Praetereai. Corinth. 12. distin-Quartum. guit Apostolus dona et fidera a scientia ibi: Alii datur scienliay alii fides; sed ibi scientia est Theo- logia secundum Augustinum 13. de Trinitale^ 1. et 14. rfe TrinUate cap. 1. est scientia; ergo habens Theolo- giam habet illam scientiam; sed habens Theologiam non amittit fidem, sed nutrit et roborat. Unde Augustinus 1. rfe Trinitate^ cap. 1. Laudes dicit sic: Huic scienlide tribuo illud, « xiS. quo fides saluberrima (jignitur^ nu- tritur^ defenditur et roboratur; ergo, elc. ergo scientia Theologiee, ut dis- tinguitur contra fidem, simul stat cum fide, et est de iisdem, de qui- busfides; igitur de credibilibus re- velatis simul stant scientia et fides.
Praeterea, per lumen naturale ad 2. objectum sibi proportionatum co- Quintum. gnoscibile in illo lumine nalurali, potest quis habere scientiam de co- gnoscibilibus proportionatis illi lu- mini;ergo cum lumen fidei sit su- pernaturale, per illud lumen de ob- jecto sibi proportionato potest suf- ficienter haberi scientia.
Preeterea, magis nolum est per se swtum.
DIST. XXIV. QUiESTIO UNICA.
cuilibet quod impossibile est Deum fallere vel falli, quam quod per lu- men naturale intellectus non potest errare in videndo et judicando; cum ergo aliquis habet scientiam, quia tenel illud quod intellectus per lumen naturale judicat, credens quod non potest errare, multomagispotest ali- quis habere scientiam, tenens per lu- men fidei supernaturale quod Deus non potest fallere nec falli de re velatis.
Septimum. Prseterea, prima principia neces- saria sunt et evidentia ex termi- nis; sedin revelatis sunt aliquapri- ma principia necessaria, aliter esset processus in infinitum in revelatis, et sic nihil primo creditum, quia si non possumus in credibilibus dare aliquod primum, nec possemus dare aliquid posterius, sicut in aliis es- sentialiter ordinatis, ut habetur 2. Metaph. lexl. 6. et sic nihil erit creditum. Oportet ergo dare aliqua credibilia prima, qucB sunt eviden- tia ex terminis, sed ex illis potest deduci conclusio; ergo potesthaberi scientia de credibilibus.
Sed dices forte quod aliqua credi- bilia sunt simpliciter prima, sicut Deum esse Trinum el unum; sed tamen hoc non est cognitum ex evi- denlia lerminorum apprehensorum, quia non possumus terminos appre- hendere.
ociavum. Contra, si non apprehenderemus terminos, nunquam aliquam com- plexionem ex eis formaremus, et per consequens de hoc complexo non haberemus fidem.
Contra, 2. ad Corinthios O.joer fidem ambulamusj et non per spe- ciem, et secundum Glossam, per fidem lantum illuminamur; ergo secundum Glossam, etc.
Thom.
Praeterea, omnis cognitio, quam habemus de credibilibus. est flenig- matica; ergo de eis non possumus habere scientiam, quse excludit ob- scuritatem illam, quae est ex eviden- tia objecti.
SCHOLIUM I.
Sentenlia D. Thoni. Tbeologiam nostram, quaeesl suballernata ecientiae Beatorum, esse posse cum fide de eisdem objectis; id tamcn scientiae subaiternanti repugnare, suadelur tri- bus argumentis, refutatur aliis tribus rationi- bus claris, quarum prima ostendit D. Thomam inhoc sibi contradicere; et hic articul. 4. reji- cit solutiones Thomistarum ad boc. Vide plora de his qusst. 3. prolog. quaest. 2. laterali.
