Mulio miiius commodo] Ultime tox non e^oecitQr a Sdk Diti m m. II. ioter vertoft. Oud. Paolh> po»t accipiamus pro wJf. €tccipimas tcriptit Sch. accepimus Crf. et Oxonn. unnt, Vnlgataa tennit Orell. L.
Illius rei vtc. exstet] Leid. 11. eius r. oio. existet. Opd.
Pictam exempii Uco p,] Vom. L Leid, IIL Vicior, p. Mi.jf- ciam legem etc. e glotM, uti adperet e Sch. Oud. Pictsm legem B. Picium T. L.
C* auream ne habeto] Vou. I. Leid. II. III. Ed. Omn. c & non hdbeio, O0O. Glotta: pro non habeat in Crf. Detnilc possit dici toripait Sch. pro vulgaio posset, Mele. Posse dici B. L.
Bsse ullam pub. msretr.] \on, II. fuisss u. p. m. Oco.
exitum legis in merefarice pubb'canda. At ih atiro publi- cando et administrationem et exitum facilem esse^ et in- commodi nibil inesse.
CAP. XLI. Ao diligenter illud quoque adtendere oportebity nnm, iUo probato, quod adversarius inteiligat, ntLlior rea, aut honestior, ai^t magis neceMaria^ a scriptore neglecta videatur. Id fiet^ si id, quod nos demonstrabi- 451 mus; bonestum, aul ntile, aut necessaritun demonstrabimus: et^. si id, quod ab adversariis dicetur, minime eiusmodi dicemus esse* Deinde si in lege' erit ex ambiguo contro- yersia, dare operam oportebiti ut de eo, quod adversarius inteiiigat, alia in lege cautiim esse doceatur.
Permultum autem proficiet illud demonstrare^ quem- admodum scripsi^set, si id, quod adversarius accipiat, fieri aut intelligt voluisset: ut in bac caussa, in qua de vasis argentoia quaerilur^ possit mulier dicere, nibil adtinuisse adscribi, quae volet, si bei:edis voluntati permitteret. J^o enim non adscripfeo nihil inesse dubitationis ^ quin heres, quae ipse vellet, daret. Aneutiae igitur fuisse, cum he- redi vellet cavere, id adscribere, quo non adscripto, ni- hiilominus heredi caveretur.
Quare hoc genere magnopere talibus in caussis nti oportebil: si hoc modo scripsisset, isto verbo usus non £i exitum /«^g'*] Vocem, leg/Sf repoftni et codicc maonter. Gonfirmaiur «iiieui bacc foilpioiM supenore »imiU loco: neqU0 eri- tum iegis in meretrice pubticanda. LaMb.
JT/sc. ni/iil inessfl Scb. Leid. lU. inc. n, esse, Oitd.
CAL\ XLI. lllud quoquel Ed. Oma. hic quoque, Ouo.
jidvers. inte/itgat] ScU. ath.^ intelligit. Oud.
Ab scriptore tiegl } Sic exhibeni M2»S. O. Tiilgo a scr. Oud.,, Necessiirium dtfmonstrabifnus] L«i<l II. nec. demonstrabiiurm OvD, ^De^monstrefbitur OxtHio. outi*. Sopra quod nos demonstrabi'» mus oratioois Tsriaodac csus«a Lamb. q, n. dicimus, 6ch. q,!•• dicemus, cilra codicom soctorilaiem. L.
Biusmodi dicemus] lo eodvm huiusm. dimunus. Oitb. £r#« dicemus* B. T. L, Permultum autem prof,] Leid. lll. st permultum hie pr. deett euitem ab Ed. Omo. OifD.
Nihil inesse dubit.] Sch. Vos». I. IL is. esss d. Oud, Bsse Amentiae igitur /uisse] Lcgeodiim videtor, Jfmentiam igitur^ aea, si quis muuiy Antentis igitur fuisse, Lamb. Amentiae igitur fuisse. 5ch. Vo»s. 11. E'l. Omn. amentiam igitur f. Vere^ qood iam ex ingeiiio conierii Lainbioiis. Sic c. 4b« Nunc cum scriptum sii, amentiam esse eic. Oud. Amentiae Erf. 6. Amentia T. Z».
Quare hoc genere] Sch. q. h. in genere. Ovd.
611 »1 T. CIC RHETORICOR, seu esset, non isto loco yerbnm istnd coUocasset. Nam ex his ^ententia scriploris maxime perspicitur. Deinde qno tempore scriplum sit, quaerendum esl, ut, quid eum to- luisse in einsmodi tempore verisimile sit, inlelligatiir. Post ex deliberationis partibus, qnid utilios, et qnid ho- nestiasy et illi ad scribendum, et bis ad ccHnprobaiidiii sity demonstrandnm: et ex his^ si qnid amplificationi» di- bitnr^ communibus utmmque locis uti oportebit CAP. XLII. £x scnpto et sententia controversia aoD- sistit, cum aller verbis. ipsis, quae scripta sunt, utitni: alter ad id, quod scriptorem sensisse dicet, oninem adiun- •^git diclionem.
