rere aliud lumen esset simile qu8B- renti candelam ad videndum Solem. Preeterea, et si plura requirantur in inferioribus ad actum, non potest argui quod tot requirantur in supegumea- tum.
motus specie, non tamen ex identitate termini identitas motus, quia ad eumdem terminum specie et numero potest esse motus rectus et circularis, qui tamen sunt incompossibiles. Si autem alicubi ita est, rioribus; ex pluralitate enim imperquod ex identitate objecti possit fectorum non polesl argui pluralilas argui identitas actus, hoc est solum de objecto adaequato actui.
14. Ad secundam probationem, cum Vam"vr- d''^^^"^ quod si intellectus animee deDsinfi- vidcret obiectum per ralionem inideo com. finiti, tuuc comprehenderct essenprehendit...t^., Qiiid est tiam. iJico quod non sequitur, quia hens^o? nuuquam est comprehensio objecti a potentia, nisi quando tanta est inperfectorum, quia quae sparsim continentur in inferioribus, unitive continentur in superioribus.
Ad aliud cum dicitur, non potest ]6. esseactus ita perfeclus ante habi- Adquar- tum sicut post, dico quod hoc est ^""ro aaSs' verum in habitu morali, duplici de u Vrtc'" causa, vel quia potentia de se non T^^^m est summe inclinata ad actum, vel "^p^^^^ tellectivitas potenliee intelligentis, quia objectumnon aequaliter potest quanta est intelligibililas objecti in- agere in potentiam non inclinatam, tellecti; aiiter enim actus non po- sicutin potentiam inclinatam; neu- test esse adaequatus objecto, et trum est verum in proposito. propter hoc potentia talis non com- Vel aliter dico, quod perfectissi- ^habuSm^ prehendit objectum. mus actus ihtelligendi naturalis po- p°4*^ f?^® Dicitur tamen ab aliis quod quie- test haberi anle habitum, quia prin- ^^'^mus?**" tatur inlellectus animae Christi in cipia cognoscimus, inquantum terminos cognoscimus, ideo notitia terminorum potest esse perfectissi- ma negative ante habitum princi- piorum, quia assensus intellectus ipsorum simplicium, ut termini sunt per se noli, potest esse prior hoc quod videt essentiam, el infini- tas concomitalur essentiam. Sed illud non valet, quia concomitans non quietat, nisi ipsum directe videatur, quia licet videns colora- tum aliquod, videreiu quotcumque LIBRI III.
• Ad pri- muiD ar- gum. 8u- et seqq.
Agere praB- suppooit esse, expo- Ditur.
Agere superoaturaleausuppooat esse tale.
omni habitu principiorum, et si postea causetur major notitia sim- plicium, hoc non est ex habilu principiorum, sed ex intensiori con- sideratione simplicium, ideo habitus principiorum potest esse sequens naturaliter perfectissimum actum. Similiter est in syllogismis, quod actus perfectissimus potest praece- dere habitum, et aliquando ex illo generatur habitus, et aliquando non.
Et quando probatur in secundo articulo principali *, quod habitus supernaturalis est medians, quia agere praesupponit esse^ dico quod an sit ibi habitus de facto, vel non, nescio, tamen non est necesse po- nere ibi habitum, quia ex parte su- sceptivi assero quod nullus mediat. Unde loquendo de agere^ quod eFt actus secundus, concedo quod agere praesupponit esse naturse, loquendo cle agere de genere Actionis; lo- quendo tamen de agere supernatu- rali, quod est operari, et non agere de genere Actionis, dico quod non prius requirit esse supernaturale, quiapotestin supernaturale in pri- mo instanti, quod habet esse super- naturale, et hoc habent ipsi ponere, quiponunt inlelligere recipere. Si enim non immediate in natura esset recipere alicujus supernaturalis, esset processus in infinitum, quia ante hoc essetillud recipere alicujus supernaturalis, et ante illud aliud in iufinitum, vel sicut dicimus, super- naturalede genere Qualilatis, quod est operariy non praesupponit esse supernaturale. Tamen loquendo de genere Actionis, quod est elicere operatio?iemy concedo quod agere supernaturale praesupponit formam supernaturalem. Sed tunc accipien- do minorem, quod videre est sic agere, falsum est, quia videns non videt, quia elicit visionem, sed quia recipit, quia sequaliter videret, et si non eliceret.
