* Prop. Tertia econtrario, (2) Si poft cenfultatkv uem rei dubia? diffinitum fit a fapiemibus illud illud efTe licitum, qui fequkur fcntentiam illorum, eft tutus, etiam fi alias fit illici¬ tum.
Ergo redeundo ad propofitum negotium barbarorum, nec eft de (e ita evidenter inju.
fturn.utnon poffit. difpuUride juftitU «Uiusj^ nec rurius ita evidenter jufturr., utdubitar»/ ^ ttonpomtdeinjmtitia illius: fed m utranque partem videtur habere fpeciem* Nam^ftw primum cum videamus totum illud nego- * Pra~ Uum adminiftran per viros, & doftos, j • bonos, credibile eft rette&‘ jufte omnia tra-/7 re i^tari. Deinde cum audiamus tot horoi-^V* * num c^des, tot fpoha hominum alioqui in-* U * noxiorum, deturbatos cot dominos poffes. lionibus, & ditionibus fuis privatos, dubi¬ tari merito poteft jure an injuria h&c fa&a fine: & fic hsec difputauo non videtur omni¬ no fsjpervacanea4<5c per hoc patet refponfio adobjecUonem. Et praeterea, dato quod nullum eftet dubium in tota hac quaefiione, non eft novum difputationes Theologicas inftitui de re certa. Nam & difputamus de in carnationeDomim,& aliis articulis fidei.
Non enim femper difputationesTheologkae funtin genere deliberatio. Sed pleraeque ingenere demonftracivo, id eft non ad com* fultandum, fed ad docendum fufoeptae.
Y j Quod $14. Relefiio V. De Indis Qtcurnt Quod fi quis occurrat dicens, Licet ali?
Qbjettioni quando fuerint aliqua dubia circa hoc ne- prlm?, gotium, fuerunt tamen jam hasc tracteta & diffinita £ lapientibus, &fic ex Concilio eo. rum jam omnia adminiftrari, nec opus efie nova examinatione.* refpondetur primum, fi ita benedi&us DEXJS,.nec noftra di- fputatio quicquam obftat a neque ego mo- lh vere volo novas querelas* Secundo dico5 quodhasc determinatio non Ipeftat ad J%/#jurisconfuItc>s, vel faltem non ad folos illos* caufie */<?- Quia cum illi barbari, ut ffotim dicam, non. cifio, nonsSmt fubje&i jure humano,, res illorum <td juris non funt examinanda per leges humanas,, ^^r^<?j-^feddivinas, quarumjurill:a: non fatis peri- adfiheolo-ti, ut per fepoffint hujusmodi quaeftioncs gos jt?fr/*-diffifiire. Nec fatis fcio, an unquam ad di- mu fputationem & determinationem hujus, qutffHones vocati fuerunt Theologi digni* Atqut qui audiri de tanta re poflenl* Et cum aga- deo ad fk- tur de foro confcientisc, hoc fpedat ad fa- cerdotesidcevdotQs, id eft ad Ecclefiam, diffinire* ad £<r-Unde Deuteroni/.Prxcipitur Regi, ut acci- defiam, at exemplar Legis de manu, faeerdotis* I er- Hlr tio us fummarei fit fatis examinata & certa* nonne in tanto negotio poliunt alia pe¬ culiaria dubiae occurrere,, qua: merita di- putari pollent? Itaque nQnfolumnon^otio^ fum noviter inventis.Se&,.h fum aliquod, & in utile, fed magnum ope¬ rae pretium mefa&urum putarem, fi hanc quseftionem pro dignitate poffem tra&arev Redeundo ergo ad quaefuonenuit exor. P rtmA dine procedamus, quaeritur f 4) primo u* de trum barbati iftieffent veri Domini antzjwdu, adventum Hifpanorum, &privadm& pu- bublice: id eft, utrum eflent