Scriptoris autem sententia ab eo, qui sententia se de- 452 fendcl, tuni semper ad idem spectare, et idem velle demonstrabitur: tnm aut ex facto, ant ex exentu aliqno ad tempus id, quod inslituit, adcommodabitur. Senipcr ad idem spectare, hoc modo: Paterfamilias cum liboro- rum nihil haberet, uxorem antem haberet, in testaraento ita scripsit: Si mihi FiLinsosNiTua itnus^ rLF- OirDENDOKP.
£t guid hofic^stius] Deett copnla LHd. II. '\*iclor« f>. 331. Ofi.
Si quid amplijicaiionis] Pnftibus «ddit Leid. II. Oui>.
Utrumque locis uti op.] Sch. utrimque., Vos». L L«kt MI. * utrique. Lrid. 11. utrisque, Lld. Oiun. utroque. Sed Leid. l, h*^*% <|iiod UQice veiurn credo, utrosque, sive, ut explicat Victorim, utramque partem. 'PasMm in plurali ea ^oce oti sunt Clcero, cec^- rique opliraae lalioitalis sciiplores. Ouo. Ulrinque recte tcriptit Orellius. UtrisqueB. et Oxoon. unus. Utrosque dedit Scfi. 8e4 utrinque praestaotissiiDUs ille Toriceusis liber, quem recie seqailDi Orell. L* CAP. XLH. Controv^sia consistit] Vom. I. c. eoMttat. Leid. J I L c. nascitur. Oud.
jidiungit dictionem] MSS. tres Ed. OmD. adiunget d. Oim» Tum aut ex facto] Dmsi aut Sch. Voss. II. Ooo.
Quod irutituitf adcommodabitur] Vots. I. H. Leid, I. a ra. l at«m 111. instituitur, Ed. Omo. instituerit^ oou male. jSccomm^ datur Sch. Voss. I. Leid. L Oud.
Ltberorum nihil haberet] Sch. a m. L liheros filioi hab, mJk, Vms. 1, habuisset. Oto.
Si mihi filius genitur unus] Cnm in tribas liLris mairascriptif ^ ita scriptam repeuksam, genitus unus,, iie€|ue in nllo vetham fuerit, legatar: ego aic repooenduin conieci, fiiius genitur mjuu, etc. ex qua vera et recia scriptora non intcllecta alii recerant,^^- niius/ueritf alii gignitur. Geno autem dixisse veieres J^ro gig^* et veteres grammalici docent, et oos admonuiraus in comoicourits nosiri<» Lncrelianis: atque eo verbo non semel Lucre*ius ntilur, nt quidem nos edidimas. Lamb. Iia Pall. et Lainbiniaoi. Main p*i'tito prima: «Vi mihi genitus sit filius unus. Sequentes: Si mihifiLgf DE INVENTIONE Lib. U. Cap.ifa. 612 In lioc genere non potest hocdici, ad teinpnsy ant ad eventum idiquem senteutiaoi scriptom opojrtere ^aiflcpm^ modari; propterea quod ea sola demcuxstratur, qua freti» ille, qui contra 8criptum dicit, siiam es3e hereditatem de- fendit Alterum autem genus est eorum, qui sententiam inducunt, in qno non simplex voluntas scriptoris ostendi- 'tnr, quae fnomne telnpus, et in omne factuiA idem ya- leat: sed ex quodam facto, aut eventu ad tempus inter-* pretanda dicitur. £a partibus iuridicialis adsumtiyae ma* xime snstinetnr. Nam tnm inducxtur:comparatio, iU in niiuM fuerit unw, Lambinai finzit, Jilius genriur unus; nnn neces- 8ario« Grdt. In manuicr.' verbumytferi/ abest, ut rccte Lambinui, nltima modo commutata littera genitur emendarit. BKUt. Sc(k» £d. Omn. ge/i. iit u. Snpr. in Sch. gienitur. You. ]. Leid. 111. gen.fueritu, Oud. Gignitur TB. Erf. Oi^onn. qvattnor. OenittM male Ern. Sch. Recte Orelliua catn Lambino genitur» Cf. da Quae adsolent^l Sch. Leid. I. quae tolent, Oitd.
Tu mihi, dicebat, eecundue heres estd] Duo Grypb. anCiquis- •iml: tu mihi, dicet, secund, her, eeio, Lamb. temere •nblatam l)t^ teram m ex adverbio tum ob priorem' aimilem ▼ocis in^equifrfis mihip es verbo, dicet, corrupto pronomen, ille, efficitf quomodo esse legendnm ratio poitulat. Brut. Sch. a m. L tum mihi, diccf» heree e, In Vofiianis qooqne tum, Oud. Dicet T. Nec diceDntQ dicebat etl in B. ei Ozonn. uno, qni ita exhibeni: tu mihi secun^' dus esto, Lambinua coni. tuni mihi iile secandiu heres esto, quod probat Orelliua. L, In hoc genere'] Leid.n. hoc in gen. OuD. Statim «nte pro ▼nlgaio reniatf moriuus sit, Sch. e conl. yeniret, male. Rectli OreU. penerii, e Victorino et quattuor Ozonn. Venisset B, L, ^^Ad temp» aut ad euentum\ Sio Leid. II. In ceietl» J5ISS. €t ad tv, Oi;d.