Ad aliud contra illud, dico quod non sequitur, quod ex puris natura- libus videret essentiam divinam, si immediate possit in hanc visionem sine habitu mediante, imo magis sequereturquod naturaliter natura- lilate creaturae posset, si poneretur habitus,quam non,quiac<ECus mira- culose illuminatus postea naturali- ter videt; igilur si habitus iste esset datus creaturae supernaturaliter, adhuc creatura, mediante illo habitu creato, posset Deum videre natura- liter. Sed si talis habitus non con- currat, impossibile est quod Deus videatur naturaliter a creatura, quia nihil praecedit visionem in ipsa creatura, nisi quod non sufficit ad hoc, quod actu videat Deum intui- tive. Neque cum actu videt Deum, videl eum ex naturalibus creaturae, neque ex eo quod est naturale Deo, quianon videtDeum intuitive actu, nisi ex concursu causae superioris agentis et inferioris (si ponatur po- tentiaactiva), et iste concursus ne- que est naturalis Deo, neque creatu- rae.
Ad tertium ibidem cum dicitur, si infellectus potest immediate videre, igitur pari ratione voluntas frui, quia posset voluntas perfici summa h'uitione sine charitate; concedo quod de potentia Dei absoluta potest creare summam fruitionem creabi- lemetgratiam; non enim alligatur potentia sua hoc medio, tamen ali terfacit Deus de potentia ordinata.
Ad?ecuD- dum. Posito habitu Buperoatu- rali iD poteolia ao Daluralitor agit perip- 8um.
NuUum io- tellectum Tidere Deum oatnraliier.
piaeter 8uum.
Ai ter- tium.
DIST. XIV. QDiESTIO 11.
SCHOLIUM IV.
Sententia D. Thomffi i. p. quaest. 12. art. 8. et 3. p. qusst. 10. art. 2. animam Ghristi non videre omnia, qus videt Verbum, quia b!c comprehenderet illud, refutatur primo, quia plus est videreinfinitum intensive quam exten- sive, et tamen illa visio non comprebendit. Se- cuudo, cognoscens unum effecium Dei, non comprcbendii eum ut causam iilius efTectus. Terlio, rejicit excmplura D. Thomae. Vide Fab. disl. 14. c<*p. 1. et 2. et Pitigian. artic. i. refu- tantes solutiones Thomistarum.
19. Ad secundam quaestionem, cum Dcciftio quddriluv an anima Cfmsti novit in secuodte. Veroo omnia^ quse novit Veroum^ distinguilurde nolitia Verbi. Quse- dam novit uotitia simplici, sic enim novit fienda et non fienda; quaedam novit scientia visionis, quse facta sunt, et quee sunt fienda. Primo modo intellectus animae Christi non novit omnia, quae Verbum; secundo modo novit. Palet primum, quia si sic, essentia comprehenderetur ab intellectu animae, quod probatur dupliciter sic ab aliis: Primo sic, quanto principium perfeclius cognoscitur, tanto plures conclusiones in ipso videntur, et per consequens si omnes conclusio- nes videntur, igitur et principium perfecte cognoscitur et comprehen- ditur.
Secundo sic, qui cognoscit unum efTectum, aliquam habet cogni4io- nem causae^ et qui plures efTectus ejusdem causae, plus de illacausa; igitur qui omnes efTectus videt, causam totaliter comprehendit; non igitur vidct intellectus animae Chris- ti in Verbo omnia quae videt Ver- bum.
20. Dico quod ista ralio non valet, primo, ista consequentia non valet: Iste cognoscit omnes effectus vir- tualiter contentos in causa; igitur comprehendit causam, quia cogno- scens propinquius causae, plus co- gnoscit de causa quam cognoscens remolius, si ncutrum cognoscitur nisi per istam causam. Sed infinitas intensiva est immediatius essentiae divinae, quam infinitum exlensive, quia infinitum intensive includitur in eodem instanti naturae, in quo essentia est ens, cum essentia sit pelagus infinitum, et illud instans naturae praecedit omne infinitum extensive. Similiter illud est imme- diatius essentiae divinae, cum sit prius in ratione cognoscibilis quam infinitum extensive; igitur si co- gnoscens infinitum intensive, ut infinitum, non comprehendit essen- tiam, neque si cognoscat quod im- perfectius est, ut infinitum exten- sive, propter hoc comprehendit essentiam, quia comprehensio est quando tanta est intellectualitas potentiae, quanta est intelligibilitas objecti.
