stanti non intelligitur jusla, hoc est, in eadem mensura, ut habetur in primo instanti intelligitur illud 8. Physicorum, vel saltem virtus quod est, ut animam esse animam finita non potest agere in minori tanlum. mensura, quam virtus infinita; igi- 11. Quid ergo tenendum est in quaes- lur si culpa est tantum per instans, Poaae gra- tiouc? Potuit cssc quod Bcata Virgo et induclio gratiae in instanti, cum iniempore. fuissct iu pcccato originali tantum inter ipsa non sit medium circa per unum instans, et in tempore aptum natum, instantia erunt imsequenti in gratia; vel potuit esse mediata.
quod per aliquodtempusfuitin pec- Item, omnis variatio subjecti, vel secunda.
cato originali usque ad ullimum estmotus, vel mutatio;sed cum haec instans, et tunc primo in gratia; et animanunc habet culpam, etimmepotuit esse quod nunquam fuit in diate post habet gratiam, variatur; peccato originali. Primum patet, si ista variatio non potest esse mutasubjectum quiescit per aliquod tio animse, quia mutalio est in intempus, igitur est in quietato esse stanti, et ista variatio est in tempore in ultimo instanti illius temporis, ut habito, nec polest esse molus, quia vult Philosophus, 6. Physicorum. si sic, vel esset secundum partes Si igilur prius summe frigidum subjecli, vel secundum partes forab illo instanti, alteratur ad colo- mae, vel secundum media inler terrem, ita quod post ultimum instans minos; non primo modo, cum aninon est alia mensura, quin calor ma indivisibilis sit quantum ad secundum aliquem gradum insit, partesquantitativas; neque secundo quia ab isto, agens continue agit, modo, quia possibile est quod tanta ideo nunquam primo agit, neque gratia primo inducatur sicut un- Aiierans passum primo patitur. Igitur agens quam post; neque terlio modo, quia p°rimo"agit, naturale non agens in hoc instanti, termini sunt immediati circa aptum °*2,"pr?mo ^"?^^ ^^^ ultimum quietatum esse, natum.
De^hoc"^ P^^^s* agere in tempore habito, et Ad primum, dico quod perfecla objrcuo™ d. 3. q. 2. per consequens sic potest Deus cau- virtus, ut infinila, potest agere in Deaspoteet sare gratiam, quia si culpa inest inslanti omnem effectum, quem po- ing^nu^^ii per unum instans, in mensura ha- test causare in tempore, si ille effe- ^"^ ^«mpV DIST. III. QUiESTIO II.
ctus possit esse in instanti; sed non est necesse quod id faciat; ideo non est iniperfectionis quod in eadem mensura possit causa infinita agere, et finita, quia infinita potest agere sic et aliter, et Philosophus intelligit quod est inconveniens virtutem finitam et infinitam in eadem mensura agere eequalem effectum, si virtus infinita agat ex necessitate naturse; tamen in omni mensura, in qua agit virtus finita, agit infinita, ut causa principalis.
13 Ad aliud, dico quod si per aliquod Ad secun- temDUS sit aliquid summe calidum ^"™* imo instantij adhuc est forma 'se quieto, et perfecte in summo caliditatis agens infrigidans 0 instanti agit, et nunquam nanet iste gradus caloris, sed s gradus frigiditatis respectu gradus caloris, ita quod post le calidum, absque medio est s frigiditatis in subjecto; esto quod agens esset ita potens summe induceret, ita quod remitteret de summe calido, inducendo summe frigidum, esset simile inductioni gratise llud instans, in quo inest culiDfasio [unc autem non est maior reen moius, pu^udntia quod mducatur summe tio. frigidum, quam quicumque gradus a virlute infinila; sed illud non fiet, nec per molum, nec per mutatio- nem; non per molum, quia non est dare primum instans, in quo gratia est inducta, et est dare primum in- vije Doct. stans, in quo est primum mutalum rioBino- e55e immediatc post motum: i^itur num. 23. iposl mutatum esse esset motus, et tunc simile est totaliter quantum ad hoc, quod immediate post culpam inha^rentem per instans est gratia immediate in tempore habito, Gon- siderando igitur istam variationem ad terminos, et quantum ad mensu- ram, neque est proprie motus, ne- que mutatio, sed partim convenit cum uno, partim cum alio, quia quantum ad terminos convenit cum mutatione in hoc quod termini sunt oppositi, sed non quantum ad men- suram.