Sola demonstraiur],,Sch. Vom. U. Ed» Omn. sola esss dem* ODDSMOORFiU9« Dicit eic. defendit] Leid. IIL dicet, etc, defendet, Ed. Omn. difet 9 eic. defendit. Oi7D* jilterum autem genus est sorum'] Sch. aliud a, g. est eor. Supr. illud. £d. Omn. illud a. g* eprum. Old. Deinde rectiaa diitin- goant Sch. OreU* inducunf, in quo, L,.
Ba partibus] £d. Omn. ^a e» pmrtibus, OuD., Vt in eum] Leid, I. Vois, IL aiqne a.^ I,L Scb. ut in eo. Sic icriptit Orelliui «x upo Oxonn. ^a. L...V"Igataisn ut in eum teneni oT« Exliibel lan^en ut in eum eiiam Erf..4^tqae iu ^tiaoi cum; <Jtii, cum lex apcriH porUs noctn TCUret, aperat ' qtoodam in heilo, et aaxilia quacdam in oppidoni recepit, 453 ne ab hoitibds oppriraerentur, si forii essent, qnod prope fetrfo» liostes castra haberenl.
* * Tum relatiocrnninis,* nt in eo, qni, cnm commiiBB lcx omninm hominem occidere vctaret, tribmmm militaa smun, qui vfm sibi inferre conarcttil*, occidil, Tnm re- motio criroinis, nt in eo, qni,' cum lex, quibus di^n» in iegationem proficisceretur, praestitucrat, quia sumtiia pasilo poit: Tum rHatU criminu, ui in »o, gmi,- «bi m «0 m vierbo indueitur p^wUi, qnod reci« aoiatit Ortll. 1«.
OVOBNOOBP. ^ ' Ilosies castra haherehf'] Primam ▼oceitL DOn agnoicit Scii. ura. V^ in eo qui ete. tribtmum milkum iKitfmolc.] Sic csl lcgea- dott» et U« baboii dno libci manHiCDpiif ei nonBUlliL ▼«Ifati; 9m qnit malit repooi, tribunum militarem euum, ut cal apnd Nm XulUam' oral. pro.llilooe^ ubi coui^uen^orainr hoc Cacium bis Tcr- bia; Pudicitiam cum eriperet militi trihunus militaris in exerdta C. Marii, propinquus eifis imperatoris^ ifiterfectus ah eo est, at pim affprebat, Facere enim probus adoiesce/u periculose, quam pa- .peti turpiter maluit: atque hunc ille vir summu* scelere soiatu^ periculo liberavit, ^andem rem narrai rjut«rcbak in Mario» ct o miliu nomeo foi^fe ait Trebonio: iribuno auiem, Caio ClofUa. Lakb. Mta. et olim Yulgati: eo milite qui^ «t pulem rescribeadaa: ttt XB «o milite qui etc tribunum suum elc. Grut. Scb. Vom. L Leid. li.lll. Ed. Oma, ut in eo milite, TuW tribunus Vo»a. L IL Leid. i. 111. Ed. Omn. n\ilitein, MSS. quioque ei m. IL Scb. eaai Ed. Omn. Quare cnm Grnlero malim ut in eo milite, qui elc. tn^ hunum suum eu. ocfiidit, Qvu. In eo milite, qui aedit Ordl. Atque iia eiiamCod. T. OmiUant v. milite B. ct ErL Tum tri- bunum militem T. et Erf., nnde Orellins Lamblni suspiciQnem aa- Jlcctitur, tribunum militarem scrjbeniis. Scb. ciccil ralsatum »*- iium, L, Communis lex omnium] Deesl ultima vbx Leid. IIL eamqw abesse lubeus sinam, ni»i TeliY omnino, Ouo. Ukx kominem oqi«ricm, ^onde inbeUigitnr, glossema esse ornnium, qqod recie eiectr9c&.
priffri ediiione. Tum pro t. vetaret Laikb. petet; sed fulgaiaadc- ' fendit Orell. Fetaret est petttre dicerettxccusatof tum, quum roia ferfe c, Ver^iiime, sicnii in eodcm exe|nplo, ea. loditione vim ai' ' ferre Xk%n% cit anctor j)rb Milone c. 4: Pimcitiam eum ^'gf^ mi^ti tribuni^ militans etc^ interfectus ab eo est, cki pzm m^erf bat, Atque in re stupti amarunt opiimi pim adferre prae ^JP" ' riore inferre, in qnod saepe mntarunt librarii: ut L. L ad H<r.
c g. vim. in loca adtulit,• sicut el pro adferre manum rel mtxat Slories [iaepins] inferre reposaerDUt. Vide Coi&m. ad Risf. dc B. ifrlc. c. 95. ad Liv. L. XLll. c. 29. ct>nabatur L^d. III. Oco. 'ferre cuiu'cod. T. «cripsit Orell., scripseraot anle lam £nr. S^ Irre ErC iti^e B. Tuin conaretttt^txt B. ^ DE INVENTIONE Lib.U. Cap. 43. 614.
qnaeator non dedk, profectas non est Tum concessio per pnrgafioiMniy et per unprudentiam, ut in vituli inimo- latione: et per. yim, ut in nayi rostrata: et per casum^ ut in Eurotae flaminis n^agnitudine. Quare aut ita sententia indncetur, nt uimm quiddam volui^ae scriptor demonstre- tar: aut sic, ut in.eiusmodi re^ et tempore hoc voluisse d^eatnr.