Item, videns unum causatum, non propter hoc comprehendit cau- sam, ut causa hujus effectus per- fecte; neque videns effectum secun- dum, propter hoc videt causam illius effectus, ut causa est perfecte; neque plus de causa, inquantum est causa primi effectus, cum ista sint disparata; igitur non propter hoc quod videt omnes effectus, perfec- tius cognoscit causam inquantum hujus effectus; igitur non propter hoc, quod videt omnes, comprehen- dit causam inquantum causa.
Dico igitur ad probationem, quod cognoscens principium, perfecte cognoscit conclusionem, sed e con- Maglis sequilur comprebeosio io visiooe iolioiliiDtensivi qiiam exteDsivi.
Quitl est compre- hcusio.
LIBRI III.
cipii COgnoBcun- dat tur plurea courusiones.
Ira est fallacia consequentis, con- vertendo consequenliam, quia cau- sa secundum quod est causa effec- tus, non capit aliquam perfectionem ab ilio eflectu, quia sic idem esset causa sui ipsius, sed principium, ut notum, causat notitiam conclusio- nis; igitur non propter hoc, quod conclusio est nota, perfectius co- gnoscitur principium intensive. Ex perfec- Nuuc autcm Hcet perfectius coenolion cogni- i ^ lion cogni- i ^ tione prin- scere principium intensive, conclu- conclusiones plures extensive cognosci, nunquam tamen e contra ex pluralitate conclusionum cogno- scitur principium intensius, quia accipiatur principium in gradu A et sit nonus gradus, sit decimus gradus comprehensivus principii, quaero an cognito principio sub gradu A^ possit cognosci aliqua con- ciusio, vel non? Si sic, qua ratione una, sic secunda et lertia, cum qucBlibel aequaliter contineatur vir- tualiter in principio. Si non possit cognosci aliqua conclusio cognito principio in gradu A^ vel igitur sic cognoscere ipsum non erit aliqua cognitio principii, et tunc nulla conclusio posset cognosci citra gra- dum ultimatum comprehensivum principii, si non possit aliqua notitia haberi de conclusione per princi- pium in illo gradu. Vel si sub illo gradu possit aliqua cognitio haberi de conclusione una, potest aliqua haberi de qualibet conclusione vir- tualiter contenla; igitur ex pluribus conclusionibus cognilis non habetur perfectior cognitio extensiva princi- pii, sed solum quod ad plura se ex- tendit,cum ex pluribus conclusio- nibus homo considerat perfcctius quiddilatem terminorum simplicium principiorum, et tunc^ intensius co- gnoscitur principium, quia perfec- tius cognoscitur quidditas incomple- xoruni', et hflec est pracisa cognitio principii, ut principium.
8CH0LIUM V.
PoDit quatuor modos, quibus intelligi potest animam Ghrisli videre omnia in Verbo, et tenet quartum modum, scilicet videre omnia habi- tualiter, id eat, actu primo, quia in hoc quod videt Verbura formaliter, videt '. omnia ulia babitualiter in eo, quod aliis animabus non conceditur. De quo vide eum in Oxon. hlc a num. 20. et ibi Schol. quo ex variis locis cjus ostendimus hanc esse propriam ejus scnlen- tiam, quam htc expresse habet, et sic eum in- teiligunl el sequuntur Faber, Pitigian. Ovand. et alii ScolistaB bic. De aliis modis vide eum ibidem a num. 9.
Dico igitur ad quaestionem, quod posset poni quod intellectus animae Anima Christi omnia videt, quae Verbum det omnia videt, quadrupliciter; vel actualiter, quadrupu- vel habitualiter et utrumque dupli- pHmus citer actualiter, quod videat omnia «^<^<^««- actu eIicito,itaquod habeatpropriam visionem cujuslibet visi; tamen in Verbo, sicut multa videntur in spe- culo, quse habent propriam visionem ibi,et secundum hanc viam sequitur quod inlellectus animae Christi actu videtinfinita, et quod habet infinitas visiones distinctas in actu simul, quod tamen negatur communiter.