Ad qucBstionem dicitur quod de 3. creditis revelatis potest haberi scien- d. Th tia cum hde, non tamen scientia i. et «2.q subalternans, sed subalternata. Di- cunt enim isti quod duplexest genus scientiarum: Quaedam enim sunt, quae procedunt ex principiis notis lumine naturali intellectus, sicut Arithmetica et Geometria, et hujus- modi. Quccdam vero sunt, quae pro- cedunt ex principiis notis lumine superioris scientitc, sicut Perspecti- vaproceditex principiis notificatis per Geometriam, et Musica ex prin- cipiis notificatis per Arithmeticam; et hoc modo sacra doctrina est scientia, ut dicunt, quia procedit ex principiis notis lumine superioris scientiffi, qua3 scilicet est Dei et Beatorum. Unde dicunt quod sicut Musica credit principia tradita sibi ab Arithmetica, ita sacra doctrina creditprincipia revelata a Deo. Ex isto dicunt Theologiam esse scien- tiam subalternatam scientiae Beato- rum, et ita nunquam est nisi in via- tore, in quo est et fidcs.
Ex quibus sequitur quod scientia LIBRI III.
subalternata potest stare cum fide respectu ejusdem, quamvis non scientia subalternans, quia scien- tia subalternans habet evidentiam suorum principiorum ex terminis eorum, et resolvit suas conclusiones adimmediata; sed subalternata ac- cipit sua principia propter quid a scientia subalternante. Et secun- dum hoc possumus habere scientiam de credibilibus, qua) praesupponit sua principia esse nota in alia scientia subaltcrnante, quam ha- bent Sancti in visione beata, sed primam habent Theologi viatores. 4. Ex hoc pro ista opinione arguitur Argumen- sic: Subalternata est scientia: sed mum. ipsa inquanlum est subalternata, 3. proiog. praesupponit sua prmcipia esse pro- bata in alia scientia, itaquodnon cognoscit ea propter quid^ nec sunt evidentia, sed tantum credita, et per consequens cum scientia respectu ejusdem objecti stabit fides. Et se- quitur etiam quod Theologia sit vera scientia,quamvisejus principia sint credibilia et supposita, et ita non nota ex evidentia rei.
Secun- Praeterea, Perspectiva inquantum Perspectiva, est scientia; ergo Per- spectivus inquantum Perspectivus, est sciens, replicando illud a quo denominatur Perspectivus. Sed Perspeclivus inquantum hujusmodi non habet principia evidentia ex terminis, nec inquantum talis, scit deducere adevidentiam ex terminis; ergo aliquis potest esse simpliciter sciens, licet principia non sint sibi nota; aliquis enim potest esse Per- spectivus, licet non sit Geometer, qui est sciens propter quid; ergo stabunt simul, quod aliquis sciat simpliciter, et tamen fidem habeat dum.
respectu ejusdem, quod dicitur ab eodem.
Confirmatur per Philosophum et 3. Commentatorem 6. Fthic. cap. 4. Teriium. qui dicunt sic: Cum enim aliquali- ter cognita etcredita ipsa sunt prin- cipia\ sufficit ergo habere aliqualem cognitionem principiorum, ut ha- beatur scientia de conclusione. Un- EusiraUus. de Commentator ibidem vultquod ad habendam scientiam sufficit in- ductio, quaB est ex singularibus ad universale, et cognitis sic univer- salibus principiis ex inductione, necessario sequitur scientia, et dicit quod talis scientia est alterius modi ab illa quae habetur per demonstra- tionem; ergo, etc.
Contra hanc opinionem arguitur, impugnai et primo contra dicentem. Dicit mam.*^ enim iste in 2. secundae quaest. 1. art. S. quod fides et scientia non stant simul in eodem respectu ejus- dem, et simul, et semel, ila quod non convenit simul esse credilum ab eodem, et scitum; si ergo Theo- logia, ut subalternata, vel Musica, vel aliahujusmodi, sit scientia, im- possibile est scientiam talem subaN ternatam stare cum fide respectu ejusdem.
