to make the world's books discoverable online.
It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the pubHc domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge thafs often difficult to discover.
Marks, notations and other marginaha present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the pubHsher to a Hbrary and finally to you.
Usage guidelines Google is proud to partner with libraries to digitize pubHc domain materials and make them widely accessible. PubHc domain books belong to the pubHc and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.
We also ask that you: personal, non-commercial purposes.
+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the use of public domain materials for these purposes and may be able to help.
+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find + Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web at http: //books. google. com/| r : f Google f JOANNISDUNSSCOTI DOCTORIS SUBTILIS, ORDINIS MINORUM OPERA OMNIA EDITIO NOVa JUXTA BDITIONBM WADDINGI XII TOMOS CONTINENTEM A PATRIBUS FRANCISCANIS DE OBSBRVANTIA ACCURATE RECOGNITA TOMUS VIGESIMUS TERTIUS REPORTATA PARISIENSIA LIBER SECUNOUS. Dlsl. XU-XLIV. — LIBER TERTIUS. Disl. I-XXXV LIBER QUARTUS. Dist. I-VI.
Q PARISIIS APUD LUDOVICUM VlVfiS, BIBLIOPOLAM EDITOREM VI A TULGO DICTA DELAMBRI, 13 MDCCCXCIT JOANNIS DUNS SCOTI DOCTORIS SUBTILIS, ORDINIS MINORUM, OPERA OMNIA JOANNIS DUNS SCOTI DOGTORIS SUBTILIS, ORDINIS MINORUM, OPERA OMNIA EDITIO NOVA JOXTA EDITIONEM WADDINGI XII T0M08 CONTINENTEM A PATRIBUS FRANCISCANIS DE OBSERVANTIA ACCURATE RECOONITA TOMUS VIGESIMUS TERTIUS REPORTATA PARISIENSIA UBER SECUiXDUS. Dlst. XII-XLIV. — LIBER TERTIUS. IMst. I-XXXV UBER QUARTUS. Dist. 1-VI.
PARISIIS APUD LUDOVICUM VIVES, BIBLIOPOLAM EDITOREM VIA VULOO DICTA DELAMBRE, 18 MDCCCXCIV iIS R. P. F. JOANNIS DUNS SGOTI DOGTORIS SUBTILIS, ORDINIS MINORUM, REPORTATA PARISIENSFA LIBER SEGUNDUS (CONTINUATIO) DISTINGTIO XII.
DE NATURA MATERLB.
QUiESTIO I.
Ulrum materia sit entitas distincta a forma?
1. fimiim.
Circa hanc distinctionem duode- cimam quaeritur primo: Utrum ToM. XXIII.
materia in re generahili et corrup- tibili sit entitas positiva distincta a forma? Quod non. Probatio 7. MetaphysicflB text. com. 8. mate^ ria non est quidy nec quale^ nec quantum, nec aliquid entium^ qui- bus ens determinatur, etc.
Dicetur forte quod materia est ens determinabile tantum, et non aliquid eorum, quibus ens deter- minabitur, sicut dicit Philosophus, quia est in potentia tantum.
Contra, si materia est ens in potentia, aut est ens in potentia 1 \i 2 LIBRI II.
materia aut in potentia forma, Item, si materia esset ens dis- outrium.
aut in potentia compositum; non tiiiclum a forma, esset ens actu in potentia forma, nec composi- aliud a forma; aut ergo aclus, tum, quia tunc utroque posito in aut actum habens, aut composim^, non esset materia. Similiter tum ex aclu et potentia? Primum tunc posito in esse, quod esset non, quia actus separat et disallerum illorum, sequeretur ini- linguit ex 7. Metaph. text. 49.
possibile posito possibili, etc. et in fundamento autem naturce, eodem modo, materia non est in quod est materia, nihil est distincpotentia materia, quia tunc mate- tum, ex 2. Metaph. text. 7. nec ria non esset materia. Consequen- potest esse composilum ex potia prima patet, quia ens non tentia et actu, quia tunc non esset pluribus modis dicitur ex 7. de primum principium; ergo nulla Afiima. ^st realitas positiva.
Sccun- item, 5. Physicorum, text. 2. et Contra 2. Phys. text. 28. et 5. conira.
