nem. generatio non esset nisi alteratio? dico quod licet Aristoteles dixerit generationem non esse alteralio- nem, tamen non dixit ipsam non esse mutationem. Simililer quamvis dixerit ens in actu non esse subjec- tura generationis, tamen non dixit quod nihiles^t subjectum generatio- nis; ista tamen sequeretur, si mate- ria esset ens in potentia, ut potenlia est differentia entis, sicut supra argutum est. Unde dicendum est, sicut dictum estprius, quod materia dicit entitatem posilivam, quae est capax actuum substantialium, qui sunt actus et formaB simpliciter; sic etiam requirunt subjectum, quod sit ens; quantus enim est actus, qui inducitur, tanta est potentia, quee supponitur; sed hoc non impedit quin sit ens positivum.
Anliqui tamen, ut imponit eis Aristoteles, aliquod corpus in actu posuerunt esse subjectum genera- tionis, ut patet primo de genera- tionCy text. 1. ut quidam aquam, et quidam terram, etc. et tale corpus est ens in actu complete, et est per se actuale; ideo forma sibi acqui- sita est per alterationem, et sic est tantum ens in potentia ad alteralio- nem et aotum secundum quid. Nam sicut est actus simpliciter, et actus secundum quid^ itaest potentia sim- pliciter, el potentia socundum qidd correspondentes illis aclibus. Sed in proposito non est subjoclum gene- rationis ens in actu, et si non sit ens in actu complete, lunc non est nihil, necsolum ens in polentia eo modo quo albedo fundamentaliler est ens in potentia, quia solum in potentia sui agentis.
Ad aliud, cum dicitur quod illud ^g^ quod est potentiale, el receptivumAd secanm uno genere accidentis, non perti- teDtiuie et net ad idem genus, dico quod si po- fi^an^tiSf' neretur quod albedo componeretur *jn*^i8? ex principiis essentialibus de gonere Qualitatis, tunc illa proposilio non esset vera. Sed esto quod non sit ita, adhuc ratio non concludit op- posifum, quia potentiale in uno ge- nere accidentis est actuale in alio genere priori, ut potentiale et re- ceptivum in genere coloris est ali- quid actuale de genere Quanlitatis, ut superficies. Ergo potenfale etro- ceptivum in primo genere non po- lest esse de aliquo genere priori, quia non est aliquod aliud genus prius; ideo oportet esse de eodem genere, cum sit aliquid, et non sit processus in infinitum; ergo mate- ria est de genere substantifle dis- tincta a forma.
Sed quomodo distinguitur a for- Maieria ma? dico quod distinguitur ab ipsa <?i*i*iDgui- realiter, quadam realitale receptiva, *"' ma.^*^ omnino alterius ralionis a forma, ct alterius essenliae, et cst primo di- versum ab illa, quia illa sunt primo diversa, quae sic se habenl, quod ni- hil unius includitur in alio, nec e converso; forma autem et materia sunt hujusmodi; ergo, etc. Proba- DIST. XII. QUiESTIO I.
11 Yide tract. de reraoi tio, si aliquid formee includerelur in maleria, forma quantum ad illud non esset nata recipi, sed magis re- cipere; ergo non esset primum re- ceptivum, sed aliquid ejus esset non receptum, quia receplivum. Eodem modo, si aliquid materiae esset inclusum in forma, ipsa non esset primo recepliva, sed recepta quan*- tum ad aliquid sui.
