Dices, non potest agens creatum LIBRI III.
A(l arg. ex Auguat n.
cuDdum ratiooeAseminales.
B. Maria quomodo peperil Christum.
agere in instanti, nec coagere nisi post actionem ejus in tempore. Dico quod verum est generaliter loquendo, et ut plurimum, tamen si agens increatum suppleat actio- nem ejus in tempore praBcedente, in ultimo instanti potest agere et coagere, ac si egisset vcl coegisset per media praevia naturee.
Ad aliud contra de rationibus se- minalibus, dico quod ubi principa- . lis ratio activa est in creaturis cum administratione Dei, non po- test talis productio esse secundum rationes seminales, nec ita subito, tamen ubi ratio principaliter activa est in agente increato, potest agens creatum sibi coagere in ultimo in- stanti. Nec dicitur hoc fieri per ra- tiones seminales, cum virtus Spiritus sancti suppleat actionem Patris, sicut si Pater ageret formaliter. Et pro tanto potest dici quod illa pro- ductio non erat secundum rationes seminales, non obstante quod ma- tcr agat.
Tertius articulus, quomodo Maria peperit Christum? Si mater se ha- bet in partu ut terminus a quo tan- tum, sicut arbor respectu fructus cadcntis, ita quod nihil agat, sed ponderositas facit fructum cadere, vcl dcsiccatio extrinseca, tunc facile est sustinere quod Virgo peperit Chrislum. Si tamen ponitur quod parere sit per virtutem expulsivam, non ita facile est salvare. Primum patet, quia si mater se habeat pas- sive, tunc Spiritus sanctus agit ad separationcm prolis a matre, sicut calor vel ponderositas ad separatio- nem fructus ab arbore. Secundum patet, quia non potest corpus esse simul cum corpore alio, ita quod non gloriosum cum non glorioso per virtutem creatura3. Sed Christus exivit januis clausis, hoc est, clau- so utero; igitur oportet quod in exitu essent duo corpora, et non creditur communiter quod tunc fuit corpus Christi gloriosum; ideo non videtur quod per virtutem matris potuit sic Christi corpus exire, nisi ponatur quod parturire est prius agere, vel in exitu est actio a virtute Spiritus sancti.
SCHOLIUM V.
SCHOLIUM V.
Maria fuit maler Chrieli naturalis quoad sub- Etantiam, et miraculosa quoad modum, de quo Ambros. lib. de Incarnat. cap. 6. D. Thom. 3. p. quffist. 35. art. 4. D. Bonav. et [Richard- citati. Ad secundum explicat oplime quomodo maternitas el virginitas non opponuntor forma- liter, sed virtualilcr. Vidc in Oxon. Scho). hlc nura. 15.
Ad secundam quaestionem, dico jg, quod effectum produci naturaliter produciio potest intelligi dupliciter, vel quia "dupUx? ex parte principii activi est natura- litas, vel quia ex parte modi. Pro- prie tamen loquendo non dicilur effectus produci naturaliter, quando tale agens non habet modum agendi convenientem tali agenti, quia hoc Mana an adverbium naturaliter est deter- ^turaiis.^" minatio verbi, et ideo proprie de- terminat modum agendi; ideo magis proprie dicitur Christus filius natu- ralis ex parte principii activi tan- tum, quam ex parte modi agendi, quia modus ille agendi non compe- tebat naturaliter Maria*, et ideo non proprie dicitur Mariam genuisse naturaliter quantum ad modum.
Ad primum principale primae Ad arg. i. queestionis, dico quod Damascenus ^^riorS?" instat contra haereticum, quia Nes- DIST. IV. QUiESTIO 11.
CoDtraria virtaaliler potest Deas po Deresimul Efse ma- tremel^ir gioem, Tir tualiter op- poDuotur.
torius haBreticus dicit quod mater Christi esl Christotocos, et non Theotocos, hoc est, solum est mater quantum ad humanitatem, el nullo modo Dei, contra quem excessive loquitur, dicens ipsam non esse genitricem Christi quantum ad hu- manitatem, tantum scilicet.