8. probat Aristoteles quod genera- Metaph. text. 2. Materia est, ex lio non est motus sic: Quod qua fit res, cum insit. Per hoc qeneratur non est^ quod movelur quod est ex qua, patet quod non est; eryo quod generatur non mo- est forma; ergo materia est mavetur; eryo generalio non est mo- nens, et terminus factionis est tus. Major non esl vera, nisi de forma, et illud ex quo res fil, subjecto generationis, non de ter- prsecedet formam. mino generationis, quia ille est quando generatur. Ex hoc argui- tur: Si argumentum Philosophi valeat, oportet quod uniformiter Senlonlia D. Thom«, Alberti et aliorum in re acciniatur esse eius quod move- generabili non esse dua8 eniitates, lale refuta- ' i* j ^^^ ^^ Philosonho, raiionibus, et ex Augustino, lur, ct negatur ab eo quod gene- ^^ ^^^ ooctor in Oxon. htc a num. 3. et i.
ralur; sed esse affirmatum de eo Physic. q. 19. 20. ei2i. et lib. 2. q. 7. conciunuod modo est, est esse iu po- dit et evidenter, maxime respectu anima? inteU ^...leclivf. quod materia esl aliquid distinctum a tentia, quia motus est actus entis ^^^^^ in polentia, secundum quod in potenlia, ex tertio Physicorum Opinio una est, quae ponit rem 9.
text. <). orgo ncgatum de eo quod generabilem et corruptibilem habe- 0|.in.s.
generalur, est esse in potentia; re tanlum in se unam reahtatem hk\^rL*4.
ergo materia non est ens in po- positivam. Sed quidam tenenles iJ^Bonit', tentia, et patet quod non est ens hoc, dicunt eam esse materiam, et *• ^- actu. quidam formam, sed differunt illae Teriium. liem y primo Physicorum, tcxt. Q9. opiniones solum in voce, et non materia non est scibilis, nisi per in re. Nam dicentes illam unam analogiam ad formam; sed si es- realitalem esse materiam, dicunt set ens positivum realiter a forma materiam perfici in gradu entiladistinctum, posset per se cogno- tis suae cum res generatur, sicut sci; ergo, etc. quantitas interminala cum termi- SCUOLIUM I.
DIST. XII. QUiESTIO I.
Vide A)b.
Ma«.
hlc et Rtebard.
qoodJ.
5. arl K^fellitar.
Prima ralio.
Iq ffeaera- tiooe oatnrali ali- quid cor- mmptlar.
nalur, non acquirit novam realita- tem, sive entitatem aiiam realiter ab ipsa, sed perficitur in gradu suae propriae entitatis cum termi- natur. Ita dicitur quod forma est terminus intrinsecus materiae, et ideo rem aliquam generari non est nisi materiam perfici acqui- rendo gradum intrinsecum propriae suse enlitatis.
Alii autem dicentes materiam non differre a forma, dicunt mate- riam proficere in formam sub gradibus suse entilatis; et mate- ria ut est sub hoc termino in- trinseco, et compositum, ut vero est sub alio termino intrinseco, et aliud compositum.
Contra, i. Phys. text. com. 60. et primo de generat, text. com. et 10. Omne agens naturale ali- qidd corrumpit, et aliquid produ- cit in generalione naturali; ergo oportet prius esse aliquid contra- rium in generando. Ex hoc acci- pit Aristoleles ubi supra illam propositionem: Omne quod fily ex opposito fit; sed unum oppo- sitorum non fit aliud; albedo enim non fit nigredo, neque con- cordia fit ex discordia; ergo opor- tet aliquid commune manere aliud sub utroque terminorum. Et hoc est sic arguere: Omne agens naturale requirit polentiam in quam agit, et illam potentiam transmutat de opposito in opposi- tum; oppositum autem non trans- fertur sic in oppositum, ila quod nihil remaneat commune utrique oppositorum, non enim albedo fit nigredo; ergo aliquid praesupponi- tur, quod potest dici, hoc fit hoc.
