verum de Christo, qui videt omnia uici sine ^7 1 '.., defectu in Verbo, quia asserere talem ora- naturaii. tionem significativam non convenit, ^^* ^^^^^^- nisi utendo voluntarie ipsa; hoc autem non convenit, nisi ex defeclu naturali, vel etiam morali, quia vel sic proferens deceptus decipit, vel non deceptus vult decipere? Si primo modo, est defectus naturalis, quia error et malitia; poenalia sunt ignorare enim verum est malum poena3. Si secundo modo, proferens estvitiosus moraliter; neutro modo potuit Christus falsum asserere de potentia Dei ordinata, licet posset illa natura de potentia Dei absoluta.
Ad aliud, dico quod Augustinus 10. intelligit quod melior est natura, Ad secunquse potest peccare, quam quee nonMeiiorest 1,, naturaquaa potest, comparando naturas creatas potest pec- ad invicem, quia melior est natura, ^cet*inier quae potest peccare et quee potest ^^^^^^^- bene velle, quam quae non polest. Quomodo autem liberum arbitrium est in Christo, dictum est alibi*; • vide in quomodo autem pertinet ad Iiberta-n'.25.'etd.' tem proutest fundamentum ordinis, n.*9?*euiu. scilicet, sicut est in nobis, manebat °"°^* ^* in Chrisfo perpetuo quantum ad id, quod est de essentia libertatis arbitrii creati.
LIBRI III.
LIBRI III.
Adtertium. ^^ aliud, cum dicilUF quod quis potest, si vult, absolute potest, dico quod ista est falsa formaliter, ubicumque ponatur, quia hic est una conditionalis in antecedente, quaB est necessaria applicata Deo, et consequens potest esse impossibile, ^"te.i^°]f sicut in proposito. Similiter de actu poiesi^^lx! volendi potest antecedens esse neponiiur. ccssarium, el consequens contingens, quia si voluntas tua vult aliquid, potest velle illud. Ideo antecedens hic est absolute necessariura, potest si vulty et hoc consequens contingens, potest velle^ quia ista voluntas potest non esse, ideo opor- tet addere, quodquis potest et vultj et potest^ vel debet illud velle^ abso- lute et simpliciter potest) aliterenim est propositio neganda, quia alibi illa propositio coassumpta est pro- positio conditionalis, propter impli- cationem incompossibilis in antece- dente, ut si dicam, lapis potest vo- lare, si vult; igitur polest volare, et sic intelligit Augustinus et An- selmus. Si autem sic applicetur ad Deum, nihil inconveniens sequitur, quia haec erit falsa: Deus potest vellepeccare.
I <n DIST. XIII. QUiESTIO I ET 11.
DISTINGTIO XIII.
lirimuin.
QUiESTIO I. • Utrum possibile fuit conferri animx Christi summam gratiam conferibi- lem crealurx?
2. Metaph, q, ult. et i. Physic. q. 12. et in Oxon, htc qu3Bst, 1.
1. Quod non, quia quanto habitus Arguaieni. perfectioF, tauto actus perfectior, et quanto actus perfectior, tanto inten- dit habitum; igitur quanto anima Christi haberetaclum perfectiorem, tanto erit habitus intensibilis; igitur non potest conferri animcB Christi tanta gratia, quin major esset con- feribilis.
Ilem, 2. de Anima: Ignis cresce- ret in infinitum, si apponerentur combustibilia; igitur pari ratione charitas creata potest crescere in infinitum, cum semper habeatur ob- jectum excedens.
Item, major perfectio requirit majus perfectibile; igitur summa gratia creata, esto quod esset, non posset recipi nisi in supremo per- fectibili a gratia; igitur cum natura Angeli sit natura superior, ipsa est perfectibilis majori gratia.
Item, ordo attenditur secundum influentias superioris ad inferius, et non e contra; igitur illud quod est Secun- duin.
Tertium.
Quartum.
inferius in natura, non potest in- fluere in superius in Hierarchia; sed si anima Christi haberet sum- niam gratiam, ipsa influeret in na- turas Angelicas.
