tol- leiaium esst. Vcritsime Erfurt. et Oui&buigeotit Codicet ab iudi^ cum pereona, Ad iudices enim haec perliuere, quae aeqnaatort claiistime paiet« Supcrina diail:^ Beneuolentia quatuor ex locit comparatur: ab nostra, ab adversariorum ^ ab iudicum personm,^ ipsa causa* De nottra, et adversaiiorum pertona ul beniToleBli* comparari postit, iam ottendii: iam aupereraf, ut otlendcrei, qea- nodo ab iiidicom pertooa quaerator, qood hic facit. Graxt. J^ iudicum persona b, captabitur, Sic Teriasime e MSS. doobni emeodatit Graeviut pro auditorum, Emendationem hanc coofir* maot Sch. a m. i. et Viciorinua p. 126. captatur L«ad« L jinditO' rum reposoit Orell. lu £i si ds his} Deeat eopuU 8ch. Oiro..
taqne eonim iadicii, et anctoritatis exspecUtio sit, otten- 329 detur. Ab ipsis rebua, si nostram caussam landando ex« toUemu8y adversariorum caussam per contemtionem. de* primemns.
Adtentos autem facieraus, li demonstrabimus, ea^ quao dicturi erimus, V ma^na, nova^ ' incredibilia esse, aut ad omnes^ aut ad eos, qui audient, aat ad aliquos illustrea bominep, aut ad deos immortales, aut ad summam reipu- blicae pertinere: et si polliccbimur, nos breyi nostram* caassam demonstraturos, atque exponemus iudicationemi aut iudicationes^ si plures erunt Dociies auditores facie- > mns, si aperte et breviter snmmam caussae exponemus; hoc est^ in quo consistat controYersia» Nam et cum do-* cilem velis facek^e^ simul adtentum facias oportet: nam ia est maxime docilis, qui a^tentissime est paratus andire.
Exspectatio *U, ottendetur'} Daitb. et Erfart. txpectatio *mU Oitenditur. Gb.abv. Scii. Leid. III. oetenditur. Oud.
Laudando exlollemus ]. Dnisb. laudando extollamus* Grait» Scb. cnm Victorino extollamus ^ deprimamus. Oud.
jidt^ereariorum causam'} Lamb. edit. causam omittit. Grabv.
Per contemtionem deprimemus'}* Duitb. per contemtionem do» primamus. Idem.
Quae dicturi erimus'] Duiib. quas dicturi sumus» Grabt. Sch* d sumus. OuD. lu superioribus icriptit Sch« Attentos autem fa^ ciemus auditores. Non tecncut ett OreUiut, quk tupra pro t* iu» iiicum reposuit auditorum. L.
Jut ad omnes^ Vott. I. II. et aut ad o. Bene, Ouo.
Ad eos qui audiunt"] MSSti audient, ut I. ad Herenn. 4. Hino etiam neacioy unde capite 17. edant, maxin^e iif gui uudierint, pro» harint, quum in optimo meo, qui audient, in aliero qui audio^. runt. Etiam cap. ai. in mcliore membraaa legitur, ad eorum qui audient opinionem^ etsi uon etiam in verbit panlo post ibi tequen* ^ libut, Gron. audient Crf. et alii libri, quot intpeserunl riri docti. Vnlgo, ad eos qui audiunt, Scb. Vicior. ad c» q. audiunt» lo Vott*.lI. non etl eos. Ooo.
Ad summam reipublicas] legendum puto» ad summam rsm^ ■tUy ad summam remp. Lamb. Lamb. ed. ad summam remp. Grast« Lambini conieciuram (irmat Victorinua p. 126. ad s. rempublicam* Leiil. I. IL ad summam r. p. Ouo. Ad summam rsipublicae TB« Vitiiim ortom ex compendio R. P. quod alii aliier eiplicuerunt» Aliad est summa resp. apud Cic* da Legg. |IIj 16. ubi opponitur nunicipalis. 2/.
Si poilicebimur] Scb. si pollicemur^ Ooo.
Atque exponemus iudicationem} BrL Aut exponemus iudica» tionem. Graev.
Aperte et breviter] Erf. aperte ac brepiter. losx.
Nam is est ma^ime docilis] Sic Erfurt. AI. nam is maxima docilis est. Idem. MSS. O. is est m, d, Oco, Paullo anle Sch. de- derat: Nam quem dooilem pelis /•, pro quibat Cod.^T. apod OrelL CAP. XVIL Nimo imniiiAtionet qaemadmodiuii tn» cUri conTeniaty deinceps dicendom Tidetnr. Inainuaticme igitor ntendom est, cnm admirabile genns canssae eatj lioc esty -nt ante diximna^ cnm animns anditoris infestns est Id antem tribns ex canssis fit maxime: si a,nt inest in ipsa