Istudest contra eum, nisi distin- guat scientiam sicut patet, et dicat se inlelligere de subalternante, et non subalternata. Sed hoc non vi- detur esse verum secundum eum, quia ratio sua, per quam ostendit quod idem non potest esse scitum et credilum ab eodem, concludit universaliter de omni scientia, et universaliterloquitur de omni scien- tia. Unde dicit sic solvendo quaes- tionem, quod om^iis scientia habetur per aliqua principia per se nota^ et DIST. XXIV. QU.ESTIO UNICA.
per consequens visa^ et ideo oporiet qiieecumque per se scila esse aliquo modovisa;non autem estpossibile quod idem ab eodem sit visum et creditum; unde impossibile esty quod idem ab eodem sit scitum et credilum. Ileec ille. Sed isla ratio concludit de omni scientia, vel ma- jor est falsa. 6. Contra conclusionem ipsam etiam Scientia arguitur sic: Scientia secundum ranuiiomodo tionem essentialem suam non de- Theobg?» pendet nisi ab objecto et intelleclu, no»tr8B. ^gi ^j^ aliquo, quod habet causali- tatem respectu alicujus istorum, quia scientia non dependet essentia- liter ab aliquo, ut acausa, nisi quod est causaejus essentialiter; sed no- titia Beati, quain habel de Trino et uno, non est causa essentialiter Theologiae nostrae, quia nec est po- tentia intellectiva nostra, nec ob- jectum cognitum a nobis.
Non enim cognoscimus notitiam ejus, quam habet de hoc, quod est Deum esse trinum et unum; nec dependet scientia a pluribus essen- tialiter, nisi ex potentia et ex objec- to in se, vel in sua specie efficaciler; igitur, ut modo loquimur, notitia Beati non est aliqua causa scienliae nostree. Ergoscientia nostra inquan- tum hujusmodi, non dependet a scientia Beati, et per consequens non dicitur aliquisscireTheologiam, quia principia ejus sunt scita a Bea- to. Imo hoc esset simile, ac si dice- retur, h.abeo scienliarn Geometrice, quia credo efficientem Geometriam habere Geometriam; non ergoscion- tia nostra subalternatur scienticc Beatorum. Habena Preeterea, omnishabens scienliam Dwuemwtsubalternantem, potest habere sub- ToM. xxm.
alternatam stante subalternatione, capax subet e converso. Prima pars probalur, tAe, et c quia si habeat subalternantem, ergo ^^°^'"*' habot principia respectu conclusio- num subalternata3; ergo potest illas scire.
Alia pars probatur, ut hic sciens subalternatam naturaliler potest scire subalternantem, quia principia subalternantis naturalitersunt prio- ra et noliora nobis; in sensibilibus este converso, quiasensibilia poste- riora sunt nobis notiora. Sed Theo- logia est de intelh'gibilibus, et non sensibilibus; ergo si ha3C scientia sit subalternata scienliee Beatorum, habens scienliam hanc, potest natu- raliler acquirere scientiam cum fide, et simul potest esse comprehensor cum fide.
SCHOLIUM II.
Sentenlia Henrici, scientiam absiraclivam et fidem simulslare de eodem subjecto, ponit la- men medium inlerfidei et gloriae lumina, re- quisitum ad explicandas el propugnandas res fidei, quod putat babere Theologos, lalissime refutatur haec sentcnliact singuladicla Henrici, idque satis clare; ostenditque Doctor non dari tale lumen medium infusum.
Alia est opinio Gandavensis in 7 summa sua. quod Iriplex est lumen, Gandav...^, ' ^,. *^. ^ quodl. et scilicet lumen gloria:», in quo aperte quaBai. i4.
videnlur illa, qua^ nunc sunt revela- et in q. ta; et per lumen fidei ad credendum ^' *""** arliculum; et est lumen medium in quo clarius cognoscuntur articuli, quam per lumen fidei, et obscurius quam in lumine gloria3, et in isto lumine Theologus habet scientiam clariorem quam in lumine fidei; et itaait quod lumini. fidei corrcspon- dent actus credendi, lumine medio actus intelligendi, lumini gloria? ac- 29 LIBRI III.