Oppositum, anima Christi fuit ca- contra. pax illius unionis, in qua fuit sum- ma gratia collata, secundum Augus- tinum 13. de Trin. cap.9.
QU.ESTIO II.
Utrum summa gratia sit collata animse Christi?
Quod non, Augustinus 13. de Tri- 2. nit. cap. 5. Beatus esty qui habet Argnment. quidquidvulty et nihilmali vult^ quod P"°^""- non est inteUigendum, quidquid vult actu solum, quia sic posset viator esse beatus, sed quia habet quidquid potest velle, et hoc recte velle. Sed Angelus potest velle ma- jorem gratiam quam anima Christi, quia secundum se est receptivus majoris gratise, cum sit natura no- bilior, igitur Angelus non esset beatus, nisi haberet majorem quam anima Christi.
Item, non oportet dare animsB secun- Chnsti majorem gratiam, quam sibi sufficit ad hoc quod sit ita beata, sicut est apta nata; sed minorquam LIBRI 111.
sit suprema gratia, sufficit, quia anima Chrisli non est natura sum- ma; igitur non est apta nata habere summam gratiam. lllud probatur secundo, quiasi grave beatificaretur deorsum, adhuc minus grave quic- taretur naturaliter, etsi non esset in centro, si esset in tah* gradu ap- proximationis ad centrum, qualis competeret sueenaturai; igitur sic natura beatificabiHs satis quietatur, si habeat gradum proportionatum suae naturae. 3^ Item, non est dare naturam sum- Tertium. mam creatam beatificabilem; igitur nec est dare supremam gratiam crea- tam. Consequentia patet, quia magis consistit ordo universi in perfectione specierum quam individuorum, et in hoc quod species sunt ordinata^; sed naturee intellectuales secun- dum speciem non requirunt statum inspeciebus; igitur nec multo for- tius gratia in individuis suis secun- dum gradus intensionis. Antecedens patet, quia qua3cumque creatura intellectualis distat in infinitum a creatore; igitur perfectior creari potest.
Ck)Dtra. Oppositum, Joann. 1. Vidimiis gloriam ejuSy gloriam quasi unige- iiiti a Palre. Et Magister in littera dicit quod habet plenitudinem gratiae.
respectu frui, quia potenlia habitu ulitur, et non e contra. Sed natura inferior non potest esse activa res- pectu summae fruitionis, quia alia natura nobilior cum eisdem causis concurrentibus, intensiorem cau- saret; igitur Angelus potest perfe- ctius frui.
Item, natura Angeli est assumpti- bilis de polentia absoluta Dei; cum igitur ista tria concurrant ad fruitio- nem, prima causa, gratia collata, et voluntas fruentis, et voluntas Angeli sit nobilior, fruitio potest esse nobi- lior, quia variata una per se causa, aliis remanentibus eisdem, fruitio erit perfectior, si ista una causa sit perfectior.
Oppositum: Possibile est animam Christi habere summam gratiam creatam, ut probatum est quseslione prascedente; igitur el summam frui- tionem, quia Deus non ordinat ali- quid ad finem, nisi posset illud finem attingere, quamquam aliquando frustraretur fine; summa gratia col- lata ordinatur ad summam fruitio- nem creatam.
SCHOLIUM I.
Posita cxplicatione gratifls summfle, positive et negative, ponitur sententia rommunior, non esse dabilem gratiam, quae non possit excedi; Buadetur tribus claris rationibas.
Secun- duui.
Contra.
1.
Argument.
QU^STIO 111.
Ulrumpossibile fuit animee Christi frui fruiiione summa creaial Doctorcs citali quxstione prima ei secunda, Quod non. Voluntas habet ratio- Dico ad primam quaestionem, 5. quod summa gratia, vel suprema i>eciaratio potest dupliciter exponi, affirmative et negative. Si affirmative, tunc de- notatur excessus respectu omnium aliorum, et sic Aristoteles dicit 9. Topicorum, cap. lo. quod per su- perabundantiam dicitur, uni soli primum.* nem activi in via; igitur et in patria convenit, quia oppositum in adjecto DIST. XIII. QUiESTIO III.