Ad aliud, esto quod Deus non possit facere contraria, vel priva- tivc opposita simul in eodem, si . sint opposita formaliter, tamen bene potesl facere contraria opposita, vel privative opposita virtualiter, sal- vando causam cum opposito sui efTectus, quia quod formaliter oppo- nitur consequenti, virtualiter repu- gnat antecedenti, et salvando ha- bitudinem antecedentis ad conse- quens, potest Deuscum antecedonte salvare oppositum consequentis, ubi ab antecedente ad consequens ar- guitur tanquam a causa ad effectum naturalem. Sic igitur parere prae- -supponit virtualiter pra^vie aclio- nem patris, ideo sequilur natura- liter, haec est mater, igitur est tacta a viro. Ista igitur sunt opposita virtualiter, esse maier et intacta a viro; et possunl esse si- mul virtute divina, quando virlus supplel aclionem patris.
Exemplum ad hoc, si objeclum moveret potentiam intelleclivam, ex hoc sequitur intellectum concipere notitiam Verbi, ita quod intellectum concipere notitiam comparetur ad parere ex alia parte, et objectum movere sit potentiam tangi ab oculo.
et comparetur ad actum mulieris a viro, ex alia parte. Si tunc Deus immediate causel in intellectu no- tiliam hujus objecti, tunc dicitur intellectus parere, intactus tamen ab objecto; ideo ista opponuntur virtualiter, comparando ad causam naturalem: intellectum esse in actu, et esse intactum ab objecto; sed li- cet prccexigat necessario ipsum tangi ab objecto, comparando ad naturam, non tamen est Deo ne- cessarium. Sic ex alia parte mulie- rem parere per comparationem ad naturam, praeexigit ipsam tactam a viro, non tamen comparando ad Deum.
Et ad aliud, dico quod pater et mater non sunt relativa mutuo, sed correlalivum matris est filius. Et cum dicitur, activum et passivum sunt relativa, 5. Metaphysicm, con- cedo; sed non activum hoc, et hoc passivum, quia potesl esse hoc pas- sivum ab alio activo. Et sic in pro- posito est hoc passivum, et actio- nem patris supplet virtus Spiritus sancti.
Ad rationes secundae qucEstionis, ^t^rguaa.
dico quod proprie loquendo, Chris- quaest. tus fuit naluralis filius Mariae, sed non naturaliter filius, quia adver- bium naturaliter determinat ver- bum, vel participium, ideo licet filius habuit naturam humanam acceptam, non tamen naturaliter acceplam, hoc est, non per modum agendi naturalem.
LIBRI III.
DISTINGTIO V.
QUiESTIO UNICA.
Ulrum nalura divina potuil assumere personam creatam?
l^ Quod sic, qnia personadivina po- Argument. luit assumere personam; igitur et primum. jjatura divina. Antecedens patet, quia elsi prius fuisset ille homo, an- tequam esset assumptus, adhuc po- tuisset persona divinaillam naturam assumpsisse, absque omni corrup- tione positivi illius personse. Conse- quentia palet, quia natura divina et persona sunt idem re; igitur si persona potest assumere personam, natura potest assumere personam. Ilem, si supposilum divinum fuisset absolutum, potuisset assu- mere personam creatam; igilur et func natura potuisset. Antecedens patel, quia non est suppositum ma- joris perfeclionis, quia relativum, quam si esset absolutum; igilur cum nunc potest, tunc potuisset. Consequenlia patet, quia tunc natu- ra non fuisset differens a persona re, sed sola ratione; igitur modo potest natura assumere, quia eadem natura remaneret, quae nunc, etsi fuisset supposilum absolutum.
Teriium. llen]y perso7ia dicit aliquid posili- Secuii- dum.
vum,quiadicit aliquid pertinens ad dignitatem; igitur potest assumi a natura divina, quia quidquid digni- tatis est, simpliciter potest compe- tere naturae divina».
Oppositum, si natura divina pos- contra. set assumere personam creatam, igitur tres personae possent assu- mereeamdem personam, cujus op- positumprobatum est prius.
Ilem,si sic, simul esset persona assumpta duplici personalitate per- sonata.
SCHOLIUM.
Natura divioa non assumpsit, ex d. i. q. i. nequc as&umere polest hypostatice, sed quod terminare poasit dcpendentiam naturac, tenet Doclor dist. i. quaest. i. at repugnat, perso- nam ullo modo assumi, quia consistit in du- plici negatio, quarum altera aberit, si assuroa- tur, sciiicet negatio actualis dependeaUs.