Sed dicitur hic quod omne 3. agens naturale requirit aliud in objeciio. quod agat, et aliud est totum corrumpendum, non subjectum manens idem sub utroque termi- norum, sed ipsum corrumpendum, quod non manet idem. Hoc con- firmatur per Aristotelem i. de Generat. text. 10. et 23. ubi dicit quod generatio differt ab altera- tione, quia in generatione totum transit in totum, sed in altera- tione pars transit in partem, et ita cum ex aqua generatur aer, tota aqiia transit in totum aerem, et non manet aliquid idem com- mune, sed tolum est terminus a quo, et totum est terminus ad quem. Unde agens naturale prae- supponit passum in quod agit, et hoc passum est corruptum, non tamen passivum commune utrique terminorum, quia nihil commune tale manet, quia totum vertitur in totum.
Contra, prius natura et ordine Refutatur. corrumpendum corrumpitur quam genitum generatur; ergo in illo instanti naturee, in quo genilum generatur, nihil prsesupponitur ac- tioni generantis, cum tamen illa sit verior et perfectior actio, quam corruptio praecedens, quae erat alia actio prior ordine, et ila ali- quid produceretur de nihilo.
Dices quod prodiicere aliquid 4. de nihilo est dupliciter, vel quia loiitntia. non de parte praesupposita, vel quia non de termino praesupposito, et illo modo non producit aliquod agens creatum de nihilo, sed ne- cessario aliquid praesupponit; Deus autem nihil praesupponit.
Contra, omne agens habens in Refeimur.
LIBRI 11.
potentia sua totum effectum, per quam potentiam totum producit, non minus potest illum effeclum producere aniolo quocumque, per quod nulla virtus sibi in agendo confertur, sed magis • per iilud Agens fa- gQ^ virtus debiiitatur; hujusmodi cilina pro-, ' •* ducitab- autem cst contrarium corrumpentrario. dum secuudum se totum, si nihil sit in eo commune, quod natum sit suscipere formara; ergo ignis generans ignem melius produceret nihilo prsesupposito, Confirmatur sic, agens naturale potens in aliquem effectum, de necessitate producit illum, si non prohibeatur; sed ignis iile totum ignem generandum habet in po- tentia sua, et non impeditur, si non"'ponitur contrarium; magis enim ex ejus praesentia impeditur, et ex ejus absentia expeditur ad agcndum hoc compositum; ergo agens naturale poterit creare.
5. Item, generatio naturalis non est ex parte generantis, sed ex parte illius, de quo fit generatio. Patet ex distinctione 18. hujus in prima qusestione de rationibus se- minalibus; si ergo genilo non preesupponitur aliquid naturaliter ad formam ante ejus productio- nem, non esset potius productio aliquo modo naturalis per aliquid in ea prius quam creatio.
Aliler potest formari quaedam rafio superius facta sic: Nihil prohibet effectum produci ab agen- te continente virtualiter effectum sine isto, quo posito virtus agen- tis magis debilitatur quam forti- ficatur; sed praesentia contrarii illius, de quo fit generatio, cum ex aqua generatur ignis, impedit virtutem activam generandi ignem ex ^qua, ita quod virtus illa magis debilitatur; ergo licet non esset preesentia illius contrarii, posset generari ignis, cum sit forma totaliter in virtute generan- tis, si non sit materia res alia a forma, et quia ignis generandus sit una forma simpliciter; ergo totus ignis generandus est in vir- tute activa ignis generantis, vel agentis naturalis, cum sit simpli- citer; ergo potest producere totum ignem in esse sine contrario, quod magis impedit virtutem activam quam promovet.
Ilem, sub alia forma sic: Agens naturale non impeditum de necessitate agit, sive producit to- tum, quod est in virtute sua acti- va; sed si materia non sit alia realitas a forma, totum generan- dum est in potentia generantis; ergo cum virtus activa generanlis non impediatur in absentia con- trarii, imo magis impeditur ex ejus prsesentia, sequitur quod ge- nerans possit tolum effectum po- nere in esse sine passivo, sive subjecto.
Item, secundo ad principale sic: 6. Alia substantia est corruptibilis a "^"„0^2* principiis intrinsecis eo modo quo coelum non est corruptibile 7. Metaph. cap. o. text. 22. Sed si substantia generabilis et corrup- tibilis sit simplex, non habebit in se principia corruptionis, quia in se non haberet principium, quo natum sit esse et non esse, quan- tum est in se; ergo, etc.
