Uic locus sicut aliquod fundamentum est huius oon- atitutiouis. Naip nibi]^ factam esse cuiquam probatur, nisi «liquidy quare factum sit, ost^nditur. £rgo accusalor, cum aliquid impulsione factum esse dicet, illum inipetani, et quamdam cotnmotionem animi, adfeclionemque Terbis et sentenliis ampliEcare debebit, et ostendere, quanta vis amorls sit, quanta animi perlurbatto ex iracundia fia^ aut ex aliqua caussa earnm, qua impulsum aliquem id fe- oisse dicet Uic et exemplorum commemorationey qui *' simili impulsu aliquid commiserint, et similitudinum ool- latione, et ipsius animi adfectioni^ explicatione) curandum est, ut non mirum videatur, si quod ad ikcinaa tali per- turbatione commolus animus accesserit.
Caussa facfum dicetur] Leid, 111. f, iM* Scb. Leid. II. IIL £d. OinD. dicitur^ Oud.
Heminuendi detfif^] Sic Grypli. naoiitcripl. ||t docaimss eiiam alibi. (tupr, c^p. 58.) diminuendi Tulgati habcnt. Bblt. — MS% qnaiuor, £d. Omn. dimia. Leid. I. \ oM. H. minuendi tL Ovd* Minuetidi eiiAm in B. quod meliui. fidetnr, L. ' ^/ maioris adipiecendi opmmodi] £j(t^Uat ab E|d. OmaiK OupfeNDORp.
Aut maioris yitandi commodi] Ettalant ab Ed. Omnib. eomtm causea L«id. III. Oud. Coijimudt cauaa eti«m B. Omnem locom ita exbibct cod. T. in quibue aut commodi aliquid maioris adipi" scendi causa aut maioris uitandi incommodi suscipitur, aut eom-' modum maioris aliquod adipiscendi commodL aut yitai^di maiaei» incommodi praefcri/ur, L.
I Ostenditur] Leid. 111. osiendatur. OtrD. PaoUo poit qttam tm^ pulsione aliquid factum esse hoc ordiqe Sch. e coiii. Firmant bano couieciuram T. et anus Oion. iiemque Lamb« dediiqne ite recle Orell. In cod. 0. ctt: ^r^Q Qccuscuor aliquid cum impal^ sione faotum esse* L.
jUiquid commiserint] Leid. II. Ed. Omn. al, commiseruni. Ovn, Animi qdFectionis expHcatione] Veram Ciceronia mannm cx« ^ prtMit, at opioor, Sch. explanatione, de qoa adi ^iixoliom. Ocd.
Animus occesserit] Vom. I. an. concesserit. Outu jinimu^ de £ra«itii senteiitia omieit Scb. rctimait Orcll. X.
I CAP. VL Cum autem non iinpiilsione, Ternm ratia- cinatione ali^em cemmlsisse quid dicet, qnid commodi ' ait secutasy aut quid incommodi fugerit, demonstrabit, et id «ugebit, quam maxime poterit, ut, quoad eius iieri possit, idouea qnam maxime caossa ad peccandum hortata Tideatur. Si gioriae caussa, quantam gloriam consecuta** ram exislimarit. Item si dominadonisy si pecuniae,,81 ami« citiae, si inimicitiairum; et omuino^quidquid erit^ quod ckussae ibisse dicet) id summe augere deb^bit, £t hoc eum magnopere considerare oportebit, non qnid in veritate modo, verum etiam vehementias, qnid in opinione eius, qnera arguet, fuerit. Niliii enim refert non S99 fuisse, aut non esse aliquid commbdi^ aut incommodi, si ostendi potest, ei visum esse, qiii argualur. Nam opinio dnpliciter fallit bomines, cum aut res alius modi est^ ao putatur, aut non is eventns est, quem arbitrali sunt Rea ' alius modi est tum, cum aut id, quod bonum est, malum pnlahl: aut contra, quod malum est^ bonum: aut quod nec malum est, nec bonum, malum, aut bonum: ant quod maium, aut bonum est, nec mdum, nec bonum.
lioc intelleclO| si quis negabit, nllam ^^^ pecunianif CAP. Vl. yerum rotiocinatione] Vou. I. r. rationo, Ouo« Quoad 0iu4 fi^ri posMtt ] Deest eius Scb. Vom. 11. £d«.Oina« Ocrn. OcnittuQt «iiam mnlii Oxnno. ted eihibent BT. Necettariam 9t9ti etty 'setl deeiilerainr exeroplaai tiaios formoUe, uba omittaittr -r. eius, npod Cic. quidem. iT. ^ Hortata videatur] Leid. )II. hortatus r, Ono.