Ad queestionem dico primo, quod 2. natura divina non assumpsit. Se- Essentia cundo, credo quod non potuit as- Sii°nVcai sumere. Terlio, quod contradictio ^oTetu est, personam divinam assumere personam creatam, manente utra- que personalitate. Primum patet, quod essentia non assumit, quia as- sumere est ad se sumere. sed hoc necessario est suppositi; ideo Logi- ce loquendo, assumptio non potest esse natura}; nec etiam realiter lo- quendo, quia assumere active est a tota Trinitate; et assumere ter- minative est lerminare naturam as- DIST. V. QUiESTIO UN^C.
sumptam; essentia autem et natura divina non potest esse ratio termi- nandi, ut probatum est prius. Et quia essentia est prius natura in omni persona divina, quam sit de- pendentiapersonse createe ad natu- ram divinam vel personam, igitur neque Logice loquendo, neque realiter potest assumere. Da^divr^" Secundum patet, quia assumptio potest as- non polcst csse nisi ad terminum naturaliter incommunicabilem; sed natura divina est naturaliter com- municabilis, cum sit simul in tri- bus; igitur sola personalitas in di- vinis est independens independen- tia simpliciter ad suppositum; ideo credo quod sola persona in divinis possit assumere.
Dices, etsi persona possit assu- mere, igitur et essenlia, quia es- sentiaincludit omnia, cum sit infi- nita; si igitur persona potest ter- minare dependentiam immediate, igitur et essentia.
Dico quod nuUum incommunica- bile est formaliter infinitum, in- quantum hujusmodi; ideo persona inquantum persona, non est forma- liter infinita. Nunc autem essen- tia includit personam eminenter, non formaliter; ideo licet persona posset terminare talem dependen- tiam, non tamen essentia imme- diate. 3^ Terlium patet, scilicet quod con- Repugoat tradictio est quod persona assumat perftODam., aBsami. personam, raanente simul utraque personalitate, quia persona includit duplicem negationem dependentiee, aptitudinalis et actualis. Nunc au- tem licet persona assumpla non sit apta nata dependerc ad aliud, ta- men si sit actu assumpta, actu dependet; igitur ipsa non habet actua- lem independentiam.
Dicentes quod individuum ultra includit aliquid positive, habent dicere quod individuum potest esse assumptum, non tamen supposi- tum. Sed hoc est falsum, quia to- tum positivum, quod est in suppo- sito, potest assumi, quia illud ultra non potest esse accidens. Probatum est enim prius quod individuatio substantia3 non potest esse per ali- quod accidens, nec multo fortius personatio, nec potest esse aliquis gradus superadditus, quia illud su- peradditum est idem unitive cum natura, et non potest eadem res si- mul esse et non esse; igitur non potest suppositum corrumpi, quia tunc corrumperetur natura assump- ta, quod est contraSanctus.
Ad primum principale, nego hanc conclusionem: Persona divina po- Ad argum test assumere personam, hoc est, totum positivum; igitur et natura divina.Etcum dicitur quod natura divina et persona sunt idem re, dico quod ex natura rei formaliter non sunt eadem, et ideo persona potest assumere quod natura nonpotest.
Ad aliud, concedo quod si esset persona in divinis absoluta, potest assumere, et tunc natura posset as- sumere.Non tamen sequitur modo, si persona potest, igitur et natura, quiailla consequentia tenet ex hac hypothesi falsa, quod esset supposi- tum absolutum, et tunc illud non differret a natura, nisi sola ratione, ideo tunc si suppositum possit assu- mere, igitur et natura posset. Sed nunc non sequitur, quia tunc quan- tum ad rem, non esset alius formalis terminus dependentiae, quam natupnmuDi. Esaentia et persoDa ex uatura rci formaliter DOD BUDt eadem.
Ad secQD- dum.
LIBRI III.
Ad lep- tium.
ra, quae esset sola ralione differens a supposito absoluto.
Ad aliud, cum dicitur, porsona di- citaliquid posilivum, verum est, et quodlibet positivum potest assumi, hoc est, quodlibet absolutum, et illud idem sibi dimissum est per- sona. Et cum subditur, persona dicit aliquid dignitatis, dico quod verum est fundamentaliter, hoc est, dicit aliquid dignitatis, ralione natura), quam concernil, non autem formali- ter, nisi extenditur esse dignitatis ad non esse indignitatis, quia si diceret aliquid dignitatis formaliter, non posset assumi, sed esset simul in tribus, et negatio actualis dependen- ticB nunquam inest illi quod assu- mitur, cum actu dependeat ad per- sonam assumenlem, et sibi dimis- sum essetpersona.