Patet igitur primum, quod potuit esse quod culpa, si inesset Mariae, inesset per instans tantum. Secun- dum patet, quod potuit per tempus aliquod, usque ad ultimum instans, sicut est de parvulis baptizatis. Ter- tium patet, quod potuit esse quod nunquam infuisset culpa, ut proba- tur per rationes prius positas.
QUiESTIO IL DE COKCEPTU CHRISTI Utrum Christus fuit conceptus sine originali?
Alens. 3. part, quxsl. 9. membro 2. art. i. D. Thomas 3. part, q. 31. art. 1. D. Bonavent. hic part. I. art. i. quxst. i. Richardus art. i. quasst. 2. Durand. quxst. i. Gordub. lib. i. qu3Sst. 44. Veg. 2. inTrident.6, Vasq. 3.part. ditp. 117. Scotus in Oxon. hlc.
Secundo queeritur: Utrum Chris- tus fuit conceptussine peccato origi- nali? Dico quod peccatum originale dupliciter posset contrahi, vel quia per morbidam qualitatem in carne seminatam, vel quia, esto quod non esset concupiscibiliter seminata, ad- huc esset debitor justitiae originalis, quia pater eam accipit pro se et pro filiis. Primo modo non potuit Chris- tus contraxisse peccatum originale; tum quia sanguis Mariae nunquam fuit animatus anima alicujus homi- LIBRI III.
nis, ex quo niitriebatur et formaba- tur caro Christi; tum quia eslo quod sic, adhuc fuit purgatus, anle- quam Christus erat conceptus.
Pra3lerea, esto quod sanguis Ma- ricC fuisset purgatus ab ista quali- tate morbida, tunc foret corruptio illius qualitalis, et non fuit genera- tio allerius, cum nihil positivum ap- pareat generari, quod non fuit ante Qui(j pec- purgationem.
^^J^ie"" Secundo, non contraxit Christus causrqua- P^^^^'""^ originalc, quia secundum 'non^coD-* Ansehnum: Peccatum originale est traxii ori. caventia jusliiide orifjinalis^ propter actum parentum cum debitohabendi eam. Et ideo duplex est causa se- cundum Anselmum quare non con- traxit peccatum originale; prima, matris sanctificalio; secunda cor- poris miraculosa formatio non per propagationem communem. Atque ita Christus non fuit decimatus in lumbis Abrahse sicut Levi, quia non solvebatur decima pro eo, quia non descendebat ab Abraham nisi secun- dum rationem activam tantum,Levi vero secundum rationem activam et passivam.
QU/ESTIO IIL Utrum incarnationem prxcessU organi- zaiiOy et simititer animatiol Alens. 3. parL qusest. 8. memhro 2. et quaest, 9^ m, 4. D. Thom. 3. part. quxsl, 33. art, i. e hic diil. 3. quxst, 5. Richard. hic art. 2. qu^jcst. 4. D. Bonavent. dist. 3. art. 7. quxst 2. Gabr. 3. d. 4. qu^est. unica. Palud. dist. 3. quxst. 3. Suarez tom. i. in 3. part. disp. 15 et tom. 2. disp. 11. sect. 2. Scotus in Oxon dist. 2. quaest. 3.
1. Quod sic. Incarnatio fuit in in- Argam. 1. stauti; igitursi tunc fuitorganizatio, cum corpus densius occupet minorem locum, et densius est corpus organizatum quam sit sanguis, igi- tur occupatio minoris loci esset in instanti, et repletio loci majorisa corpore circumdante; igitur oportet quod in tempore priori sit illa con- densatio.
Item, corpus organizatum est al- Sccud- terius figurae quara sit sanguis; igi- tursi illa figuratio esset in eodem instanti in quo est Incarnatio, motus esset in instanti.
Item, Augustinus 4. de Trinit. 5. Tertium. exponens illud Joan. 2. Quadraginta sex annis sedificatum est templum hoc, dicitquod iste numerus conve- nit formationi corporis Christi, quia quadraginta sex diebus completur formatio corporis humani secundum Philosophos.