Secundo potest intelligi, quod om- secundus. nia videat actualiter, non per pro- prias et distinctas visiones, sed quod illa visio sit una formaliter, et mullt-e virtualiter, et habet unum objectum adffiquatum, ut essentia divina, et infinita secundaria. Sed illa opinio ponit quod est una in actu, et infinitorum intellectorum. Et licet non ponat infinitas visiones DIST. XIV. QUiESTIO IL uoa Tisio- in actu, tamen ponit unam infini- ▼ider? d\f- tam in actu intensive, quia illa una ficiiimum. eminenter continet omnes illas vi- siones proprias, quas posuit opinio prior, et non videtur probabile quod aliqua sit visio in actu infinita in- tensive alicujus'creaturae.
23. Tertio posset poni quod videt ora- HYorici ^^^ habitualiler, et hoc dupliciter. opinio. Primo per habitum sibi concreatum, quod omnia yidet in Verbo habitualiter. Sed iste habitus est •2. 3. q.io. prius * improbatus, quia non posset esse unus habitus, quo possent om- nia videri, quae videntur a Verbo, nisi esset unum objectum adaequa- tum habitui, in qua omnia visa enii- nenter continentur, et tunc iste ha- bitus esset respectu Verbi, quod prius est improbatum.
Quarius. Quarto potest intelligi, quod videt omnia habitualiter, hoc est, in actu primo, sicut habens scientiam re- ducitur primo de potentia essentia- li, et tamen dicitur scire habitua- liter, cum est in potentia accidentali ad actum considerare cum vult.
24. Ista scientia est actus primus in scDienUa memoria, etistum modum teneo.Sic enim intellectus animae Christi videt in Verbo omnia, quae habet virtua- liter, hoc est, aclu primo, quiain hoc quod videt Verbum formaliter, videt omnia habitualiter, quae videt Ver- bum isto modo, et illud quod est sibi ratio videndi Verbum, est sibi ratio videndi omnia alia in Verbo in actu primo. Et isto modo non est de aliis animabus, quia aliae animae viden- tes Verbum, nunc vident hoc, nunc vident illud, secundum quod Ver- bum vult objicere hoc illi videnti, et illud alteri videnti; sed non obji- cit simul omnia quae videt, cuilibet ToM. XXIII.
videnti Verbum. Sed oppositum est de anima Christi, quia essentia divi- na objicit omnia intellectui animae Christi, ita quod per conversionem intellectus animae Christi per im- perium voluntatis, ad quodcumque quod Verbum videt, potest illud vide- re, ita ratio habet suum objectum pri- mum, ut Verbum; ergo simul obji- ciuntur sibi omnia, sed non intellec- tui aliarum animarum. Dices, quid habet ex hoc istaQuidhabet aDima propna.
aDima propna.
anima ultra animas alias ex hoc chrisu quod quaelibet alia anima potest Tril^aHis' quodcumque videre, etsi non si- *°*™*«- mul? Etsi enim specialiter reprae- sentet essenlia divina sibi omnia, et alteri animae, tamen ipsa non po- test simul intelligere infinita. Dico quod sicut est de speculo volunta- rio, quod ponit Avicenna 6. Natu-- ral. part. 4. cap. 6. quod si omnia repraesentet simul cui vult, alteri vero non omnia, et si ille cui re- praesentat, non simul omnia videt, hoc non est nisi ex defectu videntis. Nunc autem experimur in nobis quod quanto plura simul intelligi- mus, tanto ea indistinctius cognosci- mus; ideo cum anima Christi sit ejusdem naturae cum anima nostra, si infinita simul videt, indistinctis- sime ea videt. Tamen ista habet ul- tra alias animas, quod videt futura in Verbo, si ad ea se convertat, per Damascenum lib. 3. cap. 6. non autem alia creatura, nisi ex revela- tione speciali, aut ex verisimilibus conjecturis.
