(Inst., De rerum divisione,12 § ferae bestiae™). Ergo, si aurum m agro vel margaritae in mari aut aliud quodcumque m fluminibus non est appro- 391 priatum, iure gentium14 erit occupantis, sicut et pisces m mari. Et quidem multa hic16 videntur procedere ex iure gentium, quod, quia derivatur sufficienter ex iure naturali, manifestam vim habet ad dandum ius et obligandum. Et, dato quod non semper derivetur ex iure naturali, satis videtur esse consensus maioris partis totius orbis, maxime pro bono com- muni omnium. Si enim, post prima tempora creati orbis aut reparati post iB inserts causa here. 2B has rationalis. 3B and S have princeps fnetuT- 'B ^videtur.
» Dig 1, i, 3, which is an excerpt from Florentinus, Institutiones, l.b. i; Mommsen place of homines B, M, and S cite this law as velut vim. but see p. 274, n. 7, where B, M, and S „me Iaw as vim vi. 6B has videtur in place of unde and omits est.
?M has aversetur and S has homine...aver setur. 8B has hospitalibus.
m adds ipsis haec et huiusmodi facere. This seems to be an amphfication of M s.
iojj omits barbari and sed and has cum divites in place of dummodo.
uM and S have probatur. 12The full title is De rerum divisione et qualitate.
«Inst., 2, 1, 12; Krueger has ferae igitur bestiae omits hic.
nSo M' a later editor (perhaps S) has amended it to quae with correspondmg changes in derivatur ,„d JwSUt.nd on th, s„pposi.io„ «ha, «h, anteccdep, of,he rel,«,»= waS m«ft.
and not iure. In place of quod B has non quod sit ius gentium: tamen.
Francisci de Victoria IV Prop.
Prob.
Confirm.
Coroll.
V Prop.
Prob.
diluvium, maior pars hominum constituerit, ut legati ubique essent in¬ violabiles, ut mare esset commune, ut bello capti essent servi, et hoc ita expediret, ut hospites non exigerentur, certe hoc haberet vim, etiam aliis repugnantibus.
5. Quarta propositio: Immo si ex aliquo Hispano nascantur ibi liberi et velint esse cives, non videtur quod possint prohiberi vel a civitate vel a commodis aliorum civium — dico ex parentibus habentibus illic do¬ micilium. Probatur, quia hoc videtur esse de iure gentium, ut civis dicatur et sit, qui natus est in civitate ( ff,l De appellationibus,2 1. cives 3). Et con¬ firmatur, quia, cum homo sit animal civile, talis natus in una civitate non est civis alterius civitatis. Si ergo non esset civis illius, non esset civis alicuius civitatis, per quod impediretur a iure naturali et gentium. Immo 392 si qui vellent4 accipere domicilium in aliqua civitate illorum, ut accipiendo uxorem vel alia ratione, qua alii peregrini solent fieri cives, non videtur quod possint prohiberi plus quam alii, et per consequens gaudere privilegiis civium sicut alii, modo etiam subeant onera aliorum. Etiam facit quod hospitalitas commendatur (I Pet., 45): “Hospitales invicem”; et (I ad Tim., 36) de episcopo, “Oportet episcopum hospitalem esse.” Vnde e contrario nolle accipere hospites et peregrinos est de se malum.
6. Quinta propositio: Si barbari velint prohibere Hispanos in supra dictis a iure gentium, puta vel commercio vel aliis, quae dicta sunt, Hispani primo debent ratione et suasionibus tollere scandalum et ostendere omni ratione se non venire ad nocendum illis, sed pacifice velle hospitari et peregrinari sine aliquo incommodo illorum, et non solum verbis, sed etiam ratione ostendere, iuxta illud, “Omnia sapientes prius7 experiri decet.”8 Quod si, reddita ratione, barbari nolint9 acquiescere, sed velint vi agere, Hispani possunt se defendere et omnia agere ad securitatem suam con¬ venientia, quia vim vi repellere licet. Nec solum hoc, sed, si aliter tuti esse non possunt, artes10 et munitiones aedificare, et, si acceperint iniuriam, 393 illam auctoritate principis bello prosequi et alia belli iura agere. Probatur, quia causa belli iusti est ad propulsandam et vindicandam iniuriam, ut supra dictum est ex S. Thoma ( Secunda Secundae, qu. 4011). Sed barbari prohibentes a12 iure gentium Hispanos faciunt eis iniuriam. Ergo, si necesse sit ad obtinendum ius suum bellum gerere, possunt hoc licite facere.
