nima^t??" ^*^^ ^^^ estprimum velle. Et ite- rum falsitas consequentis probatur secundo sic: In primo instanti fuit motus naturalis rectus, qui preeces- sit motum iiberum saltem natura; sed motus naturalis rectus non compatitur secum motum inordina- tum iiberum j ergo non potuit An- gelus in primo instanti peccare. 3. Contra, in primo instanti in quo RaUo ad fuit viator, habuit principium me- ^PP^"' rendi, scilicet gratiam, et non fuit impeditus; ergo, etc. Confirmatur per Augustinum 6. de Trin. cap. i. si ignis fuisset ab eelerno, splendor fuisset C08BVUS, ita quod in primo instanti in quo fuit ignis, splendor diffundebatur et causabatur ab eo; ergo similiter in primo instanti in Condi- quo fuit voluulas Christi. Et hoc est meriti. sic argucre, ct planius: Ad actum meritorium sufficit polentia, qua3 potest mereri, et dispositio gratuita in potentia, cujusmodi est gratia, et praesentia objecti per intellectum, et usus potentise circa illud. Oinnia.5*5*^^ ista fuenint m Christo primo m- ». q. 2. stanti, gratia, objectum apprehen- sum, et usus potentiae. De duobus certum est; de tertio, quod potentia polest uti gratia eliciendo actum, patet secundum Augustinum cita- tum: Splendor genilus ab igne esset selemus^ si iynis esset setemus; ergo i;es et operatio sua possunt simul esse pro quocumque instanti.
SCHOLIUM I.
Ponit primo descriptioaero meriti. Secuodo» Cbristum meruisee pcr actum voluntatis, el ex affectione justitise, non commodi; et ciplicat has aflectiones, dequo inOxon.?. d. 6. quapst. 2. Tertio, qaomodo Gbristus (quia fuit secuD- dum corpus viator) potuit aliqua velle contra aCTeotionem commodi^ quod alii Bcati Dequeunt. Quarto/quol meruitper actus portioDis infe- rioHs, id est, qui sunt circa ea qo89 sunt ad floem, de qoibus aupra dist. 15. ct 2. dist. 24.
In ista quaestione primo videndum 4, est quomodo Cliristus meruit? Dif- ficile tainen videtur posse salvari quod meruit, cum fuerit beatus, et perfectioni conjunclus. Si enim se- cundum voluntatem in primo in- stanti, vel in aliquo alio posset me- reri, videtur quod alii possent mereri in infinitum, et ita eorum preemium nunquam suam perfectio- nem haberet.
Sed tamen in primis videndum Meriu de- quid sit meritum. Et dico quod merilum est aliquid acceptum, vel acceptandum in alio pro quo ab acceptante est aliquid relribuendum illiy in quo aliquid acceptalur^ quasi debitum illi pro suo merito vel al- teri pro quo meruit. Et tunc meri- tum semper dicit actum, qui est in ■criptio.
DIST. TII. QUiESTIO I.
