Praeter istos oportet ponere coe- lum nonum, licet Aristoteles primo de Coelo^ hoc non affirmavit, non tamen negavit; tamen ratione con- vincilur hoc, quia unius orbis non est nisi unus motus primus, licet orbes inferiores habeant varios mo- tus; sed coelum stellarum non potest moveri tantum motu primo diurno, qui est motus primus, 8. Pliysic. uniformis ab Oriente in Occidentem; igitur oportet quod ille motus sit primus motus orbis, ut noni. Quod autem motus ille uniformis non sit semper motus sphcercne octavae, pro- balur quia per instrumenta depre- henditur quod aliqua stella fixa ali- quando magis distat a circuloeequalionis diei, et a polis in mobilibus simpliciter, aliquando minus.
Item, eaedem stellse aliquando magis distant abintersectione yEqui- noctialis et Zodiaci, aliquando mi- nus, quod non facit aliqua pars or- bis moti isto motu uniformi.
Contra Aristoteles dicit duodeci- 4. mo Metaph. quod non oportet po- orbis po- ,..,.,...nitur granere orbem, nisi gratia lationis as- tiaiationis, trorum; igitur non oportet ponere orbem motum, nisi propter motum astri in eo.
Dico quod ex molu astrorum de- prehenditur talis orbis, non tamen est necesse ponere istum orbem gratia lationis alicujus astri existen- tis in ipso, sed gratia lationis astri alicujus orbis; et etiam oportet po- nere gratia omnium motorum, quod sit aliquid primum motum. Nunc autem deprehenditur istas stellas cum motu uniformi diurno habere motum lationis, secundum quam magis et minus dislant a polis.Equi- noctialibus, et similiter motum lon- steii® ' DUDC maeritudinis habent, secundum quem pifl Qupc Ccedem stellse magis et mmus dis-iaaiapo- tanta capite Arietis et Librae immo- nociiona- bdi, quod non neret per motum di. unius orbis; ideo oportet ponere alium orbem, cujus accidens pro- prium sit motus diurnus unifor- mis.
Sed discrepant hic Naturales ab 5. Astrologis de motibus Planetarum, et de orbibus, nam apparet Planetas sensibiliter moveri conlra raptum primi orbis, scilicet ab Occidente in Orientem, cujus probatio est; nam eslo quod aliqua stella sit conjuncta cum Planeta quantum ad aspectum in una nocte, in sequenti vel pluri- busnoctibusapparebitdistanlianota- DIST. XIV. QUiESTIO II.
57 indecon. bilis illius PlanetsB a stella versus ilfmimlOrientem, ex quo convincitur quod [^"'Pliinet® molusestadOrientem. Sed orbis. yipuQi git ifa secundum veritatem, quod scilicet orbis Planetae volvatur ab Oriente ad Occidenlem, vel [tanlum hoc sit secundum apparentiam, dubium est. Alpetragius tamen in suo libro intendit salvare istam apparentiam, ponendo omnes orbes rnoveri ad unam partem, scilicet ad Occidenlem per motum proprium, et hoc^ per duas propositiones.
6. Prima propositio est ista, quod nf.iiiio ne- jnotus corpoTum inferiorum subjiluojpiaDe-ciunlur motibus corporum supemoium riorum, et ideo motus omnium spnae- rarum inferiorum sunt tantum ad eamdem parlem,cum motu sphaeree primce, qui est ad Occidentem uni- formiter.
Secunda propositio est, quod om- nis virtus in remotiori debilius ope- ratur quam in propinquiori, et ideo virtus motiva sphaerae primae,quae est ad Occidentem, uniformiter in orbe proprnquiori causat motionem Occi- dentem fortiorem et velociorem, in orbe vero magis distanti debiliorem et tardiorem; et ideo Luna ab ista volocitate diurni deficit, quia primus motus diurnus fit in die naturali, alii orbes incurvant istum motum unde Luna per tredecim gradus Zodiaci deficit versus Occidentem a motu orbis primi; et ideo vocat Al- petragius istos motus orbium alio- rum a primo, motus incurvationis, el sic videtur procedere in suo dis- cursu, cum tamen non faciat se- cundum veritalem. Et de isto bene dicit Linconiensis j9nmo capitulo sui • Computiy eum niti conjecturis.