29 LIBRI III.
tus videndi. Et quia medium magis convenitcum extremis, quam exlre- ma inter se, ideo non stant simul in eodem respectu cjusdem fides et visio. Et ponunt exemplum aliqui, ut m Quodlibel 14. dicentes quod sic se habent ista tria, credere, in- ielligere et viderc^ quemadmodum si de aliqua eclipsi jam instante, di- cat aliquis non videnti illam, quod jam Luna eclipsatur, et sic ille au- diens preesumat dc veritale dicentis, jam credit quod nec videt oculus, nec intelligit per demonstrationem. Si autem postea addiscat per cursus motuum coelestium, quod tali tem- pore debeat eclipsari, tunc habet demonstrationem, et intelligit Lu- ^nam jam eclipsari, sumendo eclip- sim aliquam essc in singulari vago, et ita in universali, non in singulari signato, nisi oculis suis videat illam eclipsari, ita quod certa demonstra- tio de universali et particulari vago, et fides et opinio de particulari si- gnificato simul sunt. Sed cum ha- buit talem visionem, de eodem eva- cuatur fidcs prceccdens, sive opinio, sed per scientiam non evacuatur, quousquc adveniat visio.
Sic dicunt esse per eumdem mo- dum in proposito. Fides enim nostra cst de parlicularibus, ut quod ali- quis unus homo est Christus, aliqua una foemina est Maria mater ejus, et quod aliqua natura singularis est Deitas. Isla autem fules licet eva- cuabitur, cum viderimus aperte quod nunc credimus, non tamen evacuatur, cum intellexerimus ali- quo modo clarius supernaturalia quam nunc credimus. Quare dicunt quod fides et intellectus bcne stant simul, et queecumque naturaliter cognoscimus cum supernaturalibus et creditis in quodam lumine medio, quod dicunt esse supernaturale creatum.
Confirmant autem suam intentio- ofacium nem per Augustinum 14. de TrinitA. exAoguft. ubi dicit quod: Hac scientia non pollcjit fidelesplurimi, licet polleant fideles plurimi. Et sequitur: Aliud est scire taiitummodo quid homo credere debeat propter vitam deter- nam adipiscendamy et aliud est sci- re quemadmodum hoc ipsum et piis exponatur, et contra impios defen- dalur quam proprio vocabulo scien- tiam appellare videtur Aposlolus, 1. Cor. 12. Ha3C ille. Ergo ista nolilia est notilia clarior fide, et ila est in lumine clariori.
PrcBterea, Augustinus super illud Joan. Vila eratlux, dicit quod eraf Joannes de illis monlibus^ de quibus dicitur in Psalmo. V^^Xm. 77. Sics- cipiant montes pacem. Intelligit per pacem sapientiam, qua majores illu- minantur. Justiliam aulem appellat lidem, qua illuminantur minores; ergo vult ibi quod majores in Eccle- sia habeant scientiam cum fide, sed minores fidcm tantum.
Dicunt etiam isti quod ista duo 9. lumina sic se habent, quod illud lu- men majus, in quo clarius cogno- scuntur arliculi fidei, non potest esse in nobis, nisi lumen fidei pra3suppo- natur, nec habeturcredibiliumscien- tia nisi supposita fide.
Sed contra opinantes arguitur, aiuntenim quod notitiie, quam ha- bent minores, non oportet nisi as- sentire; sed majorescum hoc habent scienliam, qua exponitur fides pie, et roboratur contra impios, scilicet ha?- reticos, alioquin cito deficeret fides DIST. XXIV. QUiESTIO UNICA.
Non requi- ri lumea iorusum, praeter fl- dem ad Tbeolo- giam.
Impugoa- tur opioio simplicium. Ideo dicunt quod in majoribus scientia requiritur, et lu- men correspondens est superius fide, et dicunt fieri in isto gradu scientiae secundum ordinem, ita quod in ac- quii'endo notitiam credibilium debet quis primo Scriptui^ae mentem in- vestigai'e; et secundo scire explica- re conclusiones implicitas ex intel- lectu scientiee; nuUus enim adeo facile explicat in sensu litterali om- nem intellectionem, quae ex littera haberi potest; et tertiodebet studere et sic intelligit credita; et volunt quod propter tertium, scilicet ut cre- dita intelligantur, requiritur illud lumen tale superius lumine fidei.