Si vero quseratur, si sint primo di- ^"artl T versa materia et forma, quomodo fa- cient per se unum? Dico quod con- sequenter, quanto duo sunt magis diversa, tanto sunt magis disposita ad faciendum unum per se, quia in ilia constitutione non requiritur si- militudo in natura, sed proportio conveniens, quee potest esse inter primo diversa. 20. Contra conclusionem, 8*. Metaph.
objecik). text. com. 15. ex actu el potentia non fit unum, nisi per agens extra- henS actum, quod non largitur mul- tiludinem, sed perfectionem; sed si roaleria importaret aliquam entita- tem positivam, aliam ab entitate formae, hujus extractio de potentia in actum largiretur mullitudinem, et non tantum perfectionem. g^|[^»^"j- Respondeo, quod in generabili et uoUaiQ corruptibili concurrunt duae poten- De. tiae, una est potentia objectiva, qua^ est terminus generationis, quse est totius in potenlia ad actum, vel ad essendum; et illud quod sic est in potentia, extrahitur ab agente in actum; lalis abstractio non causat multitudinem, sed perfectionem, quia albedo in actu non est compo- sitior, quam ipsa in potentia, et alia est potentia in generatione, quae est alicujus ad aliud, scilicet ad termi- num formalem generationis, quia necesse estaliquid praeexigere gene- rationi, quod sit pars geniti, ut pa- tet 7. Metap/i. lext. 5. ubi dicilur quod materia esty ex qua fit resy cum insit, et istam potentialitatem con- comitatur extractio formae de mate- ria. Etde ista extractione adhucpo- test dici quod non largitur mullitu- dinem, sed perfectionem, quia ea- dem forma, quae educta est in actu, praefuit in potenlia materiae; si au- tem vis quod non sic largiatur mul- titudinem, utquod nihil sit novum, quod prius non fuit, quaeris impos- sibile, nam sic necesse est quod ge- nerans largiatur multitudinem, quiaaliquid est in actu, quod prius non fuit, aliter non esset generatio.
Ad primum argumentum princi- 21. pale, quando dicatur secundum Ad pri- Aristotelem, quod materia nec est^^^pSs!^' quidy etc. dicendum quod hoc dicit opponendo contra falsani partem, quod patet ex epilogo sequente, sive quidam ex his igitur speciebus, etc. Patet etiam ex adversione, qua arguit ad partem oppositam, sed im- possibile^ elc. Non esl autem consue- tudo Aristotelis inter argumentum pro et contra ponere determinatio- nem quaestionis.
Si dicasquod Aristoteles hoc dicat objectio. exponendo naturani materiae, quid loteiespeoper ipsam debemus intelhgere; geoiia ma- unde exprimit notam expositionis, ^®"^'®' sic inquiens: Dico aulem materiam, qu3e secundum se^ nec quid^ etc.
Respondeo, quod illa expositio est soiuUo. secundum opinionem Antiquorum, secundum quam immediate prius arguebat, qiiod sola materia sit sub- stantia, quia sicut arguebat, ipsa sola videtur remanere aliis separa- tis. Ponebant autem Antiqui mate- 12 LIBRI II.
riatn, sive subjectum generationis esse aliquod ens in aclu, ut vapo- rem, vel aliquod corpus. Quod si verum esset, cum forma sit primo diversa a materia, esset alterius ge- neris, et ita non esset quid, nec quale, etc.
Vel si concedatur auctoritas, po- test diei quod ipsa solvit seipsam, quee dicit quod materia non est ali- quid eorum, quibus determinatur ens. Talia enim sunt species et diffe- renliae, quibus dividitur ens, et con- cedo quod materia nec sit species, nec differentia, entia etiam determi- nanlur et distinguuntur per actus et formas. 22. Sed dicetur quod Philosophus di- Aiia ob- cit ibi quod de materia preedicantur omnia alia denominative; ergo nul- lum eorum est essentialiter idem, quia in prfledieatione denominativa unum extremum non est essentia, nec de essentia alterius, ex quo prsedicatio essentialis distinguitur contra denominativam.