1B, M, and S have fi., but the title and law referred to are in Code. The error, therefore, seems to have been Victoria’s and not that of his auditors or editors. The reference is to Cod., 7, 62, 11.
2The full title is De appellationibus et consultationibus.
3Cod., 7, 62, 11, which is an excerpt from Emperors Diocletian and Maximian.
4In place of si qui vellent B has videtur quod qui vellet.
6V. 2: “ Oportet ergo episcopum irreprehensibilem esse,...hospitalem.”
7M inserted verbis here, probably intending to improve. M may have been misled by verbis two lines before. S follows M.
8Terence, Eunuchus, 4, 7, 19: “Omnia prius experiri, quam armis, sapientem decet.”
9B, M, and S have nolunt, but I do not think even wide usage would countenance the difference that would exist between nolunt and velint, when used in precisely the same connection.
10 S has arces, but see Charles Dufresne Du Cange, Glossarium ad scriptores mediae et infimae UB has q. quarta. The reference is to art. I, which is quoted on p. 249.
l2B omits a.
De Indis, Sect. III.
Sed est notandum quod, cum barbari isti sint natura meticulosi et alias stolidi et stulti, quantumcumque Hispani velint eos demere a timore et reddere eos securos de pacifica conversatione, possunt adhuc merito timere, videntes homines cultu extraneos et armatos et multo potentiores se. Et ideo, si commoti hoc timore concurrunt ad exigendos vel occi¬ dendos Hispanos, liceret quidem Hispanis se defendere,1 servato modera¬ mine inculpatae tutelae, nec alia belli iura liceret exercere in illos, puta vel, parta victoria et securitate, occidere illos vel spoliare vel occupare civitates eorum, quia in illo casu sunt innocentes et merito timent, ut supponimus. Et ideo debent Hispani se tueri, sed, quantum fieri poterit, cum minimo detrimento illorum, quia est bellum dumtaxat defensivum.
Nec est inconveniens quod,2 cum ex una parte est ius et ex altera Ju||quam ex 394 ignorantia invincibilis, quod sit bellum iustum ex utraque parte. Vt, sicut utraque par- Galli tenent Burgundiam cum probabili ignorantia, credentes pertinere ad temstum. eos, Imperator autem noster habet ius certum ad illam provinciam, qui potest bello repetere, et illi illam defendere, sic potest contingere cum barbaris, et hoc multum est considerandum. Alia enim sunt iura belli adversus homines vere noxios et iniuriosos4 et alia adversus innocentes et ignorantes, sicut5 etiam aliter vitandum est scandalum Phansaeorum, aliter pusillorum et infirmorum...r_ccilt. VI Proo 7 Sexta propositio: Si, omnibus tentatis, Hispani non p consequi securitatem cum barbaris, nisi occupando civitates et subiciendo illos, licite possunt hoc etiam facere. Probatur, quia finis belli est pa^ et securitas, ut dicit Augustinus ad Bomfacium. Postquam autem (ut dictum est) licet Hispanis bellum suscipere, vel etiam, si necesse sit, inferre, ergo licet omnia facere necessaria ad finem belli, scilicet ad ob tinendam securitatem et pacem.. x>rnn 9. Septima conclusio: Immo si, postquam Hispani omni diligentia et vn Prop.
re et verbo ostendissent non stare per eos quin barbari pacifice et sine 395 damno suarum rerum agant, nihilominus barbari perseverarent in malitia suTet contenderent ad perditionem Hispanorum, ram tunc non tanquam cum innocentibus, sed tanquam cum perfidis hostibus agere possent, et omnia belli iura in illos prosequi et spoliare illos et in captivitatem redigere et dominos priores deponere et novos constituere, moderate tamen pro qualitate rei et iniuriarum. Haec conclusio satis patet, quia si licet eis bellum indicere, ergo etiam iura belli persequi. Et confirmatur quia non debent esse melioris condicionis, quia sunt infideles. Sed haec omnia licerent adversus Christianos, si semel esset iustum bellum. Ergo etiam licent adversus illos. Item hoc est generale ius gentium, ut 9°™m* C*P in bello fiant victoris, ut habetur m 1. » ° ^ d ' and M insert et. SM omits quod. "M omk.,,i. ‘M 6B has Sic “The reference is to Epist. 189 (alias 205), § 6. and S 8® ig; 49, IS> 28, which is an excerpt from Labeo, Pithana a Paulo epitomata, hb. 4. B, M, and cite this law as si quid in bello.