Item, animatio est mutatio, quia Qaarium. non creatur totus homo simul; igi- tur prius infuit privatio; sed muta- tio est terminus motus; igitur tem- pore prgecessit terminum.
Oppositum, Damascenus 5. cap. contra. 8. vel 6. Simul animata est carOj et Dei Verbi ca7*o.
SCHOLIUM.
Primum dictum: Animatio non prgecessit tempore Incarnationem^ alioquin Maria non fuisset mater Dei. Secundum: Organizatio, animalio et Inearnalio fuerunt simut durationc. Tertiura: Incertum est an translatin sanguinis ad locum gen^rationis facta fuerit in tempore, do quo poslea dist. seq. Quartum: Organizatio est prior nalura animationef et animatio Incar^ natione, quia natura integra esl fundamentum unionis ad Verbum, et corpus organicum est materiale aaimo}.
Dico ad queestionem, quod orga- 2. nizationem, et animationem pra?ce- Animanon dere Incarnationem, potest intelligi dmnairone dupliciter, vel duratione, vel natu- ^°*^n?m;?^' ra; et dico quod anima non praeces- LIBRI III.
Ad primtm.
Totam eoB partibas muUis diitioctum.
TermiDUB ad quam generatio- Dis per se ett abso- lutum.
Qnidiitfor- matolius.
Ad priinum horum, dico quod natura integra est fundamentum immediatum unionis ad Verbum, et illud tolum non est partes, neque relatio partium ad invicem; tum quia in ente per accidens partes ha- bent relationem ad invicem, et ta- men ipsum non sufficit, ut sit im- mediatum fundamentum unius re- lationis, quia non est ibi totalitas, quae est entitas absoluta aliaa par- tibus,"et relatione partium ad invd- cem; tum quia causae essentiales absolutse causant aliquid absolu- tum; tum quia primus terminus ge- nerationis non est quid respecti- vum, nec etiam primus a quo cor- ruptionis, nec etiam per se passio absoluta est suppositi, nisi abso- luti. Ideo concedo quod illud ens est absolutum, et perfectius istis rela- tionibus, et partibus conjuhctim; licet enim relatio sit partium, quee necessario concurrunl ad unitatem totius, tamen relatio non est ratio agendi, nec formalis ratio essendi unum.
Praeterea, hoc compositum est per se definibile, et per se in generc absoluto; igitur est alia entitas ab- soluta quam partium simul; non igitur est respectus formalis tolius; igilur oportet quod sit alia forma superaddita, et illud potest intelligi dupliciter: Uno modo, quod sit alia forma constituens unum cum aliis partibus, et iste intellectus est fal- sus, quia tunc esset processus in in- finitum, ut si i? et ^ facerent unum mediante forma, quae esset pars hujus syllabce Ba, el adhuc esset forma superaddita, quae est pars compositi, adhuc oporteret dare aliam formam partialem in toto, et sic in infinitum. Alio modo intelligi potest, quod sit alia forma a forma, quae est tota res, ut equini- tas dicitur equinitas, et humanitas non est aliud re quam homo, et ta- men non est forma partis, sed forma totius, sic aliqua entitas est forma totius et partis. Sic album dicitur album albedine, quae est tota entitas albi; sic dicit Hieronymus in qua- dam epistola, quod hnmanilas esty qude ex anima et corpore contine- tur) ideo dico quod non est forma, quae est pars hominis, nisi anima. Sed humanitas est forma totius, et ista non remansit in corpore Christi mortuo, quia cum fuit tum corrup- tio totius, non remansit actu forma totius.
Ad aliud, cum dicitur, prius na- turaestnatura per se quam sit in- carnatio, dico quod si esse per se neget actualem dependentiam, ve- rum est; sed ista non sufficit ad hoc quod ipsa sil persona, quia tunc aninia etiam separata esset per- sona, tamen in illo priori non est sine habituali dependentia, nec in illo priori nata est personari perso- nalitate intrinseca, nec extrinseca, et in posteriori natura assumitur tota illa natura, simul tamen dura- tione, quae si remansisset per illud instans non assumpta, fuisset per- sonata personalitate propria, sine omni positivo adveniente; nec ta- men nunc est personata personali- tate propria, quamquam habeat quodlibet positivum, quod requiri- tur, quia non habet duplicem nega- tionem, quae requiritur, quia habet unam affirmationem oppositam; est enim personata personalilate extrinseca, cum qua non stat ip- Ad eecuDdam.