SCUOLIUM U.
SCUOLIUM U.
Putat Doctor coQlra Alpetragium et Aristote- lem cum cornmuni, ponendos esse orbes excen- tricos, id est, non ejusdem cenlri cum mundo, et in quolibet Planeta, ut eyitetur sectio, pene- tratio et vacuum, ponendos esse tres orbes, quorum superior, secundum convexam^ et in- ferior secundum concavam, sunt concentrici, secundum alias duas, excentrici mundo. Medius aulem orbis, qui differens dicilur,.sub utram- que superficiem, est excentricus mundo, sed concentricus superHciei concavs? superioris, et conveTffi inferioris; et juxta haec saivatur elon- galio Planetarum sine sectione, penetratione vel vacuo. Vide Gguras apud Doctorem in Oxon. quaest. 2. Pro inlelligentia hujus^quaestio- nis, oportettotam materiam de sphaerA scire.
Sed est alia apparentia in coelo de motu Planetarum accedendo et recedendo a Zodiaco versus po- lum ad Septentrionem vel Meri- diem, et vocatur motus latitudi- nis. Istum motum salvant Astrono- mi moderni per epicyclos, ut patet describen ti theoricam Planetar u m. Alpetragius tamen in libro suo se- quens Aristotelem et Commentato- rem, 2. Co^li et Mundi^ qui nega- runt epicyclos, vult salvare isturn motum per egressiones polorum br- bium PIanetai;*um, a polis orbis si- gnorum ad Aquilouem et meridiem. Sed alius motus apparet in Plainetis, scilicet motus elevationis et depres- sionis, nam certissime convincunt Astrologi diametrum visum alicujus Planelae crescere et decrescere. Est autem diameter, illa pars quam no- bis occuItatSoI, vel alia stella, cum interponitur inter visum nostrum, et illam partem coeli; illud maxime probo per eclipsim Lunae. Nam com- pertum est quod Luna et Sole exi- stentibus in eadem distantia anobis, scilicet a capite et cauda Draconis, 7.
Quid dia- meter.
DemoD- •tratur aecessus Lunee ad tertam.
58 LIBRI II.
causatur inaequalis eclipsis sive se- cundum quantitatem, sive sit eclip- sis partialis et particularis, sive se- cundum moram, si fuerit universa- PonendoB n^ ^[yQ totalis; quod non esset, nisi cioi. Luna vel Sol essent propinquiores terrae in uno tempore quam in alio, ut Luna videlicet caeteris existen tibus paribus; lamen eclipsis major non est, nisi quia Luna est in majori lati- tudine umbrae, ut videtur lunc,quam alias. Sed hoc est impossibile, nisi per majorem accessum ad terram in uno tempore quam in alio, et ideo coacti sunt Astronomi ponere orbes Planetarum excentricos et epicyclos; et de Marte apparet etiam quod sit alterius quantitatis. 3^ Aliquando tamen Alpetragius credidit oppositum. Et Commentator. 12. Metaph. dicit se quondam in proposito habuisse salvare omnia ista, absque hoc quod ponantur orbes habentes aliud centrum, quam centrum mundi, sed in sene- ctute sua omnia desperavit. Sed Aristoteles in de Ccelo et Mundo^ ni- titur probare excentricitatem, quia vel esset vacuum, vel oportet stel- lam findere orbem. Et Alpetragius in principio sui libri dicit quod ex- centricitatem in orbibus coelestibus abhorret natura. Sed Alpetragius per incurvationem et exitum polo- rum non potest salvare motum ele- vationis et depressionis, sed tantuni ArUtok.de.per exccntricos. Ideo Aristoteles c«!pta8 in *^ negando male intellexit excentricos, quia coiorbes. quod pouitur totus orbis Lunae excentricus, et moveatur excentrice, hoc est impossibile, tunc enim ne- cessario relinqueretur vacuum, si orbis superior sit concentricus mun- do, vel stella fmdet orbem. Sed aliter possunt bene poni excentrici secundum modum ponendi Astro- nomorum, qui ponunt circulum deferentem excentricum moveri in quodani concentrico, ita quod con- nexum unius sit excentricum po- nendo quandoque excentricos, sicut patet scienti theoricam.