Summo augere] Lcid. 11). «. addugere» Ovxt, Et hoc eum tnagrfoperec.] Deett eum Vots. I. magno cpsre^ I«eid. 11. Beoe. Ouo. Magno opere diviie etiaii^ Godd. BT*. Sed li« 1. tcribeudum magnopere couiuociim. X** Qui4 in pp, ei. quem arg^ef] l&xeuUt quid t Toss. L arguai Ei uieum esee^ qui arguatur] £d. Omn. ei ¥• fore, Sch. «r* guetur. Lrid. 1. arguitur, Ouo.
Ees ^aliuemodi eet ac putatur] In Oryphii lib^oi longe opiimo alii modi et hic et panllo infra legitur, lu autem priiol huiue iro«., cie patrium caiiim efferebaot. Caecilios: Nulliue alii rei niei ami» ciiiae caueea. lam pridcm vero ita Vicior. edideral. Baut. «*• Scb. Leid. II, Ed, Omo. alio modo, £d. Omn. quam p, Sch. pu- tetur\ nt c, seq. alium ac voluerit, et saepe» Ouo. Aiii modi •cri-» bendom etsey ex faUa Mriptura aiio modo apparere Tidetur, L, ^ Ree aliue modi] lo iisdem ree aiiu modo. Ouo* Ree alitk» modo eet^ Sio h. 1. B»; snpra exhibebat: aliue modi» £iiam h. L fcribeodom alii modi» Deiode tunc^ cum B, sed h. 1« pracsiAt vuU Sols. L.
Si ^uie negabit^ Sch. LeidJLIIl. ^i qui n, Bene et 0.7. Ooo. lnler #f quis «t u qui i^em iUiid tnteresi, ^uod inter tdiquis d 539 M- T. CIC. RHETORICOR. sEu ^alris, mt 4imici vita,' aut deniqne officio sno ' antiqiiio- rem, aul suaviorem-, noii erit hoc accusatori neganduRi. I^am in eum culpa, ei summiim odiura transferelur^ qui id, quod lam vere etpie dicetur, uegabil. Verum iUod diccndum erit illi non csse ita risum: quodsunii oportet ex ii^, quae ad personam pertiuent, de quo post dicen- dum est.'
CAP. VII. Evenlus autem tnm fallit, cum aliter ac- cidit, atque ii, qui arguuntur, arbitrati esse dicuntur: ut, aiiqutf nescio qui^ et nescio gui, De vv. aliquis et aliqui cf. Bei- cru» ad Offio. II, 7, 33. De nescio quit et nescio qui non circam- fpecle tJilis pronniicia%it Guerentiiii ad Acad. II, u.S. 81. Qui »d\t» ciive, quis »Qbkian«i«e pouitiir. Eodcm luoclo ahqui et ciiquit fliifeiuoi, nesiio quis^ ei nespio qui. Sed qQemadmodum apod Pltfuluft) aliquid nomen et quid numen et alia eiusmodi pkrra lc gnoinr, sic quis homo^ quis dolor, dolor aliquis io utu remaoseront, quuin proprie diceodom fnistet qui homo^ dolor aliqui, Tcluti com a//^af legiiur apud Cic. Off.!, 32, ii5. Olf. 11, 7, 53. Ai dili- ireniior usu» lioc fecit discrimen, ui, ubi subfttantiva forma dica-c» lnr| c^ruim quiddam, quod in meoie babereot, designarent $ csnlra nbi adiediva, id qnod revera nesciirut, vel quud nuUent diliee»* tiui notare, significareol. Uodefacium est, ut nescio quis «i dice> fenl, saepe per cootemplom dicereni, qnum certum aliquem ia mente haberent» contra nescio qui pouereul, ui recie nolaTtt Goe- reoxios, qunm vel revera iguomjum incgniiumque aliqnera. vet quem nolleul signiBcare, cogilarent. Idem fere valec de formalis *i^fui el si quis.. Pioprie si qui adieciive lanlQm dici pote&t; «i quis sobsratilive. Set\ etiam boc uironique sine nominc pooiinr, 111 boc lio<vo si quit ulrumqne cum uomine. At si qui est quicun^ ^ue is demum i si quis ceiios aliquis, qucm iit meoic habes, tcI ceriom aliquod Qeuu^, e« qno aliquem sij^uificas. Si qui Deus, quicunque i» demQioi qnod rescribendum recte SQ»picaio« est Goe-! rentius Cic Fiu. V, 5, «5. >8i quis Deus, is qui poiest, ' cni hoc liegotii incumbit, qaeru pro' nbile est, lalia curare, vel qnr ia inente bsbelur) veluli si quis J}ffus me tnusicam doceret, ubi Apollo^ Tel Musarum nna iniellijeiiar. Caotsa autem Cur hoc ita at t, nolU esse pote^t, quam diktiugucndi volnnlat aul necessilas. Discrinca '^utein jnler si qua el ^r quae plaoe idem#eil, atque illud, qood csl iutpr si guid ei si quod. Si quae el si quod sunt adieciiva, quse nonnisi cum nominibus •ubslantivis strunntnr; contrji si qua el si quid sub<»i7intiv4 sufil, sive prdnomina absoiute posiia. Idem ■valei de pioQomioibas quid ti quod^ aliquid ei aiiquod, « qQ« taraen raiione, ul diximus^ Plauiu» recedit^ qui quid nomen, «ixouid^genus et talia frequeulat. Deinde ojicio suo anfiquiorem ex- tiibeoi omnes codd. prtieier unum apud Ern. Suo Cructtius iaB^ smtulit, secotnsqiic est^ Scb. Orcll. uncis inclosit. L.