potestate illius cui fit retributio, et hoc est certum quando aliquis meretur sibi ipsi; sed quando uuus merelur alteri per orationes, vel alias afflictiones acceptas Deo, quamvis ista sint in potestate fa- cientis, non tamen in potestate illius pro quo facit. Sic ergo meritum dicit formaliter ordinem alicujus operis laudabilis in merente ad acceptan- tem, quod acceptans accepf^t, ut relribuat ei pro quo acceptalur. Ex hoc arguitur quod unus pro alio potest mereri; quia tamen nihil in Deo est acceptandum, quod non est acceplatum, ideo in meriti descrip- tione non oportet addere acceptan" dum in ordine ad Deum; Deus igi- tur acceptans bonum suum, vel bonum ve//ealicujus, retribuit, sci- licet volenti, si indigeat. Si tamen sit ita perfectus, quod non indiget perfectione, sicut Christus, retribuit alteri, pro quo merelur. 5. Tunc ad propositum loquendo de Radjxme- merito, prout consistit in bono mlle conllisil"^ voluntatis, dico quod Christus me- ruit nobis, et hoc potest exponi uno modo sic: Radix omnis meriti, lo- quendo proprie de merito, consistit in affectionejustitiae voluntatis, non autem in afTectione commodi. Hoc patet, quia primum objectum, circa quod aliquis meretur primo, est ipse Deus, secundum quod alfec- tione justitiee vult Deo bonum, ut e$8e et hene esscy scilicet justum et 4mmodi sapientem. Sed aCfectio commodi eijustitiaB. respicit proprium bonum, et ideo meritum non consistit primo in affectione justitise, ut ordinat et moderalur affectionem commodi circa bonum proprium. Sed sicut demeritum primum Angeiorum fuit inordinalus motus, et desiderium bealitudinis citra Deum, ita meri- tum est ordinatus motus circa Deum volendo sibi bonum, et volendo cum debitis circumstantiis sibi conjungi ipsum in se et in aiiis; et ideo velle affectione commodi, si non ordine- tur, et modereturaffectione justitiae, est demeritum. Quia immoderatus affectione justitiae non meretur se- cundum quod praevenit affectionem * justitiae, et ideo in affectione com- modi, nisi referatur ad ultimum finem affectione justitia^, non con- sistit [meritum. Sed alii Beati a Christo, quia secundum lotam vo- luntatem conjuncti sunt Deo affec- tione justitiae perfectissime, etiam habent similiter commodum sibi, quod appetitur affectione commodi, scilicet conjunctionem cum summo bono, ideo non possunt habere ac- tum oppositum affectioni commodi, ut libere velint quod non sil eis conimodum affectione commodi. Nullum enim est objectum in patria, quod sit incommodum eis, ul pos- sint id velle, quod affectione com- modi nolunt.
Sed Christus, quia secundum'aii- 6. quid fuit viator et passibilis, secun- Modus quo ,.,,.,. '. Christus dum virtutem sensitivam et portio- potuii me- nem inferiorem voluntatis, ideo ^^"' habuit multa objecta sibi praesentata sensibus, et portione inferiori, circa quae potuit libere velle aliquid citra affectionem commodi^ quae semper est ad conveniens illi cujus est; ideo jejunando, vigilando, orando, et in multis taiibus meruit, vel exercendo hujusmodi exterius, vel interius volendo talia propter Deum exer- cere. Tunc dico quamvis Angeli ha- LIBRI III.
Cur Angeli et Sancti non merenlur.
Chnstua meruit secundum portionem inferiorem.
7.
Objectio 1 beant bonas operaliones circa nos, vel alii Beali, quia lainen illi actus suntinclusi in beatiludine islorum, hoc est ratione bealitudinis, et ex ejus plenitudinis collatione nobis obligantur a Deo, potest dici quod ipsi non merentur. Sed hujusmodi operationes Christi non includuntur in sua beatitudine; ideo per istos actus meruit, quia quantum ad tales actus fuit viator, non comprehensor, ita quod radicaliter inchidantur in beatitudine sua.
Secundum igitur istam viam, Christus meruit secundum portio- nem inferiorem, sed non secundum omnes actus portionis inferioris, sed secundum iilos, qui conti-arian- turaffectioni commodi, etideo poni- tur meritum Christi communiter in passionibus.
Si non placet ista via, quod me- ruit istis actibus partis sensitivee imperatis a voluntate secundum primam opinionem, ita quod non potuit secundum partem intellecti- vam, tunc potest dici quod quantum ad omnes actus portionis inferioris potuit mereri, dico de [his actibus, qui respiciunt ea quse sunt ad finem. Sed quomodo? Dico quod, etsi portio superior fuit perfecte conjuncta Deo secundum actum beatificum, fuit tamen cadem volun- tas passibilis secundum portionem inferiorem, quia ut sic, fuit viatrix, et potuit per consequens mereri.