Wiz., 49, IS, 24, which is an excerpt from Ulpian, Institutiones, hb. 1.
i<>The full title is De captivis et de postlimino et redemptis ab hostibus..., ub£.,,, 9, which b an excerpt f,om St. InDOM of Seville, V«. 5. «• Francisci de Victoria Prob. 3.
Confirm.
Secundus titulus legitimus. I Prop. Prob. 1.
Prob. 2.
Prob. 3. Prob. 4.
Prob. 5.
II Prop.
Prob. 1.
§ item, ea quae ex hostibus / ubi dicitur quod “iure gentium, quae ab hosti¬ bus accepimus, statim nostra fiunt, adeo ut etiam homines in nostram servitutem deducantur.” Item, quia (ut doctores dicunt in materia de bello) princeps, qui habet iustum bellum, sit ipso iure iudex hostium et potest eos iuridice punire et condemnare pro qualitate iniuriarum. Et confirmantur omnia supra dicta, quia legati iure gentium sunt inviolabiles 396 et Hispani sunt legati Christianorum. Ergo barbari tenentur eos audire saltem benigniter1 2 et non repellere. Iste ergo est primus titulus, quo Hispani potuerunt occupare provincias et principatum barbarorum, modo fiat sine dolo et fraude et non quaerant fictas causas belli. Si enim barbari permitterent Hispanos pacifice negotiari apud illos, nullam possent Hi¬ spani ex hac parte praetendere iustam causam occupandi bona illorum non plus quam Christianorum.
9. Alius titulus potest esse, scilicet causa religionis Christianae propa¬ gandae, pro quo sit prima conclusio: Christiani habent ius praedicandi et annuntiandi Evangelium in provinciis barbarorum. Haec conclusio nota est ex illo: “Praedicate Evangelium omni creaturae,”3 etc.; item, “Ver¬ bum Domini non est alligatum” (II ad Tim., 24). Secundo, patet ex praedictis, quia, si habent ius peregrinandi et negotiandi apud illos, ergo possunt docere veritatem volentes5 audire, maxime de spectantibus ad salutem et felicitatem multo magis quam de spectantibus ad6 aliquam humanam disciplinam. Tertio, quia alias illi essent extra statum7 salutis, si non liceret Christianis ire ad eos ad annuntiandum Evangelium. Quarto, quia correctio fraterna est de iure naturali, sicut et dilectio. Cum ergo 397 omnes illi sint non solum in peccatis, sed extra statum7 salutis, ergo8 ad Christianos spectat corrigere et dirigere eos, immo videtur9 quod teneantur ad hoc. Quinto et ultimo, quia sunt proximi, ut supra dictum est: “sed unicuique mandavit Deus de proximo suo” ( Eccli., 1710). Ergo spectat ad Christianos instruere11 illos ignorantes de summis12 rebus.
10. Secunda conclusio: Licet hoc sit commune et liceat omnibus, tamen Papa potuit hoc negotium mandare Hispanis et interdicere omnibus aliis. Probatur, quia, licet (ut supra dictum est) Papa non sit dominus temporalis, tamen habet potestatem in temporalibus in ordine ad spiri¬ tualia. Ergo, cum spectet ad Papam specialiter curare promotionem Evangelii in totum orbem, si ad praedicationem Evangelii in illis pro¬ vinciis commodius possent principes Hispani dare operam, potest eis committere et interdicere omnibus aliis, et non solum interdicere prae¬ dicationem, sed etiam commercium, si hoc ita expediret ad religionis Christianae propagationem, quia potest ordinare temporalia, sicut expedit spiritualibus. Si ergo hoc ita expedit, ergo8 spectat ad auctoritatem et 1Inst., 2, 1, 17. Krueger gives title as above; B has item qui ab hostibus; M has item quae ab hostibus; and S has item quia ab hostibus. 2S has benigne.
3Marc., cap. 16, v. 15; S supplies Mare, ult after etc. 4V. 9; Vulgate has Dei, not Domini.
5B has virtutem volenti. 6B omits de spectantibus ad. 7M has statutum.