Sed probatur quod nec pi^opter primum, nec propter secundum po- nendum sit tale lumen, quia ad in- tellectum sensus litterae, et ad scien- dum conclusiones elicere et dedu- cere potest intellectus humanusper- scrutatione ingenii naturalis cum communi adjutorio Dei sine omni revelatione et Doctore; ideo nec propter primum, nec propter secun- dum requiritur tale lumen. Ju- daeus enim manens Judeeus, potest addiscere quis est sensus litterae, licet non credat, sicut ego credo; similiter potest elicere conclusiones de ipsa, licet ego credam de dictis in littera et ipse non, et in hoc ha- beo firmiorem adhaesionem conclu- sioni quam ipse, qui solum opinatur, et conclusionem opinatam solum elicit; consequentia enim naturalis est evidens intellectui naturaliter. Si igitur non propter primum, nec propter secundum requiiitur illud lumen nec propter tertium requiri- tur; ergo propternihil requiritur.
Contra opinionem in se arguitur sic: Ponuntenim ista lumina simul stare, et quod illud in quo habetur scientia, uniatur habitui fidei.
Contra, si ista luminasimul stant, l^- et hocutdicunt, quia illud medium non facit scientiam visionis, sed scientiam abstraclivam, tunc cum Geometria totaliter scitaab aliquo, potest dai^i fides de iliis, de quibus est Geometria, quia non facit noti- tiam visionis, et per consequens pri- mo credens docenti triangulum ha- bere tres, si iste sciens doceat pos- tea Geometriam, cognitione abstrac- tiya potest cum fide habere scien- tiam Geometricam, et de hoc, quod est triangiilum habere tres^ quamvis stante fide non posset habere co- gnitionem intuilivam; slabit ergo fides cum scientia perfectissima res- pectu ejusdem conclusionis.
Sed ad hoc arffumentum respon- ad pius dent, quod scientia) ad opinionem tur sden- duplex est difl^erentia. Prima est, oio, (^uam quod opinio includit lormidmem, fides f sed scientia certitudinem et adhae- sionem. Alia est differentia, quod scientia habet evidentiam ex parte rei, et opinio non; sed fides sicut scientia habet firmam adhaesionem, ideo minusrepugnat scientiae quam opinio; ideo fides et scientia, ut di- cunt, possunt simul stare, licet non scientia et opinio.
Contra, inter fidem et scientiam est repugnantia evidentis ad non evidens; sed quodlibet extremum unius partis contradictionisestaeque incompossibile cuilibet alteri extre- mo opposito; ergo non magis stat scientiacum fide, cum dicat inevi- denliam, quam cum opinione, quae dicit formidinem.
Preeterea, contrahoc dicunt quod 11.
e LIBRI 111.
Cfietera polest homo Dolens, credere DOD Disi Toleos.
RepugDat scire cod- cIusioDeui DODBCitO priDcipio. l.Post.t.S.
si quis priino habeat scientiam, non potest habere fidem, licet e conver- so possit; arguitur: Si sunt incom- possibiles fides et scientia, primo habenti scientiam, aut hoc est prop- ter formalem repugnantiam istorum habituum inter se, aut objectorum? Non primo modo, quia sic non pos- set scientia inesse post fidem, cujus oppositum dicunt. Si secundo modo, cum objecta seque distinguantur se- cundum suas raliones formales post fidem, sicut ante, aeque erunt in- compossibiles fides et scientia, primo habita fide, sicut primo scientia.
Praeterea, non valet dicere ad ar- gumenta praedicta, quod fides et scientia simul sint sicut contraria in mixto, quia sic esset cognitio me- dia ex scientia et fide, et tunc nec esset cognitio fidei, nec scientiae, sicutrubor, nec est albedo, nec ni- gredo.
Praeterea, quod illud lumcn cla- rius non innitatur habilui fidei in causando scienliam, sicut ipsi di- cunt, quia secundum Augustinum super Joann. homil. 26. Csetera homo polest nolens, credere autem non nisivolens; vohintas ergo res- pectu actus credendi habet ahquam causalitatem, non autem voluntas habet aUquam causalitatem res- pectu scire in quocumque himine, sic enim scire pra^cedit actum vo- luntatis, sicul intellirjere velle; ergo scientia, qua3 habetur in lumine, non dcpendet a lumine fidei.