Sed contra, illud quod est in ter- mino simpliciter, non potest mereri; sed portio inferior luit simpliciter in termino, quia non potuit habere actum inoi*dinatum circa aliquid ad finem ^ ergo fuit quieta et beata quantum potuit, quia non est ipsius, ut porlio inferior, habere ac- tum circa objectum aeternum imme- diate, sed circa alia ordinata in illud objectum.
Prseterea, sicut meritum in nobis respicit parlem intellectivam, sic in Christo; sed in nobis non est meri- tumin portione inferiori complete, sicul nec peccatuin; ergo Christus non potest mereri secundum por- tionem inferiorem tantum, nisi mereatur secundum portionem su- periorem.
Ad primum, cum dicitur quod portio inferior fuit in termino, et ideo non potuit mereri, dico quod essein termino est dupliciter; uno modo quantum ad affectionem justi- tiae; alio modo quantum ad affec- tionem commodi. Primo modo infe- rior portio conjungebatur Deo per- fecte, ita quod affectione justitiae non potuit velle nisi ordinatum et justum, et ideo non potuit peccare, Sed tamen non fuit secundum por- tionem inferiorem in termino sic, quod habuerit impassibilitatem, quia nec tunc omne quod potuit habere, habuit secundum affectio- nem commodi, quia non habuit commodum conjunctum, quanlum poluit conjungi, sicut est in Beatis simpliciter, et in Christo modo existente in patria. Quia igitur sic fuit, poluit aliquid pati contra affec- tionem commodi, quod tamen ac- ceptavit, etita mereri; fuit igilur in termino secundum affectionem jus- titiae, licet non secundum affectio- nem commodi, et portio inferior meruit eliciendo circa crealuras, ut diligendo matrem, et alios bonos in Deum, et inalos propter Deuin; ideo quando diciturquod fuit in termino Secunda.
8.
Resp. aii primaui, esse in termioo stat dupli- citer- Meruit per actuB bo- nos circa alia a Deo.
DIST. XVIII. QUiESTIO 1.
secundum portionem inferiorem, si intelligatur omni modo in termino, falsum est.
SCHOLIUM II.
NoD reputat improbabile Ghristum meruisse actibus beatificis, quia suot laudabiles, et eli- ciens fuil viator, licel fuerit in termino, quoad impeccabiliialem, seu (ut loquitur Doclor) quoad efTectionem justitiaB. Secundo, in nobis meri- tum esl secundam portionem superiorem. Ita Aliis. lib. 3. Summ. tract. i. cap. 7. Gabriel htc qusst. unic. art. 2. Major. qusst. 2. Uulchot et Alm. htc. Capreol. quaest. i. dicens fuisse een* tentiam D. Thom. htc. Pitigianis htc, art. 3. et Fab. d. 44. respondent^argumdntis Vasq. 1. 2. dist. 214. contra Scolum, quatenus ait accepta- tionem esse raiionem completivam meriti, et merito reprehendunt immodestam ejus censu- ram. Doctor nihil asserit de merilo per actus bcatificos, sed tanlum quod hoc potest dici, quod tamen (inquii) vnltle dif/icile videtur. Ad- mitlit consequenter fruitionem quatenus tende- bat in alia relucentia in Verbo, ut in Matrem et alios, fuisse meritoriam; et hoc minue habet difficultalis.