Dicetur forte, quod licet sit ^^^JJj^J^^J; forma simplex, tamen habet con- trarium. Sed hoc non valet, quia haec substantia non est aliud in Si dicatur, quod tolum conver- g.
se per hoc quod habet contra- titur in lotum, ut panis converti- obiectio.
rium; quamvis enim habet con- tur in corpus Chrisli, islud non ^**^'^"^- trarium, tamen in se non haberet est verum; et esto quod ita sil, principium, quo esset in potentia tamen talis conversio non est •Princj. ad formam, et oppositum eius es- mutatio, quia nihil est ibi, quod ropUoQi», set simphciter; ergo in se non aUter se habeat nunc quam prius. irio»eco.' esl corruptibile, cum in se non Et si objiciatur ex Arislotele: habeat principium, quo potest esse Illud quod communiter dicilur, et non esse. Unde Aristoteles 7. quod in geiieratione tolum trans- Metaph. text. com. 22. probat mutatur in totum, dico quod in quod omne generabile habet ma-- alia Iransmutatione, seu mutatione teriam, quia omne generabile po- extra substantiam, sicut in altetest esse et non esse; hoc autem ralione, totum non transmutatur in unoquoque est materia; nihil in totum, ut lignum calidum in ergo intrinsece esset corruptibile, lignum, quia ibi non est vere tosi non haberet materiam differen- tum per se, quia est tantum totem a forma. tum per accidens, et totum secun- 7. Item tertio sic: Si materia non dum quid, quod non est aliud Rmiio ler- sil eutitas positiva alia a forma, nisi parles, sicut acervus lapidum, non erit generatio, nec corruptio, non est nisi lapides, et ideo in nec alia mutatio, probatur quod alteratione non dicifur mulatio nec generatio, nec corruptio, quia totius in totum. Sed in generatiogeneratio est a non subjecto in ne substantiali, eslo quod ibi sunt subjectum, e converso corruptio, plures formae, totum est vere ut habetur 5. Phys. text. 7. Sed unum, et ideo cum ex aqua gesi substantia generabilis sit sub neratur ignis, aqua, (quae est ^"n^^fio forma, non remanebit ibi subjec- quoddam totum habens partes?^Y^'*"^ tum aliquod. Item, nec alia mu- realiter distinctas, quae vere fatalio, quia mutari est aliter se ciunt unum per se) tola transit habere nunc quam prius ex 6. in ignem, qui est totum vere Phys. sed alietas est conditio en- unum; sed non sequitur quod tis, nam idem et diversum sunt nihil maneat commune, quia pridifferentise entis; ergo illud quod mum lotum fuit unum totum per non est, non aliler se habet nunc se, et recedente prima forma, adquam prius; ergo non mutatur. venit materiee nova forma, quae Item, mulatio est a privatione in facit aliud totum per se, et ideo habitum; sed si corrumpendum quia unum totum succedit alteri, sit forma tantum, non potest ibi ideo dicitur totum conversum esse esse a privatione, quia privatio in totum, manet tamen subjectum non est nisi in susceptivo apto commune.
na(o, et forma simplex non est Item, quarto sic: In omni genere g.
swsceptivum alterius sibi contra- causeeeat reperire ordinem per se, Ratio ricB; ergo nulla est mutatio. el sla,tum ex 2. Metaphysicse text.^. Rcdpiens LIBRI II.
diBtingui- tur realiter a recepto.
Quinta. Id quolibet compoBita quatuor causflB concurrunt.
Sexta. Subsfantia siniplex et composila.
S.^ptima.
Repugnat aoimam esse gradum mate riffi.
ergo in genere causfle materialis est dare unum primum receptivum; sed primum receptivum est distinc- tum reaiiter a recepto, quia idem non recipit seipsum; ergo in omni substantia generabili est aliqua entitas positiva. alia a forma.
Item, aliquod ens est causatum a quatuor causis; sed si compositum non sit nisi forma tantum, non habens materiam partem sui distinc- tam a forma, non esset causatum a quatuor causis, quia tunc materia non esset causa distincta contra formam.
Item, substantia dividitur in substantiam simplicem et composi- tam; sed compositasubstantia habet necessario aliam entitatem positi- vam, realiter distinctam a forma, aliler non esset realiter composita.
Item, Augustinus 12. Confessio- num cap. 32. Domine^ duo fecistiy unum prope te^ ul Angelicam naiu- ram; allerum prope nihil^ ut infor- mem materiam. Et ibidem dicit: Maleria non est omnino nihil; et simiiiter 7. super Genesim ad litte- ram, et materia est aliquaentitas.