CAP; XLin. Ergo is, qui scriptum defendit, liis lo* ds plerumque omnibus, maiore autem purte semper pote- rit u^: Primum scriptoris coUaudatione, et loco com-^ maniy niliil eos, qui iudicent, nisi id, quod scriptum sit^ spcctare oportere: et lioc eo magis, si legilimum scriptnm proierelur, id est, aut lex ipsa, aut ex lege aliquid. Postea quod vchementissimum est, facli, aut intentionis adversa- riorum cum ipso scripto contentione, quid scriptum sit, 454 quid factum^ quid iuralus iudex: qi;em locum multis mo- dis variare oportebit Tum ipsum secum admirantenii quidnam eontra dici, possit: tum ad iudicis officium rever-^ tentem, et ab eo quaerentem, qnid praeterea audire, aut exapectare debeat: tum' ipsum adversariuniy qnasi inten« JBt per imprudentiam] Addit faetum «iiprMc. facta Sch. facti* Ed. Qmn. Ocj>.
' Jvi Bunftae ftuminh magn.'] Voz Jlaminis dectt Scli.Red «'mJK inteT ▼eriat adscripiam s, Jluminis.^ Saiis hic intelligitnr 'Earotas ceie^^fi^aen^z o. 5t. OtlD. /^mrni# omitiuat T. Ozooa. trei. De^ leTil Scb., ODcit inclmit OielK Exhibent B. et Ert £..
Umim, quiddam\ SeA. Ed. Omo. unum; quoddam, Oud. Utmia** qa^ dicitor, mramque dic^ potest.- Si unum qitiddam^ unum pro «diectivo est; sin unum quoddamfUnum pro ■abttaativ» esi. L* Ite et tem/fcre} Leid. 111. re aut t, Oud.
CAP. XLlll. Scriptum defendU] Sch. Voui L Leid. ir. Vi- CI«V1 pi 333. Ed. Omn. sc, defendet, Otni* Hi9 iocis] 8cht ef his i. Oud..
Maiotem autem partem'] Sic est legendum, et ita loqaabaii* liMr-boiM scrtptoresw Merc. Tolt. Orat. perC^: HSagnam partem iam^ bis nostra constat oratio, Ilem C. Caes»]r» lib. 4. de bell. GalL:. magruxm partem iacte atque pecore pivunt, Et idem Laeretios lib. 5« Ifon minimam partem mortis formidine aiuntur. <ldem 6. Inda banam partem in iectum maerore dabantur, sio enim edendaat ciimTsmnSi nbl rnlgo lcgebatnr; Inde bona ex parte, etc. Lams. Mmiore autem parte, Seh. mai, tum p, Ouo. Alaiorem autem poFtem eonHch Lamb. scripsit Sch. probatit Orellins. Godicoa oon «ddlcviit. £.
Nisi id quod scriptum sit] Sch. a m. I. ni, Tnm «## in •o4«lh, Voss. K Leld.IlL Ooo.
Variars oportsbit, Tum] Aeotins disiinglint Limb. Scb. OrelL poriare oportebit, tum, £,.
QfAOsi mterUtuUis loco produsendo] Dnabua bis TOoibus dele-i- tia^ intentantis loco\ seu, ut habent qiujiiim. »Ui libjsi, intsnd^is Uu2 615 M. T. CIC. RflETORICOR. seu tmtis loco, prodncendoy faoc est, interrogando, tcriptoin neget esse eo modo^ an ab se contra &ctiira eve, aat contra contendi neget: ntram negare aosos tity le di- cere deaitarum* Si neatrum neget, et contra tamea dicat: niliil ciie, qno hominem impadentiorem qaisqaam se visarura 9^ tretar: in lioc ita commorari conveniet, qoasi nikil pn»- terea dicendam nt, et qoasi contra dici niliil poant, saepe idy quod scriptum est, recitando; saepe cum acripto br ctum adversarii confligendo; atque interdum acriter wk iadicem ipsom revertendo. Qao in loco iadici deraon- strandum est, quid inratus sit, quid aequi debeat, dudm de cauMis iudicem dubitare oportere, ai ant acripton sit obscurey aut neget aliquid adversarius: CAP. XLIV. Cum et scriptum aperte ait, et adw- 455 sarius omnia confiteaUir, tum iudicem legi parere, iuhi ioco f tic legendam poto: guasi producgndo, Lakb* Sck. a m. I. iniondeniis L Ooiu Tarbaui Codd. miniiaatis, tentantis, ia/etftf loco, Aiqae iu Ozooa. LtteniantiCf W> Tulgo BT. Gr^ latear taniis locum AUotL ande Schaetsittt effbrmavii: in intemttoiut locum* Valgeum rtcte defea<lil Oreli.: scilicet quasi esmst fu actionem intendat ceu inteniet, loco a^sumpto, L» jiut conira eontendi negei'] Hoc totom qnic oon videi eieie tcI corropiom, vel forie ioeiilcAtum et §operv*e#oeom? Nam ^e^l ' qoidem repotaeroot, aut conira coniendi posse negst: primom kec, poisss 9 eddideruut de fuo: deiode mmteotiam expretecnmt ab Imc loco alienam, alqoe adeo kotq loco pUne cooirariam. lia eaiaa «sset poCioft legeodum> attt conira coniendi posse putst: w^ »c potitu, aut contra dici posse contendai* Quare luee omoino vel delenda CMe ceoseo, wei jiic, ut paullo aote admoooiy emeodaadt: oisi ita explicemut» au oeget cootra ecdpium, • m laetom» aat pogoari cooira tcriptum, cum (actum loum i qood com acripu pogoat, defendai. L4MB. Conira coniendi neget* L«id* I. Vm. ii ot Sfh. a m. U. c. c. posse negei» OyD.