Ad primum principale, dicitur 28 quod videt infinita habitualiter modo Ad arg i. prius dicto. Ad auctoritatem Philo- Vofl^tSm* sophi 2. Metaphys. dico quod non nonfonveconvenit innnita pertransire, inci. transire, ezponitur. 23 LIBRI III.
Ad seenn- dum. Ad ADgelas possit illu- naloare aoi- Daam Cbri- Bti.
Ad tertium ADima Cbriftiiilumiaat Adgelos.
piendo ab uno, et capiendo hoc post hoc, neque Deus posset sic in- telligere infinita, quia si nunc inciperet intelligere hoc instans, et semper intelligeret unum post aliud, nunquam pertransiret omnia instantia futuri lemporis infiuiti. Et sic intelligit Philosophus, cum scientia sit rei, cum causas ejus cognoscimus; si dependeret exinfi- nitis causis, ipsa non posset co* gnosci. Nec sequitur quod virtus infinita, et finita possunt in eequalia, quia virtus infinita potest actu simul intelligere infinita dis- tincte. Virtus autem finita tantum habitualiter, et esto quod actu intelligeret infinita, adhuc intellige- ret ista finite, et non distinctissime; exceditur igitur causa finita ab infi- nita in modo intelligendi, et non in hoc quod potest actu in plura simul.
Ad aliud, dico quod absolute lo- quendo, Angelus posset illuminare animam Christi inspiciendo ad na- turam, si anima Christi non se con- vertit ad videndum futura, posset Angelus loqui sibi, si revelatio fiat, tamen si convertat se ad omnia re- velata, illa potest videre. Item, de potentia ordinata Dei non fit revela- tio secundum ordinem naturae, sed secundum ordinem Hierarchiae, quamquam aliter posset fieri de po- tentia absoluta Dei.
Ad aliud, concedo quod anima Christi est primum in Hierarchia su- prema, et quamquam esset infimum iu nalura beatificabili, adhuc esset capax cujuscumque visionisDei su- prema3, quia non diffcrunt visiones hominis et Angeli specie; et anima Christi influit in alias animas et in Angelos habentes superiores naturas in gradu naturee, quia istaest supe- rior in gradu gratiee, et influxus est sicut revelatio secundum ordinem gratiee, non autem secundum ordi- nem naturoB de potentia ordinata Dei.
QUiESTIO III.
Utrum anima Christi perfectissime novit omnia in genere proprio?
Quod non. Luc. 2. Jesus proficie- j^ bai setale et scientia; igitur accepit Argument. cognitionem denovo. ** Item, adHebr. 5. diciluv didicisse Secunooedientiam.
Item, Christus fuit rationalis, Tertium. quantum ad animam; igitur cum rationalis sit discurrere, ipse potuit per discursum novam notitiam ac- quirere.
Item, Christus fuit viator; igitur Quartum. vere competebant sibi, quae viatori debent competere, et per talia ac- quirere notitiam ex sensibilibus; certum est enim quod Christus ha- buit novas sensationes.
Oppositum, Magister in littera: contr Nullam ignorantiam Christus acce- pil.
SCHOLIUM I.
SeoteQLia D. Thomae, animam Ghrisii novisse omnia sciealia infusa, non lamon acquisita, seJ in hac profecity refulatur quoad utramqoe partem. Primo, quia secundum ipsum, non dantur duo accideotia ejusdem ralionis simul» et islffi du83 scientifiB sunt talia. Secundo, si DIST. XIV. QUJESTIO III.
habet scientiam infusam omoiara, videtnr qaod nuUam acquirero potest.
