8.
hoc quod in corde sint ignis et aqua corrumpentia se mutuo. Secundo, accidit corruptio in quacumque parte recipiente nutrimentum, quia ibi suntqualitates virtualiter contra- riae, quia calor naturaliter consumit humidum, et partes materiales, et sic in exhalando consumit se per accidens, et sic nisi restauretur, moritur, et si reslauretur, tamen redditur impurior, et ideo tandem efficitur improportionabilis animae.
Ad dictum Commentatoris, cum arguit pro se, quod elementum est, quod manet in re, dico quod defini- tio elementi data 5. Meiaphys. non compelit nisi materise, nam illa manet in re, quae componitur in ea.
Ad secundum, dico quod imme- diatio formee ad materiam est du- plex, vel quantum ad perfici, vel quantum ad transmutari. Primo modo, dico quod forma substantialis immediate recipitur in materiaqua- cumque indifferenter, ita quod immediate. Secundo modo, non immediate, quiaordo est formarum inter se, ita quod aliquae sint prio- res, aliquse posteriores, ita quod materia non immediate transmuta- tur aquacumque forma ad aliam, sed ordine quodam, ut immediate post formam vini ad formam aceti, non autem e contra. Sic post for- mam seminis est forma sanguinis, deinde corporis, deinde hominis; nulla tamen istarum est medium in perficiendo, sed tantum transmutan- dojita quod infima forma primo perfi- cit, deinde sibi immediatiorem, etsic usque ad formam perfectissimam, si sint plures formae substantiales, in tali composito, ultima tamen eeque immediate perficit, sicut prima.
Quare defectu DutrimeDti, mors.
9.
Ad argum.
Averrois Ad secuudum. Formasub' taDtialia imoiediate recipituriD materia.
Digiti^^yGoOgle DIST. XVI. QUiESTIO UNIC.
67 DISTINCTIO XYI.
l.
AJ pri- mam.
QUiESTIO UNICA.
Utrum imago Trinitatis consistat in tfibus potentiis animse distinctis?
Alens. 2. part. quxsL 65. membro 2. D. Thomaa 1. part. qussst. 77. art. i. Henric. quodl. i quxit. 9. D. Bonavent. i. dist. 3. quxst. 3. Durand. ibi quaest. 2. Gregor. quaest. 3. Occham qusest. 24. Gabr. quxst. i. Vide Doc- torera 4. dist. 44. q. 2. Conimbr. 2. de Anima, cap. 7. quxst. 4. Scotus in Oxon. hic. Vide eumdera in dist. 44. qucBsl. 2. et in Report. i. dist. 3. quxst. 3. et in tract. de Rcrum princ, quopst. \i.
Circa distinclionem decimamsex- tam quspritur primo: Utrum imago Trinitatis in anima rationali consi- stat in tribus potentiis realiler di- stinctis? Quod sic. Persona^Trinita- tis sunt realiler distinclce; igitur in imagine potentiae repreesentantes il- las personas erunt realiter distinc- lae.
Item, 2. de Anima, lext. 33. Po- tenliae distinguuntur per actus, ac- tus per objecta; sed actus intellec- tus et voluntatis sunt distincti reali- ter; igitur et potentiee. Teruam. Itcm, uisi sic cssct, haBC esset ve- ra: Intellectus est voluntas, quia idenlitas realis sufficit ad istam ve- ritatem, ettunc posset dici quod ali- quis vult intellectu, et intelligi vo- luntate.
Oppositum, Augustinus 14. de Trinitate: Ibi inquirenda est imago Trinitatis, in quo nihil melius in nobis est. Sed si potentiee essent res Seeao- dam.
Contra.
aliae ab essentia, melius esset es- sentia quam potentia.
Item, anima per essentiam suam secundo; est immaterialis; igitur per essen- tiam intellectiva, et intellectualis, sive intelligens, secundum illam propositionem Proculi: Omne immateriale est supra se conversi- vum. Non igitur aliud est ab essen- fia naturai intellectualis, nam quia immaterialis, ideo conversiva supra se; igitur potentiae non realiler dis- tinguuntur ab anima, nec inter se.
Item, memoria pertinet ad imagi- xertio. nem, quia repraesentat Patrem; in- telligentia, quia repraesentat Pa- trem; intelligentia, quia repraesen- tat Verbum, secundum Augustinum de Trinit. cap. 6. et 7. de parvis. Sed intelligentia et memoria non realiter distinguuntur, quia memo- ria perfecla est sufficiens princi- pium intellectionis, tanquam actus primus. Sed actus primus et princi- pium operationis non differunt rea- liter; igitur nec intellectus et vo- luntas.