DIST. VI. QU^STIO I.
DISTINCTIO VI.
6.
QU/ESTiO I.
Utnim m Christo sit aliqnod esse alixnl ab esse Vcrbi increato?
^ Quod non, esse constituit ens; Arffumeni. igilur si ibi sunt duo e55e, Christus primum. eril (luo eutia *, conscquens esl fal- sum, quia secundum Bernardum ad Eugenium, ibi est maxime unum, post unilatem persona) ad essen- tiam, et per consequens non duo entia. Et ex hoc confirmatur, quod est per se unum, est maxime unum; igiturcum Christus sit per se unum ens, nullomodo sunt duo enlia in eo.
Item, si ex duobus fiat unum, oportet quod unum se habeat ut ac- lus, aliud ut potentia; sed natura humana non se habet ad Verbum, ut actus respectu potentia), sed ma- gis e contra; igitur non dat sibi aliquod esse^ sed magis recipit, sed ex hoc quod aliquid recipit esse, non oportet quod habeat esse proprium. Oppositum, Augustinus 7. de Tri- nit. cap. 4. Sicut scientia ad sapere, ila essentia adesse; sed si sint duae scientiae, sunt duo sapere; igitur ubicumque sunt ducC essenticB, vel dua? naturae, erunt duo esse. Idem Secun- dum.
CoDtra.
Anselmus in Monolog. cap. 0. in fine: Similiter se habent lux et lucerey et lucens, sicut essentia et esse, et ens; sed si sint dua> luces, oportet esse plura lucere; igitur si plures naturae, plura esse.
SGHOLIUM I.
Sententia Henrici, Cajetani et aliorum, non eese in Christo aliam existentiam, nisi Verbi, explicalur exemplis, et probatur tribus rationi- busde acceptionibus (J555. Vide Scolum 5. Me- taph. in cxpos. comm. 14. et 7. Periher. quaesl. 8. et qucBSt. 52. et 53. super primum Poslerio- rom.
Ad qua3stionem dico, supponendo ^ quod esse essentia^ non sit aliquid-.
aliud ab essentia realiter, non tamen tiaestideui quod diirerunt sicut duo conceptus cum essen- ejusdem entis absoluti, neque se- cundum intentionem, sicut Genus et Differentia, cum accipiuntur ab eodem in formis accidentalibus, ideo sicut duae essentiae, sunt duo esse essentiae in Christo, quia con- unum tan- tradictio estponere unum niultipli-gji^jj^jj^^t cari, et non reliquum; tamen lo- ^»* ^\^^^^' quendo de esse subsistentiae, ut dis tinguiturconlram^communicatum, ita quod esse subsistentise preecise acceptum sit non communicatum? sed esse hoc, cui repugnat ad aliud dependere, sic dico quod non est nisi unum esse in Christo, quia natura humana non habet esse sub- sistentiae proprium, sed subsisten- tiam in Verbo, quia natura humana LIBRI III.
SeDleotia Henr. ct CajetaDi.
"Probatur primo.
3.
Secuodo.
Tertio.
comrnunicalur Verbo, ut quo Ver- bum est homo; igitur est unum esse subsistentise in Christo.
Sed loquendo de esse exislenlisc, dicitur quod tale tantum unum cst in Christo, quia si pars adveniat toti, non propter hoc habet pars aliud esse novum, sed solum anti- quum per formam totius antiquam, ut si nunc primo adveniat manus, homo non habet esse novum; sed per existentiam habet esse antiquum, quod pr6Rfuit, et solum novum per respectum; igitursic fit in proposi- to, cum natura humanaadvenit Ver- bo, ipsa est quasi perappositionem; igitur non habebit novum esse abso- lutum, sed tantum esse Verbi sibi communicatum, et sic habebit no- vum respectum, qui est quasi partis ad tolum.