9. Propter secundum argumentum Ad secun. potest dici alia tertia via, quod ject. Chrislus meruit etiam secundum portionem superiorem, etsecundum omnem actum ejus. Hoc tamen est difficile lenere, propter alios Sanctos, qui tunc videntur posset mereri in- finitum. Hoc tamen dico, et probo, quia omnis actus alicujus, qui ac- ceptatur aDeo tanquam actus bonus et laudabilis, pro quo Deus vult ali- quid relribuere illi, cujus actum acceptat, vel alteri pro quo sic ac- ceptatur, est meritoriusj hujusmodi est omnis actus Christi secundum naturam humanam, etiam aclus bea- tificus, quo secundum porlionem merSu?c- supcriorem fruitur Deo, quia per- lu beatifi. gQna ilia secundum omnem condi- tionem sui non fuit simpliciter in termino. Ideo potuit Deus omnem actum crealum iilius personae ac- ceptare tanquam dignum retribu- tione alicujus boni pro eo illi per- sonae, si indiguisset, vel alteri, scili- cet nobis pro quibus meruit. Et hoc Actus bea- tenendo, oportet dicere quodsiactus *%0MeS? beatificus Christi secundum porlio- to'riiUca" nem superiorem fuit meritorius, nolf /fnT quod non includit contradictionem quare actus beatificus Michaelis, vel alterius Sancli non posset acceptari tanquam aliquid dignum retribu- tione, quod retributum esset datum propter meritum, scilicet ut daret aliquid Michaeli propter meritorium actum custodiae, quem exercet; ta- men de facto non sic acceptat Deus actum illum, quia persona illa est totaliter extra statum merendi se- cundum totum sui; non sicChristus, sed secundum aliquid fuit in statu viatoris, et propter hoc omnis actus illius personae creatus fuit acceptus, et meritorius illis pro quibus offere- batur Deo.
Sed quomodo fuit hoc possibile, 10. ex quo fuil extra viam secundum portionem superiorem?Non videtur quod secundum illam plus possit mereri, quam Beatus alius in patria.
Respondeo, quod sicul meritum christus non consistit solum m actu, sed in fico mere- conditionibus aliquo modo personfle "nSn^aui elicientis, sic acceplio divina non ^^*"' solum respicit actum, sed condi- tiones accidentales supposili elicien- tis. Exemplum, aliquis offendit me modo: duo veniunt, et rogant ve- niam pro offensa terlii offendentis, pono quod uterque supplicando seque gratiose et aeque affectuose roget, et quod sint eeque pulchri, tantum quod unus sit inimicus, et alius non; rogatio est causa quare 384 LIBRI III.
dimitto offensam, formaliter loquen- Secundo videndum est, si potuit 11.
do, tamen alia potest esso acciden- mereri in primo instanti? Et videtur c**J»»*"*> talis conditio suppositi, quare citius mihi quod sic, nec video oppositum, «t^ot» ««« et magis dimitlam onensam propter quia omne habens esse primum per- Dis merau rogationem unius quam alterius, ut fectum, etobjectum approximatum, quia est amicus, vel aliquid tale, et et non impeditur, et actus ejus sit ideo supplicatio est causa prsecipua permanens, et non successivus, poquare offensam dimitto. Sic acci- test agere pro quocumque instanti, dentalis conditio, scilicet quod per- si ista omnia concurrunt, quia non sona sit exlra terminum simpliciter, plus requiritur ad actum in uno inet viator, est causa quare actus ejus stanti quam in alio. Sed omnia haec est meritorius, quamvis sit beatifi- fueruntin primo instanti conceptiocus, non alterius, scilicet Angeli, vel nis in Christo, quia potentia perfeanimae Petri, et maxime cum tales cta, objectum ostensum per intelledependeant a libertate divina accep- ctum, scilicet tota Trinitas, posse tante unum actum, non alium; ta- velle bonum propterse, et non immen non est contradictio, si uterque peditur, et actus volendi est permaacceptetur, et sit meritorius secun- nens, quia actus beatificus eststans.
dum viam istam, quod tamen diffi- Sed dices, quod adhuc omnibus objecUo.
cile videtur. positis, non tenet actus meritorius, Fruitio Scd tuuc ultra potest cssc dubium, quia ad talem actum requiritur deerat "^meri- an fruitio rcspcctu Verbi in se sit liberatio et eleclio; electio autem ' meritorius actus, ul tendit in alia praesupponit syllogismum practiobjecta relucentia in Verbo, scilicet cum, etdiscursum etmoram.
ut dilexit Malrem visam in Verbo, Respondeo quod discursus et syl- RespoDsio.