SCHOLIUM I.
Sententia asserens potentias distingui rcaH- tor ab anima cum variis modis oxplicundi eju3- dem probalur. Respondet Doctor ad omnia argumenta adductapro hac parto tam a ratione quam ab auctoritate.
Ad istam qua^stionem dicitur quod ^altem duae potentiae, scilicet intel- 68 LIBRI II.
Quomodo lectus et voluntas, sunt realiter i^viiu^nua distinctae, et hoc ponitur dupliciter.
differani. Ppima via pouit quod realiter distinguuntur inter se, et ab essentia animaB, sicut accidentia, quse sunt Opinio 1. propria3 passiones. Alia opinio ponit o*pinio2.* quod dislinguuutur realitcr iutcr se, in2. d.24. sed uon ab essentia animae. Pro quffist. i. prima via arguitur: Actus et potentia sunt ejusdem generis; sed actus, ut intelligere et velle sunt de genere Qualitatis; igitur et potentise.
Secundo, anima secundum essen- tiam est actus, si potentia operandi non sit aliud ab essentia; igitur quamdiu est, semper operatur, quia sicut essentia est principium viven- di, si€ est principium operandi secundum essentiam. Sicut igitur quamdiu anima est in corpore, compositum esl unum, ita semper est operans. Et addit quod inquan- tum est essentia, est actus, sed in- quantum actus non est in polentia, si non operatur, esset in potentia ad operari. Hervfieu3 Alius Doclor arguit pro hac via q" q!''iO.* sic: Idem simplex crcatum non po- fest esse principium tale immedia- tum divcrsorum, et hoc secundum se; sed diversae sunt operationes animcB; igitur, etc. Major patet de maleria, inquaminus videtur quod potonlia receptiva est alia et alia divcrsorum effectuum. Licet enim maleria remota sit eadem, requiri- tur aliud approprians materiam huic formee et illi; igitur multo fortius idem operativum simplex secundum se, non potest esse principium immediatum diverso- rum. 3 Alius Doctor ad idem, accidens variabile inest subjecto mediante iEgidias accidente invariabili immediate;^"®***-^- igilur operationes variae insunt ani- niae mediante potentia tanquam ac- cidente invariabili. Anlecedens pa- tel, quia major differentia procedit in effectu a causa mediante minori differentia.
Addit alius Doctor: Agens per essentiam semper agit; igitur si anima ageret per essentiam, sem- pec ageret; igitur illud quo agit, et non semper, non est essentia.
Item, sicut essentia ad esse^ ita potentia ad operari; igitur permuta- tim, sicut esse ad agere, ita potentia ad essentiam; sed in nuUo citra Deum est esse agere; igitur nec po- tentia essentia.
Item, per auctoritates. Augusti- nus de spiritu ei Animaj Aristoteles in PresdicamenliSy et Simplicius super capitulum de Qualilate, et Damascenus in Logica sua^ ponunt naturalem potentiam et impoten- tiam in secunda specie Qualitatis.
Item, Commentator i. de Anima, com. 92. Sicul pomum dividitur in coloresy sic anima in potentias; co- lor est accidens pomi.
Item, Augustinus 15. de Trinit. 23. de magnisy videtur ponere quod memoria et intelligentia suscipiunt magis et minus; igitur non sunt substantioe.
Itein Anselmus de Casu Diab. cap. 8. dicitquod potenlia volunta- tis non est essenfia, quia voluntas non est substantia. Dicit enim: Si potentiee non sunt substantiae, ta- men non sunt nihil. Dico tamen quod illae rationes non concludunt.
Sed ad suas rationes facile res- Reiponde- pondetur. 'TJ^hV DIST, XVI. QUiESTIO UNIC.
69 Poteolia doplei.
PoteDtia,et actos qQando id<m numero.
PnQcJpiam ZMD eti Deeewario eJQsdem C^eris ciUD prio- cipiato.