Item, accidens non habet pro- prium esse in supposito, quia si sic, tot essent esse Socratis, quot acci- dentia in Socrate; igitur nec ista natura habebit esse proprium in Vcrbo, quia maxime assimilatur esse naturcB humanse in Verbo, esse accidentis in supposito, conside- rando subjectum, inquantum habet rationem prioris naturae solum, non inquantum habet ralionem perfecti ab accidente.
Terlio arguitur, sicut quantitas aliter se habet ad substantiam et ad qualitatem, sic esse proprium Verbi aliter ad Verbum, aliter ad naturam communicatam; nunc au- tem quantitas ita se habet ad sub- stantiam, quod per eam formalitcr extenditur, et qualitas similiter; per accidens tamen tanquam poslerius natura, ita quod non est alia exten- sio formalis quantitatis et qualilalis; tamen quantitas dicilur extensa pei essentiam, et per se quanta, et qua- litasper accidens; sic non estaliud esse existenticB formaliter Verbi et natura^ assumptee.
scnoLiUM 11.
Refutat tripliciter (iictam senlcnliam, negan- tem in Cbristo esse existentiam creatam hu- manitalis, el solvil argumenta opposila. Ita communis Doctorum, paucis Thomislis excep- tis.
Contra ista, omnis per se termi- nusgenerationis habet aliquod m^ in actu acquisitum per jgeneratio- nem; sed Christus filius Dei in na- tura humana est per se terminus generationis; igitur, etc. Major pa- tet, quia generatio vel est ad esse in actu, vel ad id quod habet esse in actu. Minor patet per Damascenum, cap. 43. Sed esse acquisitum per generationem non potest esse in- creatum, quia illud existebat ab aeterno; igitur oporlet dare aliud esse. Item, in secundo de Anima, text. 37. Viverey viveniibus est esse; igitur cum in Chrislo sit duplex vi- verej ibi erit duplex esse.
Dices, non est ibi duplex vivere, nisiaccipiendo pro esse secundo, et sic in Christo polest esse duplex operatio.
Contra, aliquod vivere amisit Christus in morte, aliter non fuisset vere morluus^ igitur ibi destrueba- turunum esse non increatum; igi- tur vivere creatum et esse.
Item si illa natura dimitteretur a Verbo, sicutomnes concedunt quod de potentia absoluta potest, non ex hoc oporlet quod sit generatio, ne- quc creatio novi esse^ et sola illa dimissio non erat annihilatio; igilur Rejicitur Bupradicta seDteotia.
Humanila'- tem in Cbristo ba* bere propriam existeutiam, probatur.
DIST. VI. QU^STIO I.
Ad arg. i, pro senteotia 8u- pradicta.
Pars advenieos habet esse totiu».
Ad eecuD- «liiin.
AcciJeas habet proprium esde 10 subjecto.
lunc natura huniana habebit esse in actu, et non novum.
Item, respeclu illius naturae as- sumptcB lota Trinitas habet rationem causantis, et rationem conservan- tis; igitur Christus habuit esse actu conservatum et creatum; illud non potest esse actu increatum, quia tale non habet rationem termini conser- vationis.
Ad primum pro opposita opi- nione, dico quod illa ratio concludit oppositum, quia ex hoc non advenit novum esse parti, quia est pars, quia forma partis est illa, quee prius fuit totius. Palet, saltem de intellec- tiva, quae nec extenditur per se, nec per accidens, quamquam forma ma- terialis extensa per accidens sit forma partis, cum parsde novo ad- venit. Sed forma nalurae humanee advenientis non est forma Verbi; igitur vel habebit esse per propriam formam, vel per nullam, sicut si forma totius non esset forma parlis; igitur vel illa pars habebit e55e proprium, vel nullum esse ha- bebit.
Secunda ratio non valet, hoc enim assumptum est falsum, accidens non habet esse proprium in subjecto proprio, quia subjecto transubstan- tiato, manet idem accidens, quod pra^fuit sine omni mutatione posi- tiva, etsimiliter si subjectum anni- hilaretur; igitur oportet quod prius habeat esse aliquod, aliter enim cum annihilatione, vel transubstan- tione oporteret ponere aliam muta- tionem positivam ad esse accidentis, quod habet separatum.