Cum autem dicitur secundum superius opinantes, quod materia proficit in gradu suee entitatis, islud non valet, quia forma esset termi- nus intrinsecus, et sic res generabi- les et corruptibiles non distingue- rentur specie, quia ille terminus intrinsecus non variat speciem.
Item, manifestum est quod anima intellectiva non est terminus intrin- secus, nec potest materiam perficere in illum gradum. Ideo tenendum est, materiam esse aliquid posilivum potentiale, habens naluralem incli- nationem ad aliam formam naluralem, quae includit non esse formae quam habet, et sic ex illo est gene- ratio naiuralis per se et primo, inquanlum habet inclinationem na- turalem ad aliam formam. Unde ex inclinatione illius principii, estge- neratio naturalis; corruptio vero est ex consequenti naturalem inclina- tionem ejusdem principii; dico ergo quod materia est alia entitas a forma.
SCHOLIUM II.
SCHOLIUM II.
OstHodit eos, qui asserunt materiam esse lantum ens in potentia objectiva, revera negare materiam; et omnes rationes allatas contra primam sententiam facere contra eos, quia esse in potentia objectiva, est non esse vere, sed posae poni in esse, quomodo Anticbristus est jam in potentia objectiva. Resolvit ergo mate- riam esse veram entitatem existentem distinc- tam a forma, et esse ens in potentia subjectiva ut actuetur ab ipsa; quod clarissime probant ejus rationes.
Secundo videndum est quale ens n. est materia? Dico quod est ens in eqs \q po- potentia. Sed hoc dupliciter potest *®°piex^."* intelligi, nam aliquid dicitur esse in potentia sicut terminus potentiai, et ad illud est potentia. Aliud vero dicitur esse in potentia sicut subjec- tum potentiae, et imperfectum est in potentia ad aliud, ita quod in se est aliquod ens natum suscipere perfec- rionem et actum ab alio.
Prima potentia vocatur objecliva, u*?^^°/|* secunda dicitur subjectiva, nam alio et subjec- modo superficies est in potentia ad albedinem, et alio modo albedo est in potentia antequam sit; et aliquan- do istae duae potentiae non sunt realiter diversae, quia respectu agentis naturalis nunquam est po- tentia objectiva, nisi fundata in po- tenlia subjectiva, quia nihil potest DIST. XII. QU.ESTIO I.
fieri ab agente naturali, nisi de potentia subjectiva; sed possibile est potentiam objectivam esse sine subjectiva, sicut patet in creatione, ubi tantum est potentia obedientia- lis. Qoi su- Qui ergo dicunt quod materia est teriam e«- ens lu poteulia, quod manet esse in iTa u?oi*^m potentia, sicut iilud ens in polentia, n'SoVma. qiiod nondum est, sed tantum est in ^^^^' virtute suce causse, non possunt salvare mutationem aliquam, quia tunc nihil esset praesuppositum agenti, quia quod sic est in potentia, non plusest quam albedo, qucBpost unum aut alterum annum erit, imo esl nihil in se. Unde si materia esset tale ens in potentia, non esset aliqua mutatio, quia nihil esset aliter se habens nunc quam prius, et per consequens materia non esset sub- jectum alicujus mutationis, sed ter- ininus. 12. Qualiter ergo materia est ens in vari» as- potentia? Dico quod materia est per ^iw« se principium, ex primo Phrjsic. urdl^ma- t^^t' 32. Est etiam per se causa, ex ^*- 2. Phys. texl. 7. e/5. Metaph. lext. 28. Est etiam perse pars compositi, exl. Melaph. text. 2. Et est per se subjectum generationis ex 5. Phy- sic. text. 17. manens idem in tota mutatione, ex i. Physic. text. l.et 8. Et ut probatum est per tertiam ra- lionem, est etiam terminus creatio- nis, per Augustinum 12. Confess. et etiam per Aristotelem i. Physicor. text. 60. est ingenita et incorruptibi- lis; ergo est aliquod ens positivum extrasuam causam, non solum ens in potentia, ut est Antichristus, vel aliquod aliud, quod solum habet esse^ quia datur agens sufficiens productionis suee, quia tale ens non est per se causa, nec est principinm per sCy nec pars compositi^ nec etiam tale manet idem sub utroquc extremo^ quia est terminus mula- tionis. Nec potest niateria esse ens in potentia, ut polenlia dicit respec- tum ad terminum mutationis, quia talis respectus mutalur ad mutatio- nem terminorum, ex 3. Physic. de posse sanari^ et posse laborare; materia autem manet eadem sub terminis opposilis; erit ergo in po- tentia, ut principium potentiale.