Ad primam, dico quod polenlia duplicifer accipitur. Uno modo pro principio entis, et sic dividitur in principium activum et passivum, ut patet 5. Metaphys. texL 17. et 9. text. 2. et 3. Alio modo, ut potentia et actus sunt differentiae entis. Secundo modo potentia et actus sunt ejusdem speciei et indi- vidui, et idem numero, quia quod prius est potentia, et esse diminuto, poslea est in aclu, et habet esse simpliciter; et sic accipiendo, mi- nor est falsa, quia potentia non erit postea actus suus; sed actus ille causatus, quae nunc habet esse sim- pliciter, prius fuit in potentia, et habuit esse diminutum. Si accipiatur in minore actus et polentia pro principio activo et passivo, aequivo- calio est. Si accipiatur in majore, quod potentia et actus sunt ejusdeiii generis, pro principio operativo, et pro effectu, falsa est major. Si acci- piatur principium operativum pro principio passivo, etiam falsa est, quia nunquam est necesse princi- pium operativum esse ejusdem ge- neris cum operato, quia non est hoc necesse principio passivo, quia accidens immediate recipitur in substantia, vel erit processus in inGnitum. Nec etiam esthoc verum de principio activo, quia Aristoteles dicit7. Melaph. text. cap. 31. quod ad hoc quod substantia fiat^ necesse est substantiam prssexistere. Ad hoc tameny quod fial quRlejVelquanlum^ non est necesse quod quale prsee- xistat formaliter, sed tantum virtua- liter. Principium igitur activum po- test esse alterius generis, quam sit operatum.
Similiter secundum istum Doctorem, major sua est falsa, secundum istum intellectum, quia ipse ponit quod accidentia sunt in aniina, sicut in principio receptivo, et non sunt ejusdem generis. Ponit etiam quod effluunt ab essentia; igitur est principium activum respectu po- tentiarum; igilur de neutro princi- pio operativo est major sua vera, secundum ipsummet.
Ad aliud, cum dicitur: Anima 5« secundum essentiam est actus; gitur sicut est principium vivendi, est principium operandi. Verum est, uno modo sic, et alio non sic, quia quantum ad immediationem simile est, quantum ad aliud, dissimile, quia est principium operandi, non formaliter, sed effective, dicente Aristotele, 5. Metaph. Ars et sedifi" cator ad idem principium reducun- tur^ respectu operationis, et est principium vivendi formaliter.
Ad aliud, cum additur, si se- cundum essentiam est actus, igitur ut sic non est in potentia, verum est, non est in potentia receptiva, potest tamen bene esse in potentia ad operari. Unde ratio ista aequali- terestcontra eos, de potentia res- pectu actus recepti, quia potentia, quee dicitur intellectus possibilis, est in potentia respectu actus recep- ti, et tamen est actus animae, quia accidens est ejus, et subjectum uni- versaliter per formam substantia- lem est proprium receptivum pas- sionis, et tamen per formam est in actu respectu unius, et in potentia respectu allerius; sic nihil prohibe- ret aliquid esse in actu respectu unius, etin potentia respectu alte- rius.
70 LIBRI II.
in poientia?w« sunt atite intelUgere ) et Com- quod illud est falsum, loquendo de idetD^po^- 8Ji acci- mentator, tiuod intellectus se habet principio operativo, et etiam activo recepiivum deoB et^tin ^^^iicfiT ^^^ genereinlelligibilis, sicut malena pliciter.
tam in incorporalibus, sicut in cor respectu formarum sensibilium. poralibus, quia essentia aniin^ in se Dico quod potentia ad accidens simplex est receptiva omnium poest in potentia secundum quid.^i tentiarum suarum, quse sunt diverin actu, ideo esse in potentia ad sie specie; igitur sicut ipse ponit divereorum iiniDediate.
formam accidentalem immediate con- cludit ipsum magis esse simpliciter quam in potenlia. Unde si inlelligere haberet potentiam sibi correspon- dentem, sequeretur quod tot essent polenlise intelleclivse in homine, quot sunt intelligere in homine, quod est impossibile, secundum illud tertii Physicor. text. 10. Si posse sanari etsegrotare essent idem^ sanari etsegrotare essent idem. Cum igitur intelligere sit actus accidensicut simplex receptivum, ipse habet po- nere ipsum esse principium causale diversorum. Similiter in corporali- bus ignis est^calidus, siccus, et neu- Irum mediante altero. Sic maleria est principium receptivum imraedia- tum formarum dislinclarum specie, quia illud quod est immediatura re- ceptivum formae substantialis, aut est materia sola, vel aliquid cum materia? Si primo modo, habetur propositum. Si secundo modo, cum talis, sequeretur quod illud quod totum illud quod est de essentia re- est in potentia proxima ad intelli' ceptiva, inquantum receptivum per gere, est in actu simpliciter. Ideo se, includatur in producto, igitur illeestintellectuspropositionisAris- duoe formae similes erunt simul in totelis, quod non potest intellectus eodem, quod tamen ipse negat, acci- intelligi ante intelligi aliorum, hoc est, non potest a se prius intelligi, quia non ante quodlibet phantas- matum, sed bene est intelligibile ante intelligere.