soiutio. Respondeo, quod hoc non inclu- dit, quia Aristoteles 9. Metaph. text. 25. vult quod materia praedicetur denominative de composito. Unde dicit quod hoc non est illud, sed illi' nuniy vel illius, et arca non est li" (jnum^ sed lignea. Non ens autem non prsedicatur denominativede aliquo; non ergo materia secundum se est non ens. penomina- Dico ergo ad ratiouem, quod de- Bicutei ca' nominativa differunt a principali ^®°"*' sola cadentia, ut patet in praedicatis. Forma autem potest intelligi cadere ad aliud dupliciter; vel enim potest cadere a sua quidditate ad supposi- tum naturee propriae, vel ad suppo- situm alterius naturee. Primo modo est denominalio minusproprie dic- ta; hoc enim modo superius praedi- catur denominalive de suo inferiori, ut homo estanimaly vel Socrates est homo; animal aulem praedicatur de- nominative per cadentiam apropria quidditate ad suuni inferius, quod est extra ralionem animalis. Isto modo non praedicatur pars de toto denominative, quia homo non est anima, nec compositum est materia. Secundo autem modo est proprie praedicatio denominativa, ut cum di- c\{\xv^.Socrates est albus\ hic enim album cadit a propria quidditate ad suppositum alterius naturae, et ad illum modumpraedicandi denomina tive reducitur preedicatio denomi- naliva partisde loto, vel e converso, ut cum dicitur homo est animatus; animatum enim significat formam animee contraclam et cadentem a propria quidditale ad aliud supposi- tum, quam sit suppositum propriae naturae, sive quidditalis ipsius ani- mae; non tamen est praedicatio pro- prie denominativa, quia illa non con- vertitur, sed tantum assimilaturprae- dicationi denominalivae accidentis de subjecto; non enim praedicalur praedicatione denominativa alterius generis, nec est praedicatio, aut de- nominalio accidentalis; et sic mate- ria dicta decomposito denominative non dicilur de eo accidentaliter.
Ad aliud de 5. Physic. dico quod informiter affirmatur esse de sub- jecto motus, et negatur de subjecto generationis; esse autem affirmati- vum de subjecto motus, est esse in actu; licet enim subjectum motus, inquantum motus, sit ens in poten- tia, tamen illi esse in potentia neces- sario conjungitur esse in actu, etsi guQ). Ali-' qua po8- SUni 6886 per accidenf, et tamen neces^aria.
Privatio priucipiQin per acci- dens nata- DIST. XII. QUiESTIO L 13 per accidens inquantum est subjec- tum niotus. Unde aliquid potesl esse necessario conveniens alii per acci- dens, quamvis non sit de for- mali ratione ejus, et necessario requirit aliud; nam hoc modo privatio dicilur principium per accidens naturcc. Ex primo Phy- sic. text. 66. sic dico quod cum esse in potentia, quod per se attri- buitur subjecto molus, necessario conjungitur esse in actu simpliciler, licet per accidens, subjectum autera generationis a quo negalur esse^ non necessario est in actu ens, ideo suffi- ci t ad probationem A ristotelis conclu- dere quod generatio non sit molus. 'uom'^ Ad aliud, dicendum quod mate- Materi* ria scibilis est ab aliquo intellectu biiuperse, siuc aualogia ad formam, sed non videi. intellectui nostro. Primum proba- ^^^' tur, quia habet propriam ideam in mente divina, si sit aliquid positi- vum, et ideo secundum se scibilis est sine analogia ad formam, sed ta- men a nobis non polest cognosci sine analogia ad formam, quia nos- tra cognitio non est nisi per opera- tiones sensibiles, nam ex operatio- nibus devenimus in cognitiones principiorum operationum, quae formae sunt. Unde cum in eodem videmus operationes distinctas se- cundum speciem, arguimus princi- pia distincta esse, et sic ex genera- tione et mulatione circa formam co- gnoscimus aliquid commune manere, quod vocatur maleria. Sicut docet Commentator 8. Metaphysic. cap. 12. quod sicut transmutatio se- cundum ubi faciet nos scire locum, ita transmutatio secundum formam faciet nos scire materiam, et sic co- gnoscimus materiam per analogiam ad formam. Sed non sequitur, non est cognoscibilis a nobis, nisi per analogiam ad formam; ergo non est alia entitas positiva distincta a for- ma, nam nec perfectissima in nalura et suprema, nec imperfectissima et infima,sunt anobis cognoscibiliapro statu isto, nec proportionata intel- lectui nostro, sed media,ettamenilla in se sunt vere entia et distincta con- tra alia.