Secundo probo idem, quia lermi- nus cujuscumque motus cst ali- quod esse novum, ut esse secundi^m Ad tertium, lotelligere oaturse humaoaB Christi, es- ee iotelli- gere Verbi sequiturex illaseDleo- tia.
qiiid, licet non esse substantia^; igi- tur tale erit accidentis in subjecto. Nec est inconveniens in supposito tot ponere esse secundum quidy quot sunt accidentia. Sicut enim gene- ralio simpliciter est ad esse novum simpliciter, sic generatio secundum quid ad esse novum secundum quid^ quod tamen est esse quod- dam.
Terlia ratio non valet, quia secun- dum dicentes quod substantia est extensa propiia extensione quanti- tatis formaliter, si simile est ad propositum, tunc natura humana formaliler est ens forma Veibi, et per consequens formaliter intelligit intelligere Verbi, et formaliter vult velleWevhij et tunc in Christo non essent duo intelligere, neque duo velle^ quod est contra Damascenum, cap. 6. Nec potest dici quod sunt ibi duae voluntates, et duo intellec- tus, et tamen non nisi unum esse^ quia ita immediate se habet esse exis- tentiae ad naluram extra causam suam, sicut se habet intellectus, vel voluntas ad naturam.
SCHOLIUM III.
SCHOLIUM III.
Uesolvit IiumanitHtcm Christi habere pro- priain existentiam. Primo, quia unio naturaa ad Verbum supponit eam existere. Secundo, anima prius informut corpus cxistens quam fit assumplio. Ad primum, declarat quare Chris- tus etsi habeal duas existenlias, non tamen dit duo existentes, vel duo entia« de quo in Oxon. dist I. quaBst. 4. et disl. 12.
Dico igitur, loquendo de esse ac- 7. tualis existentia} in re extra causam, Existentia ' et essentia el extra intellectum, vel non est res ratione sine actuali existentia, vel non dif- distincia. fert existentia a re extra causam suam, nisi sola ratione. Loquendo LIBRl III.
igitur de isto esse existentiae, dico quod in Christo sunl duo esse exis- tentiae. Illud probo sic: Relatio non potest esse in aclu, nisi fundamen- 'BunMu® tuni sit in actu sibi debito; sed unio creata?*eT' naturffi humana3 ad Verbum fun- iDcreata. daiur iu uatura humana, ut proba- tum est prius; igitur cum ista unio est in actu, tota natura humana habet esse in actu; illud esse naturae humanoo, ut in Verbo, non potest esseVerhiy quia fundamentum est prius natura relatione; sed nalura humana nullum esse Verbi habet ante unionem.
Et ex huc confirmatur ratio, prius nalura anima intellectiva perficit corpus, quam sit tota natura as- sumpta; igiturinillo priori naturae dat anima esse corpori, et in secundo instanli naturae est ista unio, et non per hoc destruitur esse naturae humanae, sed magis conservatur.
Adhuc, alius intcllectus posset esse, quod non est aliud e^^eChristi, elsi aliud sit esse Verbi, vel aliud naturae humanae, sicul etsi in Socrate essctaliquo modo novum esse manus, non tamen novum esse curporis, sic licet sit novum esse naturae humanae, non propter hoc in Christo est duplex esse Christi.
8. Dico tamen quod nec hoc est ve- Quare rum, imo in Chrislo est duplexe5.se, intberiuo quorum utrumque cst esse Christi.
^mo non°' Causa autcm quare non est aliud eMe^quos ^^^^ corpoHs, csto quod uova pars partes. exislat, cst ista, quod Socrates non exislit entitatc existenlioe manus, sicul Christus exislit cxislcntia naturae humanae, el existentia Verbi, cum ibi sit communicalio idiomatum; ideo Christi esl duplex esse exis- ^entiae, quorum utrumque est esse Christi, suppositum tamen est ita plene uniusnaturae, sicut si non es- set alterius naturae.
Dices, verum est quod Christus habet duplex esse^ sed unum tantum est simphciter esse ejus, aliud au- tem est esse ejus secundum qutd.
Contra, aut intelligitur illud esse secundum quid pro tanto, quia non est esse increatum, vel esse secun- dum quidy ut distinguitur contra esse subslantiae. Si primo modo, omniscreaturahabet me secundum quid pro tanto, quia non habet esse a se, sicut Deus, non tamen prop- ter hoc negandum est esse simplici- ter a substantia, quia quod secun- dum se est aliquid, nulli compara- tum est ens secundum quid, sed se- cundum se et simpliciler, quam- quam non sit esse simpliciter res- pectu illius, cui comparatur, ita quod sit esse perfectissimum, vel primum esse ejus; igitur illa exis- tentia est simpliciler, qua? est exis- tentia Verbi, et quae est existentia naturae humanae, etsi existentia na- turae humanae non sit primum esse Verbi vel Christi.