8For repetition of this word, see p. 204. 9B has videntur.
10V. 12: “Et mandavit illis unicuique de proximo suo.” llM has instituere. l2M has divinis.
De Indis, Sect. III.
398 potestatem summi Pontificis. Sed omnino videtur ita expedire eo, qu, si indiscriminatim ex aliis provinciis Christianorum concurrerent ad illas provincias, possent se invicem facile impedire1 et excitare seditiones; unde et tranquillitas impediretur et turbaretur negotium fidei et conversio barbarorum. Praeterea, cum principes Hispani suis auspiciis et sumptibus Prob. * primi omnium eam navigationem susceperint et tam feliciter Novum Orbem invenerint, iustum est ut ea peregrinatio alus interdicatur, et ipsi solum fruantur inventis. Sicut etiam pro pace conservanda inter pnnci^es et religione amplificanda potuit Papa provincias Saracenorum inter prin¬ cipes Christianos ita distribuere, ne alius in alterius partes transeat, sic etiam posset pro commodo religionis principes creare et maxime ubi antea nulbfmsMn^n^p^hnsttam^^ permittant Hispanos libere et sine mProp.
impedimento praedicare Evengelium, sive illi recipiant fidem sive non, non licet hac ratione intentare illis bellum nec alias occupare terras illorum Haec probata est superius,2 ubi confutavimus quartum titulum, et per s 399 patet, quia nunquam est bellum iustum, ubi nulla praecessit iniu, ut dicit S Thomas3 (Secunda Secundae, qu. 40, art 1 _ 12. Quarta conclusio: Si barbari, sive ipsi dommi sive etiam multi- iVProp. tudo, impediant Hispanos quominus libere annuntient Evange ium, Hispani, reddita prius ratione ad tollendum scandalum, possunt, ili s invitis, praedicare et dare operam ad conversionem gentis illius et, si sit opus, propter hoc bellum suscipere vel inferre, quousque pariant oppor¬ tunitatem et securitatem praedicandi Evangelium. Et idem est mdicium, si etiam permittentes praedicationem impediant conversionem, occidentes ^ ^ vel aliter punientes conversos ad Christum vel minis aut terroribus alios deterrentes. Haec patet, quia faciunt m hoc barbari imunam Hispanis, ut patet ex dictis, habent7 enim8 iustam9 belli causam Secundo etiam, Prob. 2. quia impediretur10 commodum ipsorum barbarorum, quod principes eorum non possunt impedire iuste. Ergo in favorem illorum, qui opprimuntur natiuntur iniuriam, possunt Hispani movere bellum, maxime cum res sit tanti momenti. Ex qua etiam conclusione12 patet quod etiam hac ratione si aliter negotium religionis procurari non potest, licet Hispanis occupar terras et provincias illorum et novos dominos creare et antiquos deponere 400 et prosequi iure belli, quae in aliis bellis mstis licite fieri possent, servato semper modo et ratione, ne ultra procedatur quam opus sit, et ut potius de proprio iure remittatur quam aliud, quod licet, invadendo, et semper omnia dirigendo15 magis ad commodum barbarorum quam ad proprium quaestum. _ _ _ _ _ SS adds tn proxime antecedenti sectione.
6In place of aut terroribus M has aliter.., ^ ■ 10B has impeditur_ m has ergo m place ■. oi enim. vincipes. I2B has quaestione.
“M has deincipes, wh.ch is corrected MsEnaao principes g ^ ^ i3fl and S omit ut. 1 M inserts non' Fr ancis ci de Victoria Notandum.
Tertius titulus legitimus.
Prob.
Quartus titulus legitimus.
Prob.
Confirm. I.
Sed considerandum valde est quod Paulus dicit (I ad Cor., 61): “Omnia mihi licent, sed non omnia expediunt.” Haec enim omnia, quae dicta sunt, intelleguntur per se loquendo. Fieri enim potest ut per haec bella, caedes et spolia potius impediretur conversio barbarorum quam quaereretur et propagaretur. Et ideo hoc in primis cavendum est, ne offendiculum ponatur Evangelio; si enim ponatur, cessandum esset ab hac ratione evangelizandi et alia quaerenda esset. Sed nos ostendimus quod per se haec2 licent. Ego non dubito quin opus fuerit vi et armis, ut possent Hispani illic perseverare, sed timeo ne ultra res progressa sit quam ius fasque permittebant. Iste ergo potuit esse secundus titulus legitimus, quo barbari potuerunt cadere in dicionem Hispanorum. Sed semper habendum est prae oculis quod statim dictum est, ne hoc, quod per se licitum est, reddatur malum per accidens, quia bonum est ex integra causa, malum autem per circumstantiam,3 ex Aristoteli (tertio Ethicorum) et 401 Dionysio {De divinis nominibus, cap. 4).