Item, creatio non terminalur ad 13. illud, quod tantum habel esse intra E^t lermi- * nu8 creavirtutem sucB causae; materia autem tionis. est terminus veree et realis creatio- nis, ut patet per Augustinum, ubi supra; ideo est ens verum distinc- tum ab entitate formae.
Dicitur etiam esse ens in potentia, quia ens receptivum actus substan- tialis primo, et accidentalis mediante Materiaest forma substantiali, et ideo licet etqoariter. aliquo modo dicatur ens in actu, proutens in actu distinguitur contra esse in potentia suae causse, quia est aliquid extra causam suam, ta- men distinguitur contra actum dis- finguentem et completum speciei, et ideo describitur per ens in potentia, quia est^maxime receptivum actus, non quod omnino non sit ens, nisi in potentia, sicut anima Antichristi.
SCHOLIUM IH.
Objicit coDtra suam sententiam tres instaQ- tias, in quarum solutionibus enucleat varias difflcultates circa hano quaestionem, et varia loca Philosophi aubtiiiter exponit.
Sed contra hoc arguitur primo, 14. quia secundum hanc opinionem, objectio non videtur posse salvari generatio, ^^™*' 6 LIBRI II.
quia Aristoleles primo de Genera-' tium, quod componitur ex aliquo et iione^ texl. 23. arguit conlra anti- aliquo, et tamen est vere unum, qua quos ponentes aliquod ens subjec- non omne unum est unum simplex.
tum generationisin actu, ut corpus, Imo unum dividitur in unum simquia tunc generatio non est nisi plex, et in unum quod est composialteratio, quia omne quod advenit tum; ergo non repugnat vere uni, enti in actu, est accidens; eo modo quod habet in se hoc et hoc, id est, arguitur in proposito, si materia plures entitates. Vel dicendum quod ut^*J|jij»'<i esset aliqua entitas actualis positiva, vel nullum compositum sit per se p®»' »« '»o'i distincta contra formam, et solum unum, vel quod aliquid possit esse ut habeat diceretur ens in potentia, quia compositum ex nihilo et ente, quod^tiute». ' receptiva actus completi speciei, est per se unum, vel quod composiqui quidem nisi adveniens consti- tum ex duabus entitatibus possit tuet ens per accidens, et esset gene- esse per se unum. Prima duo non ratio solum alteratio. sunt vera, ideo tenendum tertium; Item, in omnibus aliis generibus, unde sciendum quod cum unum sit potentiale illius generis, nihil est per se passio entis, et ens per se non illius generis, ut patet in omni tantum est simplex, sed composigenere accidentis, nam susceptivum tum, ita ut unum per se non est coloris non est in genere coloris; tantum illud, quod est simplex, sed ergo similiter primum receptivum compositum. Quia ergo per se et formarum in genere Substanlifle; essentialiter convenit materiee esse ergo materia nulla est substantia causam entis compositi in suo ordistincta a forma in genere substan- dine, et similiter est essentiale tiae. formee in suo genere, ideo ex hoc Item, ex duobus existentibus in habent unitatem essentialem ad actu non fit vere unum ex 7, Me- invicem in uno composito. Non taph. text. 49. ergo si materia est enim forma est causa essentialiter talis entitas actualis, ex ipsa et rei secundum se, sed in ordine ad forma non fleret vere unum; tunc materiam, et similiter e converso.
enim aggregaret in se compositum Etex opposito hoc est causa quare duas entitates; ergo et duas unita- ex homine etalbonon potest unum tes, et tunc non esset vere unum. fieri per se. jjj Respondeo ad tertium istud pri- Sed dices forte, quare ergo homo jg ReB^nde. ^^i V^^^ vel oportet dicere quod albus non polest esse unum, quam- logtantia.