Si intelligalurme secundum quid secundo modo, manifeste falsum esl, quia quod uni est substantia, nulli est accidens, prirno Physico- rum.
Ad primum principale, cum dici- 9. tur, esse conslituit ens, dico quod ^primum"* in concrclis non est numeratio, nisi numerato supposilo, neque in adjcctivo, nisi numeralo sub- stantivo. Non cnim sequitur, iste habct duas scientias; igitur est duo scientos. bic ncc sequitur: iib non est Cliristus est habcns duas voluntales, nursecun- igitur est duo volentes; nec sequitur, ^"^sit^Iu Disr. VI. QUi*;sTio ii.
habet duas existentias, igitur esl duo existentes. Nec valet, habet duo esse; igitur est duo entia. Unde li- cet sequatur, habet esse, igitur est ens, non tamen sequitur, habet aliud esse, igitur est aliud ens; sed est fallacia Consequentis propter negalionem inclusam in hoc, ar- guendo ab alietate antecedentis ad alietatem consequentis. Similiter ar- guendocum dictione numerali, duo esse, igitur duo entia, et si sunt duo homincs. igitur duo animalia, gratia malericB sequilur, non gratia formee.
Ad aliud cum dicitur, est per se unum, dicoquod major unitas potest esse, vel quia nobilior in ratione sua, vel quia excludens majorem uoio hy. distinctionem unitorum. Primo posUitica, ®°??/."'? modo est ista maxima unitas natura3 ma. ad Verbum inter omnia duo, quoe differunt realiter, tum propter nobi- litatem extremorum, lum propter nobilitatem modi unionis. Propter nobilitatem extremorum, quia uniim extremum hujus unionis est increa- lum, aliud nobilissimum inter creaturas, quantum ad gratiam et gloriam. Ex parte unionis, propter assumptionem, loquendo tamen de majori unitate secundo modo, qufle excludit majorem dislinctio- ncm, non est ista unilas maxima, quia unita sunt absoluta distincta realiter. ^um' Ad aliud, dico quod aclus potest aau^s^emV-^ ^^^'P' duplicitcr, vcl pro aclu infor- nens, dod rnanle, vel pro actu eminente. PriiQformaos. ^ ' mo modo, Verbum non habet ratio- nem actus respeclu natura? humanae, nec e contra. Secundo modo lo- quendo de actu eminente efficiente, Verbum habel rationem actus respectu naturae; sed ex hoc non se- quitur quod dat esse nalura^ forma- liter, quia ex hoc quod efficiens habet effectum eminenter, non ex hoc est actus ejus informans.
QU^STIO II. Utrum Christus sit aliqua duo?
Quod sic, 3. Metaphysic. iext. 12. i. Ad dislinctionem specie, sequitur Ad argum. distinctio numero; naturae in Christo ^"'""'°' differunt specie; igitur numero.
Item, Damascenus, cap. 83. to- ^f^^' tum sifjnificatum est naturee, totus est signum personas; igitur saltem cum duee naturee sint in Christo, Christus erit duo neutraliter.
Confirmatur, propter unitatem ^°fio™*" naturaetrespersona^dicuntur 2iwwm, etsi non unus; igitur saltem potest aliquo modo dici duo.
Oppositum, Christus non est nisi ^^posu.^" Deus, et homo; sed Deus est homo, et homo est Deus; igitur non poni- tur in numerum.
SCHOLIUM.
ReTutat D. Tbomaro, negantem posse debere concedi Chrislum absolute esse nnum vel duo, refellens et cxplicans quod sit absolute unus, et non Huo, neque masruline, neque neutraliter. Habetur ex Symbolo Athanas. 11. el ex Concil. Chaiced. act. 5. quinta Synod. act. 8. el sexla Synod. act. 11. 18. Ad primum pro opinione, habet oplimoni doctrinam pro rcduplicalivis, et ad secundum pro conclusivis; vide ipsum in Prior. quaest. 55.
Dicitur ad quaestionem, quod 2. neutrum est concedendum de Chris- LIBRI III.