(>"' jrf> quod t. p. et p. dicelur} Soh. Leid. I. III. Voss. 11. c^rcul T^ id. ticQ maie: dicitur Scb. Voss. 11. Moz itosiea LtiU. III. OiD. ^ p^em Uvsntus auiem tum fallit'] Mediae duae Tocts 000 comparcnt \n Vots. 1. £t cerie saiis oiiosac alque ioatilci tunt. Qtrxi, liMio «diiorum obsecuiui tft. L^ DE INVENTIONE Lib.II. Cap. 7. 540 fi qnis dicatur alinm occidisse, ac voluerit, qnod ant simi- liludine, ant suspicione, aut demonstratione falsa deceptus sit: aut eum necasse, cuius teslamento non sit heres, quod eius testamento se beredem > arbitratus sit. Non enim ex evcntu cogitationem spectari oportere, sed qua cogitatione et spe ad maleficium profectus sit, bonsiderare: et quo aoimo quid quisque faciat, non quo casa utatur, ad r.cm pertinere.
In boc autem loco, capnt illud erit accusatori, si c> - monstrare poterit, alii nemini caussam fuisse faciendi. Se-4oo candarium, si tantam, aut tam idoneam nemini. Sin fuisse aliis quoqoe caussa faciendi videbilur; aut potestas aliis defuisse demonstranda est, aut facultas, aut voluntas. Po- testas, si aut nescisse, aut non adfuisse^ aut conficere ali- quid non potuisse dicetur. Facultas, si ratio, adiutoreS| adiumenta, et cetera^ quae ad rem pertinebunt, defuisse alicui demonstiabuntur. YoluntaSi si animus a talibus fa«.
Si quU dicaiur} Sch. Voss. I. Leidd. O. Ed. Omn. si qui d» Bene, ni suprii, ei sekcenties. Ouq. Cf. uuae pauUo anie noUri-' mus, Si qui h. 1. scHpserunt Scli. ei Orell. L» Erus testamento se heredem] Voss. I. II. Leid. L 00 t, 4* hm OoD. Eo teMtamttnto B. X.
Sed qua cogitatione et spe ad maleficium profectUM sit'] Xiibri dao manuttcripti habpnt, qua cogitatione animuey.et fipe, etc. ^nde licet SQspicari leftendum, qua cogitatione animi^ et epe eic. Lamb* Pall. oranes et Grev. ampiius, qua cog» animus et spe etc. Grut. 1\%%, O. Ed. Omn. q. cogitatione animue eic. nt cap. 6«.#f quod ad fQcinus tdli perturhatione conmotus animus accesserit» Sed sequi- tur et quo animo.quid quisque faciat: ubi MSS. O. careut copula. Forsan quo animo quid qi^isque faciat es interpretatione in textum sunt inserta. ac spe \o%^. IL Oud. Qua cogitatione animits aut spe. B. Lambiuns dederat: q. cogitatlone animi et spe, quao sive coniectnra sive leciio nnnc couUrmatar a Cod. Turic. Reliqui Codd. o. cogitatione animus et spe, Sch. et Orell. in Tolgata ac- qiiieverunt. — Paullo po»t considerari propier antecedens spectari •cripsit Scb. idque exbibenl eodd. dpo apod Orell. Tuiq qnae verba •equuolnr et quo — faciat non ex inierprelatione oria esse posse, «vicil Sch. sed pariicuia et • plerisque codd, abest, ctiam • BT« Cam Orell, nncis inclusit. L, Jn hoc autem loco\ Deest praepositio Scb. VoM* IL Leid. II. £d. Omn. Oirn.
Erit accusatori] Scb. Leid.lT. accusatoris erit, Ovd.