13. Alius titulus potuit esse, qui derivatur ex isto, et est: Si qui ex barbaris conversi sunt ad Christum et principes eorum vi aut metu volunt eos revocare ad idololatriam, Hispani hac ratione etiam4 possunt, si alias fieri non potest, movere bellum et cogere barbaros ut desistant ab illa iniuria et contra pertinaces iura belli persequi,* 6 et per consequens aliquando dominos deponere, sicut in aliis bellis iustis. Et iste potest poni tertius titulus et non solum titulus religionis, sed amicitiae et societatis humanae.
Ex hoc enim, quod aliqui barbari sint conversi ad religionem Christianam, sunt facti amici et socii Christianorum, et debemus operari “bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei” {ad Gal., 66).
14. Alius titulus potest esse: Si bona pars barbarorum conversi essent ad Christum, sive iure sive iniuria, i. e., dato quod minis aut terro¬ ribus vel alias non servatis servandis, dummodo vere essent Christiani, Papa ex rationabili causa posset, vel ipsis petentibus vel etiam non peten¬ tibus, dare illis principem Christianum et auferre alios dominos infideles. Probatur, quia, si ita expediret ad conservationem religionis Christianae, 402 quia timetur ne sub dominis infidelibus apostatae fiant, i. e., deficiant a fide, vel illa occasione graventur a suis dominis, in favorem fidei Papa potest mutare dominos. Et confirmatur, quia, ut doctores dicunt et expresse S. Thomas {Secunda Secundae, qu. 10, art. io7), Ecclesia posset omnes servos Christianos, qui serviunt infidelibus, liberare,8 etiamsi alias essent legitime9 captivi. Et hoc expresse dicit Innocentius in dicto cap. quod super his,10 De voto.11 Ergo magis poterit liberare alios subditos 1V. 12. 2B omits haec. 3S has ex singulis defectibus. 4B adds si necesse sit.
6B and M have prosequi; S has iure for iura. See p. 265, n. 11. Cf. also bello persequi, p. 245 (three times); iura bello persequi, p. 261; and similar expressions on pp. 276 and 279. 6V. 10.
7“ Potest tamen iuste per sententiam vel ordinationem Ecclesiae auctoritatem Dei habentis tale ius dominii vel praelationis tolli, quia infideles merito suae infidelitatis merentur potestatem amittere super fideles, qui transferuntur in filios Dei.” 8B adds eos. 9M has legitimi.
10Decrtl., 3, 34, 8, which is an excerpt from Pope Innocent III, Epist. ad Cantuariensem Archiepiscopum. B, M and S cite this law as super his. uThe full title is De voto et voti redemptione.
De Indis, Sect. III.
Christianos, qui non sunt tam astricti, sicut servi. Et confirmatur, quia tantum vel plus tenetur uxor viro, sicut1 subditus domino, cum illud vinculum sit iuris divini, hoc autem non. Sed in favorem fidei liberatur uxor fidelis a viro infideli, si maritus ei molestus est pro religione, ut patet ex Apostolo (I ad Cor., J2) et ex cap. quanto, 3 De divortiis. Immo ita nunc consuetum est, ut ipso facto, quod alter coniugum convertitur ad fidem, sit liber ab alio4 coniugum infideli. Ergo etiam Ecclesia in favorem fidei et ad vitandum periculum potest liberare omnes Christianos ab oboedientia et subiectione dominorum infidelium, secluso scandalo. Et ponitur iste quartus titulus legitimus.