veri Domini privatarum rerum & po{fdfibmim>& utrum eflent inter eosaliqui veri principes,& DQ~ mini aliorum, Et poflet videri quod nam Quia fervi non habent dominium rerum 5 fervus enim nihil futim habere poteft. In* > ftitut. per quas perfo. nob. acquirere Ii- r&um° &fF.de'3cquirend* hx^r°?arfe fed. l.plmed. Unde quicquod acquirit3>Do-#^^* mino acquirit, inftit. de his quifunt fui* vel aliejur. apud othnm s^d barbari iflifunt fervi, ergo Probatur, nam utAri- flot^i. PoIiti<c,.eleganter & accurate tradit, aliqui funs natura fervi, quibus fcilitet melius eft fervire, quam imperaro, ii, autem funt quibus ratio non fu fficit ad re¬ gendum eriam.feipfbs,fed fbh\m ad juffaca- peflandum, & quorum vis magis in corpo¬ re eft quam in animo. Sed profe&o fi ali¬ qui tales funt maxime ifti barbari, qui re vera parum diftare videntur a brutis animanyi Rele&io V. De Indis mantibus, & omnino funt inhabiles ad re¬ gendum: fine dubio melius elt iliis, ut re. gantur ab aliis, quam ut fe ipfos regant. Et Arifto. dicit juftum naturale efie, ut ta¬ les ferviant. ergo tales non pofiunt efie Domini. Nec obftat, quod ante adventum Hifpanorum non haberent alios Dominos; non enim repugnant, fer vum efie fine Do¬ mino. ut notat glo. in i.(i ufstm fruttum. ff. de liberati. Imo habetur exprefle in ipfa lege,& eftcafus exprefius in i- qv<nd [trvtu. de fervo.ftipula, de fervo,qui a Domino re- li&useft, & a nullo occupatus; quod po* teft a quocunque occupari.fi ergo erant fer* vi, potuerunt ab Hifpanis occupari, firm' In contrarium efl, Quia illi erant in paci¬ fica pofiefiione rerum, & publice, & priva- tim: ergo omnino (nifi contrarium con¬ flet) habendi funt prodominis, neque indi- &a caufia pofiefiione deturbandi..
Pro folurione nolo revocare in propoli# Et dlflin* tum multa, qua? a Dodoribus traduntur de ttwtie. diffinitione dominii, qua? a me etiam late ad- duda funt in materia de reftitutione, 4. di- ftind. if. & i.i.q 6z Illa inquam prstereo* ne occafione illorum omittam magis noviter inventis. Seft. J. 317 magis necefiaria. Et ideo his prxtermiilis notandum, quod fi barbari non haberent s- barfa.r£ dominium, non videtur quod polii? praeten*^ ha^ dialia caufia, nifi vel quia funt peccatores,^, ^ vel quia infideles, vel quia arcentes, velinv«OT^w," fenfati., niumahot Fuerunt ergo aliqui, (j)qui defendebant, ’ quod titulus dominii eft gratia, & percon-, YJ tequens quod peccatores, faltem 10 monah'^^ peccato nullum habent dominium in q\a- • •.
cunque re.' lfte tuit error pauperum de Lugduno, fi ve UVaidenfium, & poflea Johannis V Vicleff. Cuius unus error dam-~; natus in Concilio Conftantien. fuit, Nullm^j1^ eft dominus civilis, dum eft in peccato mortali.1’' lC e< ’ ® Eadem fuit lententia Arroachanilib. jo de. w*c 4 qusrftio Armec. 4- & in dialogo. Defenfo.”* rium pacis. Adverfus quem fcripfit V Vald/ u”*m Probat Armach. quiatale dominium tep.ro- 'rf' nonex»ne,principes exuttrunt, ■($ non co Prcfcnten gnovi. Et fubjungitur c au fi a; ArgentumtiaArma.