Hi tantam aut tam idoneam'] Sch, >si t. aut si t, id, Leid. 11« Ed« Omn. et t. id. Oud.
Aut potestas aliis] Voss. U. at p. a, Oud.
Et cetera] M^S. O. ceteraque. Ouo.
Quae ad rem pertinebunt} Scb» Leid. IIU ^* ad r, pertinent* OUDSMDOIIP, 541 VL T.CIC KHETOKICOR. seu cdf TacaiUy et int^er esse dicetnr. Postremo, ^at ad defeDsionem radones reo dabimus, iis i^ccauitor ad alios ex culpa eximendos abntetnr. Vemm id breri ikciendom est, et iin nnnm malta sant conducenda, nt ne altefiiu defendfendi caussa hnnc accasarey sed huius accasandi caasss dcfendere alterum Tideatnr.
' C A P. YIIL Atque accusatori quidem haec fere sont in caussa facienda, et consideranda. Oefensor aatem ez conlrario primum impulsionem^ aut nullam faisse dicet, «ut, si fuisse concedet, exteniiabit^ et parvulam quamdain fuisse demonstrabity aut non ex ea solere hniusmodi facU nasci docebiU Quo erit in loco demonstrandum, quae Tis et natura eius sit adfectionisi qna impulsus aliqaid reia commisisse dicetur: in quo et exenfpla, et aimilitadinet erunt proferendae, et ipsa diligenter natnra eios adfeclio- nis quam lenissime quietissimam ad partem expiicanda* ut et res ipsa a faclo crudeii et turbulento ad quoddam mitius et tran^uiilias braducalur^ et oratiQ tamea ad ani- GAP. VJIf. Facienda ei cqrufderanda] Scli. a m. I. faciaUi cons, Leid. H. detaot et consid, Ouo. Paciendi coneideramdaf ut egr^S'*'^ leclKHicni recepil Qrell. BcpliMime. Mtin pMllo ame dlxeret Cicero de caoia faciendi crimiiiit, quod baec mexime Tefbt declaraol: Sin fuieee qiiie q^oquo cauea faciendi t^idebitw ctt, Igitur b. l. faperius dicta colligeh» et coocladent aii: iUaue hmte gt^idsgn -^unt in eauea /aciendi coneideranda,' h. e. atque baec quideiny qoae ditiiiiot| coqtiderapcU sa|it« ubi 4« «•!!•• lacteadi Criminit termo etU Z^ • j^uf npn ex ea eolere^ Voti. I. ^ n. e^ ea re $^ Sopmcri- ptam ' re in Leid. I. causa in Vott. II. OuD.
Quo erit in loco} HSS. O. ^iio et erit in locc Ver%, ot opinor. QvD. ^ recepit Sch. ted -rectittime tprevit Orell., recte arbitratutf falcriim itiud et ab iit librariit ioirutuin e»«e« <|ai via prononiinit relaiiTi netcireut. Abett et recie a Cod. H* h.
St ipea dil. natUra] Vott. 11« et erit diU nafura, OaD.
Quam letieeime auietieeimam'] Sic omnct quidem babent libii: . sed qaidam docii arbitraotur ette legendum, quam levieeimOf no»> ' nolU, quam lenieeime/ ego, ti quid iramatandum tit^ potem pociet * sic legendum, quam leniseimam^ et quietissimam, etc Lamb.
Quam Uniseime. MSS. qoAtuor, Ed. Omo. q, hsyiesime. Oax».
Quam lenissimarn et quietiseimam dedit Lambinut, tccotutqoe ett Scb. qood perperam factum iudicat Orelly Q, lenieeime quietissi^ mam o. Leni^sitno eliam Oxonn. duo. Ceieri omnee q. Upiseime quietissimarn » qaod lenoit Orell. Hecle, L^ Ad partem explicanda] Sobnectont ft^pti eeL Moa mas e*- p^iliter in ^ttcomrnodi vitatione. Gi^omot.
M quoddam mitiue} -Ed. Omo. od quiddam m. Oob.
DE INVENTIONE Ln.U. Cap. 8. 542 nnin eiuf, qai andiet^ et- ad animi qnemdahi intimnm tensnm adcommodetur.
Ratiocinationis autem suspiciones infirmabit, n aut 401 ;ommodum nuUum fuis^e^ ant parYum, aut.aliis magis fuisse, aut nihilo sibi magis, quam aliis, aut incommodum libi maius, quam cpmmodui^ dicet: ut nequaquam fuerit iUias commodi, quod expetitum dicatur, magnitudo aut :um eo incommodo, quod acciderit, aut cum illo periculo, pod subeatur, comparanda: qui omnes loci simiiiter in* :ommodi quoque vitatione tractabtintur.