2. Dicilur ad quaestionem, quod no- Tho^^' tilia in genere propiio dicitur dupli- citer, queedam infusa, quaedam ac- quisita. Anima Christi non habuit notitiam acquisitam omnium in ge- nere proprio; habuit tamen omnium notitiam infusam, quia Deus con- creavit sibi tantam gratiam, quan- tam potuit creare; igitur pari ratio- ne notitiam, etc. Hoc videtur per per illam auctoritatem, Isaiae 2. Egredietur virga^ etc, et subditur, spiritm scienlisB, etc, et saltem ha- buit habitualem omnium, hoc est, notitiam in actu primo; non autem habuit notitiam acquisitam omnium, quia ipse habuit intellectum possibi- lem et agentem, et notitiam princi- piorum in actu primo, in quo vir- tualiter continentur conclusiones; igitur potuitacquirere scientiam no- vam in genere proprio. 3. Sed contra istum Doctorem est, oppugna- quia ipsemet tenet quod duo acci- dentia differentia solo numero non possunt simul esse in eodem; sed cognitio acquisita et inf usa in gene- re proprio, sunt ejusdem speciei, quia licet cognitio in Verbo, et co- gnitio in genere proprio differant specie, non tamen cognitio infusa etacquisita, quando utraque est in genere proprio, quia cognitio re- rum in Verbo, et in genere proprio differunt formaliter ratione objecti ormalis, quamquam idem sit objec- tum materialiter. Sed quaelibet co- gnitio in genere proprio, sive sit infusa, sive acquisita, est objecti formalis unius, quia est ejus sub propria ratione. Nec variatur effectum specie propter diversa agentia quia species eaedem numero, quae nunc causantur ab objeclo, po^ssent fuisse immediate creatae a Deo; igitur cognitio in genere proprio in- fusa et acquisita ejusdem objecti non differunt specie, quia diversitas causae efficientis specie non arguit diversitatem effectuum specie. Hoc declarat Auguslinus 3. de Trinitale 6. de genitis per propagationem et putrefactionem, quae dicitposse esse ejusdem speciei. Idem vult Augusti- nus in epistola ad Deo gratias. Idem vult Ambrosius de Incarnatione.
Contra conclusionem in se: Ejus- 4-. dem objecti, et sub eadem ratione formali, non sunt simul duae cogni- tiones perfectae, quia alia super- flueret; sed cognitio in genere pro- prio infusa et acquisita sunt ejusdem objecti, et sub eadem ratione formali objecti.
Item, quod dicitur, quod potest J™^"^"* novam notitiam acquirere, quia ha- *?™^- bet intellectum agentem et possibi- lem, non concludit, quia augmenta- tiva potentia fuit in Adam, quan- do fuit in summo aucto esse. Sic Sancti habent intelleclum el possibi- lem et agentem; nec posita causa, quae quantum est ex se possit in effectum, oportet quod causet effe- ctum, quia potest praeveniri acausa fortiori dante terminum in quem posset, si non esset praeventa; igitur non oportet quod causa causetter- minum nisi careat termino. Simili- tercum quis considerat principia, et omnes conclusiones inclusas, non oportet quod exeat in plures, quia datur terminus. Sic si anima Christi habuit notitiam omnium, non potuit ulterius aliquid acquirere, nec prop- LIBRI III.
ler hoc ibi frustra ponebatur intel- lectus agens et possibilis, quia sunt de perfectione naturea animfie intel- lectivae.
SCHOLIUM II.
Primum dictum: Anima Christi non novit omnia aciualiter elicilive, nee intuitive, nec abi^ tractive, quia sic excederel in infinitum inteUee- tumnostrum. Secundum: Anima Christi habet species omnium quidditatum, neque omnia per unam, vel paucas reprxienlari possunt, de quo in Oxon. 2. d. 3. q. ^O. et 11. hoc modo novit omnea quidditates habitualiter. Tertium: Non novit actu simul omnia singularia, quia non per speciesquiddilatum, de quo ibidem q. U. quia individuationea aliquid addunt super naturaa; ibidem q. i. et 6. nec per speciea proprias omnia individua cognoacit, quia essent inflnit©, bene Umen aliqua per species infusas, et eliam per proprias acquiaitas, de quo ibidem q. 11. Quarlum: Singulare est per se inteUigibile^ /i- cet a nobis non pro hoc statu^ explicat Id: /«- iellectus est universaUum^ etc, licet Jintellectus non impeditus singularitatem capiat, et aensue non.
5.
Mens Auctoris.
Cogno- scere rero in proprio genere quid sit.
Aq Deuft ita cognoscat.