dens erit intra essentiam substan- liae. Si illud aliud, quod est cum materia immediatum receplivum, non sit forma substantialis, sed ac- cidens, igitur illud approprians.
Per idem ad dictum quoddam quod ipse ponit, non erit pars im- Commentatoris, sicut materia est mediate receptivi. in potentia ad omnes formas de se, sic intellectus in genere intelligibi- lium a se, nihil est anle inlelligere. Hoc non concludit, nisi quod non primo est intelligibile a se.
7.
Hervffius impugQatur.
SGHOLIUM n.
Refulantur ralioncs Hervaii et iEgidii, ad«luc- Ad aliud cum dicitur, idem sim- plex creatum non potest esse prin- cipium causale multorum, dico Ad aliud cum dicitur, accidens variabile recipitur mediante inva- riabili, non videtur esse alia ralio, nisi quia invariabile secundum se non potest esse immediatum recep- tivum variabilitatis, quiasi invaria- bile secundum se posset immediate recipere accidens variabile, nulla necessilas est poncre ipsum recipi mediante alio. Si autem non possit, necessario sequitur processus in infinitum, ideo ratio nihil valet.
A^ aliud alterius Doctoris dicit 8.
Ad iEgi- dium.
DIST. XVI. QUiESTIO UNIC. 71 ^otiam """s Doctor quod nihil agit per es- Anima dividittcr in potentias siciit dopiiciter. senliani, nisi solus Deus, et ipse lotum in parles. Ad hoc videlur semper agit. Vel polest dici quod Augustinus 15. de Trinit. 7. et per essentiam potest accipi duplici- Ansehnus de Concord. gral. el Hb.
ter: Ahquando utdislinguiturcontra art. cap. 19. quod potentia sunt illud, quod est per participationem; in anima, sicut in corpore membra.
ahquando ut distinguitur contra Contra istam viam videtur Au-^;^p°°^^: per accidens. Primo modo, dico gustinus 9. de Trinit. 5. Nulla ^"'•- quod nihil est per essentiam nisi pars complectitur totum cujus est; Deus, quia omnis veritas, et entitas sed quaehbet istarum potenliarum creata est taUs per participationem, partium complectitur tolam essenet isto modo agens per essentiam tiam animae.
semper agit. Secundo modo agens Item, partes origine pra^cedunt PotenUfB per essentiam, hoc est, non per ac- totum; potentiae non pra^cedunt partea anicidens, non semper agit necessario. essentiam anima).
Ad hoc est Avicenna 6. Metaph. Item, si sint partes, aut infecap. 2. dicens quod qusedam sunt grales, aut essenliales? Si integravirtutes activse secundum essentiam les, igitur oportet dare aUud ab suam^ qusedam non. his, quibus sunt unum, quia par- Ad ahud cum dicitur, sicut es- tes integrales nunquam sunt unum sentiaad esse, ila potentia ad ope- per se, nisi aUud concurrat formale, raHj falsumest, quia esse est idem ut patet in fine 7. Metaph. text. 60.
realiter essentise, operari vero est Si sint partes essentiales, igitur eflfectus potentiae; sed haec est vera: una perficit aUam, sicui actus po- Sicut essentia ad esse, sic potentia tentiam, et tunc oporlet dare ad posse operariy et tunc permu- unam potentiam, quap. sit infimum tandonullum inconvenienssequitur. perfectibile ab aUa, et per con- Ad aucloritates respondebitur sequens ipsa non est potentia inferius. operandi, Dicit, materiae animae est recep- tivum respectu cujuslibet, et nulla potentiarum respeclu alterius.