Ad primum principale, dico quod Ad pri- vocatur ibidem coelum totum, quod cipa^e!" est supra regionem elementarem, usque ad coelum Empyreum.
Ad aliud, dico quod alius est mo- Ad secun- tus orbis superioris et inferioris, quia non simul complent circulum suum, sive hoc sit per defectum virtutis motivse, sive per proprium motum contraraptum firmainenti.
QUiESTIO III.
Utrum stellse aliquid agant in inferioral Quod non, 7. Physic. text. 8. et 9. ^ Movens et motum sunt simul; sed Argament stellae non sunt simul cum istis infe- p"°"°™- rioribus.
Dicitur quod agunt in medium, et inferiorasuntsimul cum medio.
Contra, coeli sunt intermedii in- terstellas, et medium eoelumnonest susceptivum peregrinarum impres- sionum.
Item, a causa determinata nihil secundu contingenter evenit; sed si stellae agunt ex necessitate naturae, igitur in inferioribus nihil contingenter evenit.
°i DIST. XIV. QUiESTIO III.
59 Tertium. IteiT), si aguot io inferiord, aut igitur per inotum localem, aut per aliquam formam permanentem sub- stantialem vel accidentalem?Si pri- mo modo, cum motus sit forma fluens, secundum opinionem verio- rem, ut vult Commentalor 3. Phy- sic. igitur ubi esset forma activa; consequens est falsum. Si secundo modo, igitur possent agere in infe- riora, etsi non moverentur, quia quamlibet formam permanentem quam nunc habent, tunc haberent. <^atrt Opposilum, Genes. 1. Suntinsi- gna et temporay etc. et exponiturde qualitate aeris; igitur stellae faciunt ad serenitatem aeris.
Item, 2. Physic. text. 26. Homo et Sol generant hominem.
Item, jonmo de Generalione text. o6. accessus et recessus in obliquo est causa perpetuae generationis.
Item, si non haberent aclionem in inferiora, non esset molus necessa- rius eorum, vel si essetaclio totius orbis, et non stellae tantum, frustra moveretur orbis, cum sit ejusdem rationis in omnibus partibus.
SCHOLIUM I.
Primam diclom: SUUx agunt in elemenla generando et corrumpendo. Secundum: Fluxui tl refluxut fit a Luna. Ita Basil. cit. Amb. 4. Ilexaem. c. 6. Arisl. 4. de part. animal. et alii citati io Ozon. bfc Scbol. num. 5. Tertium: Causanl varias impressionest etsi de his Astrologi eertiludinemnon habeant,\'ide Conimbr. 2. de Coelo, cap. 3. q. 9. Quartam: Causant metalld. Xla Conimbr. Vide lliranduiam lib. de ccelo, cap. 38. et 39. Zimaram Tbeorem. 45. Moneo qavBtionem istam bioc translatam ad scriptum OxoDiense.
2. Ad quaestionem dico quod stellae G«*nuo agunt in inferiora, scilicet in ele- ^?B^ roenla, et in ea qu^e sunt in via ad mixtionem, et in mixta insensibilia ta suiia- seu inanimata, et etiam in mixta '^""* sensibilia, sive inanimata irratio- nalia. Primum patet primo quod agunt in elementa quantum ad ge- nerationem et alterationem, quia approximato Sole magis intenditur virlus elementorum superiorum, et debilitalur virtus inferiorum; rece- dente vero, accidit e contrario, et ideo alterantur, et tandem corrum; puntur, et alia generantur, Et ap- paret manifeste de aqua, quod minor est in aestate quam in hyeme.
Dices, ex mille pugillis ignis non objecUo. fit nisi unusterree; igitur genitum minus replebit de loco; igitur nunc erit vacuum'; vel cum generatur corpus majus, erunt corpora duo simul.
Dico quod cum Sol accedit ad. Soiutio.
unam regionem, recedit a regione icm locum opposita, et illuc accedit Planeta erementa frigidus effective, et tunc ibi crescit ■®™p®''' tantum quantum alibi decrescit, ita quod quantum ad totalitatem, aequa- lem locum occupant elementa sem- per. Vel potest dici, quod est aliqua- lis rarefactio, licet non semper tanta, quod istud solvetur tantum per ra- refactiohem et condensationem.