Dico igitur ad quaestionem, quod animam Christi nosse omnia in ge- nere proprio, polest multipliciter intelligi, quia cognoscere in genere proprio, proprie est cognoscere rem formaliler in se, non ut relucet in aliquo in quo continetur eminenter; et sic nihil extra Deum potest a Deo cognosci in genere proprio, quia si extrinsecum informaret ejus intelle- ctum, vilesceretejus intellectus. Sed intuendo se videt omnia extra se clarius, quam aliquis alius intelle- ctus in genere proprio, tamen in quolibet alio intellectu a Deo, cum notitia rerum in Verbo stat notitia earum in genere proprio, quia om- nis intellectus est totius entis, et nisi videatur totum ens, non habe omnem notitiam, quam potest habe- re simul; igitur stat quod anima Christi habuit notitiam rerura in Verbo, et tamen in genere proprio. Potest igitur qua^.stio intelligi, quo<f anima Christi novit omnia in genere proprio habitualiter vel actualiter, et utrumque dicitur abstractive vel intuitive, et utrumque dupliciter, vel de cognitione quidditatum vd singularium.
Dico igitur, loquendo de cogni- tione actuali, anima Christi non no- vit omnia, nec abstractive, nec in- tuitive actu elicito uno, nec pluribus simul; quia si actualiter videret in- finita, simul excederet in infinitum intellectum nostrum; hoc estimpos- sibile, cum sint ejusdem speciei. Experimur enim quod intelleclus noster non se exlendit simul actua- liter in infinita, nec extendere po- test;imo valde indistincte intelligit plura simul actu, si illa intelligantur per diversas species. Si quseritur, an possit intelligere intuitive sic om- nia? hoc pertinet ad aliud membrum, an scilicet posset simul videre om- nia habitualiter.
Si autem intelligatur qusestio de omnibus quidditatibus, vel singula- ribus, dico quod simul novil habi- tualiter omnes quidditates, quia hoc est de perfectione intellectus. Sed per quid novit omnes quidditates? Dico quod neque per unam ralio- nem, neque per multas acquisitas, quia non potest una ratio dislincte repraesentare omnes quidditates, ni- si istae quidditates conlineantur emi- nenter in illa, secundum omnem rationem intelligendi. Sed nulla talis potest poni in intelleclu creato, nisi poneretur quod inferiora solum distinguuntur a superioribus per negationes, ita quod causa semper Anima Chriftti non potuit inteliigere infinita actu.
Anima Cbri&ti novit habitualiter omDes quidditates DOD per unamyvel paucas specieft de DIST. XIV. QUiESTIO III. 357 superior conlineat lolam entilalem igitur vel nuUam notitiam singulainferioris, et inferior partem supe- rium habuit infusam, vel pari rarioris cum negatione, quod est im- tione qua quorumdam, et omnium.
possibile. Habuit igitur ista anima Dico quod probabile est quod nulper infusionem notitiam quiddita- lorum singularium habuit notitiam tum per species sibi concreatas. infusam, potuit enim acquirere, cum scere *Vi - Si intelligatur qufleslio, an novit occurrerent sufficienter; vel si haguiare, omnia singularia simul, ct hoc actua- buit, habuit aliquorum, et aliquoejQsexi». litcr et abstractive, vel actualitcr et rum non. Ratio potest esse, qusediverea' intuilivc? dico quod non, nec est dam erant nobiliora, et illorum no- •"°*' idem cognoscere ^ingulare actuali- titiam habuil infusam, non ignobiter et intuitive, et cognoscere exis- lium.
tentiam singularis, quia singulare Dices, singularia non sunt per se non est idem quod existentia, cum intelligibilia, igitur non habuit notiabstrahat ab existentia; si tamen po- tiam singularium per se. Anteceneretur quod universale sufficeret dens patet; tum quia sensus est ad cognoscendum singulare perfe- singularium, intellectus universacte, et tunc per hoc quod cogno- lium per Philosophum; tum quia sceret quidditates perfecte abstra- nos non distincle inlelligimussinguctive, cognosceret singularia, con- laria, igilur nec anima Christi, cum sequens esset dicere quod simul sit ejusdem rationis.
cogniuo novit omniasingularia. Sed primum Dico quod quodlibet singulare singuiare non soffi- est falsum, quiaimpossibile estquod cujuscumque generis, est per se teiiigibiie.