Oralia Chri^li DOQ fiiitsumma posiiive.
Aq detur summa gratia,quaB ah niia exedi Don potesi.
est, quod excedat omnia alia, et tamen quod habeal superius, vel aequale. Isto modo dico quod non potest esse in anima Chrisli neque summacharilas, neque summa frui- tio, quia impossibile est esse duo summa, et nonest uUa gratia creata, quin Deus posset creare eequalem. Secundo modo exponitur superla- tivum negative, quod alia non excedant ipsum.
Et tunc est iste primus articulus, an sit possibile summam gratiam esse in effectu, quae non possit ex- cedi ab alia? Et probatur quod non, quia si possit dari terminus certus, qui non possit excedi a gratia, aut hoc esset ex ralione formee, vel ex parte agentis, vel ex parte suscep- tivi. Non potest dari status respe- ctu formse, quia ista forma spiritua- lis est quaedam participatio divinee gratiee, vel charitatis; igitur cum semper gratia creala, vel charitas distet a charitate divina in infinilum, non polest dari certus terminus, ultra quem non convenit procedere ex parte hujus formae. Licet enim non conveniat procedere in forma ruboris in infinilum, quin devenia- tur ad aliam speciem, ut ad nigre- faclionem, tamen licet procedalur in infinitum in charitate creata, nunquam devenietur ad aliam spe- ciem, ut ad charitatem increatam. Nec potest dari teruiinus ex parte agenlis, cum ipsum sit infinilae vir- tutis intensive. Neque ex parte su- sceplivi,* quia charitas ampliat sup- posilum et capacitalem suppositi, secundum illud Psalm. 118. Latum mandatum tuum nimis^ etc. Unde chaiitas major disponit suppositum ad susceptionem majoris gratia^.
Secunda ratio ad idem, quod non 6. sit terminus gratiae createe in effe- secunda. ctu, quia quaecumque gratia produ- cta differt ab idea sua in infinitum, quia idea gratiae realiter non est aliud ab essentia divina. Ex hoc se- quiturquod infinitasunt media intpr quamcumque gratiam creatam et suam ideam,- vel saltem possunt esse, et sic non est dare tantum gra- tiae creatae quin possit dari majus. Aliter sequitur eadem conclusio ex eodem antecedente, quia tantum po- test produci, quantum potest imitari ideam suam, si esset productum; sed data suprema gratia, quae posset creari, adhuc, si perfectius produ- ceretur, perfectius imitaretur ideam suam, quia adhuc non attingeret ideam.
Tertia ratio ad idem, natura in- Tenia. tellectualis non potest ita perfecte produci, quin adhuc posset produci superior illa, virtute divina; igitur nec potest aliquis gradus gratiae ita perfectius creari, quin posset perfe- ctior eo creari, quia semper natura perfectior est capax gratiae secun- dum gradum ulteriorem. Antece- dens patet, quia producta perfecta natura intellectuali, quae posset creari, adhuc ipsa esset finita se- cundum gradus perfectionis inten- sive; igitur si sibi adderetlir unus gradus perfectionis, non propter hoc esset infinita intensive, quia finitum additum finito non causat infini- tum; sed non repugnat producto produci, quamdiu est finitum, quia finitum intensive quantumcumque sit perfectum, potest habere ratio- nem producibilis a Deo.
LIBRI III.
lem simal.
SGHOLIUM II.
Creabilcm esae gratiam tara raagnam, ut ex- cedi nequeat. Primo, quia si non est stotus, poteat produci gratia ia infioitum. Secundo, ex Pbilos. 3. pbys. text. 69. cujus locum fuse expendit, el expUcal procedere ia permaaeati- bu9. Ita cura Doctore teaent Durand. i. 17. q. 4. el hto q. i. et 4. d. U. q. 2. Cajetan. 2, 2, quaest. 24. arl. 7. et 3. p. q. 7. art. 9. probaas esse D. Thomae. Heario. quodl. 5. qusest. 3. et quodi. 8. q. 8. Aureol. apud Gapreol. 4. disp. 43. qu8B8t. ult. art. 2. iEsculan. 3. phya. lecl. 7. quaest. 3. Palud htc quaest. i. Cano de loc. cap. U. Soncinas 8. Metaphys. quaest. 13.