et aliquos electos visos in Deo, et logismus praclicus est ad hoc quod gismVpra^ inimicos propter Deum? Et posset habeatur actus electivus voluntatis, dici quod utroque modo, el maxime quo facto, per consequentiam prautactus tendit in alia a Deo visa, et clicam voluntas eligeret. Quando dilecta ibi; sic igitur patet primum, voluntas eligit, ratio practica noa quomodo potest teneri quod Chris- discurrit, sed sentenliat, facta quaetus meruit. stione practica de eligendo. Si igitur ista sententia ultimata possit haberi sCHOt.iUM III. sine discursu praecedente in instanti, Chri8ium meruisse in primo iDstanii concep- **^ perfecte posset voluntas eligere lionis, quia habuit tunc omnia requiaita, scili- Hbere, sicut CUm tali discursu; percel gratiam perfeciam, objeotum praBsens, el fectUS in COgnOSCendo non discurrit quibus Doci. in Oxon. 2. d. 5. qucst. 2. probal. ', ^y^^^»^ Angelum potuisse peccare in primo instanti. pcrfectus in percutiendo chordas, consentit D. Thom. 3. p. quaest. 4. art. 3. ei non syllogizat, et deliberat, alitcr consequenter idem deberel dicere de peccaio imperfecte operaretur, ex 2. Physi- Angeli. Richard. hlc art. 2. quaBsl. 2. Magister '^. m on r^.. r>...htc, D. Bonaveiit. Gabr. Rub. Bassol. Alm. et COrum texl. 86. Cum Igltur ChristUS communis. fuerit perfectus in cognitione omnium agendorum, saltem a principio perfecte agnovit, sine tali syllo- quod summa gratia esl^ quod ho- gizalione, et ideo in inslanti primo mo inunitate personse conjunctus potuil esse electio, unde eleclio est est Deo. Quamvis loquitur ibi de aclus simplex de se. gratia unionis, id est, gratuita Dei voluntate uniente, tamen ad unio- nem istam concomilanter sequitur gratia fruitionis de facto, ideo fuit Chrisium non rneruisBe suam fruitionem, summa gratia sine meritis pre^ce- SCHOLIUM IV.
quia fuil primus actus ejus; est.coulra Albert. dentibus, vel merito aliquo. bio, art. 4. et alios. Tenent Alens. 3. p. qusest. r>< ^...i art. 3. D. Bonavent. Richard. citati, et commu- mium ex merito quam sine merito; Objectio i.
nis. An vero potuerit de potentia absoiuia me- ergo hoc maxime ponendum est in reri fruitionem? Alii aiunt, alii neganl; et pKpjofr. secundum Doct. affirmandum videtur. Vide i° ^^ * Oxon. schol. hic num. 12. Praeterea, prioritas naturae videtur objectio 2.
sufficere ad meritum; ergo cum 12. Hoc viso, secundo videndumesl inter voluntatem et actum elicitum Eiectio est quid Christus meruit? Dico quod possit esse prioritas naturae, videtur p?eif quffi non meruit sibi fruitionem, quia si quod hoc sufficiat ad merendum minMVn^ih ^ic, aut opcrationc elicita circa ea fruitionem, vel idem actus ut prior qua3 sunt ad finem, aut operatione seipso natura, potest esse meritum circa finem ipsum. Non primo mo- respectu sui ipsius.
do, quia primum actuni habuit ciixa Ad primum quando dicitur quod Resp.ad 1.