D.Thom.p. 3.q.l7.art. 1. uQum et multa im- mediate opposita Cbrislus Dooestduo masculioe, vel neutraliter.
3.
Objectio prima.
SecuDda.
to absolute, nec quod sit unum ens, nec qnod sit niulla, sed cum deter- minatione est unum ens secundum quod homo, et est unum ens secun- dum quod Deus.
Contra circa ens idem et diver- sum sunt immediata, et unum et multa\ igitur absolute Christus est unum ens, vel multa entia.
Praeterea, hicterminus numeralis denotat quid est per se numeratum sufficienter, quia denotat sustenta- tivum numerari; igitur non oportet addere secundum quod homo^ ut di- catur Christus unus vel duo. Unde si dicatur, iste est unus sapiens, sufficienler ponit ly unus significa- tum suum circa ly isle. Si autem di- catur, est unus sapiens, non suffi- cienter estdictum; igitur si dicalur: Christus est unus, vel Christus est duo, sufficicnter declaratur quid de- notatur numerari, etsi non explica- tur, secundum quod homo vel secun- dum quod Deus, Ideo dico quod absolute Christus non est duo, neque masculine, ne- que neutraliter. Non masculine, quia secundum Damascenum, Christus est unus^ cap. 82. Neque est duo neutraliler, quia Verbum assumpsit naturam, ideo Verbum non esl illa natura; sed est homo Christus; igitur etsi habeat duas naturas, non tamen est duo, quia non est verum dicero quod Christus est natura assumpta.
Contra ista, sicut duffi naturee sunt in Christo, sic erit duo entia, quia Chrislus secundum quod homo, est aliquid, et secundum quod Deus, aliquid est, etnon idem aliquid; igi- tur aliud quid.
Item, secundum Damascenum, Ad pn- mam'.
Christus non est solum Deus; igitur estDeus, et aliud quam Deus, cum sitDeus, et non solum; igitur aliquo modo duo.
Ad primum dico quod isla non fuit determinata: Christus est aliquid secundum quod homo^ antiquitus, nunc autem est concessa et appro- bata, Extra de Hsereticis^ cap. Cum Christus.
Dico igitur quod secundum quod, dupliciter potest accipi: Uno modo proprie, et tunc notat illud quod se- quitur esse rationcm formalem in- haBrentiae illius quod pra^dicatur, ut homo, secundum quod albus, videtur, vel secundum quod colora- tus. Alio modo secundum quod di- cit secundum unam rationem tan- tum, non considerando alias ratio- nes, ut cum dicitur secundum quod homo, considerando ipsum praecise sub una ratione. £t sic accipitur se- cundum quod, in definilione motus, cum dicitur: Motus est actus entis in potentia secundum quod in potentia. Non enim denotat ibi secundum in- Noia pro...redupbcahaerentiam, quia si sic, cujushbet tivis. vide entis m potentia esset motus actus, Prior.q.^. sic vult Aristoteles: Si justitia est bonum^ in eo quod bonum^ sequitur quodest omne bonum.
Accipiendo igitur ly secundum quod, primo modo, dicoquod Chris- tus secundum quod honjo, est ali- quid, quia inferius est formalis ratio inhcBrendi superioris, et tunc ulte- rius non valet; igitursecundum quod homo, est idem aliquid, quia quod est ratio inhcercntiaesuperioris, non ex hoc est ralio inhaerentiae hujus inferioris, neque illius; esto quod superius per ha^c inferiora sufficien- ter dividatur, et maxime quando ta- DIST. VI. QU^STIO III.
lia sunt inferiora per accidens, ideo non oportet quod Chrislus secun- dum quod homo sit idem aliquid, quod est secundum quod Deus; nec eliam aliud, quia si secundum quod homo esset idem aliquid quod- libet, quod est homo, esset idem quid. Si secundum quod homo est aliud aliquid, igitur nihil, quod est homo, esset idem aliquid. Si accipia- iuv secundtirn quod primo modo, ut dicit praecisam rationem, sic dico quod est idem aliquid; quia illud aliquid quod est homo, et quod est Deus, est idem aliquid, sed non se- fecondlim Quit"!' 'sto uiodo: Christus secun- ^esudem^ quod homo, est Deus; igitur qaod est humanilatc est Deus, quia in ista te-