7. Dico tamen quod summa gratia Summam causabilis potest esse simul in leVreT^^^^^ effcctu. Illucl probo sic, quia quseli- bet gratia causabilis distincte vide- tur ab intellectu divino; queero igi- tur, cum videat hanc gratiam crea- tam, an videat istam distare per infmilos gradus medios ejusdem qualitatis ab alia gratia quam potest creare, vel solum videt eam distare per certos gradus? Si videat eam distare per gradus finitos, igitur summa creabilis finita est, et simul potest creari includens certos gra- dus, et tunc summa gratia creabilis potest simul esso in effectu, si videt distantiam infinitam secundum gra- dus ejusdem qualilalis intensive; igitur videt aliquem gradum infini- tum intensive, aliter enim quilibet quem videt, distaret finite ab isto; et tunc sequentur • duo impossibilia: Primum, quod talis gi^adus sit facti- bilis, et tunc aliqua creatura infinila esset factibilis. Secundo sequiturex eodem, quod iste gradus potest creari unica crealione, cum videat eum distincte, et tunc iterum habe- tur proposilum, quia ille gradus gratiae est summus, qui potuit creari, et talis potest esse simul in effectu.
Et secundum hoc tenet ratio Phi- losophi, 3. Phys. texl. 69. dicentis, quantum potest esse in potentia^ tantum potest esse in actu. Et Philo- Quanium sophus arguit ibi de quantitate mo- teDiia.iaa- bili; et ratio Philosophi est, quia e»^iracui non potest augeri magnitudo in in-"^^"'^"^* finitum, addendo partes ejusdem quantitatis^ quia de illis loquitur, nisi semper auferatur ab alia magni- tudine, quod additur huic, et ideo vult quod tantum est in naturacor- porea in actu simul, quantum polest magnitudo esse in potentia; et ideo cum esse^ quod est actu corporeum, sit finilum, non potest aliqua magni- tudo esse infinita in potentia.
Item, similiter est verum de quan- g titate virtulis, quod ipse probat de quantilate mobili, etsi non probetur per idem medium, quiacum crescit aliquid secundum quantitatem vir- tutis, non oportet quod addendo vir- tutem uni, auferatur virtus preee- xistens in alia, et detur sibi. Sed Numems tenetur per hoc medium, quanlam miom!. formam permanentem convenit esse in potentia causativa, tantum con- venit esse simul in actu, et non tenet hoc de nuniero, nec de suc- cessivo. Ideo additur forma, ad ex- cludendum numerum, quem non reputo habere formam extra ani- mam, et additur permanens, ad ex- cludendum successivum.
Ratio hujus proposilionis est, quia unica potentialitate est mate- ria permanentis in potentia ad uni- 9°*"«8 p^- ^. £^ teolise ad cum actum simul. Et Commentator formam...permaDenibidem ponit causam, quare nume- tem, euot rus est in potentia mhnilus, et non leDtiae de- in actu; non autem magniludo, ™^»!^'*" DIST. XIII. QUiESTIO III.
quia in uno processu proceditur ad materiam, in alio ad formam et actum. Et licet ista ratio modicum valeat, dicit tamen unam bonam propositionem quod omnes poten- tiaB, qu8B sunt ad formam perma- nentem, sunt unius potenliee de- monstratee. Oppositum est verum in discrelis et in successivis, quia potentiaquae est ad actum permix- tum, potentia non est una demons- trata; sed queelibet potentia ad charitatem simul illo gradu vel illo est pars unius potenticB de- monstratae, cum charitas sit forma permanens; igitur quanta est in potentia causativa, potest simul esse actu in eodem.
Alia ratio opponitur: Quantam charitatem Deus potest creare, tantam potest creare, (subjectum includit preedicatum); igitur ponatur in esse, quantam potest creare, tantam creat; igitur si potest creare infinitam, ponatur in esse quod actu causet infinitam; hoc est impossibile, quia maxima, quam potest creare, potesl esse simul in effeclu.