finem fruendo, et priusquam habuil gloriosius est habere, etc. Verum est circa aliud, et si meritum fuit circa de pra^mio, quod polest haberi ex aliquod. objectum visum in Verbo, meritis, sed haec conjunctio animae vel multa, secundum viam praece- Christi per actum beatificum fuit dentem, utcircaMatrem, velelectos, tanla, et tam excellens, quod ad volendo eis beatiludinem, adhuc istam non potuit praecedere meripraecessit operatio circa finem ip- tum, et nobilius est habere ex libesuni, scilicet essentiam in tribus ralitate dantis actum, ad quem non n^D^^meroH persouis. Ncc actu fruitiouis, quo potest prsecedere meritum, quam fruitio- fruebatur Trinitate, meruit eamdem actum debilem cum merito prsecefruitionem, quia hoc non est dicere, dente. Unde hoc non est vilificare ^®|i°j.iJ^*^^ nisi quia meruit fruitionem quia beatitudinem Christi, sed exaltare, ^r^r'^^'- habuit fruitionem, vel meruit, quia quod fuit tanta, quod non poluit me- *»aberegio- Deus dedit actum, quod ninil est; reri, et ideo non fuisset gloriosior, merito idem enim actus non potest esse si fuisset habita ex meritis. Et hoc ^quaodo" meritorius sui ipsius, quamvis pos- videturrationabile, quiasicutinme sit esse allerius. Deus igitur libe- naturse Deus creavit aliquam naturaliter sine merito prsecedente con- ram, scilicet Angelum, ad quam junxit voluntalem fini, vel termino creandam non potuit cooperari cauper fruitionem, ita quod non me- salitas causee secundse, sic propter ruit sibi fruitionem. Unde Augus- perfectionem talis rei in esse in tinus 13. de Trin. cap. 19. dicit genere moris, Deus creavit aliquem ToM. XXni. 25 caruisie ca.
LIBRI 111.
actam bealificum, ad quem non po- test esse actus moritorius prior; et hujusmodi fuit actus bealificus ani- mse Christi, et hoc propter nobili- tatem et excellentiam actus, et modi habendi actum, quia immediate erat circa finem ultimuui, antequam ha- beret aliquem actum circa ea quee suntad finem. 14. Aliter potest dici, ponendo quod actus ille posset cadere sub merito, quod etiamsi gloriosius fuisset ha- benti actum meruisse, quam non meruisse, non tamen simpliciter gloriosius, quia decet perfectionem curise co^lestis, quod ibi inveniantur omnes gradus possibiles in actibus beatis, ut accidentalis beatitudo om- nium sit niajor. Sunt enim ibi ali- qui beati, qui aliquando fuerunt inimici, velpropter peccatum origi- nale,vel propter peccatum morlale, et post poenitentes; est et ibi Virgo Beata, quee nunquam fuit inimica actualiter respeclu peccati actualis, et forte nec pro peccato originali, quia luit pra^servata, ut supra di- • Suprad. ctum cst". Igitur decens fuit ut ibi fuisset beatitudo alicujus personae sine omni mcrito praecedente, nec ideo fuit anima illa ingloriosior, quia si actus isto potuisset cadere sub merito, tunc anima ista potuit meruisse illum, nisi fuisset pra^- venta ejus beatiludo, et sic pra3ve- niri ex liberalitato dantis est magna nobilitas, sicut si mihi daretur modo quod in fine totius laboris niereri possem, et illud magis lacit ad de- corem status bonorum, ut dictum est. 13. Ad secundum, dico quod prioritas Ad obieci. natura) potenticB pra^codentis aclum non sulucit, qiiia non est meritum nisi in actu aliquo, vel in passione acceptata. Sed voluntas ut prior na- tura non habet aliquem actum, nec passionem acceptatam a volunlate, ratione cujus potest mereri actum beatificum, quia iste actus prsecessit omnem alium. Nec idem actus est j^^^^™ "^^^^ meritum et prsemium, quia alterum pr®nj>um excedit ut prsemium; tum quia hoc riium aite- essetdicere quod meruit, quia Deus dedit meritum, quamvis idem aclus potest esse praBmium Christo, et meritum alteri, ut supra dictum esf; sed quod idem antocedit re, cfSuprahic sit reale prius, et posterius se, ut est reale meritum, nihil est dictu.
Item, talis distinclio est rationis considerantis actum illum diversi- mode, quse non sufficit ad realitatem meriti et praemii; sic igitur patet quod non meruit fruitionem beatitu- dinis.