Vel potest dici de scibilitate mate- 24. riae, quod ibi loquitur de materia, Aiia m- ut habet ordinem ad transmutatio- p°°**^* nem tanquam principium, et sic nec materia, nec subjectum molus est scibile per se inquantum hujus- modi; usque enim ad quintum li- brum loquiturde materia, et de sub- jecto tam mutationis quam motus indifTerenler; sed loquendo de utro- que, etsunt quaedam naturae abso- lutse, quodlibet per se cognoscibile est, sed magis subjectum, inquantum magis habet de ente, quia materia non est cognoscibilis a nobis, nisi per analogiam ad formam, quia in- tellectusnoster non intelligit aliquid, nisiaquoeffective moveturad actum intelligendi, vel perse, vel perspe- ciem a se effective causatam. Unde sicut materia non habet entitatem sufficientem ad faciendum aliquid aliud in aclu effective, vel formali- ter quoad esse reale, ita nec quoad esse intelligibile, ita quod extrema entium non sunt proportionata ad modificandum intellectum nostrum; unum propter excessum, aliud prop- ter defectumsuae entitatis.
Ad ultimum, patet responsio, quo- modo materia dicitur esse ens in actu, et quomodo non, sed ens in potentia.
li LIBRI II.
QUiESTIO II.
Uirum materia possit esse sine forma virtute alicujus caus»?
Alens. 2. pari, quxil, 12. membro 2. arU i. Uugo Vict. I. de Sucram. part, i. art. 4. Ma- pist. h(c D. Thomas i. parl. quxd. 60. arl. u U. homyeni. Mcart. i. qiMSsi. i. Richardus quxsi, 14. Durand. qussit. 2 Gregor. quspsi. 2. Conimbr. i. Physic. cap. 9. ^u^it. 6. Sua- rez in Mei. disp. H. ari. 9. 8cotus i. P/it/<. quxsi. 19. 20. «r Hft. 2. guoP^/. 7. tw Oa;oM. hic et in iract, de Rerum princ. qusest, 8.
1. Quod non. Quanto aliqua sunt Argum. magis unum, tanlo magis sunt inse- pnmuin. p^j,^j^j|jg^. n^ateria et forma sunt magis unum, quam subjectum et ac- cidens. Sed Deus non potest facere subjectum sine passione, nec ma- gnitudinemsine figura; igitur mul- to fortius nec materiam sine for- ma.
secuQ- Item, quod non potest per se esse, est mferius eo, quod potest per se esse; sed relatio non potest per se esse virtute divina; igitur si natura posset perse esse, relatio esset infe- rius ens quam materia in natura sua; consequens est falsum, quia secundum Augustinum primo super Genes. cap. 8. in fin. Domine, duo fecisti unum prope te^ aliud prope nihily et 2. Confess. cap. 32. Materia non esset prope nihil, si aliquid es- set inferius materia.
Teriium. Itcm, sicut formee sunl contraria^, ita privationes formarum; sed duae formae contrariae non possunt simul esse in materia; igitur nec duae pri- vationes contrariae; si tamen mate- ria esset sine omni forma, priva- tiones omnium fonnarum simul sibi inessent.
contra. Oppositum, miuus videtur accidens posse esse sine subjecto, quam materia sine forma, quia subjectum aliquam causalitatem habet respectu accidentis, sed materia in nullo genere causee dependet a forma; sed accidens per aliquam virtutem poterit esse sine subjecto; igitur et materia sine forma.
SGHOLIUM I.
SGHOLIUM I.