Natura in prinio ins taoti oaturae dou debetur persooalitas peregrioa» Dec alieoa.
Persooalitas creata Dibil positivum.
LIBRI III.
DISTINGTIO IV QU^STIO I.
Utrtim beaia Virgo fuit vera mater Christi?
RESOLUTIO.
Beata Virgo fuil vera mater Gbristi, cum illum vere conceperit ac pepererit; activo euim concurrit ad formatioDem corporis Gbristi.
SCCUDdum.
Alens. 3. vart, quaest. 8. membr. i. §. 3. 0. Tho- msis 3, part. quiest. 35. aH. 5. hic quasst.2, arL 3. D. Bonavent. art.3. quaest. 3. Richard. art. 2. quxsi. 2. Duraod. quasst. i. Suar. tom, 2. (lisp. 12. Vide Scol. 9. Metaph. quxst. 3. et 1. Quod non. Damascenus cap. 57, Argum. 1. Jicii ipsam non esse veram matrem Chrisli, et genilricem.
Item, contraria non possunt in- esse simul eidem per potentiam di- vinam, nec etiam privative opposi- ta; Virgo et inaler sunt privative opposita vel contraria, quia si est mater, non est a viro intacta, natu- raliter loquendo.
Item, contradictio est ponere unum relativum sine correlativo; igitur ejus non est mater, cujus non est pater, quia patei et mater sunt relative opposita, quia se habent ut activumet passivum, 15. Animali- biis. Activum et passivum sunt re- lativa mutua, ut habotur 5. Metaph. text. 20. per hoc primus modus et secundus differunt a tertio; sed Christus secundum humanitatem non habuit patrem et matrem. contra. Oppositum, Lucse I. Ecce conci- pies etparies filium. Et Luca) 2. ///i- pleta sunt omnia.
Tertium.
QU^STIO II.
Utrum beata Virgo fuit naturaliter mater Cliristi?
Doctores citati qoaBSt. praeeed. Ambros. lib. de Incamat, cap. 6. D. Thom. 3. part. quaest. 35. art. 2. D. Bonav. hic art. 3. quxst. 2. Richard. art. 2. quaEst. 3. Scol. qusesl. unica. num. 14.
Quod sic. Christus fuit naturaliter filius Virginis beatae; igitur ipsa naturaliter est mater. Antecedens patet, quia in filio fundatur relatio; igitur ad personam aliam a se, cu- jus ipse est filius naturalis.
Oppositum, Anselmus de Concept. Virg. cap. H. Inter talia opera^ etc. ubi ponit illud opus inter opera su- pernaturalia.
SCHOLIUM I.
Mariam esse vere matrera Christi, fides est, Luc. I. Ecce concipies et paries. Ponilur sentea- tia D. Thomae, quae eliam videlur Philosophi, matrem noo concurrere active; et adducunlur hlc novae rationes, quae non habenlur in alio scripto. ConcludilurB. Vir^iuem non generasse active Chrislum, esto aliae matres sic generas- sent, quia in instanti corpus Christi organiza- tum et animalurn fuit.
Ad primam queestionem dico, quod est vera mater, quia verse ma- DIST. IV. QUiESTIO II.
B.virgoesi tns Gst concipere et parere; manilurChristi. festum est, et patet quod isla com- petunt beatae Virgini Maria^. Sed de modo est difficultas: Primo quomo- do concepit, et de hoc dico, primo in universali, qualiter alia3 matres se habent in conceptu? Secundo, applicando haec specialiter beatae Virgini. Tertio, quomodo aliae ma- tres pariunt? Quarto, applicando haec in speciali ad beatam Virgi- nem.
Thom.L Dicitur quod mater nihil agit in \hV' conceptione, sed se habet utpoten- Anmaires tia passiva tautum. Ista est sententia actiTe. Philosophi, 15. (16 AnimalwuSy cap.2o.ei2Q.et recitateam Avicenna 2. de Gener. cap. 1.