Sin accusator dixerit, eum id esse secutum, quod ei nsum sit commodum> aut id fugisse, quod putarit esse incommodum, quamquam in falsa fueril opinione: demon-* ' slrandum erit defensori, neminem tanta esse stultitia, qui tali in re possit veritalcm ignorare. Quod $i' id conceda* tur^ illud non concessum iri; ne dubitasse quidem {iunC| Adcotnmodetur] LeiJ. III. adcommodabitur. Ood. Legendam iQidet Sch. vel: tamen ad eius ^ qui audiet ^ intimum eensum; vel tamen ad mentem eius, gui audirt, et ad animi e(d.< Locat DOD egel emeiKlaiiooe, In vnlgAU, in qna oinnes Godd. eonsen* tiaot, ui«l qaod qnidam tum pro tamei% ^ acqnieT)! rcctfs Orel<« liot. JD.
Ratiocinationis tuitem] Vqss. 1. rationt* o. Oon.
Fuiste aut paruum] och. eese dicat, ^qpra ic, mif pgr^ium. Voi». II. parum. OuD.
Jut airis magis fuisse] Leid. II. maius esse, lo Sch, etitia Ciit» Oro. Maius eiiam T. sed magis recie B. L.
jiut nihilo sibi n$agis] Nos, nt est in Gr^rph* duobat mannscr. out nihilQ sibi *maiusj quae lectio eiiam Lamb. probatur. BauT. Sch. Leid.U.lII. ^d, Omn. /». «. maius. OpD. Maius T. magis Q.
Quod subeat^r, comparanda] Sch. a, s. sit comp, Oud.
Jticommodi q, pitbuione] 2>io Leid. 11 1. In reliquis est in in^ eommodi o. vitatiotie. Et recie. Ood. Siaiim post Sch. e prae- dua couieciura: Stn Qccusator dixerit f reun^ ^id e^se secutUmp ^oam recepit Orell. L, -Hut id Jugis^e] Deest pronomen Vost, I. Ood.
heit^inem tanta esse stultitia] In duobus ineit reperioy^Ql init iu editis ante Lambinum, Goihorredum, ^t Gnuterum: tantae *tuititiae, Qua loquutiooe non minut potoit hic uti, qnam scripsit ^p* Xll. amentiae igitur fuisse, quom eap. XIV. dicat amentiam f^^^*e. Groii. Leid. I. esse tanta stultitia. Sch. Leid. il, 111* £d. OniD. tantae eese stultitiae. Sed Voss. 1. ^tt in t. esse stultitiaf *icui praccedit in falsa opinione, Et iit in sententia, culpa, piiio esse^ «t iiiotimera similia.OoD. £sse tdntae sttiititiaeR. tantae esse stui-^ tUtael. Ablaiirum sint pratpofitione dederuirt Sch. et Orelliot. £m .. Q^id si id concedatur, illud] Id abest a Vott. \. hoc Sch. "«<i <?. id Ed. Omo. OoD. lioc eiiam in B. L.
Ne dub. q, hune, quid] MSS. tret| £d. Omo* iifc. EzfnUl pronomtn • tich. quodEd.Omu. Oin>.
* Digitizedby VjOOQIC qaid eius iaris estet, ted H, qaod fjdsiun iiierity sine oHi dobiUtione prd faUo; qnod Terumy pro Yero probaise. Quod si dnbilayerit, sammae foisse amentiae, dubia ^ impaisom, ceij.am in pericalumse committere.
Qaemadmodum autem accusatory cum ab aliis colpam dimoYebit, defensoris locis utetur: sic iis locis, qai accii- aatori dati sant| ntetar reas, cam in alios ab se crima Yolet transferre.
C A P. IX. Ex persona autem coniectnra capietor, u eae res, q^iae personis adtributae santy diligenter conside. rabanlur, quas omnes in primo libro exposuimaa. liam et de nomine nonnumquam aliqnid suspicionis nascilar. Momen autem cum dicimus, cognomen quoqoe intelligatiir 402 oportet. De hominis enim certo, et proprio Yocabolo agitur: ut si dicamos^ idcirco aliquem^ Caldum Yocari, 8ed id quod faUum] Voss. I. II. L«id. 11 1. Sed et id ^./ Ocs. Toittjm baoc locam iu exhlbuit Sch.: ne dubitasee autdem bunCp quid periue ee^etf sed id qaod faUum fuerit ^ ein^ ulia db- hiiatione pro vero probaeee, Qajim emeuclaiioiieai eaienus coafr- inat praeclariu Cod. Taric. qaod Terba pro faUo quod f^erum •mii- til« C*trTum idem Cod. quid ei iurU* lo jB. ett: nec duhitdsse quidem hunc quod eiue iurU eeeet, eed et id quod faUum fBerit^ e'm u, d. pro Jaleo probaeee, quod verum pro uero. Qu<hL Qoae lectio paricer con&rmat* SclioeC&iaoam cooiectoram. Nec dabiia. quin Trrum Tidcrit Scb. pro tv« eiue iiirU sepoocos voriue, qood •z lepeiiiiooe obicaratom fuit. X.'