Agunt etiam in elementa, quan- 3. tum ad loci mutationem, quia im-Defiuxaet ,. refluiu pressiones ignitae moventur circu- maHs an a lariter sicut coelum, et habent mo-qaSmodo. tum irregularem, secundum quod approximantur ad diversum Plane- tam; sic enim stella dicitur aliquan- do magis appropinquare uni quam alteri. Similiter stellae agunt in inferiora, ut in aquam, quia fluxus maris et refluxus non potest salvari, nisi attribuendo hoc Lunae, quia uni- formiter sequitur fluxus et refluxus 60 LIBRl II.
Iq bracbiit maris fla- XU8 et reflUXUS DOD uDiformeB.
Quse causa duplicis fluxus per diem.
AstracausaDt iolpressioDes.
Solus Ad- gelas novit motum Lunee, quia sicut Luna in vi- genli sex horis complet cursum,et in aliquantulo minus, sic mare Ocea- num regulariter quantum est ex se, quia semper aliquis tumor in mari correspondet centro Lunae, ita quod per lineam perpendicularem oppo- nitur, et semper tenet se conlra centrum LuucB, ita quod mare est ibi majoriselevationis, ettunc currit naturaliter ad locum inferiorem. In locis Borealibus est prior elevalio, et tunc aqua refluit ad locum humi- liorem. Hoc tamen non ita unifor- miter apparet in brachiis maris, quia propter strictitudinem loci im- peditur, ne possit esse sic regularis fluxuset refluxus.
Sed quffi causa est quare sunt duo fluxus, antequam Luna compleat universum cursum? Dicunt aliqui Astronomi quod dividenda est aqua per quartas, et Luna habet eumdem situm in una quarta, et in opposita quarta, quia in una semisphaera primo projicit radios non perpendi- culares, et quanto magis accedit ad perpendicularitatem, tanto magis mare elevat se, ct tunc ponunt quod per radios reflexos causatur isla elevatio in una quarta, et in oppo- sita quarta per radios perpendi- culares.
Secundo, dico quod stella^ habent actionem in impressiones, quia omnes vapores elevantur per calo- rcm incorporatum, et habent varios motus secundum varietatem stella- rum, quibus appropriantur; et tunc si tanta sit virtus impressa, elevat ipsum ad talem locum; si tanta sit virtus impedientis in tali silu, cau- satur talis impressio.
Dices, igitur Astronomi non judicant quod debet esse pluvia et quan- certo muta et in qua regione. Dico quod qui reDitati?,ei scitet speculativam et practicam, p*"^'®- perfecte posset hoc judicare, nullus lamen hoc scit. Sed quilibet Ange- lus novit naturaliter, quando erit pluvia et quanta et in qua regione, quia novit ubi concurrel tale impe-, diens, ex qua virtute generatur ventus ad deferendam nubem ad tantam distantiam, nisi impediatur per miraculum, quia miraculorum non habet notitiam naluralem.
Tertio, dico quod astra agunt iw^/antme^ mixta inanimata, ut generando mi- ^*^**- neras, in tali regione aurum, in alia argentum, cujus causa non potest esse terra tantum, nec aliqua alia, nisi corpora coelestia.
SCHOLIUM II.
Astra agunt in animata et animalia, gene- rando qualitales convenientes vel disconvenien- tes cis; item in intellectum mediante organo, unde Lunatici (\\cX'\; nunquam tamen necessi- tant voluntalem. Vide Conimbric. 2. de CgdId, cap. 3. q. 9. Ad ult. quod astra agunt per suas formas substantiales et accidentales, et non per motum, unde cobIo stantc agerent. Est conlra D. Thom. q. 5. a. 8. de potentia, de quo Doc- Quarto, dico quod agunt in plan- 3. tas, in animalia, et in homines alte- rando, et ideo possunt intendere qualitatem convenicntem uni ex- tremo, vel excedendo, vel deficien- do, vel respectu alterius extremi. Et f^Htudo sic possunt disponere quantum ad ™^arum sanitatem et a^gritudinem, ut quan- tum ad proporlionem humorum, et sic possunt alterare corpus ani- matum, ita ut sit indisposilio anima^, et tunc accidit mors. Possunt etiam agere in organa, inlendendo qualita- tem ad gradum debitum, vel remit- DIST. XIV. QU.ESTIO III.