SCttOLIUM V.
Cbristus meruit sibi gloriam corporis. ad Philip. 2. HumiliavH semelipsum^ etc. et Luc. 24. Oporluit pati Christum, etc, August. lib. i04. in Joann.Chrysost. Ambros. ADSclm. et alii m Phil. 2. Sed meruit indirecle, scilicet amotio- nem impedimenti, ut gloria anim» rcdundarel in corpus. Haec pars est contra D. Thom. supra art. 4. sed esl Cyrilli lib. 3. Thesaur. el qui- dam recens inconsiderate eam reprehendil. Ai secundum, langil triplicem diccndi inodum, quiLus actibus meruit, el nullum eorum firmi- ler asserit, v^uia non reperit certiludinera. Pri- mus est, quod Christus meruit actibus tanlum non beatificis seu porlionis inferioris. Secun- dus, si mcruit per acius portionis superioris, 8cu tendentes in Deum immediale, i<l inlelli- gcndum, quatenus illi actus versabantur circa crcala in vorbo relucentia. Tertius, quod mc- ruil per ipsam fruilionem, qood in Christo peculiare fuit, nulli alii beato convenicns.
Sed nui]iquid meruit sibi impas- i6 sibilitalem animce et corporis? Ma- Quomodo gister in littera dicit quod sic. meruiiB°ibii DIST. XVIII. QU^STIO I.
impasBibi- litateai.
CUristQB iodirecte tantam meruit gloriam corporis.
Ad ar^um.
1. priDcipale.
Alii beati Dihil poB- suot velle contra baoc Yel illam affectio- Contra, illud quod debuisset in- fuisse, infuisset; sed gloria corporis, et impassibilitas cum gloria aninise infuisset in primo instanli visionis, nisi per miraculum fuisset prohibi- tum; ergo, etc.
Potest dici pie glossando Magis- trum, quod quamvis non meruit directe impassibilitatem utriusque, meruit tamen amotionem impedi- menti, quare non infuit statim, sci- licet desitionem miraculi prohi- bentis redundantiam gloriae in por- tionem inferiorem, et in corpus.
Sed quia non potest declarari quid meruit, nisi declaretur quibus meruit, et hic est quartus articulus, qui pertinet ad dislinctionem se- quentem, ubi quseritur, an meruit nobis omnibus gratiam et gloriam, ideo omillendus est hic, et qufleri- tur in distinctione sequenti.
Ad primum argumentum princi- pale, quando dicitur quod non po- test mereri, quia non potest pecca- re, nego consequentiam, quia per- fecta conjunctio secundum omnem modum perfecte quietal conjunc- tum, et secundum affeclionem com- modi, et secundum affectionem jus- titiae, quia affectione justitiae vult Deo primum bonum, et affectione justitiae peccator vult secundario sibi, et affectione commodi vult semper sibi bonum. Sancti autem alii a Christo utroque modo con- junguntur, scilicet utraque affectio- ne, quia habent summum commo- dum ideo; sicut non possunt pecca- re, sicnec mereri, quia sunt totaliter extra viam, et in termino. Tamen affectio justitiae et commodi pos- sunt separari sic, quod affeclione justitiee quis summe conjungatur, affectione vero commodi non ha- beat summum bonum summe con- junctum, et in tantum possil pati. Primo modo conjungitur portio sur peiMor Dei in Christo, per gloriam quielantem istam porlionem, et per affectionem Ijustitiae totus ho- mo, ut peccare non possit, sed ta- men potest pati, quia aliquid po- test accidere contra affectionem commodi, et illud potest Christus velle ordinate, et acceptare, et ita mereri. Patet igitur quod non est simile de Christo, et aliis beatis.
Ad aliud, tenendo quod meruit secundum portionem inferiorem, tunc dico quod duo sunt actus, sci- licet actus beatificus, el actus meri- torius, quia unus respicit aeternum, et alius temporale in ordine ad finem ultimum; nec oportet quod omnes sint immediate in executione circa Deum, sed in intentione re- quiritur, sed in executione potest aliquid immediatius diligi, sed in Deum finaliter.