Quod ei dubitauerit] Sch. Leid. II. Vom. II. q, ei duMurit. Bsne. Oyn. Mubitarit T. dediique ica OreU. L, Quemadmodum autem] Votf. I. Nam q* Opn, CAP. IX. Nomen a. c. dicimue] Scb, dicemue* Octd. Ib te- perioribof nam et de nomine, quod in omoibot Codd. inette Tide- tnr, lege: ^am etiam de nom, X.
Cognomen quoqut iit agnomen inteiligQtur oportet] lo dnobef librit maoofcr. noo ctt, et agnomen: ut neque iu «liqiM>t exe«- plit imprcfttit. Lamb. Prima edirio, cognomenque et agnomen inteiL ct vero ediii a Victorio et Lambioo,' cognumen quoque et agnomeM inteiiigatur eie. nec alicer OrcT. aut Pal. pr. ted malim Ufflee primo loco poticom, co| retpondet tec» ec lertiut. Gairr« CogBO-' men quoque. A(i<laot et agnomen Vott. I. Leid. I. III. cognoeum^ que et agnoijien Ed. Omn. Oud. Cognomen quoque B. in margiBt •ddent: et agnomen» Idem adduot Oxeno. tez. Recte Uinee omitcic T. cum eoque Qrell. Deinde tt. de hominie enim eerio et proprio pocabulo agitur delefit Sch., quippe intruta ez lnT> It t4.i retiooit Orell. L.
Aiiquem Caidum pocari] Tid* Barm. ad Qoiactil. Intt Ortt. p, 883. qni Caiidium Icgit. Memoratur apud Atcon. in Arg. OraL Cic. pro Aiil. pag. l86. — - Caiiidium faabetur in Leooic «ditioae. Caiidium Aldut^ qoam lectionem teqoiiiir Lamb. io noo meo m*- nutcr. utroqoe mQdo legi tigoificator, et Caldum% ct Cadunu Bxirr. » Leid«I« a m. I. et £d, Omn, caiiidunh pr«Y«* eaiidmm Leid.ilL DE INVENTIONE LiB.n. Cap. 9. 544 piod temerario et repentino consilio sit: ant ai ea de re lominibus Graecis imperilis verba dedisse, ^uod Clodius^ rat Caecilius, aut Mucius, Tocarentur.
£t de nalura licet aliquantulum dacere snspicionis. Dmnia enim haec, vir, an mulier; buias an illius civi* tatis sit; quibus sit maioribus, quibns consanguineis, qua lelate, quo animo, quo corpore^ quae naturae sunl adtri- buta, ad aliquam coniecluram faciendam pertinebunt. £t ix victu mnltae traliuntur suspiciones, cum, quemadmo- dum, ^t apud quos, et a quilbus educatus et eruditus sit^ quaeritur, et quibuscum yivatf qua ratione vitae, qno more domestico viyat.
£t ex fortuna saepe argumentatio nascitnr, cnm ser« VU8, an liber;. pecuniosus, an pauper; nobilis, an ignobi- lisj felix, an infelix; privatus, an in potestate sit, aut fuerit, aut futurus sit, consideratur: aut denique aliquid Callidtum cum Slepbjino et alita lego. Oud. Ccddum hAbenl pla- ritti CUd. eiiam 6. Kecteqne ita tcripveruot Scb. et Orellius. It^ Ea de rh hominibus Gra^is inperiiis] In Scb. a m. I. et leid. 111. ob eam rem, Sed io ceterit MSS. et Ecl. Omn. ea fe» Bene, at teioeotiee. Atque sic MSS. O. et Ed. Omo. o. ao. et ea Te nomen exira ordinem tii accepium, Vulgo ex ea re, c. 5i. £t ea re traduci non potuerunt. In eodem Scb. hominei, In Vos* lianit qiioqne, Leid. I. III. Sch. a m. 11. et Ed. Omn. Graeco*,^ Ouo. Aut ei ob eam rem BT. Craecoi h^ Ea re icppsit Sch. lecntntque etii Orell. X.