Pra^terea, quod illud lumen non sufficiatad causandum scientiam in homine, primo impossibile est scire conclusionem mediatam, nisi prius saltem natura intelligalur principium immediatum, et impossibile est scire principium immedia- tum, nisi cognoscendo terminos il- lius; ergo quod lumen non facit co- gnitionem terminorum principii, per consequens nec scientiam conclu- sionum sequentium. Sed illud lu- men medium non facit cognitionem terminorum hujus: Deus est trinus et unus, non ut sunt termini propo- sitionis immediate, sed solum cogni- • tionem indistinctam, quia illum con- ceptum quem habet Theologus de Deo trino et uno, habet haereticus, quia idem post negat quod prius af- firrnavit; ergo cum haerelicus non habet tonceptum distinctum ter- minorum, ergo nec Theologus, quod tamen est necessawum ad scientiam.
Prseterea, si illud lumen faceret 13. ad apprehensionem terminorum, Arg.efe- Theologia esset certissima, non tan- Heor. tum adhansione per fidem, sed se- cundum evidentiam, quod tamen negant. ('onsequentia patet per hoc quod in quo lumine inlelligunlur termini, qui sunt materia necessaria complexionis, in illo intelligilur illa complexio. Quanto enim ter- mini in lumine perfectiori et cla- riori intelligunlur, tanto principia magis et clarius inlelliguntur, et quanto principia clariori lumine in- telliguntur, tanto scientia est cla- riorsecundum evidenliam termini; ergo si termini articulorum fidei, de quibus est Theologia, distincte sub propriis ralionibus apprehenditur in isto lumine, hcec scienliaerit perfec- tior et certioromni alia.
Praeterea aiguilur ab aliis sic: Si videPei. talis habitus potest haheri per tale eivarr. * himen, potest ergo illud lumen ali- quo modo ostendi et manifestari.
DIST. XXIV. QUiESTIO UNICA.
quod tamen non potest. Respondet quod spirituale ostendi non po- test.
Contra, charitas,cum sit spiritua- lis, ostenditur per effectum in actu inferiori in eo quod aliquis experi- tur se promptum ad diligendum Deum, et in exteriori in actibus ex- trinsecis poenalibus susceptis pro delicto, sicut scientia per effectum ostenditur intra intelligendo, et ex- tra in docendo. Sed iste habitus non habet talem effectum, quia secun- dum ipsos propter istud lumen non melius docet unus quam alius Theo- logiam, neque actum extrinsecum habet, quia non magis propter istam scientiam quis moreretur pro fide, vel adheereret fidei in morte quam alii simplices.
Pra^terea, ut ait Philosophus i. Posler. text. ult. inconveniens est nos habere nobilissimos habitus, et latere; sed tale lumen per nullum actum est nobis manifestum; ergo, etc. 14. Praeterea, illud lumen, queero quando infunditur? Si infundatur in Baptismo cum lumine fidei, tunc aliquis naturaliter per se post Bap- tismum potest invenire totam Theo- logiam, si semper in deserto esset, quia naturaliter apprehenderet ter- minos, et naturaliter posset facere complexionem, et scire principium et conclusiones, cum habeat lumen in quo cognoscuntur. Quid dici- Si dicatur, quod Deus semper dat turmiracu-,,.
turmiracu-,,.
losum. lumen, vel communiter, tunc non esset infusio ejus miraculosa, illud enimin quo Deus assistit communi- ter generali cursu naturae, non est supernaturale, nec miraculum, si- cut patet de infusione animae; ergo si Deus semper daret illud lu- men, non esset supernaturale, nec diceretur dari miraculose, nec esset miraculum, quod montes, id est, majores, haberent illud lumen, et non minores.
Si dicaturquod non dat illud lu- men communiter, sed sicut vult, et quibus vult, sicut Apostolis, tunc frustra quis laboraret in studio in- quirendi veritatem, et esset melior via acquirendi Theologiam sedere in Ecclesia, et orare pro isto lumine habendo.
SCHOLIUM III.
Posita varia acceptione scieniiaB, expllcat scientiam proprie dictam, el quatuor conditio- nes ejuB, de quo i. Poster. text. 3. resolvens pam non compati cum fide de eodem objecto, loquitur de aclibus, quia habitus non repu- gnant. Vide eum ad argumenta, et dist. 31. q. I. D. Thom. i2. q. i. arl. 5. putat repugnare etiam habitus; Durand. lenet, ne quidem actus repugnare, d. 3i. q. 4.