9. Sed ista ratio non conciudit, nisi ex evidentia prioris ralionis, quando omnes potentiee sunt partes unius potenliae demonstralae, quia de tempore et numero non concludit ista ralio, quia cum dicitur, quantam potest, etc. ista aequivalet ^p^Jie"? '^uic: Si tantam potest creare, tan- ^^^"ikD^um '^^' potest creare; et illa potest poicsi cre- esse conditionalis, vel dc condiUoarp, expo- / nitur. nato extrcmo; el si est conditionalis, vera est, quia tantum valet, si tan- lam potest facere, tanlam polest facere, et lunc non debet poni con- sequens in esse, et antecedens non, quia si sic arguitur: Si tu potes currere, tu potes moveri, non debet hoc sic poni in esse: Si tu potes currere, tu moveris, quia antece- dens est necessarium, cum haec con- ditionalis sit necessaria: Si tu potes currere, tu potes moveri. Illud con- sequens est impossibile: Si tu potes currere, tu moveris. Et licet po- tentia sequitur ad potentiam, non tamen actus consequentis sequitur ad illam potentiam; ideo debet sic poni in esse, si tu curris, tu move- ris, ponendo simul anlecedens et consequens. Si est de conditionato extremo sic, quantam potest facere, tantam potest facere, falsa est, nisi ubi est una potentia, sic dicendo, tantam potest facere, si tantam po- test facere, quia hoc asseritur ab- solute, quod tantum potest facere simul.
SCHOLIUM ni.
SCHOLIUM ni.
Summa gralia potest recipi in anima Christi. Pro explicatione hujus rejicit primo auctoritate et ratioDC, assereotGS animam esse aeque nobi- lem vel nobiliorem Angelo, et sic rcceptivam aequalis cum eo gratiae. Item, asserentes capa- citatem anim» augeri per unionem ad Verbum, vel per habitum, quia ista oon solvunl inten- tum, quin si ponantur in Angelo, flat majoris capacitatis ad gratiam. Explicat nihil btc inter- venire, quo impediri possit anima Ghristi a summa gratia, facit quod natura beatificabilis et gratia sunt prima extrema proportionis in- ter perfectionem et perfectibile supernaturalia; ergo alterum respicit allerum in quocumque gradu- Secundo dico quod ista gratia 10. potest recipi in anima Christi, ta- Qu^i"odo men per quem modum? difficultas gratia po- est. Dicunt aliqui quod anima est ^i^nS a3que nobilis cum Angelo quantum ^*^^'*^** ad naluram, saltem de anima Chri- sli, quidquid sit de aliis animabus, et per consequens potest recipere LIBRI III.
Auima Christinon •8t ffiqae nobilidtDO' que nobi- hor Ange- lo.
AngeluB Bumma creatura.
Cbristus An^elia minor.
summam graliam creatam. Alii di- cuut quod anima Ghristi est nobi- lior quam natura Angeli.
Sed istcT opiniones manifeste sunt contra Philosophiam, etcontra auc- toritates Sanctorum, et contra ra- tionem. Philosophia enim ponit quod species per se ordinatae non sunt ejusdem perfectionis; igitur impossibile est animam Christi esse aeque nobilem, vel nobiliorem in natura cum Angelo, quia anima facit per se unum cum natura cor- porali, Angelus non; et ista conditio nobilior est simphciter, quia com- petit Deo esse spirituale. Similiter Augustinus 12. Coniession. Duo fecisli Domine, unum prope te, ul Angelum, et aliud prope nihil, ubi expresse vult quod Angelus est no- bilissima creatura. Similiter Augus- tinus 3. de Trinit. 4. ponit totam naturam creatam subjectam naturse Angelicee, et 12. de Civ. Dei 15. An- gelus omnium creaturarum supre- ma; et Gregorius Moral. 13. idem vult expresse, et super illud Eze- chielis 28. loquens de Lucifero: Tti signaculum, etc.
Ad hoc est ratio, si anima Ghristi esset nobilior in natura Angelo, quodlibet individuum unius speciei esset perfectius quolibel individuo alterius, illud est manifeste falsum.