Ferba dedieee] Scli. a ra. I. p. dederit» Ouo.
jiut Caecilius aut M, pocarentur] lu Leid. l, non comparet aut, Sch. vocaretur, Ouo» Puijit Scb« Ciceronr/n scripsiMe Cascel^» liuSf Bt lint tria nomine lCtorum cUrisftimorum. Nam in Caftcel- liorum familia inrispruden iae laut peeoe heredilaria fait. Codd, &OII addicunt. Vocaretur etiam in T. alque iia ediderunt Scb. et Ofell. L.
Licet aliquantulum d» euspicionie] Voif. H. quidem o/. MSS« 'vero 0. praebeot aiiquantum d, suspiciones» Oun* Quibus sit maioribus } Abeat ▼erbum a Voat. 1. Ed. Omnib. OuDixooRPiua.
JEi ex vicfu'] Deett copola Vott.-I. Oud. £x pictu deficiente copula, B, acque ita tcribendnm irideiur. Oeinde quo more doms" *ttco utatur pro pivat tcrip^it Sch. de tua coniectnra, oratiooit variaudae cauta. Tum pro Bt ex fortunale^t: £x foriunat omit-> Privatus, an ctim potestate sit] Tret libri manutcrip. habenf^ Jfripotus, an in potestate sit. Lamb. Lombioi trct itiud in poie^' t/a/ff liabeut, ilem toiidem Pall. ideoque^ eieci poblicatom prii|s« cum potestate, Sic et lege i3 ff. de iurisd. magist. ptl is qui iu f^ieitate aliqua, Grut. In poiestate sii, aut fuerit, aut fut, s* ^*>J. II. Ed. Omn. cum potesi, Idem cum Voss.. I. an f, an fut, '* ^VD* Aa in pot€4t€Ue BT. Anfuerit an faturus *it tiiam fi. L* 545 M. T. CIC RHETORICOR. sev eornm qoaeritar, qiiae fortnnae eue adtribnta inteHigim* tur. HabiUia autemy qaoniam in aliqna perfecta et coa- stanti animi, aut cprporis absolulione comistit, qno in ge- nere est virtua, scientia, et quae contraria sunt; ret ipsa, caossa posita, 4ocebit, ecquid bic qaoqua locus suspicionis oslendaL Mam adfectionis quidem ratio. perspicoam solet prae se gerere conieeloraqii, ut amor, iracundia, molestia: 403 propterea quod et ipsorum vis intelligitur, et, quae m barum aliquam rem consequantur ^ faciles cognita sunt Studium autem quoniam est adsidua et Tebemens td aliquam rem adpiicata magna cum voluntate occuji^tio, fa- cile ex eb ducetur argumentalio, quam res ipsa desijera- bit in eaussa. llem ex consilio sumetur aliquid suspicio- nis. Nam consiiium est aliquid faciendi, non faciendire excogitata ratio. • lam facta, et casus, et orationes, qoae sunt omnia (ut in confirmationis praeceptis dictum est) ia tria tempora distnbuta^ facile erit yidere, ecquid adferant ad coniecturam confirmandam «uspicionis.
Con/ratia tuni] Sch. conirttriae s, Oun, Prtit Mt gsrere] Voss. 11. Leid. Ilt. pef 4^ g, £d. Oaail. poeJts generat^. Ouis.
Ut amor, iracutidiaf tn^iestia, protttpia^ ^uod ^c.] tu l^fi- tar 111 Grypli, •▼eiu»tiore «xempUri. Plaains. quicleni -in lUrcktd. [TV| 5, i'] fere eadem cohillnxic* -^ protennj, inquic, ireuMtsdo w- Itiii^ indorriito^ incOgitatO ^ Cicero ad aniini molliliafn Iranaiiftlii, ^t fibi 5. [c 12.] Bt Jiexi fiactique motus^ qualeS proienHWM ifawM- nutn aut molliUm esse solent\ contfa natufam sunt, 'IdetD pfo Cof )t^ [c. 12*3 Ve corrupteliS, de adultefiis, de proten^itOte^ de smmti' bus immensa oratio est, Alibi ad «uiini fabiidittn^ et ioaol«ait««'- [Cic. de Fin. I| i^,] Mii audaces, ptotefUi^ iidem intemperamtet )ef ignapik Plaat. Ai&philr. [II, 2^ afiTi.J — • — > quae non deiiqait, decet Audaceth eSse et eonfidenter pro se^ et proterve loqui, Barr.
£t utsorum 1/is] Non agnoscit copnlam VoBa. 1. tpsevum m Leid. I. Ooo. £t deett eiiam io B. L, Quae res harum oL rem c, ] Leid. I. quae harum aliq. c, Vots. II. harum, Ouo., Faciles cognitu sunt] Vo»». I. facile c, est, Oro.