Nihil esssy quod AonMnem} Sic refiUoiy raiiooe frelaa. Sic eoim loqoaotur Laiini^ nihil osi, quod: noo, nihil est, quo, Sic * idem infra: nam cum simplex erit aecessitudo, nihU erit, qmtd multa dicamus, Lavb. Nihil esse, quod ftcriptit OrcUioa iolieaK Lambino. At eodd. omnet nihil esse quo^ exoepio doo EHiineaH, qoi Lambini couieciuram coofirmai. Nihii esse coniradicat qmoB* Im Hominem impudentiorem ] Scb* hom, impnuU Voea. L Aeok inprudeniem, Oud.
Confligendo] Letd.l(. Ed. Omo. compmrando • gloaat. Ova.
C A P. XLIV. Cum st scriptum ap, sit} Leid. lU. omi mi- tem et sc, eic. Ouo.
Judicem legi parere] Sch. imdsx L pm toprMcr, i^tdicos, ol «1 ia VoM. I. n. Leid.LlU. Ovd.
DE IJiVBNTlONE Lib.B. Cap. 44/ 616 Mierpretari legcan opcirtere. Hoc looo coh&tmato^ tum clilu«r6' ea^ qaae contra dioi poteraut y oportebit Contra • aUt^m dicetur^' fi auti proraus aliud sensiAse scriptor, et 0cripaiMe aliud denoD«trabitur: ut in illa de testamento, ^mm- po4nimU8, controTierfiay aut cauafa adaumtiva infe-^ yioAur» quam ob rera soripto non potuerit^ aut non opor* taerit obtemperari.
Si aliud smsifse scriptor, aliud flcripaiffe dicetur» is^ ^pu Bctdpto utetui! I hoo dicet, non oportere de eius to« luntatemos argumeiitari^ qui^ ne id facere possemus, iu- dicium iiobis reliquerit Buae volautatif: muita incommoda oonfequiy si insdtuatur, ut. a scripto recedatur. Mam et eoa f qui aliqiiid scribaut, non exislimaturos, id, quod scripserinty ratum iujLui\im: et eos, qiii iudicent, certum, quod sequantur, iiihil habiluros/ si semel a scripto rece* dere consueverint. Quodsi voluutas scriptoris conser- -vanda sit, se^ non' adversarios, a voluntate eius stare. fi^am multo propius accedere ad scriptoris voluntatem eum, qui ex ipsins eam literis interpretetur, quam illum^ qui seDtenliam scriploris non ex ipsius scripto speclet, quod ilje suae voluntaCis quasi imaginem reliqucrity sed dome- sticis suspicionibus' perscrutetur.
Sin caussam adferet is, qui a sententia stabit^ primnm * «rit contfa dicendiim: quam absurdum, non negare con- ' Tum dituefe ea] Delmefe duo Crjph. ▼einsC. libri* Paulo pott in iiMtem eontropersa eeeeomnia tegiiur. fiatn*.
Contra dici poterant] Scb. c, d, potuerumt, Votfiani, Leid. II. 111« e, d, poterunt. O0O. Foterunt BT* Erf. «tqtto ita tcripserual Scb» Orell. X.
^on op, ohtemperari] Leid. III. n. o, obten^erare, Oud.
jiliud ecripeie^e dicetur] Voat. 1. aut e, d. Sch. Vott. I. 11« dicatur» Ovd, Hoc dic^'] Oeett pronoraen Leid. I It. Oiro* ^ ' ludicium nobie reliquerit euae pobMatie] Pal. \U 111. Gre- veub. indicium. Haereo in eligendo. Grvt. Sch. Leid. I. Vott. IL etifn aliit indicium» Qood mibi oninino prjieferendnm videior. Scriplo enim indical eius anclor volnolaiein tuam sive relinquit tnao TolooiaiiB imaginem, nt infra te «xplicat Cicero. £t qnu\, qoaeto^ e#t iudicium voluntati*? Leid. lil. reliquit, Ouo. Indicium tcri- pccront Ero. Sqb/ Orellinff.. Reclistime. Aiqiie iia T. Erf. h^ A ecripto recedatur], Lcid. I. Vost. 11. ab ec. r, Ooo.
iRatum futurum] Prave rarum ijrpotheiaruin errore ediiur« Ooo.