Item, Christus minor est Angelis secundum humanitalem; non igi- tur est anima sibi cpqualis.
Dicitur aliler, quod Angelus est nobilior in natura, sed ampliatur capacitas animfle per unionem ad Verbum. Vel dicitur quod datur sibi habitus unus, quo potest reci- pere majorem gratiam quam Ange- lus.
Contra primum, ex unione ad Verbum, nihil absolutum inest na- turse, quod non inesset, si esset per se, ut prius probatum est; igitur cum capacitas animse sit quid ab- solutum, tantae gratiee est capax per se.
Item, si per unionem amplietur capacitas animse, igitur esto quod Angelus assumatur, majoris graliee esset capax quam anima Christi; et tunc gratia, quae fuit collata ani- mae Christi, non fuit summa crea- bilis.
Item, quod dicitur de habitu, ni- hil valet, quia licet major gratia posset recipi mediante majori ha- bitu, eadem difficultas est, qualiter est quod major habitus recipitur in natura inferiori, quia iste habitus est immediate receptibilis in na- tura, cum non sit processus in in- finitum.
Item, si Angelus reciperet talem habitum, posset recipere majorem gratiam, et ex quo est nobilior in natura, non repugnat sibi recipere nobilissimum habilum disponentem ad gratiam summam.
Dico igitur quod anima Christi est simpliciter minoris nobilitatis in natura quam Angelus, et tamen re- cipere potest summam graliam crea- bilem. Illud probo, quia quando aliquod susceptivum potest recipere formam, non impeditur quin possit recipere gradum supremum, nisi quadruplici de causa, verbi gratia: Primo, aer polest recipere calorem usque ad certum gradum, et non ultra. Secundo, quia calor, qui se- cundum certum gradum consequi- tur principia aeris, aliquando im- peditur, quia illud receptum est Anima Christi non eet capax majoris gratiee per unionem.
Suscepli- Tum qua- druplicilcr determiuB- tur ad cer- tum gra- dum for- ms infru Bummum.
DIST. XIII. QUiESTIO III.
accidens per accidens, disconve- niens tamen naturce recipientis, ut caliditas in aqua inducta violenter. Tertio, curn agens agit per altera- tionem, et tunc longius est, ante- quam posset inducere terminum. Quarto, cum agens est impedibile ab actione. Sed gratia non sic se- cundum cerlum gradum consequi- tur animam, quod ipsam conseque- retur ex principiis naturse suae, cum possil manere sine gratia, manente tota natura sua; neque est gratia disconveniens animee, sed multum conveniens; neque agens inducens gratiam agit per alterationem prfle- viam, neque est impedibile ab ac- tione sua. Igitur anima est recep- tiva gratiae secundum quantum- cumque gradum, et universaliter concedo quod qua^libet natura beatificabilis potest quemcumque gradum beatitudinis crealae reci- pere, quantum est ex parte sui, ita quod infima natura summam gra- tiam, et suprema natura infimam gratiam potest recipere. 13. Item, ubi sunt extrema commu- Qaando nia, Quae sunt prima extrema eiusextrema ' *..,..
suQtprima dem communilatis ancujus proporproporiio- tiouis, ibi uuum extremum m quo- "arn^in" cumque gradu habet proportionem que^^gradu sid aliud cxtremum in quocumque '^^urum.*^" gradu, ut patet de activo et passi- vo. Sed prima extrema hujus pro- portionis, quee est inter gratiam et naturam bealificabilem, sunt ista, natura beatificabilis et gratia. Igitur ubicumque reperitur natura beatifi- cabilis, ipsa est perfectibilis a gratia secundum quemcumque gradum, et similiter gratia secundum 'quem- cumque gradum potest perficere quamcumque naturam beatificabi- ToM. xxm.
lem. Patent igitur duo principaHa, Decisioq. quod summa gratia ci-eabilis potest 'rio"ru.' esse simul in effectu, et quod quee- libet natura beatificabilis potest eam recipere.