403 15. Alius titulus posset5 esse propter tyrannidem vel ipsorum domi¬ norum apud barbaros vel etiam propter leges tyrannicas in iniuriam inno¬ centium, puta quia sacrificant homines innocentes vel alias occidunt indemnatos ad vescendum carnibus eorum. Dico etiam quod sine auctori¬ tate Pontificis possunt Hispani prohibere barbaros ab omni nefaria con¬ suetudine et ritu, quia possunt defendere innocentes a morte iniusta. Hoc probatur, quia “unicuique mandavit Deus de proximo suo,”6 et illi omnes sunt proximi. Ergo quilibet potest defendere illos a tali tyrannide et oppressione, et hoc maxime spectat ad principes. Item probatur Prov. 24, 7 “Erue eos, qui ducuntur ad mortem, et qui trahuntur ad interitum, liberare ne cesses.8” Nec hoc solum intellegitur cum actu ducuntur ad mortem, sed etiam possunt9 cogere barbaros ut cessent a tali ritu. Et, si nolunt, hac ratione possunt eis bellum inferre10 et iura belli in eos persequi,11 et si aliter tolli non potest sacrilegus ritus, possunt mutare dominos et novum principatum inducere. Et quantum ad hoc habet verum illa opinio Innocentii et Archiepiscopi, 12quod pro peccatis contra naturam possunt puniri.13 Nec obstat quod omnes barbari consentiant in huiusmodi 404 leges et sacrificia, nec volunt se hoc14 vindicari ab Hispanis; in his enim non ita sunt sui iuris, ut possint se ipsos vel filios suos tradere ad mortem. Et iste posset esse quintus titulus legitimus.
16. Alius titulus posset esse per veram et voluntariam electionem, puta si barbari ipsi intellegentes et16 prudentem administrationem et humanitatem Hispanorum ultro vellent accipere in principem Regem XS has quantum. 2Vv. 13-15.
3Decrtl., 4, 19, 7, which is an excerpt from Pope Innocent III, Epist. ad Ferrariensem Episcopum. B and M have I3c. in place of et ex cap. 4S has altero. 5B has potest.
8B has necesse est, which may have been a case of homoiophoneton on the part of Victoria’s auditors.
9S has possint. 10B has potest...inferri.
nS has iure belli eos persequi. 12B inserts supposito.
13B adds intelligendum, inquam, quando sunt in detrimentum innocentum, ut ex hoc quod facere prohi¬ bentur, scilicet sacrificare innocentes et in esum convertere. It is not probable that M would have left out such a considerable portion, had it appeared in all of the manuscripts available to him. This, I take it, is an explanatory repetition, not intended as a part of the forraal relectio, but taken down as such by one of the auditors. See p. 198.
14M has super hoc and S has in hoc. This seems to be an instance of M’s improvements. See p. 197.
16M omits et.
Confirm. II.
Quintus titulus legitimus.
Prob. 1.
Prob. 3.
Sextus titulus legitimus.
Francisci de Victoria Prob.
Septimus titulus legitimus.
Prob.
Confirm.
Hispaniae, tam domini quam alii. Hoc enim fieri posset et1 esset legi¬ timus titulus etiam de lege naturali; quaelibet enim Respublica potest sibi constituere dominum, nec ad hoc esset necessarius consensus omnium, sed videtur sufficere consensus maioris partis. Quia, sicut2 alias disputavi3 in his, quae spectant ad bonum Reipublicae, illa, quae constituuntur a maiori parte, tenent, etiam aliis contradicentibus, alias nihil posset geri pro utilitate Reipublicae, cum difficile sit, ut omnes conveniant in unam sententiam. Vnde, si in aliqua civitate aut provincia maior pars esset Christianorum et illi in favorem fidei et pro bono communi vellent habere principem Christianum, credo quod possent eligere, aliis invitis, etiam relinquendo alios dominos infideles, et dico quod possent eligere principem, non solum sibi, sed toti Reipublicae, sicut et Galli pro bono suae Reipu- 405 blicae mutaverunt principes et, ablato regno a Childerico, tradiderunt Pipino, Caroli Magni patri, quam mutationem Zacharias Pontifex com¬ probavit. Et hic potest poni sextus titulus.