Certum ^uod eeguaniur] lu Scb. a m« i. lik reliquit quid, ui ecripto recedere] Sch. Leid. I. Vots. 11. ab ecr. r. Ouo. Coneerpanda eit] Liber unns manuscr. babet, obeervanda eit* Lamb. Coaeervanda sit] Leid. III. cone, eH. Ouo.
Quatn abeur^ium] Vot». L Leid. 111. quam eese abe» Leid, IL trm l^em fecitie, sed qoare feoeril, caoHm mHqwmk m- Tenire. Deiiide oonTersa oauiiA e«e: luite Mlitos esK ao- ciiMtores indicflnu persaadere» adfinem eeae «liciiiiis cid- 456 ^ae enm, qni acciuarehir: ranmaM profevre, yiar eam ad peccandniii impnlisset: Diinc ipcMn remt ran— ■■ a^ ferre^ qoare deliqaerit- Oeinde hanc indaoere i cnins in siogoias partes mnltae convenient i Primnm nnila in lege ollam caniwm contra acriptui accipi conTenire. Deinde si in ceteris legiboa conymiil^ hanc esie Iniiiijmodi legenif ut in ea noa oporteat. Poatre- mo si in hac quoque lege oporteat, hanc qiddem cannf accipi minime oportere.
CAP. XLV. Prima pars his fere locis confinnabibir, scriptori tieque ingeninmy neqne operam, neqne nllam &- caltalem defuisse, qao minus posset aperte perscribere id, qaod cogitarel: non fhisse ei grave, nec difficile, etm caassam excipere, quam adyersarii proferant, si qaidqinin \ excipiendum putasset: consuesse eos, qni ieges scribant, exceptionibus nti.
Deinde oportet recitare leges com exceptionibns scari- ptas, et maxime videre^ si qua in ea ipsa lege, qaa de f, absm mU. Oco. Qaam atmrdam sk B. auam akaiudum amlm sit T. £rr. Aiqae lU ■cripsU Ojrell..4h^iwwa es4€ oiAUfrO ^aam Jpsum rmm oaussam- adferre] Letd.IT. ezrim ipsumu ScL VoM. f. Leid. III. cinfeney eU^iDtiMtiB» Tariatiooe praocedcBliam adfene et proftrre, Coaaiile qsoa UodaTi lito» docloi ad Caei. L. I. 6« G. c 39. i/uorum ^lius^ alia caussa iUatOt auam sili ad proficiscendum necessariam esae dicerent » petebant. Ut ibi le^- dom 6rmai qnoqae Gd» If^oeta MiDi i^^i. SBpra boc cap.: mU cnusa adsumiipa infsretur, Omj^, Imferrs •cripseruDt Scb. et OreB. jijferre TB. Krf. L, In singulas partes'] Selu Ed. Omo* in singuiis parlibtiS' Osd.
Convenient argumentationes] Sch. 'N^oss, I. £d, QmD. conM- niunt» Sch. Vo<i«>. 1. Leid. III. oratioaes. Oub.
Huitismodi legem] Scli. ■ Voss. U. Leid. liL oiusmodi L Ova» JLiusmodi Erf. Atque ita Lamb. L.
In hao quoque iege] Ueesl peDultima Vox. Scb. a m. I. Oco.
jiccipi minime op^trt.] Verbum accipi exsolat a Leid.II. Ooo.
CAP. XLV. llisfere locis] Leid. II. his ommbusf. L 0«b.
Ferscribere id] Voss. II. describere id. Ovb.
Si quidq, excipiendum] Voss. I. si q.^aceipiemdum» Oim.
Consuesse eos, qui leges scrtbant] Sci». Leid. L consuemisee^H» Voss. I. consuescere e. q. legem scr. OuD. Comeuesse dedit OrclL Oonsuevisse eihibet B. Consuesse Eri. L, f^idere, si qua in ea ipsa iege ^ qua de agitur] Wd. II. w- dere haec, Soh. a m, l, yid. quae» Abest ipsa a Vosf. K de qua ^^ar,.ftit e^^ptio aligao* in caj^tey.aat ^ud eamdem lij^i» #oripto^*eai>» %ao magis eiun pr.o}>etur fuisse e^ceptn- t*^m} 4i qaid. t^xcip^duni putaret; et osLenderei caossam «ccipere, aibil aUiid es^e,, nisi legem toUere: ideo quod, Mttl aemel CAUssa consider^tui*, niLii adlineat ean^ ex leg^ CQa^ider^re, jfoipp^, qaae i^ ^ege scripjta uon sit. Qaod si ^it institutum, oomibuA.c^UBsam dari et potestatem pec- c«ndi, cum.int^Uexerint, vos ex in^enio eias, qui contra legem fecerit^ npn ex lege, in quam iurati siti^y rem iu- dicare. Deinde et ip^is iudicibus iudicandi, et c^tet^is ci- vibos yiveadi jralijctnes perturba^uiu iri, si semel a legibos recesBum sit...