Pjaelerea, ubienim mas et femella non distinguuntur specie, sed so- lum numero, mas habet virtutem activam; femella administrat mate- riam hoc determinat Aristoteles ubi supra^ per duo experimenta de ovis piscium et aliorum animalium. Ra- tio ad hoc esl: Si femella esset prin- cipium activum, igitur posset gene- rare per se sine mai*e, sicut si visus esset activus per se, posset ubique agere sine objecto, 2. de Anima; ideo ponit Philosophus quod semen maris se habet sicut coagulum res- pectu lactis; el ideo ova piscium antequamsint irroratasemine maris non sunt prolifica, et alia ova sunt hypenemia, quae non sunt coitum passa, alia sunt ova quae sunt zephy- ria, scilicet ova venti.
Alia ratio ad hoc: Duo agentia univoca non sunt necessario requi- sita ad eumdem effectum; sed si fe- mella sit activa, sequitur quod mas et femella concurrunt ex eadem par- te, ut duo agentia univoca, cum sint ToM. xxm.
ejusdem speciei, 10. Metaphysic. igitur, etc. Majorpalet, quia in uno ordine causandi virtus activa potest esse in uno supposito. Non enim est oi'do per se secundum perfectius et imperfectius inter supposita ejus- dem speciei.
Item, secundum omnes, maler mi- nistrat maleriam; igitur in instanti generationis forma menstrui cor- rumpitur, et per consequens mens- truum non est activum in instanti generationis prolis, quia tunc simul esset et non esset.
Secundo dicitur, applicando illud ad beatam Virginem, quod ipsa non sic egit in generatione prolis, sed tantum se habuit in ratione princi- pii passivi ministrando materiam, quiasecundum Damascenum, cap. 48. Corpus Chrisli formabatur ex purissimis sanguinibus Virginis.
Ad hoc arguitur per rationes: In instanti conceptionis simul fuit Chris- tus animatus, et corpus organiza- tum, et Verbum secundum Da- mascenum; igitur natura humana non fuit in supposito proprio, quia fuil formalum in instanti. Sed nulla virtus creata potest corpus formare, nec coagere agenti increalo ad for- mationem; igitur si mater haberet rationem principii activi in forma- tione corporis, non posset salvari quod ipsa ageret, nec coageret, si- cut faciunt aliae matres.
Secundo ad idem secundum Au- guslinum 10. super Gen. ista pro- ductio non fuit secundum rationes seminales; igitur oportet quod tan- tum se habeat passive.
18 LlBRl III.
OaleD. in lib. de spermate. Nip. de foriuatione fcetuB.
PolentiflB disliDctflQ specie dod cooveDiuDt rcbils eju8- ilf.m 8pe- ciei.
Prolcsquare a98iinilalur ojatri.
SCHOLIUM II.
Praefert opinionem Galeni asserentis uiatres active concurrere in gcneralione. Probat quin- quo claris ralionibus. Glossat Philosopbuai, quod si nolit ipse glossari, potius credcndum putat in boc Galeno.
Alia est opinio Galeni secundum Avicenna, ubi supra^ quod tam pa- terquam mater habet raliones prin- cipii aclivi. Ad hoc ratio esl: Formae ejusdem speciei habenl potentias ejusdem ralionis. Iloc videtur ex intentione Damasceni, quod formae sunt ejusdem speciei, 10. Metaph. text. 23. igilur si potcntia vegetali- va est activa in mari, est activa in foemina.
Dices, verum est quod aliqua po- tentia vegetativa eslactiva, puta nu- tritiva, non autem generativa.
Contra, secundo de Anima: Vege- tativa quantum ad omncs partes est activa, nec videtur rationabile quod potentia ejusdcm rationis sit in uno supposito acliva, in alio passiva, quia ista variant speciem.
Item, arguitur a signo: Proles as- similatur matri; igitur mater habet rationem activi, quia agens est, quod assimilat sibi eflectum, et non passum.
Dices, pater quantuni est ex se as- siniilat sibi, sed quando non potest propter inobedienliam, vel impo- tentiam agcntis, tunc producitcon- trariuni.
Illud nihil valet, quia licet aliud agens producatconirarium calidum, tamen nunquam producit frigidum, nec univei*saliler aliquod agens suum contrarium.