Et quando dicitur quod duo actus non sunt in eadem polentia, quorum alter adaequat potenliam, dico quod licet duo actus fleque intensi, quo- rum alter adoBquat potentiam, non sunt simul, tamen cum actu ad- sequante potentiam potest habere alium actum secundum potentiam, quia aliter nunquam posset aliud velle, aut intelligere a Deo, cum actus beatificus sit semper stans.
Si autem tenetur quod meruit secundum portionem superiorem, tunc potest dici quod hoc fuil circa objecta relucenlia in Verbo, sicut diligendo electos, et volendo eis bo- num. Aut si dicatur quod meruit secundum actum fruitionis, tunc oem, at Christus potuit.
Ad se- cuoduQi.
Gum actu summo, potest esse alius aclus simul.
Triplex dicendi modus, quibus aclibus meruit Christus.
LIBRI III.
oportet dicere quod eodem actu quo fruitur meruit; unde talis actus, quia persona, cujus fuit, erat via- tor, potest acceptari pro merito, ut praedictum est. Et secundum pri- mum membrum illius responsionis dico, quamvis aclus beatificus fuerit adaequatus inlensive, ut perfeclior eo haberi non possit, non lamen extensive, aliter Beatus non posset cognoscere res in genere pro- prio, quia eadem potentia cognoscit Deum visione beata, et alias res in genere proprio; nec tamen est de ratione talium potentiarum inlel- lectus et volunlatis, adaequari sic per unum aclum, quin posset alte- rum habere, recipiendo fortiter, si- cut superius in isto patet. 19^ Ad tertium, si tenetur quod Chris- Adierii. tus tantum meruit secundum por- "*"• tionem inferiorem, tunc potesl dici quod pra^mium aliorum, quod re- ceperunt pro merito Christi, fuit melius forte quam aliquis actus me- ritorius portionis inferioris Christi, et potuit meritum Christi sic ad praemium aliorum ordinari sicut ad ^miulif' f**^^"^ sub fine. Si autem tcnetur excedit quod nieruit secundum portionem meriium. superiorem, et hoc vel circa objec- tum aeternum in se, vel circa objec- ta alia relucentia in Verbo, vel utroque modo, ita quod omni actu sic meruit secundum modum superius factum, tunc potest dici quod non oportet quod praemium aliorum excedit merilum, nec requiritur quod praemium excedat meritum, nisi quando illud meretur pro seip- so. Sed si nobilior meretur pro ignobili, potest tunc meritum nobi- lioris excedere praemium ignobilio- ris. Quando autem aliquis meretur pro seipso, Deus communiter prae- miat ultra condignum, ideo prae- mium excedit meritum tale.
Ad aliud quando arguitur, quod non potuit mereri in primo instanti, quia omne quod est, quando est, necesse est esse, ad hoc responsum est in secundo libro \ Unde dico quod aclus in primo instanti fuit contingens, unde contingens nun- quam formaliter est contingens, nisi quando est; quando enim non est, non esl contingens, nec tunc con- tingenter est, [quando non est; sed nisi esset conlingens, quando con- lingenter esset, distinctio necessarii et conlingentis non esset, et ila tunc non esset in genere contingentium, sed necessariornm, et ideo contin- gens quando est, contingenter est dictum, sicut non entia antequam sint, quaedam sunt possibilia, et quaedam impossibilia; sic etiam cum sunt, quaedam sunt contingen ter, et quaedam necessario. Quomo- do autem propositio Philosophi vera est, patet in 1. lib?*o \ Voluntasergo iri primo instanti, ut prior nalura actu suo ita contingenter elicit ac- tum suum, sicut si praecessissel ac- tum suum per diem. Unde non est ratio, quare contingenter sunt, quia causa duratione praecessit, sed quia causa quando causat, contingenter causat.