Sententia Alberti, ifigidii, D. ThomaB, el alio- rum, repugnare materiam posse separari a forma, quia non babet existentiam distinctam a forma existentise; alii assignant alias ratio* nes.
Dicitur ad queestionem diversi- 2. mode, secundum diversam concep- Oa'dam tionem de materia. Dicentes quod maieriain materia non est res aha a forma, tere Bine dicunt quod non potest esse sine '^*^™** forma. Sustinentes secundam opi- nionem, quod res generabilis est composita ex potentia el actu, di- cunt quod materia non potest esse sine forma, quia materia secundum se omnino nihil actus habet, et tale non potest esse per se, tamen ipsi salvant substantiam esse composi- tam, quia materia et forma habet duas realitates et duo esse propria. Verumtamen si intelligant per esse^ vel per realitatem, quod materia sit realiter extra causam suam, quan- tum ad hoc me, materia non de- pendet essentialiter a forma, et ideo quantum ad hocposset Deus facere eam per se existere.
Alii habent aliam imaginationem T^hSm».' de materia, quod ipsa est aliud ens quam forma, quia potest esse ter- minus creationis, et tamen dicunt quod contradictio est quod sit sine forma; tum quia sequitur quod es- set, et non esset actus; tum quia DIST. XII. QU.^STIO II.
15 secundum Boetium i. Trinit. cap. 3. omne essCj vel est formae, vel a forma; igitur materia non habet esse^ uisi sit actus, vel actum ha- bens; tum quia Deus non habet ideam materise; igitur non potest eam producere per se. Uitimo, quia quandocumque multa analogantur in aliquo, illud non est formaliler nisi in uno illorum, sicut patel de sano^ quia tantum est formaliter in animali, et alia dicunlur sana, ut urina ita dicta non a sanitate, quae sil in ipsis formaliter plusquam in la- pide, sed quia habent attributionem ad illud in quo est sanitas formali- ler. Sod ens analogice dicitur de materia et aliis; non igitur dicitur ens, et habere esse nisi per attribu- tionem; igitur esse non formaliter inest materiee. Hoc videtur per illud 7. Metaphys. com. text. 8. Materia nec est quid, nec quantuniy etc. Unde Aristoteles dicit ibi: Aut mate- ria^ quee secundum se^ neque quidy neque quantitaSj neque aliquid aliud^ quibus est determinatumj id est, di- visum. Et subdit: Est enim aliquidy de qua omnia alia prsedicantur^ et nnumquodque quod prdedicatur de- nominatice alterum est esse ab eOy de quo priedicatur. Manifestum estuji- liir quodullimum subjectumyid esty maleria sit aliud secundum suam essentiam ab omni forma subslan- tiali et accidentali. Rt Expositor ait, quod ratio prius ex opposito facta processit ex materioe ignorantia ad ostendendum quod ipsa maxime sit substantia, ideo in littera dicta manifestat Aristoteles quid est mate- ria. 3. Dico tamen quod Expositor ibi ert^^^Sr, rat sicut in raultis aliis locis, quia nec est illud secundum seriem litte- rae, nec verum in se, quia Aristote- les arguit ibidem contra secundam opinionem antiquorum ponentium materiam esse quid in actu, ut va- por, vel quodcumque tale. Et Aris- toteles dicit quod secundum eos om- nia preedicanlur de materia deno- minative, ita denominative proprie dicta, et arguitur ad oppositum, subdens, sed impossibile est mate- riam essemaxime substantiam. Nam esse separabile ab aliiSy et esse hoc aliquid maxime videntur substantiee inesse. Quare materia et composi- tum magis videbuntur esse sub- stantise, quam materia, bene tamen Philosophus ait quod esse est alle- rum materiee a quolibet aliarum Categoriarum. Sed manifestum est quod hoc non dicit ex intentione propria, quia si est species substan- tantiae compositae, ut vult in 8. Metaph. text. 7. non igitur est alte- rum a Categoria Substanticfi, quan- do est ibi per reductionem. Praeter hoc, expositio haec contradicit in in- tentionibus huic sententiae, quia si esse estalterum; igitur materia non est nihil, quia idem et alterum sunt difTerentifle enlis. Si igitur materia non haberet esse alterum a forma, non posset dici alterum.