Ilem, aliud signuni adducilur: patres.
Naluralis est dilectio parentis ad prolem, ut ad suum opus; igitur ma- teraliquid agitad hoc. Octavo euim Ethicorum, habes quod parentes magis diligunt prolam quam e con- tra, quia unumquodque diligit suum opus. Et 9. Ethicorum, benefacien- tesplus diligunl quibus benefaciunt quam e contra; sed matres plus di- liguntprolem quam patres, ut ha- beturS. Ethicorum. Item, arf?uitur per experientias: Matrespiua r^ j- 1 diligUDt Si mater non ageret, esset solum mios qaaDo sicut vas respectu generationis, et per consequens mulier posset dici mater bufonis, vel alicujus alterius vermis, sicut dicebantur mulieres Saniaritanae '. Dices, adhuc non erit mater, quia?»»,^- "^;«- genitum non est ejusdem speciei.
Conira, ex equa et asino potest generari mula; equa igitur esl mater muli, licet productum non sit ejusdem specici.
Suslinendo hanc viam, respondeo 7. ad rationes contra: Primo, ad auc- R*«iioDes toritatem Arislotelis primo de uene- trarite ratione Anqnaiium, et hoc expo- nendo quod ipse inlelligit,quod quia major plus adniinistrat de materia Vide Del- rium quam pater, et quia rationem activi, ideo dicit Philoso- ois pius phus quod pater est causa activa, et dum mater passiva absolute. Vel potest quam°Al dici quod ista materia magis perti- "*^°^«*»- net ad medicum, quam ad natura- lem in particulari. Et ideo si Philo- sophus velit plus, si Galenus habeat experimentum pro se in istis parti- cularibus, credendum est magis ex- pertis quam Philosopho.
Ad rationes Philosophi, cum di- citquotl mater posset generare per se, non sequilur quia tam mater DIST. IV. QUiESTIO III.
habetrationern principii activi quam pater, el agens inferius preesuppo- nit superius agens, saltem natura. 8. Ad aliud cum dicitur: Duo agenor*d"inatffi^ ^*^ univoca nonreqununlur ad eum- a^^haben^t rf^m effectum^ dico, causa3 per se ordinatae possunt tripliciter concur- rere; vel quod superior tribuat in- feriori formam; vel quod non tri- buat sibi formam, sed motum tan- tum; vel quod nihil sibi tribuat, nec actionem, nec aliquid, tamen una principalius habet eflectum quam alia. Primo modo concurrunt Deus et causa secunda, quia Deus dat for- mam causae secundse. Secundo mo- do se habent agens principale et elementale, quod agit per motum. Tertio modo se habent objectum, et potentiasecundum istam opinionem, qua3 ponit utrumque concurrere ad actum in ratione principii activi; potentia enim non tribuit suam po- tentiam activam objecto, nec e con- tra; sic est de mare et femella, ubi non distinguunturspecie, sed nume- ro. Vel enim sunt dua? caustE sub- ordinatcB in duobus individuis ejus- dem speciei, et unum est minus principale, aliud vero majus; et in talibus individuis potest unum esse perfectius, aliud imperfectius. Vel sunt causee non subordinatee, sed Tequaliter ad effectum concurrenles, et ibidem capit illa universalis in- stantia; nullus ordo est essentialis causalitatis inter individua ejusdcm speciei.
SGHOLIUM III.
SGHOLIUM III.
Docet menslruum non concurrere aclivo in instanti gencralionis, quia tunc ipsum deMnit csse, lamen polest agerc ad alterationes prsce- dcntes, de quo Doctor in Oxon. iusc agit de ralionibus seminalibus. Secundo, dcclarat quo- modo mater verius agit in generatione quam pater, quia hoc non existente, ipsa per se immediate agil. Difficilius esl salvarc B. Virgi- nem coegisse ad trauslationem sanguinis ad locum generationis, ad alteralionem et densa- tionem; tamcn ostendit objecta non obstare, etiamsi teneatur ista facta in instanti, quia Spirilus S. permisit Mariam facere quod aliffl malres faciunt. Vide eum in Oxon. blc lalius a Ad rationem aliam, cum dicitur 9. quod in instanti crenerationis mens-, ^®^^" * ^ truum non truum non agit, quia in illo instanti agitin in- \. stanti gecorrumpitur forma eius, verum est. neraiionis.