17. Alius titulus posset esse4 causa sociorum et amicorum. Cum enim ipsi barbari inter se gerant aliquando legitima bella, et pars, quae iniuriam passa est, habet ius bellum inferendi,5 potest accersere Hispanos in auxi¬ lium et praemia victoriae illis communicare, ut feruntur fecisse Talcal- thedani6 contra Mexicanos, qui cum Hispanis composuerunt, ut eos iuvarent ad debellandos Mexicanos, haberent autem quicquid iure belli ad eos spectare poterat. Quod enim haec sit causa iusta belli pro sociis et amicis, non est dubium, ut etiam declarat Caietanus ( Secunda Secundae, qu. 40, art. i7), quia aeque potest Respublica advocare extraneos ad vin¬ dicandum inimicos contra extraneos malefactores. Et confirmatur, quia profecto hac maxime ratione Romani dilataverunt imperium suum, dum scilicet sociis atque amicis auxilia praestabant et ea occasione iusta bella suscipientes8 iure belli in possessionem novarum provinciarum veniebant.
Et tamen Imperium Romanum approbatur tanquam legitimum a beato Augustino (lib. 3, 9 De civitate Dei) et a S. Thoma ( Opusculo 2110). Et 406 Sylvester Constantinum Magnum pro Imperatore habuit, et Ambrosius Theodosium. Non videtur autem quo alio iuridico titulo venerint Romani in possessionem orbis nisi iure belli, cuius maximae occasiones fuerunt defensio et vindicatio sociorum. Sicut et Abraham ad vindicandum Regem Salem11 et alios reges, qui cum eo foedus percusserant, dimicavit contra quattuor reges illius regionis (Gen., 14), a quibus ipse nullam iniuriam accepit. Et iste videtur septimus et ultimus titulus, quo po- *B has ut in place of et. 2B has sic. 3M has disputavimus.
4B omits posset esse and S has esse potest.
6B has et libet contrariae bellum inferre; M has habet for habet; and S transposes bellum inferendi.
6The Tlaxcaltecs or Tlascalans. See Prescott, History of the Conquest of Mexico, passim.
7Vol. vili, page 314, of the edition used: “In eodem articulo, circa iustitiam causae belli, adverte quod, quia amici ac socii unum censentur, ideo iusta causa indicendi bellum est pro ultione sociorum.
Nec minus potest socios et extraneos ad bellum gerendum princeps invitare quam ad exercendam iustitiam intus ministros extraneos conducere.” 8M has suscipicientes. 9S has lib. 5.
10Alias Opusculum 17, De regimine ludaeorum (alias subditorum) ad Ducissam Brabantiae, wherein among other things St. Thomas says: “Eorum (i. e., ludaeorum) res terrarum domini possint accipere tamquam suas.” But cf. De regimine principum, lib. 3, cap. 13. UI. e., Melchisedech.
De Indis, Sect. III.
tuerunt aut possent venire barbari eorumque provinciae in possessionem et dominium Hispanorum.
18. Alius titulus posset non quidem adseri, sed revocari in disputa¬ tionem et videri aliquibus legitimus, de quo ego nihil affirmare audeo,1 sed nec omnino condemnare, et est talis: Barbari enim isti, licet (ut supra dictum est) non omnino sint amentes, tamen etiam2 parum distant ab amentibus;3 ita videtur quod non sint idonei ad constituendam vel admi¬ nistrandam legitimam Rempublicam etiam inter4 * terminos humanos et civiles. Vnde nec habent leges convenientes neque magistratus, immo 407 nec sunt satis idonei ad gubernandam6 rem familiarem. Vnde etiam carent et litteris et artibus, non solum liberalibus, sed etiam mechanicis, et agricultura diligenti et opificibus et multis aliis rebus commodis, immo necessariis ad usus humanos. Posset ergo quis dicere quod pro utilitate eorum possent principes Hispani accipere adminintrationem illorum et constituere illis per oppida praefectos et gubernatores, immo6 etiam illis dare7 novos dominos, dummodo constaret hoc illis expedire. Hoc, in¬ quam, posset suaderi, quia, si omnes essent8 amentes, non dubium est quin hoc esset non solum licitum, sed convenientissimum, immo tenerentur ad hoc principes, sicut si omnino essent infantes. Sed videtur quantum ad hoc eadem ratio de illis et de amentibus, quia nihil aut paulo plus valent ad gubernandum se ipsos quam amentes, immo quam ipsae ferae9 et bestiae, nec mitiori cibo quam ferae, nec paene meliori utuntur. Ergo eodem modo possent tradi ad gubernationem sapientiorum. Et confir¬ matur hoc apparenter. Nam, si fortuna aliqua omnes adulti perirent apud illos et10 manerent pueri et adulescentes, habentes quidem aliqualem usum rationis, sed intra annos pueritiae et pubertatis, videtur profecto