SGHO Summam gratiam datam fuisse animae Chris- ti, quia res est dubia, vult Doctor tribuere Christo quod nobilius est. Probal ex Scriptura et Sanclis. Ita Richardus hlc art. i. q. 2. ad 2. Durand. q. i. Mars. 3. q. 10. art. i. Cajetanus 3. p. q. 7. art. 9. 10. 12. et 22. q. 24. art. 7. et oranes Scotist». Solvit argumenta primae et secundffl quaestionis per doclrinam seleclissi- mara.
Ad secundam quaestionem dico 14^ quod summa gratia creata fuit col- summa lata animae Christi. Hoc patet per^Tnim»^ Magistrum in littera, dicentem quod ^''"*"- summam gratiam, quam potestDeus facere, dedit illi animae; et Joannis 3. Non ad mensuram dedit spiri" tum. Quod non potest intelligi quod gratia data sit infinita, quia est op- positum in adjecto, quod sit crea- tura, et non mensurata; sed non ad mensuram, hoc est, secundum ultimum potentiae naturee divinae dedit, quantum potuit. Idem patet secundum illud Joan. 1. Vidimus gloriam ejus, gloriam quasi unige- niti. Idem vult Augustinus 3. de lib. arb. Quandocumque occurrerit tibi melius esse quam non esse, simpliciter hoc ponendum est ibiy etc. Et quamquam hoc posset glos- sari, tamen quando non potest ali- ter fieri, universaliter est verum, quia licet totum tribuere crealori Mjsericoret nihil creaturae, esset eum nlus "^ ^®* magnihcare quoad aliquid, tamen °^^^ gra- 1 I* 1., tiam dedequoad aliud mmus esset eum ma-ritanim» gnificare totum auferre a creatura. ^^"^''' Sed misericordia non potestsumme 22 LIBRI III.
Argumenta qusestiooiB 1. solvoDtur.
HabituB 8UIDmU8 uoQ pote8t aageri.
Ad secuD- dam.
Ad iguis iD 8C poseit apposito combusllbili cresce- re ia iDfioitum.
declarari, nisi detur in effectu sum- ma gratia sine meritis, quia non ar- guit summam misericordiam, quod dat gratiam propter merita praece- dentia; igitiir maxime manifestat misericordiam, quod tantam gra- tiam contulit animee Christi sine meritis.
Ad primum principale primae queestionis, cum dicitur, quanto habitus est perfectior, tanto actus est perfectior, et e contra, quanto actus intensior, lanto magis intendit habitum, verum est, quamdiu ope- rans non est in termino, quia sem- per prius est circulus; sicut in exemplo Arislotelis, si terra est ma- dida, desiccatur, et sursum elevatur humiditas, et iterum descendit hu- mectans terram; tamen habitu exi- stente in termino, non polest per aclum intensum augeri, sed ibi est status; sic cum quis habet summam gratiam creabilem, non potest illa ulterius augeri.
Ad aliud dico quod intentio Phi- losophi non est, quod ignis crescat in infinitum, quia slatim post dicit, quod omnium natura constantium, etc. Sed intentio sua est, quod calor non est principalis causa augmen- tandi ad hoc quod crescit in infini- tum, quia ad quantitatem indeter- minatam; terminus autem in aug- mento non preefigitur calore, sed a principali agente, ut ab anima ve- getativa regulante.
Sed quae est veritas in se, pos- setne ignis in se crescere in infini- tum, si apponerentur combustibi- lia? Dico secundum intentionem Philosophi, sive esset dicendum de uno membro in corpore, ut de ca- pite, illud membrum quantum est de se, posset plus convertere in sui naturam, quara quodcumque aliud membrum proportionabiliter, tamen virtus regitiva totius nutriti nun- quam hoc permittit, nisi esset mon- strum.Sic diceret Philosophus, quod ignis quantum est ex se posset age- re, si apponatur combustibile; vir- tus tamen regitiva universi hoc non permitteret; ideo non est condensa- tio in universo, quin alibi est tanta rarefactio, et ideo ignis non nota- bililer in una parte semper crescit, quin notabililer decrescat in alia parte.
Praeterea, esto quod permitteretur a virtute regitiva universi, adhuc non posset comburere plusquam totum universum, et illud est fini- tum secundum Philosophum.