Senlentia asserenlis potentias esse parles Contra, igitur nulla iitarum poanimieinterserealiterdUUDctas raliones et tentiarum eiil magis (lependens earura refatoliones, videtur D. Bonavent. 2...^ ^ dist. 24. art. 2. nu«8t. I. sed obscurus eei. ^b aha, quam sit ignis; sed erunt illae tres potentiae unus totus ac- 9. Pro secunda opinione arguitur, tus, quia impossibile est quod ali- Ar^m^pg, sciticet quod potentiae sint distinc- quid sit actus, et tamen quod non BoiaT. tae inter se, sed non ab essentia quodlibet ejus sit actus, quia tunc anima^, quod potentiae sunt partes posset compositum ex actu et poanimae, ut habetur tertio de Ani- tentia esse actus alterius. ma, text. 1. De parte autem ani- mas, etc. Item, Boetius in divisionibus: SCHOLIUM ni.
72 LIBRI II.
se respectum dicit, et non absolutum, nisi connotando; nunc SCIIOLIUM IV. autem impossibile est quod illud, Sententia Henrici, potenliaa esse Idem aniirjffl quod est per se principium Operealitate absoluta, sed distingui ab e.i realitate j.^^^' componatur CX respectu et relaliva; refulalur fuse, et ostenditur Henri- -,.,..., -i cum.inmuitissibicontradicere. fundamento, cx his enim nihil per se unum fit; imo nec in di- Potemia 10, Tertia via est, quod non dislin- vinis, ubi tantum relalio transit °di° abso"' opinio3. guitur realiter ab essentia animae, per identilatem, quia utrumque reuu^Iim. quodri. nec inter se re absoluta, sed tan- tenet propriam actualitatem; igiquffist. 4. ^^^^ g^^j dislincta re relata, quia tur multo fortius, ubi relatio non anima non dicitur actus extra, transit. Cum igitur per se princiquia 9. Metaph. text. 15. Po- piuni operandi sit per se unum, tentia dislinguitur per- aclus, et e impossibile est quod includat abcontra; igitur actus et potentia solulum et respectivum. snnt relativa; essentia igitur ani- Hem, potentia, quse est per se nicc considerata sub tali respectu, principium operandi, est prius dicitur talis potentia, et sic con- natura effectu, id est, operatione; siderata sub alio respectu dicitur sed potentia cum respectu coasalia potentia. Quare autem deter- sumpto, est simul cum effectu, minatur anima ad tales respectus? quia sub illo respectu est correla- Dicitur quod ad respectus orga- tivum respectu operationis. nicos determinalur anima per or- Item, potenlia passiva proxima 12.
gana, sicut ad respectus, qui sunt non est respectus, nec respectum ad potentiam operativam activam, includens; igitur nec activa. Anut ad intellectum agentem, et vo- tecedens patet, quia potenlia pasluntatem, determinatur anima ox siva est per se pars conipositi, se, vel ex comparatione ad ob- quod est per se unum. jectum, circa quod illcB potenlioe Ilem, ille Doctor ponit volunta- Arpuitur natae sunt agere; sed ad polcn- tem nobiliorem intellectu realiter; id muitis tiam operaliv^am et passivam, de- scd cum idem sit fundamentum " d^icat.'^*' terminatur anima per recepta, istarum potentiarum, et per ipsum, sicut intellectus possibilis deter- respectus est idem cum fundaminatur per speciem receptam. mento; igitur una potentia non Ad hoc allegatur Augustinus 9. est realitas nobilior alia, quia funde Trinil. 5. quod potenlia dicilur damentum est penitus idem. relative; et lib. de spiritu et ani- Item, intelleclus et voluntas sunt mae, quia potentia est idem quod idem in absoluto; igitur non vaessentia. riantur specie per respectum, quia 11. Sed illud nun solvit qua^stionem, cum sint idem absolute, si va- refe^iiuu"/ ^^^^ "^" qua3iutur de potentia, ut rienlur per respectum objecti aldicit respectum, seu pro inlentione terius speciei supervenienlem, nominis, sed de principio per se igilur intellectus erit plures poet immediale. Potenlia enim do tentiae formaliter, et voluntas si- DIST. XVI. QUiESTlO UiNlC.
73 railiter, quia per respectum superve- nientera objecti alterius, et allerius speeiei variabitur inlellectus et voluntas, cum vult aliud el aliud. 13. Item, cum dicil quod per res- pectus organorum determinetur anima ad potentias organicas, illud est falsum, quia vires dis- linguunt organa, et non organa vires, sicut nobilius ignobilius, quia primo de Anima, text. 53. membra cervi non differunt a mem- bris leonis, nisi quia anima ab anima.