Ideo solum est principium alteratio- le 2. dist. nis praevia^, sed non est principium ^^' generationis substantia3 per aliquam virtutem in eo, neque virtus patris tunc, esto quod maneat tunc in se- mine, quia imperfectior est quam sit forma geniti, sed est principium ac- tivum in alteratione uniformi prae- cedente per calorem suum, licet non sit principium sufflciens alterationis difformis praecedentis. Et secundum hanc viam potest sustineri quod mater potest verius dici agere in in- slanti generationis per virtutem in- exislentem in matre secundum se, non in menstruo, quam possit pater per aliquam virtutem ejus, quia etsi pater non esset in instanti genera- tionis, niliil minus generaretur, si in illo instanti esset mater pra^sens. Si ponitur menstruum extra locum gonerationis, nunquam formatur proles.
Difficilius salvalur quod B. Virgo sit vere mater, quantum ad prcovia generationis, cujusmodi sunt trans- latio sanguinis ad locum generatio- nis, et alteratio et condensalio. Isla enim omnia, si sint necessario pra}- via tanquam media pra^supposita.
LIBRI III.
Causa aciiva tripliciterimpe ditur ab ageodo.
Spirilud saoctus nou prseveoil VirgiQem ue ageret io geaeratione filii.
non possunl ita subito fieri ab agen- te creato.
Dico tamen quod licet ista non fiant a beata Virgine in tempore • praecedenti, nec possint fieri ab agente creato in instanti, adhuc dico quod beata Virgo vere habuit rationem principii activi respectu corporis Christi, quia non posset causa activa impediri ab actione sua, nisi tripliciter, aut quia non habet in se virtutem activam; aut quia licet habeat, non tamen po- test agere; aut quia prcBvenire- tur a virtute fortiori. Nullum isto- rum impedimentorum fuit in B. Virgine, quia potuit agore; ipsa enim non fuit sterilis, ut patet per effectum; igitur si alicB matres ha- bent virtutem activam, ipsa habuit, • neque hoc impedimentum fuit quod aliqua sunt media inferiori agenli, qua3 non sunt media superioriagen- ti, quia agens superius proefixit talem ordinem agenti inferiori,nec ipsamet subest ipsi; igitur agente Spirilu san- cto non sunt ista necessaria media, quffi sunt mcdia creatura) agentis.
Dices, verum est, non sunt media Spiritui sancto, sed sunt media bea- 103 Virgini.
Contra, agens quod transit per omnia media, in ultimo instanli agit, non per aclionem illam quam ha- buit circa media, quia illa tunc non est; igitur si illa media non rcqui- ranlur per virtutem Spiritus sancti, polest cadem esse actio in ultimo tcrinino agentis creati, qua3 fuisset si transisset per omnia media; igi- tur in instanti conceptionis a^quali- ter potest mater agere ad generatio- nem, sicut si cgisset pra^vie per omnia media.
Neque potest tertium impedimen- tum, scilicet quod causa activa prae- venta sit a causa forliori, quia Spi- ritus sanctus agit libere; igitur po- test supplere actionem patris tan- tum, et matris quantum ad actionem praeviam, et sibi dimittere actionem suam in ultimo instanti.
Ex his arguo: Omne suppositum n, habens virtutem activam, qua potest agere non prseventa a causa fortiori, potest in effectum suum; sed beata Virgo habet virtutem activam, sicut alise mulieres habent, non pra3venta a causa fortiori; igitur potest in suum effectum in instanti genera- tionis.
Confirmatur secundum Damasce- num c. 46. ubi dicit quod Spiritus sanctus erat purgans simul, et tri- buens vim conceptivam et genera- tivam, hoc est, Verbi conceptivam et generativam tribuit, quantum ad potentiain propinquam, quia in cau- sis per se ordinatis causa inferior non est in potentia propinqua ad agendum, nisi posita actione causce superioris prius natura. Igitur Spi- ritus sanctus hic supplens aclionem patris prius natura, sic tribuit poten- tiam generativam matri, non poten- liam naturalem, sed propinquam, quam habuisset si concurrisset cuni patre, ita quod potentiam gcnerati- vam tribuit matri, hoc est, poten- tiam propinquam, quam requirit causa inferior ad hoc quod imme- diate agat per hoc, quod causa su- perior ponitur in esse.