Prseter hoc, Philosophus arguit ibi, quod materia praedicatur de composito, et e contra, propria praedicatione denominativa. Et di- cit: Dico neque hoCy neque hoCy sed secundum eos prsedicabitur propria denominalione de composito^ quod tamen falsum est simpliciter, quia talis preedicatio non dicitur, quia illud denominalivum cadat ad ali- quid extrinsecum in natura, sed po- 16 LIBiU II.
test esse talis praedicatio denomina- tivaper se primo modo, ut homo est antmaly non animalitas, et sic compositum est materiatum, et non materia. Ista tamen denominativa preedicatio non est aliquid extrinse- cum ab essentia.
SGHOLIUM II.
Vera et commuDis seatentia, materiam esse separabilem a forma. Primo, quia absolutum prius potestesse siue posteriori. Secundo, po- test Deus supplere omnem causam eztrinsecam. Tertio, maleriam causat sine causa secunda; ergo sic conservare potest.
4. Ideo dico quod compositum gene- Absoiutum rabile per se habet duas partes rea- poiestwe liter diversas, et materia polesl esse luto pos- sine omni forma. teriori. Quod probo, prfmo sic, quia ab- solutum prius absoluto alio, potest sine contradiclione esse sine illo; materia est absolutum aliud a for- ma, et prius; igitur sine contradic- tione potest esse sine illa. M ajor pa- tet, quia prius non necessario coe- xigit simul posterius, nisi illud sit prius solum origine coexigens pos- terius simui simultate relativorum; sed ex hoc quod tam materia, quam forma est absolutum ens, dis- tinctum ab alio, ut prius probatum est, sequitur quod materia non coexigit formam simultate relativo- rum. Minor patet, scilicet quod materia sit prior forma origine, quia est receplivum formfle, est enim fundamcntum nalurse per Philosophum 2. Metaph. text. 9. igiturprius origine, et non est res- peclivum; igitur secundum ratio- nem receptivi est prius Jorma; igi- tur quantum ad hoc non dependet a forma.
Similiter, Augustinus 13. Confess. vult quod materia sit prior origine forma, quia prius origine creatur quam forma.
Secunda ratio ad idem, quid- 5. quid Deus creat respeclu absoluli per causam secundam, qufle non est de essentia rei, potest Deus imme- diate sine causa secunda causare; sed esse in materia causat per for- mam, et ipsa non est de essentia materiffi; igitur potest esse causare in materia immediale sine forma. Major patet, quia non est contra- usrsu^ diclio, causalum esse sine causa se- ^iem cau-" cunda, quae non est de essentia rei. ■*"* extrin- Ex hoc enim solum est contradic- tio, quod Deus causet compositum ex materia et forma sine causa se- cunda, quia illae causae secundae sunt de essentia rei, et certum est quod Deus ita potens est sine causa secunda, sicut cum ipsa; igitur po- test causare quodcumque absolutum sine alio absoluto, quod non est de essentia rei, licet forte posset insta- ri de respectivo necessario conse- quente. Minor patet, quia forma non est de essentia materiae, neque esse datum materiae a forma est de es- sentia materiae, quia removetur ea de essentia materiae, cum transmu- tatur a forma in formam, et esse da- ^«se matence Don rence Don relum a forma priore non remanet, noanet a quia pari ralione esse datum ab alia forma remaneret, et sic plura esse simul essent; igitur esse suum praesuppositum receptioni formae, non est ab aliqua forma.
Tertiaratio ad idem, quod Deus g. immediate creat, immediate potest Materia conservare; sed materiam immedia- nw^a^bui^^" te creat, quia maleria est quid crea- crei^iua, tum, non enim est ens omnino in- DIST. XII. QUiESTIO II.