Mam et iudices neque quid ftequantur^ habitnroSy si ^ kb eo, quod scriptum sit, receddnt: iie^ne, quo paeto 457 aliis improbare possint, quad contra legem iudickrint: et aeteroff cives, quid.ag^nt, ignoraturos, si ex suo quisque ccfiisilio, et ex ea ratione^ quae in mentem, aut ia libi-^ dinem venerit, non ex conmiuni praesoripto civitatis unam-> quamque rem administrabit. Postea quaerere a iadiciboA ipais, qaare in idienis dctiueantur negotiis: cur reip\iblicae ag, MSS. quAtiuor. agatur Leiil.I.11. Oqd. D^gua ogaturT. qud de agatur B. Erf. ifua de agitur icripsemot Ern. Scb. Orellitot. lu Cauisam accipere] Vost. 1. Leid. 111« et Var. Lect. Sclu c. ex^ cipere. Oud.
In lege s<^ipta non sit] Vom. I. carel To% [Vv.] in Uge. OvD, In quam iurati sitie] Leid.IIL Ed. Omn. in qua, Vou, l\ Leid. IIl. I. estie. Ovd.
Vivendi rationes] Voii. U. vivundi r, Oup.
Alegibus rectssuai sit] Sch. Vosi. l.ll. Leid.lll. dh Ug,r.s, Otri^ Staiiiii poti neque quod sequantur dedil Laipbinuf, adversuf Laliai aermonia confueiudioem et contra omoes ribraa MSS. tS, iubftt Orell^ua Beiertim ad Cic. Off. T. \\, pag. 18. h, Quo pacto aliis improbare possit] Victori^na alios. Lambini in aliis impr, membrauae Siiffridi nosrri probarem. An fnit: imprO" perare atii exprobrare? Grtt. Aliis inprobare p. quod. Sch. aliot, Ueue, nisi poiiu» inecoai, lo|j4S probare, Leid. III. quod illi* Oud. Jn aliis impr. secnndum Larub. ii<iip*it Sch. Alios impr&bare lu. Crat. Oxou. unus, Victorius. Aliis probare Eif. T.. Alios probart nnus Oxonu. Verom ceu»ci Oretl., qnod Grutems coniecil: aiii^ exprohrare et conf. inbet ncierura ad Oial. in P. Clodium p. 3l. ts.
Quod contra legem iudicarintl Ttes libri inaauscripii habeat: quid contra legem iudicarint. nnde auspicoi* legendum, si quid coiUra legcm, «ic. Lam£.
£t ex ea ratione] Leid. 111. et ex sua rat, Oud.
£h mentem aut in lib. ueneritl Voks. I. aut lib. psnerint, Aboat quoque praepositio iih Ed. Omu. Male. Oud. Deinde pro >ulg4io rem administrabit Ern. coniecii: rem, administrdrit ^ ^uae nauc coufirjnatur a Coil. Eif., qui ammir^istrarit. Is.
Qaaerere ab iudicibus ipsis] Sic MSS. O. vulgo tt i, Oin>« mnnere ' iinp^$aiiftir,* ccmi saepins serii* tob rebos ^ < mb^ s^rvire po^sint: cnr in certa Teiba iorent: car ^ert6 f^mpofe conveniant, certo discedant: nikil qnimiMn ndftratciiaBsae^ qno mimu freqoent^ operam reipnblicae 4et', nifli qnae canssa ex lege excepta tit: on ae legibia obstrictos in tantis molestiis esae aeqnnm cenaeant, adhrw- sarios' nbslros leges riegli^ere concedant.
Deinde itei£i qnaerere ab indidboi, si eiw rei cana- saib," propter quam se rens^contra legem feciase dicat, ex- ceptionem ipse in lege adscribat, psaanrine aint. Postet hoCy quod faciat; indigriins et impndentius esse, qnam si adfcribat.. Age porro, ^uid si ip^i velint indices adscfi- . Cum saepius^sarii^ suh.rtbu/l Adieci Tocem seriis, Bdt faHL •ec.Uri,, ac Greveob. |£iu» loco evBt in pr. neccssitrriSf iiitcrpreU- fneniuiD icilicet »t(eriuf. t^RUT. Saepius striis suis rehas* Dcoi prima «ox a Leid. tll. Secunda a Leid. II. et tn* I. Sob. seriss. Leiil.lll. OuD. SeknOfiiiis comecera|i fso secius 0uis rebms q»^ csresram emfDdalionem oonfirmataiu repcrij.Ocell. in Cod. Tnr. gui; ^9i joarrunte, exhibct: qiso sf^epius secius suis rebus, S<iu •eculoi cftt Orclliaa. Oeterum Sch. conferri lubet ad Her. 1« ix U Vdrto discedanf] Scb.' Cd: OmB^ certo^ue- d* I«eid. II. u/»- fum, pnr d. QuD.