Ex hoc patet quod non concludit ralio Philosophi, quam innuit/?/777io de Generalione animaliuw, quod mater possit generare per se, si ha- beret principium activum, sicut sen- DIST. IV. QUiESTlO II.
sus, si esset virlus activa, posset agere per se, quia nunquam est causa inferior potens agere potentia propinqua, nisi posila actione causae superioris in actu prius natura. Pa- tet igitur quod vere potuit beala Virgo agere ad formationem corpo- risChristi in uUimo instanti, et vere est mater.
SCIIOLIUM IV.
SCIIOLIUM IV.
Rcjicil senlcniiam D. Bonaveniur.t; asserenlis Mariam praBventam esse a Spirilu sjinclo, ne aj^erpt, quia sic non essel maler, sicut nec vir- ga Aaron causa floris, qui.i fuil pra?venla. Reji- cit etiam Varronis senlenticTm, dicentis vim supcrnaturalecn datam Virgini, pcr quam age- bat generando, quia illa essct accidens, per quod non causalur Eubslanlia. PraitiTea, essel in voluntate vel in inlelleclu, et nihil in his subjcclatum potest gencrare. Vide eum in Oxon. hlc n. 6. Si parere sil agerc, dilfioile valde est quomodo B. Virgo pcpcrit, quia ibi intcrvenil penctralio, quandoquidem clauso uterc nalus esl Christus. Tamen si teneatur qnod in insl.inti cnncurrit ad molus praicedcn- les gencrationc m, videtur eliam quod ad hoc Spiritu sanclo coagente concurrcre poluit, dc quo nihil resolvitur.
12. Tamen aliter dicitur, sustinendo opioio D. quod mater agat, quod illa foecun- 3. d. pree. dilas matris, quae polest agere, fuit prfiovenla a Spiritu sancto, sicut virgaAaron, quae potuit lloruisse et fronduisse per naturam, fuit pra?- venta a causa fortiori.
si virgo Sed ista responsio destruit propo- TCDUne situm, quia ex hoc sequitur quod non^est ^^" f^it verc matcr, quia si ignis N™i^i7. posset vere calefacere, esto quod praeveniatur a superiori causa causante calorem, ignis non est causa caloris, sicut de virga illa manifestum est quod si fuit prcBventa, ipsa non causabit flores; illud igitur opus magis esset tribuendum causae superiori quam virgcB.
Aliter dicitur, sustinendo quod mater agat, quod virtuti naturali ejus fuit collata virtus supernatura- lis alia, unde potuit coagere Spiritui sancfo.
Contra, ista virtus supernaturalis aut fuit gradus intensior forma^, aut aliquod accidens? Si primo modo, beata Virgo fuisset plusquam mater, quia matres communes non habent talem gradum, et per consequens a^quivoce fuisset mater cum aliis.
Si secundo modo, contra, quia illud supernaturale est accidens im- pressum, per hoc non potest coagere ad formam substantialem, probatur hoc: Inconveniens est quod mater per aliquod accidens posset in ali- quod perfectius quam in illud, in quod potest per formam substantia- lem. Similiter si esset accidens, re- ciperetur in alio, et cum sit acci- dens supernaturale spirituale, non videtur quod possit recipi nisi in voluntate, vel in intellectu, et nul- lum tale est sufficienler activum respectu substantiae, ideo teneo quod mater habet principium activum for- maliter, ut priuf^ Ad primum conlra, dico quod in 13^ ultimo instanti habet agens creatum actionem, et non per actionem, quam habuit alterando, propter duo; tum quia in ultimo instanti illa actio non est; tum quia eslo quod esset, adhuc accidens esset, et per consequens non potest esse principium actioni generationis sub- stantiae.
Ideo dico quod agens creatum Agens cre- potest coagere actioni causa^ supe- g-Hg^e^liu riorisad inductionem formaesubstan- «"perja^"- raii ad lorliallS. mam sub- T^. Btantialem.