utiam per quidditatem cognoscitur singu- intelligibile, licet non a quocumque 2°5°3fq*' lare perfecte, nec ita per hoc quod intellectu eequaliter, quia ex quo cognoscitur, quia singulare addit intellectus est totius entis^ et in supra naturam, et quidditatem, ut singulari nihil est intrinsece, quiu probatum est de individuatione; sit positivum, quodlibet in eo est per igitur addit in cognoscibilitate; igi- se intelligibile, et ipsum in se est tur cognitio unius non sufficit ad per se unum; igitur per se intelligicognitionem alterius. Si igitur co- bile, quia licet pars eutis per accignosceret omnia singularia simul, denssitperse intelligibile, non tasequeretur quod illa haberet multas men totum, cum non sit per se rationes ejusdem speciei simul, quia unum.
rationes proprias cujuscumque in- Item, quodlibet est intelligibileab 8.
dividui, et sequeretur quod actu intellectu Dei, ita singulare sicut essent infinita singularia cognita per universale; igitur et a quocumque memorias inactu, quod communiter intellectu, absolule j^loquendo, cum negatur; et supposito quod sit ne- quantum est ex se, sittotius entis, gandum, dico quod non novit simul licet impediatur secundum istum omnia singularia, nec proprie dici- statum lapsum. Ideo de potentia tur scientia singularium, etsi noti- ordinata non potest dici singulare tiam eorum haberet. per se intelligibile a quocumque Dices, si non novit omnia simul, intellectu, non quia objectum non LIBni 111.
Dosler a quo move< atur.
9. Seosus sit in potentia propinqua, quantum ex partesui, sed quia intellectus non movetur nisi a phantasmate vel a natura, quae gignit phantasma, quo- rum neutrum est hoc ut hoc. natura enim est prius natura quam sit haec ut heec. Ideo singularitas non mo- vet intellectum nostrum, quia illud est principium movendi, quod assi- siDguiari- milat sibi effectum. Ideo singularitas taa noD. ^ movetin- sc habct tantum concomitanter ex inteiiecius parlc movcntis intelleclum, quia nihil movet intellectum nostrum nisi natura, vel phantasma, et ideo in- tellectus, qui sic movetur a re, non capit hoc, ut hoc; sed respectu in- tellectus Dei, non sic est, quia ab illo immediate cognoscitur hcBC ut ha3C. Et cum dicitur, sensus estsingula- riumy dico quod impossibilius est earaiirgl!?. siugularc per se sentiri, quam per lanum. g^ intelUgi, quia principium immu- tandi sensum non potest esse nisi natura, ut natura; igitur non immu- lat, ut hsscy ideo sensus non cognoscit per se singulare, ut hoc. Quia si sint duo corpora in eodem loco, nullus sensus judicabit ibi dualitatem acci- dentium, esto quod illa duo sint alba; igitur solum refertur sensus per se in naturam, et non in naturam, ut hcec. Quomodo igitur intelligit ArisftinguUri- toteles? DicQ quod dicitquod inteltatem non Jectus cst universalium, quia intelinteiiectus lectus sicut notest in universale, sic potest in singulare, et sic potest m utrumque. Nunc autem sensus sic potest in singulare, quod nullomodo potest in universale; Philosophus enim accepit naturarn, ut commu- nicatur, et in illam nafuram pofest sensus, quam singularitas concomi- tatur, et ista natura, ut natura non est universalis.
sensuB novit ftin- gulare.
salium, ezponitur Et si igitur nullus sensus discernit jq diversitatem inter duo accidentia Qaomod ejusdem speciei posita in eodem ubi, proprium estsensui cognoscere sin- gulare, hoc est, naturam communi- catam, nullo modo universale; in- tellectus vero potest in utrumque perse.
Et cum dicitur postea quod nos non distincfe cognoscimus singulare, dico quod hoc estexordine ad phan- tasmata. Vel esto quod intellectus noster accipiat notitiam immediate a re, quia tamen in statu isto non potest moveri a natura ut haec per se, hinc est quod non intelligimus nunc singulare directe et perse. Si tamen intellectus esset separatus ab islis impedibilibus, per se cogno- sceret singulare ui hoc.
SCHOLIUM III.