6i iQuiiecioi lendo. Et ideo dicitur quod intelle- nSiin ctuscorrumpitur corrupto quodarn bMtic/" ''^^^^*^''^ in nobis, et sicLunaticiali- quando pejus disponuntur, aliquan- do melius. Sed idem videtur de or- gano appelitus sensitivi, quia magis disponuntur aliqui ad appetendum hoequam illud, tamen voluntas est Tfmereju. merc libera. Et ideo quamquam ap- troDLdepelilus sensitivus inclinet ad unum, ZZit potest voluntas eligere contrarium, d^pefldeDi qyj^ nulla stella, nec aliqua crea- tura potest causare effective actum in voluntate, nisi ipsamet. Et ideo temere judicant Astronomi prognos- licando talia et talia, quod in tali conjunctione Planetarum erit bel- lum, in alia conjunclione erit pax; similiter, si dicatur quod nati in tali conslellatione erunt luxuriosi ne- cessario. Sed prona est voluntas ad volendum illud ad quod appetitus sensilivus inclinat, ideo ut in pluri- bus sic evenit, ideo dicit quidam, si vis esse Propheta, semperprophetiza malum, quia illud frequentius eve- nit. Nani dicitur Genes. 0. quod cnncla cogitatto hominis inlenta est admalum. EtEccles. 1. Perversi dif' ficile corriguntur^ et stultorum infi- nilusestnumerus. Tamen illaproni- tas non necessilat, quia omnes slella* melancholicae conjunctfle, vel iracuiidce effective non plus incli- naut appetilum ad bellum, quam possit vehemens laesio pra^sens; nec omnes possent tantam delectalionem causare, quantum delectabile vehe- mens sensatum, et tamen utrumque vincit virtuosus per virtutem. Utrum tanien in generatione aliquam di- versitatem causent, vel non, diffi- cultas est. 6. Ad primum principale, dico quod agens in distans agit primo in me-:Adargnm. dium, sicut patel de visibili respectu prfncTpau. visus. Et cum dicilur: Coeluin est J^i^r^'**!;": intermedium, et non est capax pe- nuna ei regrinarum impressionum, dico quod licet non sit capax ejusdem rationis, est tamen effectus alicujus alterius rationis, sicut piscis in rete, ut dicit Commentator seplimo Pliy- sicorum, causat motum, et slupefa- cit manum, et non rete, quia non est capax talis effectus.
Praeterea, quod objicitur in in- stantia non est verum, quia aliquae partes coeli sunt receptivse luminis, quia sex Planetae, et terra possunt causare umbram in partibus cceli, et illae partessunt aliquando illumi- nata^, aliquando non, licet aliquae semper sint radiosae.
Ad aliud, dico quod circumscriplo Quomodo quolibet libero arbitrio, Dei, Angeli ad°utnfm- et hominis, nihil contingenter ad iiJ*fDfI?io-* utrumque evenit in inferioribus. Et "*^"®- ideo pluvia, et aliae impressiones naturaliter contingunt in parte de- terminata, et tempore determinato, et ista potest Angelus naturaliter scire, quia ita bene novitcausam ne- cessario impedientem, sicut perma- nentem, et omnes causae et concur- sus possunt sciri naturaliter ab An- gelo.
Dices, igitur nihil contingenter eveniret in medicina, quia tali temporealis Planetajuvabitnaturam determinate, alio tempore non, et tunc frustra daretur medicina.