gf „uruut fuum fecerunt fibsidola, utmtern cbani & rent, &c. Et ideo, inquit, tales carent juRopradi&o- dominio apud DEUM. Certum eft tamenr* Arg, 1, omne dominium efie autontate di vina, cum ipfe DEUS fit creator oninium, neque ali- quis pofiit habere dominium, nifi cui ipfe dederit; Non eft autem confentaneum,ut det in obedientibus,3c tranfgreiToribus prae- ceptorutn tuorum: ficut &• principes humani non dant fua bona, ut villas, aut caftra rebellibus, & (i dederint auferunt# TPet humana vero debemus judicare de cfi- VinisJlom- L ergoDEUS non concedit do¬ li minium inobedienubus* Unde in fignum huius, DEUS aliquando tales projicit a principatu» ut Saulem* i.R* tf. &16.& de Nabuchodoriofor. &Balthaj[ar, Daniels & 5. Item GeneC j. faciamus hominem ad ima* ginem & fimiilt udi fi em HojhrAm ut pr<efitplfbi* tus maris, &c. Apparet ergo quod domi¬ nium fundetur in imagine DEI* fed h#c non eft in peccatore: ergo tsori eft dominus. Uk Item talis committit crimen \xix majeftatis: ergo meretur perdere dominium. Item Auguft * dicit, quod peccator non eft dignus ly pane, quo vefcitur. Item Dominus dede¬ rat primis parentibus dominium paradi- fi, & ratione peccati privavit eos ilio Gen.i.ergo, Verum eft, quod tam Uvideff, quim Af- machanus non diftjn&c loqvuntur, & vi¬ dentur potius loqui de dominio fuperiori» latis, quod eft principum# Sed quia arnovltsr inventis, i< 3'9 gumertfasequ aliter procedunt de, omni do* minio, ideo videntur fentire de omni domi- hio generaliter# &haintelligic illorum fen» tentiam Contadusjibro t. q#?. & fatis clare dicit Armachanus* Qjai ergo fequere tur hancfententiam, pollet dicere, quod barba* fi non habebant dominium, quia femper fe¬ rant in peccato mortali# Sed contra hanc fententiam ponitur pro -Autvr hac politio, Peccatum($) mortale non impeditpropofitfo. dominium civile, & verum dominium.
Haec prsepofitio licet fit determinata inCon- cilio Confiant!#, tamen arguit Almatn, 4* Almaim difiin.i^q. ^ex Aliaco,quia tuncexiftens ratio pr& in peccato mortali, & conftitutus in extrema pnitur & necefiitate eitet perplexus, quia tenetur zo-rjkitHr* medere panem: & fi non habet dominium, accipit alienum, ergo non poteft evadere mortale.Sed hoc argumentum parum pro¬ cedit^ primum, quia neque Armachamis, neque Wicleflf videntur loqui de dominio naturali $ fed civili# Se¬ cundo negatur conlequentia, & diceretur, quod in calunecefiltatis pollet alienum ac* cipere. Tertio, Non ell perplexus, qui ^atiofm poteft poenitere & ideo aliter arguitur Pri-^^* mo, Qjiia fi peccator non habet dominium_#^^r/^ civi- 3io RejcSo V.DeldJs civile, de quo videntur loqui, ergo nec na* fcurale, confcqeens eft £alfum> go. Pro¬ bo confequentiam, Quia etiam dominium naturale eft ex dono DEI, ficut civile: imo plus, quia civile videtur ci\ e de iure huma* no. ergo (i propter ofienfam DEJ hottio p£f * deret dorninkim civile, eadem ratione per* dem etiam dominium natura fe. FalfttaS autem confequentis probatur. Quia nor, perdi^dominium fuper proprios a<ftus, 8i fuper propria membra, habet enjm pec¬ catorius defendendi propriam vitam* Se- * ke eundo, Scriptura facrafaepe nominat reges illos, qui mali erant & peccatores; nt patet de Salomone, Achob,& aliisiflultis: nofLj eft autem rex, qui non eft Dominus! ergo* IU Tertio converto argumentum fa&um pro parte contraria, dominium fundatur in irra* gine DEI: fed homo eft imago DEI perna- turam»lcilicet per potentias rationales, ef- go non perditur per peccatum mortale* jy Minor probatur ex Augufti, libro?. de Tri¬ ni & exDodoribus Quarto, DaVid vo* cabat Saulem dominum fuum & regem > tempore quo periequebatur eum. 1. Reg. 16. &alu$ locis, imoipfe David aliquando peccavit, nec propterea perdidit regnum* V» Quinto, Genel.49, Aju auferetur /ce.