Ad qua^stionem aliter respondeo, *^- quod tripliciter accipitur scientia. frfp^ndfer Uno modopro omni notitia, quae est «"'"«^"'^- cum assensu et adhaesione, credendo teslimonio alieno, de cujus veritate preesumitur, quomodo loquitur Au- gustinus de scientia lib. 14. et 15. Trinit. cap. 12. de Magnis, et 12. de Parvis. Et islo modo accipiendo scientiamy simul stant fides et scientia, imo sic fides est ipsa scien- tia; et ideo sic non quccrit quaestio, quia sic non tantum de credibilibus revelatis est scientia, sed firmiter adha?rendo testimonio cujuscum- que alieno, sicut palet per Augus- tinumll.de Civit. 3. Profecto ea, quae remota siint a se^isibus?iostris, quando testimonio nostro scire non possumusy de his alios testes exqui- LIBRI lU.
Scieotia commuDis oniDibus hLbitibus iDtellcctus, Scieotia proprie dicla, et quatuor condi- tiooesejus.
rimus, eisque credimus^ a quorum sensibus remota esse vel fuisse 7ion credimus. Et sicut in sensii, ita est in intellectu secundum ipsum de his, qua3 mente sentiuntur, quia et ipse sensus mentisrectissime sensus dicitur.
Alio modo dicitur scientia non so- lum assensus certus cujuscumque testimonio credcndo alieno, sed ipsi veritati in se, de qua quis certus est, sicut si assentiret per scientiam ac- quisitam, licet non ex eisdem cau- sis, scilicet per extrema termino- rum. Et isto modo loquitur Philoso- phus de assensu, 6. Elhicorum^ cap, i. et 1. ubi accipit assensum pro omni habitu quo determinate verum dicimus, et scientia accipitur pro omni habitu quo delerminate verum dicimus. Etsic scientia com- munis est omnibus habitibus intel- lectualibus, quibus dicit aliquis ve- rum delerminale, et assentit uni parli sicut assenlirct quis conclu- sioni demonslrata3; et sic fides, qua assentitur determinate alteri parti contradictionis, si esset de specula- bilibus, reducetur secundum Philo- sophum ad scientiam; si de agibili- bus, ad prudentiam; si de factibili- bus, ad artem. Et isto modo fidcs infusa et scientia starent simul, imo sic fides esset scienlia, et ideo nec sic loquimur de scientia.
Loquimur autem de scientia,prout Philosophus loquitur de ea primo Posteriorum, text. lo. cum dicit: Quia scire opinamur tinumquodque simpliciter, et non sophistico modoy cum causas arbilramur cognoscere^ et quoniain illius est causa^ et quo- niam impossibile est aliter sehabere. Et scientia isto modo dicta quatuor ViJe q. Prolog.
conditiones requirit: Prima est no- titiie certitudo, propterquod dicitur, scire opinamur unumquodque sim- plicitery et non sophistico modOy per quod omnis incertitudo et dubitatio excluditur. Secunda conditio est, quod sit decognito necessario, prop- ter hoc quod illud, quod scitur im- possibile est aliter se habere. Tertia conditio est, quod sit causata a causa evidente intellectui, et ideo dicit, scire rem per causam cogno- scere, tanquam per illud, quod est evidens intellectui. Quarta conditio est, quod illa causa sit applicata ad conclusionem per discursum syllo- gisticum, et ita oportet scire quo- niam itlius est causa, actu exercito causans et applicans principia ad conclusiones. Unde ista applicatio est actus exercitus, non quod ista applicalio sit cognita actu directo vel reflexo, sed actu cognoscendo causam, et applicando ad cognitum. Et isto modo loquendo de scientia, impossibile est scientiam et fidem esse simul in eodem respectu ejus- dem.
SCHOLIUM IV.
SCHOLIUM IV.