Iteni, cum dicit intelleclum pos- sibilem determinari per speciem receptam, repugnat sibiipsi, quia ex intentione ipse negat species receptas in intelleclu. Preeter hoc, nihil determinat intellectum possi- bilem nisi phantasma, secundum ipsum; et similiter oportet eum concedere quod fundamenta sint indislincta, et formae erunt, cum sint idem re.
Et cum allegatur Augustinus 9. de Trinit. dico quod intelligit illa, de quibus loquitur, differre, sicut gignens et genitum; et non lo- quilur solum de principio formali, sed de ipso gignente includcnte respectum, sed non possunt solae relationes distinguere absoluta rca- liler.
SCHOLIUM V.
Vera senleolia, potenlias non dieUngui reuli- ter ab eseenliae anims, probatur 5. rationibus claris et eiflcacibus, ct explicatur.
14. Dico igitur ad qua^stionem, ^oduf. quod paucitas est ponenda, ubi etBobifi. pluralitas non est necessaria; et ^^i?" possibilitas, ubi non potest probari impossibilitas; et nobilitas in na- non con- tura, ubi non potest probari igno- * posiria!^ bilitas. Sed immediatio actus pri- mi ad actum secundum nobilitas est, ut patet in Deo, el non po- test probari quod impossibile est actum secundum esse immediate ab actu primo in creaturis, ut patet, cum rationes sint sophisli- cse hoc probantes; igitur magis est ponenda paucilas nobilitans naturam, quam pluralitas non necessaria, et non nobilitans eam.
Item, immediatius allingit agens finem, vel operans, si operatio sit per media, quanto pauciora sint media, quam si per plura; igitur cum illo modo mediatius possit creatura rationalis attingere finem suum, quam si ponatur potentiam mediare inter essentiam et operationem, igitur illud est melius.
Item, illa non est operatio i^ propria alicujus, quae non recipi- tur immediate in ipso; sed si in- tellectus et voluntas sint aliud ab essentia, videre Deum et diligere, non immediate recipiuntur in es- sentia animee, imo nec per se, quia si illa^ potentiae essent sepa- ratae ab essentia animae, sicut quantitas a subjecto, posset in- tellectus adhuc perfici visione beata, et sic accidens esset forma- liter beatum, et non solum crea- tura rationalis; igitur esto quod esentia animae, et illae potentise conjungantur, tantum erit anima beata per accidens, sicut paries albus per superficiem. Ista itaque mediatio multum ignobilitaret na- luram; non autem est simile de operatione, quia contradictio est 74 LIliRl II.
animarn esse beatam, et non ope- 6sl omnino idem illimitatum, el ^^Jlfferrey ralione. tamen principium per se, el causa Animaim- Item, actus inferiop anima ra- plurium, non ut ista inciudunt mediate...operative. tionali polcst esse immediatum respectum, et tunc potentia^ seprincipium operandi, aliter esset cundum se nullam omnino habent processus in infinitum; igitur distinctionem, sed inquantum iniHud non repugnat animae, quia cludunt respectus, distinguuntur non ratione perfectionis suae, cum ratione; sed ille respectus non est conveniat imperfectiori; patet de de ratione principii operationis calore et qualitatibus activis; per se. Nec propter hoc sequitur nec propter hoc, quod esset im- quod inteliectus sit voluntas, quia perfectionis in anima, quia con- illa non imponuntur principio abvenit perfectiori, ut Deo. solute, sed ut tali sub respectu.
16. Item, aliqua substantia genera- Ista via per rationem improbari tur univoce, vel saltem a substan- non potest, quia sicut prima tia; igitur forma substantialis erit causa, quae est semper illimitata, immediatum principium operandi, est omnino eadem, et est princiquia terminus formaliter produc- pium diversorum immediate, ita tus non potest esse nobilior ipso quod est illimitatum suo modo, activo. licet non simpliciter respectu isto- Dices, verum est, activum est rum, omnino idem re et ratione substantia, sed agit mediante acci- potest esse, quamquam producta dente. sint diversa.