Sed quid dicerent Theologi quo non invenitur quantum est ex se status? Dico quod vel ponerent quod Deus potest creare alium mundum, et alium, et sic quod po- test facere infinitum mobile, et se- cundum hoc dicerent quod ignis potest crescere in infinitum. Vel di- cerent quod non potest Deus creare quantum infinitum in actu, et tunc dicerent quod non potest crescere in infinitum, quia non potest com- bustibile apponi in infinitum.
Ad aliud, cum dicitur: Major per- fectio requirit majus perfectibile, dico quod propositio est falsa, com- Major per- 1 r 1...,, fectio parando formam substantialem ad quaDdope- accidentalem, quia perfectibile a peVf^iibf. forma substanliali est maleria, ta- ^®* men comparando ad invicem, quae sunt ejusdem ordinis, vera est pro- positio de perfectionibus intrinsecis, tamen de extrinsecis non est vera, ubi illa non determinatur per inex Quid ceu- 8eDt Tneo- logi?
Ad ter- tiam.
DIST. XIII. QUiESTIO III.
Ad quar- tam.
Ad rationeml.opiD.
superioris.
NoD ideo forma ioteusibilis io iofioitum, quia e^i participatio iofi- Diti.
trinseca; nunc autem gratia est perfeclio exlrinseca, et non deter- minatur ad gradum per principia intrinseca, sicut passio ex principiis suppositi, ideo maxima gratia po- test habere infimum perfectibile in natura.
Ad aliud cum dicitur, superius solum in natura influit in inferius, dico quod hoc esl verum in Hierar- chia naturse, falsa tamen in Hierar- chia gratiai infima. Natura enim beatificabilis in Hierarchia naturaB, potest influere in supremam, dum tamen inferior in Hierarchia na- turaj sit superiof in Hierarchia gratiaB. Unde Deus exinanivit se, accipiendo infimam naturam beatifi- cabilem, quia noluit quod illa na- tura haberet de gratia, cui plus competeret de congruo, sed fecit in- fimam naturam in una Hierarchia, supremam in alia.
Ad rationes pro prima via, cum probaturquod summa gratia creabi- lis non potest simul esse in effectu, dico quod quodlibet membrum de- ficit, quia ex ratione formee est ter- minuscertus, cum ibi limitetur ad gradum specificum. Et cum dicitur, illa forma est participatio charitatis divinae, ita dico quod quaelibet for- ma est participatio Dei, non prop- ter hoc sequitur quod potest intendi in infinitum secundum partes ejus- dem quantitatis et rationis inten- sive, non enim sic est participatio, quod capiat unam partem, et dimit- tat aliam. Et licet non posset deve- niriad aliam formam, donec venia- tur ad charitatem increatam, tamen in aliis devenitur ad aliam formam, ut si intendatur rubor, devenitur ad albedinem. Ista terminatio omnino accidit, quod sit aliud, ad quod ter- minatur, quia, ut dicit Philosophus, non propter hoc finitur aliquid, vel terminatur, quia ad aliud termina- tur, sed quia ex natura sua finitur propriis terminis.
Nec valet secundum membrum, quod agens non potest efficere nisi finitum in actu intensive, nec con- cludit tertium membrum, quia cha- ritas ampliatsuppositum. Illud enim est falsum universaliter, quia posle- rius ut posterius, nunquam tribuit aliquid priori, ut est causa hac cau- salitate, qua pra^cedit, sed capacitas susceptivi est prius natura quam habitus recipitur; igitur nuliam capacitatem habet susceplivum a forma, quia natura sua est sua ca- pacitas.
Prseterea, eslo quod posset, ad- huc non posset ampliari in infini- tum, quia, ut prius dictum est, nulla est capacitasad formam permanen- tem, nisi ad certum gradum illius formaj, ideo loquendo de capacitate, quse est nalura recipientis, nun- quam illa augmentatur per habitum receptum, cum sit quid absoiutum. Alia est capacitas propinqua, quee est accidentalis, et illa potest am- pliari per habitum, et sic meritum disponit dispositione propinqua ad hoc quod gratia augeatur, non tamen sic potest ampliari in infini- tum.