Kihil quisq, fdf, c.J teid.ni. Ed.iOron. cur nihil ^. elc Oct.
Nisi quae c. ex^ l^se eptcepta sit ] ^ Sch. ni. D«rin pracbeat MSS. O. et Cd. Omn. iri^ lege. VerUkime, Qt in snperioribui ct aeqq^ Agilur de nxcepiipne. ^ae ipu legi a^scripta att. Ooo. lu le^e d^derunt Ern. Sch. Qrell.. ^tque iu exbibent T. ct Erf. L^ Ijeges negligere"] Leid.IM. legem n, Ood.
Quaerere ab iudicibus] Leid. 111. q. ab L ipsis» Ed. Osn. inquirere ab i* Ovo, Si eius caussae, propter quaml ^^^ *^ ono codiee maan- H:iip(o,Looge ppiimo abes^el vox caussam, ^\tk alio •criptam caaei caussuff; ego, deleia voce rei, caussae retinui: qoaa acriptnra, mea quidem aenlenlia, recU et pruba eat. LAMb. Primitni caft caussae, quod et in Grevenb. at enim Pall. caitssa, qnod fere jna- iim. Lambinui caussam abiecit. GaUT. Si eius causae leigit Laa» bin. cerie vulgrfla lectio non poi^al ferri. Si eius rei causa fortt [rviUftse] legeutlum, m lltera abiecia. Brut. Abeat rei Sch. a m. I. caussam nun cal iu Leid. 11. Ilf. Vi>»i. f., caussae Seh., cmussA Leid. L Vosi. II. Mitii vid«;iur vera leciio eius caussae etc. Oci». Voc^ caussa apurinm eise iudicavii Eiu. alque ila cledit Orell, qtti ,T. caus6(^ Uiicia ioclu»il. Eius caussae acripiit Scb. S«d ad vcri- talcJu ducit Cod. B. qui acriplum exbibet: si rsus rei propter qmum se reus, quod uihil aliud eii, niai: si eius rei prcpter q, s* r. L.
Bxceptionem] lu Voit. i. ct Laid. 111. tox exceptionem prae- poniliu- ilUi propter quam elc Oud.
Mt impudentius e^ee, quain ei adscribat] Letd. U. atqms imf» Vosi. 1. et inprudentius esse in quam, Ed. Omn. si qutd adser, Scb. a m. I. adscribaiur, Ood.
Si Mfi pelint i.] BISS. O. si ipsi vellent i, Ovo. Qmmd si ipsi veUsni iud, Crf. Quid st ipsi veilent iucL BT. Si quid ipti qnain v«m ^crbo-et iftens. nintare noii posiiiit^ eam s^ ipsa^-iet iadicio maxtmereoinmatare.
' Oeinde indigiiiim - esse delege:aliqiiiid derogari^ aat 4^ l«lgen» afbrogariyOiit aHqpaiJex.parte.icomimitatiy oum pOK paio cognoseendi^ et probandi, aut improbavdi poteita^ xiaU* fiat*: * hoc « ipm. indioibvs: inyidiosisaiiQixm futarum., Non hfinc l^cnm 'ewe^ neqne lioo tempiM legam corrjg^r, damai} apitd popalmn hoc, et per popuiam. ilgi conv^nirei Qaodsi imnc id agant^ Telle se scire, qui lator tit, quA siat aocepturi: se actiones Tiderey. et diaanadere t^Uj^« Qaodsi hfiec cnm atimme innlilfta^ iam bivlto lurpiMimfi aint) legem cuiuseemodi ail, <in prac^entia.conserTari a ladidbus, post^ si displieeat, a populo corrigi coQTenir^..
* ' ' • ■■:...;..
ftelini •wpicftiui erat £c«« Pra«tMre puut Qrtlliut: Quod ^i iffsi relint, id qnc^ exbibet Qxon^ odqs. L.
Atque hoc esse ind.*\ Scli. a m. 1. at hoc e, ind. OtTD.'
J. maxime commUtarel[ Scb. Tom. I; i. maximo comm. OvBw Aut legem abrogari} Haec abanol ab uno codice jnaonacriplo* Jnuidioaissimum] Ed. Omn. inpidiosum. Ood.
Agi convenire] Voii. 1. Leid. Uf. inagts conv, Oud.
Qui lator sit'] Qoidam liber manascr. babet, qui legis latw eit, Alina, qui lator legia sit, Lamb. Voss. J. ri« Leid. 111. sc, q, L hgi* *i^ Ouo.
69 action^ videre] Hie loona mihi saspectua <isl. Qaidam libti rominacr., habeoif eas ee actiones.tiQ, Qnidam vir docias le^endnin puias eam se rogationem pidere, Ego putnbam poiiua reponendum^ e€U» ee ration^m^ etc. Lam6. PaL pr. accessiones pidere, et blan- dimr auribua. Grut, Sch. e paraphrasi Victorini: se captiones ostendere et dissuadere pelle, Orelliua: se captionee pidere, et tJUseuadere pelUf a^d ii.i inteHigens: se intelUgere captiones, seque eas ifelle diesuadere; ut yoc. videre nou pendeat a t. pelle, L.