Contra, in instanti generationis inducitur forma substantialis im- SCHOLIUM VI.
mediate in materiam; sed nulium.,...j...Intelleclum et volunlatem distingui formali* accidens attinglt tale passivum; lerinter se, et ab anima, etdatmodum Bolvenigitur per nullum accidens me- di aucloritates pro opposita senlentla. De dlsdians agit in instanti inductionis, linctlone formali agit in Oxon. i. diet. 2.quflBst.
sed immediate per formam sub- ^num. 4i. et dist. 8. qu^st. 4. et dist. lo. et stantialem inducitur talis forma.
et non est ibi gradus; igitur, etc. Quia tamen ista via non salvat ig^ 17 Dico igitur quod intellectus et tot auctoritates, sicut potest alia, AuctoriB voluntas non sunt res realiter dico aliter quod potentise non senienua. digtij^ctfle, sed potest sustiueri, sunt res alia, sed sunt unitive quod sunt omnino idem re et contentae in essentia animae. De ratione; ve! quod essentia animee continentia unitiva loquitur Dioomnino indistincta re et ratione, nysius 5. de divinis nominibus, est principium plurium operatio- quia continentia unitiva non est num, sine diversitate reali poten- omnino ejusdem, ita quod idem tiarum, quse sint vel partes ani- omnino contineat se unitive, nec mae, vel accidentia, vel respectus etiam omnino distincti; requirit teiiectum" ejus. Uude plura in efTectu bene igitur unitatem et distinctionem.
utem, necpossunt cssc ab uuo iu rc, quod Est igitur continentia unitiva du- DIST. XVI. QUiESTIO UNIC.
75 oQiincD. piex: Uno modo sicut inferius inpiex. continet supenora essentiaha, et ibi contenla sunt de essentia con- tinentis; sicut eadem est realitas, a qua accipitur differentia in al- bedine, et a qua genus proximum, ut color, et qualitas sensibilis, et qualitas, et quamquam essent res aliae, unitive continerentur in albedine. Alia est continentia uni- tiva, quando subjectum unitive continet aliqua, quae sunt quasi >M3iaDes passiones, sicut passiones entis intiiind non sunt res alia ab ente, quia quandocumque determinatur ipsa res, est ens vera et bona. Igitur vel oportet dicere quod non sint res aliae ab ente, vel quod ens non habet passiones reales, quod est contra Aristolelem 4. Metaph.
iext. com. 3. et 5. expresse. Nec tamen magis sunt reales passiones de essentia, nec idem quidditati, quam si essent res alia.
^^^ Similiter non sunt potentise ««iocta idem formaliter, vel quidditative, inierse. nec mter se, nec etiam cum essentia anim8B> nec tamen sunt res aliae, sed idem identitale.
Ideo talia habent talem dislinctionem secundum rationes formales, qualem haberent realem distinclionem, si essenl res alise reahter distinctae.
19. Principium igitur volendi et in- ►irnoiDp telligendi immediatum est in seiclonu- V.
*iQcon. cundo instanti naturae, et illa principia sunt unitive m essentia animae, quae est in primo instanti nalurae, quasi passiones unilive contentae; et sic possunt auctori- tales salvari, quae videntur dicere quod distinguuntur realiter, ve- rum est, formaliter. Et sic dicuntur potentiae ebullire ab essenlia animae, secundum Commenlatorem 10. Ethiconim, et effluere ab essentia secundum communem opinionem. Et sic possunt salvari auctorilates Dionysii de Divinis nominibus, et aliorum ponentium potentias esse medias inter formas substantiales et accidentales, et quod egrediuntur a substanlia ani- mae, ut virtutes possunt dici partes animae, quia natura dicit totam perfectionem continentis; et in hoc dicuntur partes, quia si anima non haberet nisi tantum unam potentiam, esset imperfec- tior quam nunc est. Et contenta non semper continent se mutuo, imo aliquando neutrum aliud; in divinis enim quamquam in suppo- sito sint essentia et relatio, et essentia continet relationem, non tamen e contra. In proposito, nec inteiiectue intellectus continet voluntatem, De?Toiun^ nec e contra; ideo illa sunt ^'contra? idem identitate, quia in continente solum, non quia ipsa inter se sint sicut sunt attributa divina, non solum idem identitale in alio, sed inter se. Similiter, quia quae- libet persona in divinis est in- trinsece infinita, ideo perfecte continet intrinsece quamlibet per- fectionem simpliciter, quae est in alia, non sic continet intelligentia memoriam. Unde oportet imagi- nem deficere a Trinitate, sicut declarat Augustinus 15. de Trinit. cap. 7. quod non esl ita in ima'