ftrum pirum de Inda, tiee Dux de femore ejus do¬ nec veniat, mittendus eft > &c. & ta¬ men multi fuerunt mali reges, ergo* Sexto, Poteftas fpiritualis non perditur ^ per peccatum mortale, ergo nec civilis^ quia multo minus videtur fundari in gratia, quam fpirituaifc. Antecedens autem patet, quia bresbyter malus confecrat Euchariftiam, bc majus Epi- fcopusfacerdotes; ut certum eft: licet V Videffneget, concedit tamen Arma*. VI1\ chanus, Septimo, Nullo modo efl ve- rifimile, cum iit praeceptum obedire principibus, ad Rom 12. & i, P. 2.Obedi¬ te prtipofitis veflris non tantum bonis, fed etiam difcolis & non capere alienum, quod voluerit DEUS quod eiTet ita in¬ certum, qui eflent veri principes, & do- j jx, mini. Et in fumma, h*c eft manifefta hasrefisi &ficut DEUSfolem fuum o- tiri facit fuper bonos & malos, & pluit fuper juftos & injuftos: ita bona tertipo- ralia dedit bonis & malis, nec difputatur eo quod dubitetur, fed ut crimine ab uno, id eft, a tam amanti hserefi difeamus omnes haereticos.
Sed reflat, utrum 0)faltem ratione Agitur infidelitatis perdatur dominium. Et vi-jam d€r€* 322 ReleSio V. De Indis ctinda detur quod fic; quia haeretici non ha- CAufla ^-bent dominium: ergonecaliiin/ideles, mittendi qUJ'a non videntur efle melioris condidominii. tjonis. Antecedens autem patet ex c# Et eft cj M<ecum fecundum., de haeret lib. 6, ubi cave- ftio.An tur, quod bona haereticorum ipfo jure ratione fint confifcata, Refpondco per pro- /^^/^4-pofitiones. Prima, Infidelitas non eft tt6 ^wiV^iitjpedimentum, quo minus ali. turdowi quis fit verus dominus. Haec concludo nium.Re ^{\ S. Thom. fecunda fecunda?, q. io# Jpondet au&xt.xz. Et probatur etiam primo. Qpia tor ali - fcripturavocatreges aliquos in fideles* quot ^r0-ut$Gnacherib,& Pharaonem, & multos pofittoni- alios reges. Item quia gravius Pecca* bus /V^tumeft odium DEI, quam infidelitas, ma PropAed per odium, &c. Item Paul, ad Ro. Probaturma. i* & t. Per, jubent prafiare obe- ixScrip, dientiam, principibus, qui tunc eraqf omnes infideles, & fervos obedire do¬ minis, Item Tobias jubebat reddi ha:- dum aGentilibus caprum tanquam fur¬ tivum, Tob. 2. quod non eflet, fi Gen¬ tiles non haberent dominium. Item Jo~ feph fecit totam terram iEgy pti tributa* Probatur r*am Pharoni, qui erat infidelis, GeneC ratione 47* Rem ratione S.Tho. Quia infide, litas non tollit nec jus naturale, nec hu¬ manum» novit er inventis, Seft. i. 32J hianam » fed dominia funt vel de jure naturali, am humano, ergo non tollun¬ tur dominia per defe&um fidei. Et tandem ifte ell ita manifeftus error, fi- cut procedens. Ex quo patet, quod nec a Saracenis, nec i ludaris vef aliis in¬ fidelibus licet capere res, quas poffi- denf, per fe Ioquendo,id eft quia infide- Corollari» les funt: fed eft furtum, vel rapina, no wm* minus quam a Chriftianis.