Dico quod non, quia licet natura ^^e<^»ci sit prmcipialius sanans, tamen me- tronomi»,...11 «i '1 • i_.. multos ocdicina adhibita in hora convenienti cidunt. potest eam juvare, ideo qui nesciunt Astronomiam. multos occidunt, et si scirent, possent adhibere tempore conveniente. Tamen in casu neces- aspicerent, et majorem, quia manus sitatis non potest medicus expectare mota per flammam minus patitur, tempus electionis, quia minus ma- quam si quiesceret, et sic esset, si lumestadhiberemedicinamtempore flamma esset mofa, et manus quienon debito, quam interim patien- scens, ideo motus solum adducit tem mori. generans. Unde sicut latio ignis Afamr ^^ aliud, cum queBritur per quid non gignit lignum, sed adducit ^J^^J*^*^^ agunt in inferioria? Dico quod non ignem ad passum approximatum, feriora,H- per molum localeni, quia ibi non sic ex alia parte, nec frustramove- Btaret. cst causa formae absolutse; et con- tur, quia aliter haberet aspecium cedo quod si astra stareBlj^ haberent tantum ad unam partem, et tunc eamdem virtutem activaro^ quam alibi nihil generaretur. nunc habent super partem, quam DIST. XV. QUiESTIO UNIC.
63 DISTINGTIO XV.
Ad pri- aiffl.
QU.ESTIO UNICA.
Vtrum maneant elementa in mixto?
Alens. i. part, quxsl. 80. membr, i. arL 2. D. Thom. I. part. quxtl. 76. Ricbard. hic ari. i qu3ssi. 1. O. BoDaveDt. art. i. quxsL 2. Go- oimbr. I. de generat. cap, 10. quxtt. 3. 4. Scot. in Oxon. quasst. unic. et 3. Physie. qusest. 2.
Circa distinclionem decimam quintam quderitur primo: Utrum remaneant elementa secundtm sub- stafitiam? Quod non. Genesis2. ha- betur quod pisces erant producti ex aqua; igitur non manebat ibi aqua, quantum adsubstanliam, quiagene- ratio unius est corruptio alterius; nec est major ratio quare manerent alia elementa; igitur, etc.
Item, qua ratione unum elemen- tuni maneret, et aliud, et tunc cor- pora mixta, quae manent in aere, solum quiescerent naturaliter quan- tum ad unum elementum, et sola elementa violenter quiescerent in elementato.
Item, omne compositum ex con- trariis est corruptibile intrinsece; sed qusedam mixta non sunt corrup- tibilia a causa intrinseca, ut patet de auro, quia non nutritur, nec restau- ratur; igitur non deperditur pars ejus, cum non appareat sensibilis deperditio per magnum tempus. 2. Oppositum, primo de Gener. text. ^^ 90. Mixtio est miscibilium alterato- rum unio; si alteratorum, igitur non Secaa- dam.
Tertlaai.
Seean* dum.
corruptorum. Similiter, unio esl entium; igitur elementa non sunt entia in mixto.
Ilem, qualitas elementi non est sine elemento, ut patet2. de Anima. Non est tactus in aqua, nisi aqua intercepta, quia extrema sunt hu- mectata. Etiam ex hoc arguit Aris- toteles, quod ibi estaqua intercepta; sed in mixlo est operatio naluralis elementi; igitur, etc.
Item, primo de Coelo, text. 7. et 8. TerUiim. Mixtum movetur ad motum elemenii prsedominantis; igitur in mixto est elementum.
Item, secundum Aristotelem lib. Quartam. de juventute et senectuie^ et longi-- tudine et brevitate vitse^ animalia cprrumpuntur ab intrinseco, et di- citur marcedo, etc. igitur intrinsece habent contraria in actu.
SCHOLIUM I.
Opiaio AvioeDDffi maDcre elemeota ia mixto quoad sQbstaDtiam, remisBis eorum qualitati- bus. GommeDtator ait raanere, sed remissa BubstaDtialiter et accideataiiter. Rejicit Doctor reBpoDsioaes ejus.
Ad qufiBstionem respondet Com- 3. mentator 3. de Coelo,text. 67. reci-opiDioAvi- lando opinionem Avicennae, quod elementa manent secundum formam substantialem non remissam, sed remittuntur quantum ad qualitates; etarguit Commentator contra eum, quia idem est judicium de toto et parte; igitur si potest manere forma 64 LIBRI II.
substantialis non remissa, qualilate remissa secundum unum gradum, vel duos, pari ralione etiam remisso alio gradu, el sic tola qualitate corrupta elementi, posset substantia elementi manere. opiDio Ideo dicit quod manent elementa laioris. rcmissa secundum formas acciden- tales et substantiales. Pro se arguit primo, quia elementum est, ex quo componitur res, et manet in re.