17 creatum, et non subest virtuti natu- ra^ createe, quia nihil potest natura creata producere, nisi aliquo pree- supposito; igitur Deus potest imme- diate materiam conservaresine enli- late alia absolula.
Quarto sic, non necesse est Deum aliud a se simpliciter velle; igitur si velit aliud a se, non est necesse ex parte ejusvelle aliud ab illo volito, sed solum si est talis ordo ex parte volitorum, quod non posset velle unum sine alio; igitur si velit ma- teriam esse, non necesse est prop- ter hoc quod velit formam esse, nisi hoc sit, quia materia in entitale sua determinat sibi entitatem formee, sed ex parte materiae nulla est necessi- tas determinandi sibi aliquam for- raam. Probatur, non est necesse singulare signatum determinare sibi genus absolutum necessario, nisi determinet sibi aliquod speciale in illo genere, et omne quod determi- nat sibi speciem, de necessitate de- terminat sibi esse in aliquo individuo illius speciei. Licet enim possit in- stari de communi aliquo, tamen si aliquid est singulare signatum, non determinat sibi unum genus abso- lutum necessitate absoluta, nisi de- terminet unum speciale illius gene- risabsoluti. aT^^eDUr Confirmatur, quod contingenter Tql^l se habet ad quodlibet speciale illius ^Hjccu- gpgneris, contingenter se habet lo- ig«Do«. tum genus; non enim potest esse quod unum singulare sit dependens necessario ad plura diversoe ralio- nis in eodem ordine; igitur si ma- teria dependet ad formam, essentia- liter dependebit ad unam tantum, quia unius singularis dependentia) esl unus primus terminus. ToM. xxm Dices, ubi erit illa materia in po- 7. tentiaad omnem formam? Qualiter objecUo- etiam habebit maleria partem exlra partem sine quantitate?
Ad primum dico, qua^rendo ab Responsio opposito, ubi erit Angelus, vel po- ^mam! test eum Deus creare sine ubi^ et non erit major ratio quare non pos- set creare materiam. Vel si dicas quod non posset, assignes mihi ubi quod est necessarium Angelo, et as- signabo ego ubi necessarium mate- nee.
Ad secundum, non est ibi raajor Ad eecan- difficultas, quam in illa quoestio- ne '.Anmaleria habeat partibilita- tem solumper quantitalem? et sus- tinendo quod sic, tunc esset dicen- dum quod non esset partibilis. Sus- Maieriaae- tinendotamen quod habet partibili- seuxunsa tatem,etnon per quantitatem, sed ^®mer.^*" in essentia, quod verius credo, ad- huc esset partibilis, sed non haberet partem extra partem, sicut locatum circurascriptive. Unde si Deus an- nihilaret forraara conservando ma- teriara, non habcret me aliud quara habet nunc.
Dicunt, raateria habet respectura ad Deura in ratione cfficientis, dic- tura est prius * quod ille respectus * ^5^;^^* non est res alia ab essentia creatu- rcB.
Adprimuni principale, dico quod 8. ibi est a?quivocalio de unitate; est Ad argum. enira duplex, qua^dam identitatis ex- priocipaie.
trerai cum extrcrao; alia coinpositi et forma resultanlis. Loquendo de prinia uni- "pa^abilia tate: quanto aliqua sunt magis ^"SfnreT unura, lanto raagis inseparabilia. ^"^J^^^"'"' Loquendo de secunda unitate, pro- positio est falsa, quia raaxiraa inde- pendentia ad inviconi sunt niagis nata concurrere ad verius unura, 2 18 LIBRI II.
resultans ex ipsis. Matcria igitur et forma, licet non sint tanta unitate ununi identice, (juia non dependentia ab invicem sicut accidens a subjeclo, tamen verius faciunl unum resultans, et niagis sunt separabilia quam accidens a subjecto.