Sed (8) quia peculiaris difficultas eft de hacrefipir fecunda propofitto,Stan- doin jure divino, haereticus non amit- titdominiumbonorum, haec eft omni-, p ‘iorum fit poena, & nulla fit poena de lege divina pro ftto flatu, conftat ftando in jure divino bon amitti bona propter hsrefim. hem patet hac propofitio ex prima. Nam (i propter aliam infide¬ litatem non perditur dominium, ergo nec propter hatrefim, cum nihil fit cau-. tumfpecialiter de hserefi, quantum ad hoc in jure divino.
Sedfc) utrum de jure humano? Con- radus qnideta libr. i, q. 7-con. 3.
X x vip4. Relectio V. De Indis videtur tenere quod haereticus ipfo fa* ito perdit dominium bonorum Tuorum- Ita quod in foro conferentia? cadit i do¬ minio. Ex quo infert, quod non po- teit alienare, & alienatio non tenet, u fi¬ at. Probatur ex illo c. cum fecundum leges, ubi Papa promittit, quod propter sliqua crimina fecundum leges, eo ipfo fmrum rerum dominium amores de/i- €torurn perdunt, & Papa determinat, quod idem fit pro crimine ha?refis* & I- dem videtur tenere johan. Andr. in d. C cum fecundum. & videtur haberi ex I.4. C. de haeret* ubi inter dicitur hsere- ticis venditio, & donatio, & omnis con¬ tradas bonorum fuorum. Item leges obligant in foro conicientia?, ut docet S. Tho- prima fecunda?, q. 96* arti- 3» $ed pro declaratione fitTertia propo- pofitio; Haereticus (10) a die commiffi criminis incurrit confifcationem bono¬ rum. Ita tenent communiter Do&ores, & cft determinatio Diredo libr. 3, titu- fo 9. & in fumma Baptiflana in verba abfol. jT. 17. & videtur diffinituminillo. c. cum fecundum Uges; £. in d. 1, 4. C. de hxret, Q,uarnoviter inventi. Se&r, %zr Quarta propofido (ii) Nihilominus"**'* quamvis conflet de crimine, ante tamen condemnationem non licet fifco occu¬ pare bona hsereticorum, H$c efl om¬ nium, & efl determinatio difii c. cum fe - eundum. Imo effet contra jus divinum* & naturale, ut poena daretur exeeutio- ni antequam quis condemnaretur.
Sequitur ex tertia (i2)conclufione,C0r0&r?e. quod condemnatione fada etiam pofl mortem, retroagitur confifcatio,ad tem¬ pus commi-flS cri minis ad quamcunque pervenerit poteftatetn. Hoc corolla¬ rium efl etiam omnium, & particula¬ riter Banorm. inc* fi. de haereticis.
Secundo (equitur, quod (t$) vendi-£Vo/4 2 dones, donationes, & omnis alia alie¬ natio bonorum a die comitii criminis funt invalidas. Itaque fa&a condem- natione^mnes refeinduntur d fifco, & bona capiuntur ab eodem fifco, etiam pretio non reftituto emptoribus. Et¬ iam ha?c efl omnium, & nominatimu Paoormir. ubi* fub. & p<>tet ex d. I. G, de haereticis.