^ tuSf o^' omnis res generabilis et corruptibi- vis habeat in se duas entitates? Dico undehabet jectionem. ijggit Qmnino simplex sicut forma; quodunum per se est passio entis, J^^**"j^ ^|' vel quod sit composita ex aliquo et et hflec vel immediata,.ita quod nihil «°"°^- nihilo; vel quod sit composita ex est medium, per quod possit dealiquo et aliquo. Primum est supra monstrari aliud ab ente etquiddi- • sopra improbatum *, quia nihil est per se tate rei; vel si est alia passio media, generabile et corruptibile, nisi sub- non est illa nobis notiorde ente, et stantia composita.Secundum non est sicu t ^mwm in communi est passio intelligibile. Relinquitur ergo ter- entis in communi immediata, ita in Terlia.
DIST. XII. QUiESTIO I.
speciali unum talis entis est imme- diate consequens naturam ejus, nec potest demonslrari per aliquid nobis nolius vel prius. 17^ Siergo quaBratur de aliquo quare est unum per se? dico quia habet tajem formam, perquam est per se ens, ideo per se est unum; eadem ratione illud non est per se unum, quod non habet formam, per quam est per se ens. ^^^uo^' Contra, tu assignas hic unitatem a parte totius, ut quia totum est per se ens per formam, ideo totum est per se unum; sed quare ex parte componentium totum est per se unum, etquare haec duo materia et forma constituunt per se unum, et homo et albus non. Re«pon«io. Respoudeo, quia Aristoteles 8. ti^^^ohn^ Metaph. text. lo. et 16. dicit quod DMmV^* in simplicibus non est dubium quare ^' unumquodque est unum per se, quia talia sunt statim illud quod sunt, sed ultra unitatem simplicis oportet ponere unitatem compositi, et in illis reddere ralionem quare illa duo constituunt unum per se, et nescivit aliam reddere causam, nisi quia hoc est actus, et istud po- tentia, quia enim A est quoddam ens tale, non principialum, nec causatum ex naturasua, natum est esse pars alterius entis, et B ex alia parte, quod est tale ens, scilicet principium entis, et ex natura lalis entis est, ut sit pars entis, ideo ex il et ^ fit unum ens per se, quia ejus partes A Qi B sunt sibi nalu- raliter intrinsece. Albedo aulem non est talis naturee, quod ipsa nota sit ex sui natura esse partem intrin- secam alicujus entis, ideo non facit unum per se cum subjecto. Materia autem est pars entis per se, et intrinseca, et ex natura sua propria, quia recepliva actus et perfectionis, ideo materia et forma faciunt vere unum.
Cum ergo arguitur quod ex duo- bus entibus in actu non fit unum vere, dico quod potentia prout dis- tinguilur contra actum, et ut sunt differentiae entis, est aliquid quod solum habet esse in virlute suee causae, quod potest exire in effec- tum; et hoc modo in omni re creata est actus et potentia. Isto modo non est materia ens in poten- tia, quia habet verum esse extra suam causam, sed materia vere est actus, ut distinguitur contra poten- tiam. Alio modo accipitur actus et potentia prout actus dicitur illud, quod actuat aliud, et informat aliud; potentia vero, illud quod actuatur et perficitur. Et sic accipi- tur actus et potentia 7. Melaph. text. 4. et lib. 8. text. 15. ubi dici- tur quod actus separat et distinguit^ et potentiaest illud quod est distin- guibile et actuabile; et materia isto modo non est actus, sed potentia; et ille actus et potentia non possunt esse differentiae entis, quia illa solum conveniunt simplicibus; sed actus et potentia primo modo dicta, ut dividunt ipsum ens, conveniunt simplicibus et compositis.
Per hoc ad argumentum respon- 18. deo, quod ex duobus in aclu isto secundo modo accipiendo actum^ qui est principium agendi, prout actus dicitur ab agere^ non potest vere fieri unum, quia talis actus natus est tribuere perfectionem acci- dentalem toti composito, ideo non se compatiuntur in uno per se compo- 10 LIBRI II.
sito. Sed accipiendo aclum primo modo, prout actus dicit enlitalem positivam distinctam a siia causa, qua est extra suam causam tanquam differentia entis, sic ex duobus in actu fit unum, imo nunquam fit unum, nisi ex duobus sic in aclu, quia non potest fieri unum ex duo- bus, nisi utrumque sit aliquid posi- tivum extra suam causam, nisi fieret unum ex aliquo et nihilo. Adprimam Ad aliud. cum dicitur quod tunc