^^dSm.'^ Ad aliud, concedo universaliter quod istud est inferius in enlitate, cui repugnat per se esse, quam cui non repugnat, et ideo concedo quod relalio est multum ens inferius prcTpeoUiii ^"^"[1 nialcria, imo quodlibet genus in genere accidcnlis cst infcrius in enlitate *»«• quam materia. Et cum dicit Auguslinus, Deus fecil unum prope niliii verum est, nihil est propinquius uihilo in genere Substantiae quam materia. Utrum aliquid propinquius nihilo in eodem genere possit causari, dubium est. Dicunt, Angeius est propinquius Deo, quam aliquid aliud cujuscumque generis; igitur inateria remolius, quam aliquid cujuscumque generis. Non sequitur, quia hc^cc est causa quare Angelus est propinquius, quia est perfeclius cns primi generis. Si aulem aliud essetgenus perfectius, nihil prohiberet Angeium esse propinquius Deo in genere suo, et tamen aliud alterius generis propinquius. J\unc autem bene posset esse imperfeclius allerius generis imperfectissimo genoris Subslan(i<e; non tamen polest essc aliquid allerius generis perfeclius perfectissimo generis Subslanlia^.
9^ Ad aliud, dico quod privationes Ad ter- fomiarum conlrariarum uou suut op- Privatio- posilcr, uisi siut formarum opposi- "uiJ^iioT" tariini iaunediatc circa idem. Unde posiia?. gji^ necessario immediata circa idem, non potest esse sub opposito unius, nisi sit sub altero, sicut pa- tet de oppositis contradictorie; non enim plus possunt negari simul ab eodem, quam possunt affirmari. Sed non est contradictio ponere mate- riam sine omni forma respectu Dei, quia non sunt aUqucO forma^ contra- ricc immediate circa materiam ne- cessario. Licet igilur agens crccitum non possit ])rivare materiam una forma, nisi inducat aliain, tamen privationes omnium formarum non necessario sunt incompossibiles si- mul in materia.
Ad primum pro opinione priore, Ad patio- dico quod cequivocalur aclus, quia TbomaD. loquendo de actu, ut cum potentia dividit omne ens, si*c dico quod ma- teria est in aclu, ijuo privationes sunt illo modo in aclu, quia CcT^citas cstactu in oculo, non in potentia, sicut est cum habet visum, et sic est materia, ut distinguilur esse in aciu contra esse in causa sua. Alio niodo, loquendo de actu et polentia, ut actus dicil aclum receptibilem, et potenlia receptivum, sicut non est materia actus.
Ad aliud, cum dicil Boelius Quomodo quod esse est fornici^, vel a for- forma. ma, polest dici quod inlelligit quod omne esse perfectum, vel est ipsius aclus, vel habentis ac- lum, esse matericc non est per- feclum; vel esto quod materia non habeat esse sine forma, non tamen sequitur quin aliter potest esse.
Ad aliud, dico quod matcria lo. habet ideam in Deo, si idea sitMateriaHi objeclum cognilum, ut cognitum. Yu^Deo Non enim est objeclum cognitum, et aliud aclu productum; noa DIST. XII. QU^STIO II. 19 cnim est alia domus in anima non, sed signum, et diceta con- \n esse cojrnito, et alia producla servans. Si lamen intelligatur sa- ni re extra. Si ponitur quod nilas, vel analogia sani secundum idea est ratio imilabilis, adhuc quod est aftributio conceptuum, materia habet ideam, quia materia ita quod sit proportio non humo- est aliquid, et Deus polest aliquid rum tantum, sed absolute, ila faccre circa materiam. Unde ali- quod proporlio sit analogatum, qui dicunt quod nullum agens tunc significalivum sanitatis, effec- nalurale potest aliquid agere im- tivum et conservativum, habent mediale circa materiam, sed solus attributionem, et analogantur in Deus; igitur non est materia ni- proportione, et quodlibet habet '"'• formaliter illud analogatum.