Secundo, aiiter sequeretur quod materia prima reciperet omnes formas immediate, ettunc non esset ordo inter formas substantiales res- pectu materiae. objecUo- Contra se arguil dupliciter, pri- Averroem. mosic: Forma adveniens enti m actu per formam substantialem, est acci- dens, igitur forma mixti esset acci- dens. Unde dicit quod receptivum denudatur ab omni quod recipit; igitur receptivum formae substantia- lis nullam habet formam substantia- lem.
Secundo sic, proprium est formae accidentalis remitti; igitur formse substantiales essent accidentales.
4, Ad primum dicit quodreceptivum Removen- dcnudatur ab eo quod recipit, et ^objeaio" omnes elementares formee sunt ejus- °®'' dem ordinis in substantialitate, non sic respectu forma^ mixli, quia istae sunt alterius et alteriusordinis.
Ad secundum dicit quod elemen- tares sunt formae media^ inter formas substantiales et accidentales, ideo partim conveniunt cum una forma, partim cum alia.
Rejiciinr Tamcn si quis vellet sustinere responBio...commen- viam AvicenuaB, ratio Commenlato- ris non valet contra eum, quia licet idem sit judicium de toto et parte secundum se, non tamen respectu tertii, quia aqua manens aqua, quantum ad aliquam qualitatein, polest remitli in frigiditate et humi- ditate. Unde oportet dicere quod non posset alterari ab igne, nisi statim fieret ignis; igitur aqua ali- quam partem humiditatis polest dimittere et remanere aqua. Non propler hoc sequitur quod totam humiditatem possit remittere, quia aliquem gradum humiditalis necos- sario sibi determinat, dum manel, licet non determinate hunc, nec determinate illum.
SCHOLIUM II.
ElemenU formalitdr non manerc in mixlo, probat tribus rationibus, diciintur tamen vir- tualiter manere proptcr convenieutiam, ut im- perfectius ia suo perfectiore. Oslendit non neceesario omnia elementa concurrerc ad mix- inm, neque hoc pigni ab elcmentis, quia sic esset a non eote aliquando.
Dico ad queestionem, tenendo 5. oppositum utrisque, quod forma Auciuris substantialis elementi non manet in Eiemeoia mixto, quia nunquam sunt plura?e^nm?xto ponenda sine necessitate; sed non est aliquid in composito, unde posset concludi ignem manere in compo- sito, quia omnes operationes, quae apparent, sunt mediaj. Ad hoc est ratio, forma substanlialis atoma nala est constituere per se.subsislens, sed non estidem per se subsistens, quod est in duabus speciebus alo- mis; igitur si in mixto essent qua- tuor elementa, in ipso essent actu quinque supposita subslanliae com- positaB, ut quatuor elementa, et mixtum.
Item, rationale esl quod quanli- tas consequatur compositum, sicut ^^ DIST. XV. QUiESTlO UNIC.
05 passio subslanlise corpus; sed non scquilur eadem passio plura suppo- sita immediata; igitur oportet quod sint tot quantitates in actu ibi, quot elementa, et func erit juxtapositio elementorum, et non mixtum.
Item, apparet quod mixtum corrumpitur in unum elementum, ut lignum, in ignem, et ex uno elemento potest mixtum generari, ut habelur ex Scriptura Genes, i. igitur est talis incompossibiiitas inter mixium et elementum, sicut inter terminum a quo, et lerminum ad quem^ accipiendo terminum a quo^ pro eo quod est annexum privationi, ila quod in eo necessario est privatio termini ad quern; igitur non sunt simul in eodem.
6. Quomodo igitur manent elementa caIot me- in mixto? Dico quod sicut necesse \no^t\ est convenire medium ejnsdem geeiuemis. jj^^jg ^^^^ cxtremis, sicut vult Commentator, quod calor medius componitur ex extremis, et tamen est simplex, ita quod non plusest ibi res et res, quam in extremo; sed pro tanto dicitur componi ex extremis, quia est ibi convenientia cum extremo, qualis non est extremi cum alio. Sic elementa manent in mixto, sicut in materia communi, sicut qualitates extremas in medio.