Studium tmtem quoniqm est] Seh. a m. I. st, enim quod ett, Ouo, Studium cuitem quod est B. L.
Aliquam ad rem adplicata] S(c MSS. O. et Ed. Omn. Tttlge i i»d aL r, Leid. III. carei voce qliioia. Oud, Ex eo ducetur arg.]. Sch. Leid. Ilf. ex eo deducetur arg, Ors.
^ Item facta, et rasus] Lihro duo manoicripi. babeot, lem fdcta, eic. Lamb. lam facta, ei casus Grjrph. doo^ maaascr. lihn habeut, ▼etaatior alier', aher receotiorj qaibas uaus B^oaa^ qni eU iiiter bos inedius / suffragaior. B&ut. ' Bcquut ajferant] Vosf. If. htkA. IIL ^id adf. Ovd.
agitized by VjiOO^lC DE INVENTIONE Lib.II. Cap. lo. 546 CAP. X. Ac personis quiciem res eae stmt adtriba- Ue, ex quibas omnibufl unum in locum coactis, accusato* ris erit improbaliohe l^ominis uti« ^am caussa facli pa- rum £rmitudinis habet» nisi auimus eius qui insimulatur^ in eam suspicionem adducatnr, ut a tali cuJpa non videa-* tur abborruisse. Ut enim animum alicuius improbare ni- hii adti^et, dum caussa, quare peccaverit^ non intercesse- rit; sic caussam peccati intercedere leve est, si ahimus nuUi minus bone^lae rationi adfinis ostenditur. Quare vitam eiu8| quem argttit, ex ante faclia accusator impro- bare debebit) et ostendere, si quo in pari ante peccata convictus' sit Si id nou poterit^ «i quam in similem ante luspicionem venerit^ ac maxime, si fieri poterit^ simili aliquo in genere eiusdem modi caussa aliqua commotum peccasse, aut in aeque^magna re^ aut in maiore, aut in minore: ut si^ quem pecunia dicat indnctum fecisse, poasit 404 demonstrare, aliqua in re eius aliquod factiuii avarunu In eam sti^ic^ addueatur] Scb« ad eam «. Leid. 1« £d« Oma. adducetun Ouo.
ji tali cutpd] Scb« Voti. -II. Leid, I. tt. iit /. cutpd» OuD« Animtun aiicuiue] Addii hominis Leid. U. Oud.
Quute peccauerit] Vos». 1, y, peccavit, In ceierit peccatiii Bene. Oud. Peccarit scripMi Orell. Peccarit T. Peccdperit, B, L, ' Non interceeaerit] Scli. • ni. L Vom. 1« LeidtO. cum £d. Omn* non interces^it* Ct boc teolt^. Oud. Jnterce*eit tcripicrunt Scb. '•!
OrelL Ai<|ue ita Cod. T, Sed li B. interceseerii. L, Kationi adfinie] Leid. III. rationie adf, OuU.
Quem arguit] ^h. qiti arguitur. Outf.
Si id non potetit] Vositl.il. Leid. Ih ti id H, potttitii, Ottt^ In Ertieti. ed. 3ed id non poterit ez «rrere typogr, L.
Si fieti potetit] Vom. 11. mi f potueri/% Ouii, Miuedem m, cduitsa aliqUa commotum] MSS. pleriqtie £d. Omti» fiumodi. Scb. Vom. t. Leid. 111. in c, aliqUa commotum, Oud« Biuemodi etinm BT. Sed T. • m. t. eiu$dem modi* L, Ut ii^ quem p^unia*] Sic restilni^ ctim reperiftem in tribas libr, maQOtcriptity ut ei quidem: viilgati auiem babeant, si quis, meodote. quem antem boc loco rerativum e*t, ni grammatici ap- pellani, et IrgeQdum: */, quem eic divitim, non *i quem, pro, si aiiyuem, cooiuocfim, Lamb. £«t ab ediiioue primA; ne boc foria ^nit aliribnat Lambino. Vulgala. ei qui pecunia, Mai. si quidem p. pj"* *' ^""' ^'^' *^*^* GauT. Ut sijquem pecunia dicat ind. Sio Ed, Oniii, in al^it si,qui, Sed in MSS. O. ut si quidem p, For- ^••e, ut si qutt quem pee, die, ind. Oud. Ut si quidem pecunia *• Ut si quem pec, T. aique ita Scb. et Orell. Paullo poat Scb. ^oe Ern. cooiectnra woe, eius trantpotoity aic: eius possit demon" ^rars aUqua itk r4 aliquod factum oporum. Ssum negligeaaor oil 547 M. T. CIC. RHETORICOR. seu