Docet primo Scripturam dod esse tradilatn per moduni scieniiae, UDde eodem babitu im- mediate assentimur singulis coDteutis Id Scrip- tura. Hic habitus de sensu litters, si est de sensu claro, est ipsa Gdes; si de non claro, aut noQ cerlo, videtur esse habitus opinativus. Secundo, ait habitum explicandi el propugnan- di Scripturam, et solvendi [arguroenla contra eam, non esse scientiam, quia si locus obscu- rus exponatur per clarum, assentimur per fldem; si per alias scientias, alia prsmissa- rum erit obscura, et sic conclusio non erit scientia; habitum sic genitum pulo esse natu- ralem reducibilem ad opinionem, seclusa for- midine.
Tamen aliquis habitus potest ha- 17. beri simul cum fide, ubi videndum Tripiex DIST. XXIV. QU^STIO UNICA.
bubitus respectu contento- rum in Bibliis.
Scriptura Don est tradita demonstra< tive.
est primo, qualem habitum habet ille, qui novil illa, quae traduntur in Canone, ut ibi traduntur. Se- cundo, qualem habitum TheologioB habet ille, qui novitexponere Scrip- turam, et explicare conclusiones, et solvere ea quae dicuntur contraria. Et tertio, qualis habitus fuit in mon- tibus, ut in Apostolis recipientibus primoTheologiam. De primo dico, quod Scriptura sacra, scilicet Biblia, non est Iradita per modum scientiae demonstrativae mendicando islam scienliam a principiis aliis, secun- dum quod dicit Augustinus 18. de Civil. Deiy cap. 4. quod, Dicla sacrse Scripturae non sunt argumenlationi- bus tradita, sed divinis etoquiis pri- vileyiata, ne arfjumenta ejus possent despici, quibus innileretur. Unde' verba sua commendata sunt prophe- ticis sermonibus, hoc est^ divinis vo- cibuSy non argumentationum conci- tationibus i)itellecta, ut non hominis inrjenium, sed Dei eloquium contem- nere formidaret, qui illa cognosceret, scilicet quae in Scriptura sunt tra- dita. llabens ergo habitum Theolo- gicB, prouttraditur in sacra Scrip- t.ura, non habet habitum scientiee, quae est ex principiis, sed habet habitum quo habitu immediate om- nibus assentit, quae Iraduntur in Scriptura sacra, et non quo assentit uni propter alterum. Imo si aliqua non essent ibi tradita, ahis tamen assentiret, ila quod cuilibet dicto in Canone assentit, non quia ponilur modo demonstralivo, sed propter auctoritalem Dei, ratione cujus om- nibus assentit.
Et si dicatur quod aliquando in sacra Scriptura probatur definiendo et arguendo, unde et Paulus, 1.
jCor. 15. definit fidem, quod est sub- stantia rerum sperandarum, etc. et arguit etiam quod nos resurgemus, quiaChristus resurrexit. Et Joann. 1. Canon. cap. 4. arguit quod nos diligere debemus Deum^ quia ipse dilexit nos.
Dico quod ipsius argumenti pro- prium est demonstrare^ sive probare aliquid, quod aliter esset dubium, ila quod conclusioni consentiatur propter argumentum. Nunc autem Quidfa- credo conclusioni argumenti rauli, gumenta quod nos resurgere debemus, sicut tural^ et praemissa?, etnon propterpraemis- sam. Paulus enim quandoque jura- vit, et quandoque non, et tamen tantum debetcredi illis, pro quibus non juravit, sicut aliis pro quibus juravit; unde argumentabatur, et juravit, ut aliquibus major fieret persuasio, et ideo causam inclinati- vam exprimebat. Ideo cum arguit Joannes quod nos debemus diligere, quia ipse dilexit nos, nec hujus- modi argumenta proprie probant, et per consequens nec scienliam fa- ciunt, quia conclusio non potestha- bere majorem certitudinem quam principium; et ideo conclusio est credita sicut et principium, et qui non habet habitum ulteriorem, quam ut traditur in Canone, non ha- bet habitum, quo assentitur uni propter aliud, ut per causam evi- dentem, sed omnibus immediate, et ideo talis non habet proprie scien- tiam, sed tantum fidem acquisitam, quantum est ex parte et virtute ta- lis.
De sccundo, dico quod ille qui.^ ultra habitum Theologiae,prout jacet in Canone, scit elicere conclusiones, et solvere argumenta, et exponere LIBRI III.
Scripluram per diversas senlenlia^