D^njenu Undc Aristolelcs quamquam vide- ' rtaaiiter, tur vclle contrarium, magis videtur CBoPhf- iotenfio sua pro ista parte. Dicit forma generati, et potentialior forma elementi ex quo. Et cum dicit quod nianent elementa, subdit, salmtur enim virtus eorum; ideo magis vi- detur ponere, ipsa manere in vir- tute quam secundum formas pro- prias.
ToM. xxui.
Ideodicoquod nunquam est ne- cesse quod generetur mixtum ex quatuor elementis concurrentibus, etiamsi concurrant per virtutem di- vinam, vel qualitercumque, nun- quam ex eis generalur mixtum. Sed materia tota fit sub forma mixti, et eodem modo fieret, si tota illa materia preefuisset sub forma unius elementi. Nunc autem si conveniant elementa quatuor, impossibile est quod corrumpant se mutuo, quia sint duo, A et B^ corrumpentia se Quatuor mutuo, in isto instanti in quo i!?ciSuDt corrumpifurab.4, oportet A esse, ^^^^Zl aliternihil esset corrumpensin actu; ®® ™"^"°- igitur in isto instanti non corrumpi- tur A 3 igitur si in alio, a B cor- rumpitur Ay nihilo actu manente, adhuc impossibilius est quod cor- rumpendo se invicem generent mixtum, quia impossibile est for- mam mixti esse inductam ante in- stans corruptionis elementorum; igitur in illo instanti inducetur forma mixti ex nihilo agente.
Praeter hoc necesse est agens esse aeque perfectum cum producto; nullum elementum, nec quatuor simul, sunt aeque perfecta cum mixto; ideo dico quod aequaliter manentquatuor elementa in mixto, si generetur ex uno elemento, sicut si generetur ex alio mixto.
Ad primum principale, cum dici- 7 tur, est unio alteratorum, verum est, Ad pri- quse fuerunt alterata, et nunc cor-^^^^otSm" ruptorum. Et cum dicitur, imio est ^®°'"- entiiwij verum est virlualiler en- tium, quia mixlio est generatio mixti. Unde sicut dicitur quod vege- tativa et sensiliva uniuntur in in- tellectiva, et in ruborc albedo et nigredo, non tamen manenf ista in 66 LIBRI II.
Ad Becun- dam.
Ad ter- iium.
illo, in quo uniuntur nisi virtute, sic est de elementis.
Ad aliud, dico quod non apparet qualilas naluralis elementi in mixto, sed differens specie, perfectior ta- men, sicut patet primo de Anima^ de calore ignis et mixli animati, quia inanimata non augmentantur proprie, nec nutriuntur, nec calor in carne generat ignem, sed alterat ad carnem generandam, tamen ali- quee operationes apparent esse com- munes mixto et elemento, vel simi- les in aliquo gradu.
Ad aliud, dico quod si elementa essent actu in mixto, sequerelur quod motus esset magis violentus, quam naturalis secundum molum elementi pra^dominantis, quia mix- tum moveretur violenter quantum ad tria elementa. Dicitur enim prae- dominium propter convenienliam istam, quam habet in motu locali cum tali elemento, ethoc est quan- tum ad tales qualitates.
Ad aliud, cum dicitur animalia corrumpunlur ab intrinseco^ mani- festum esl quod hoc non est, quia ibi sunt contraria elementa in actu; nec etiam quiatale medium compo- nitur ex extrcmis virtualiter, quia non magis rubor corrumpit se in- trinsece, quam faciat album vel Corruptio nigrum. Sed in animalibus accidit ex dupiici coHuptio ab mtnnscco duplici de causa:Primo, quia habent partes organicas oppositarum complexio- num, et hoc competit eis ex perfec- tione; et islae partes alterant se muluo, et quando una pars alteratur in tantum quod vincitur, in illa causatur infirmitas, si non sit pars principalis, vel mors, si sit principa- lis; et non accidit illa corruptio ex 8.