\ X 3 Quin- Qyinta propofitio, Nihil omimis(?4,) Trop*u h^reticuseftDominusin foroconfcien- tix antequam condemnetur, Hxc pro- pofirio videtur contra Conrad. & Di- redb & Joann, Andr. fed tamen eft pro¬ polluo Sylveft. in verbo, harefis. jT 8% Et tenet illam, &' difputat ad longum An¬ driam quotlib. 6, q. 2, & idem videtur dicere Cajeta Jn fummadn verbo prstuz Prob, u Et probatur primbjQuia hoc ipfum fci- licet, privanin foro conferentia: eft p ce¬ na. ergo, nullo modo debet infligi ante condemnationem • nec fatis fcio an jus humanum hoc poiTet facere. Item probatur maoifefie, Quia, ut patet in in iilo.c. cum fecundum leges, eodem Trob z* ®°^° ^unt confifcata bona ipfo fado propter inceffas nuptias* Item (i mu¬ lier ingenua rapta nubat raptori: imo fi quis de mercibus importatis non foU vat ve£ligaliaconfueta.i ipfo fa&o bona confifcamun Item qui illicitas merces exportat; ut arma, ferrum, ad Sarace¬ nos* ut patent omnia ifta in. d.c. cum fecundum leges: &deinceftis nuptiis. 1* sum ancillis % & C. de raptu Virgin. L una;& de Judaeis. c*ita qvorundam*& ffidevedig* l.fin# Imo Papa in d. c.
cum cum fecundum \ exprefie dicit, quod fi- cut eft confiicacio in illis cafibus, ita vult quod fiat propter ha?refim* Sed nullus negat, quin incefiuofus, St rap* tor,& deferens arma Saracenis, &non folvens vc&igalia, quin maneat verus dominus bonorum fuorum in foro con¬ ficientia:; quare ergo non etiam haere¬ ticus? & i ple Conradus etiam eodem modo dicit de illis cafibus, & de h*red- co.& gravius eflet cogere hominem jam emendatum ab haereli $ teflitucre bona fifco.
Sequitur corollarium, quod (15) H*- reticus poteft licite vivere ex bonis fiuis.
Secundo (equitur item, quod (16) tituIo^r^r gratio(o poteft transferre bona fua,pu-~** corai ca donando. Sequitur tertio, quodiarta* (17) titulo oncrofo-puta vendendo» aut dando in dotem fi crimen pofiet venire in judicium, non licet transferre. Pa¬ te r, quis> decipit emptorem,& ponit eum in periculo perdendi & rem & pretium, fi venditor condemnetur. Ultimo fe- quitur, quod 08) fi re vera non edet periculum ccnfifcatidnis-, pollet etiam licite titulo onerofo alienare; ut fi quis 328 Releftlo V. De Indis elfet hscreticus in Germania, Catholicus pollet licite emere ab ilio* Grave enim elfct, quod non pollet licite in aliqua ci¬ vitate Lutheranorum fi quis eft Catho¬ licus, emere agrum ab hfcretico, nec vendere illi: quod tamen necellario ef- fet dicendum, fi omnino harrerti- cus non eft dominus in foro con¬ fidentiae.
Infertur omnibus his fequltur concludo, coucfafio QuodfipJ barbari nec propter peccata frtmu alia mortalia, nec propter peccatum fans, infidelitatis impediuntur quin fint ve¬ ri domini, tam publice quam, priva- tim, nec in hoc titulo poliunt a Cbriflia- nis occupari bona & terra? illorum ^ ut lare & eleganter deducit cajet» fecunda Caietan, Reflat an ideo non effent domini, quia funi infenfati. vel amantes. Et Qvtftio circa hoc dubium eft, an ad hoc ut (io) de rm^aliquis fit capaxdominil, requiratur u- caujfaAnfas rationis. & Conradus quidem li- videlicet bro, t# q. a. ponit conci ufio nem, quod Indi id-doiiAnhim convenit creatura? irra- mco f^r^tionali tam fenfibili quam iufenfibili.
Pronovieer inventis, Sed x. 329 Probatur, Quia dominium nihil aVmda9!r^om~ eft quam jus mendi re in iifnm fuum:mo 5 $H,a Sed bruta habent jus fuper fuper herbas^rm u~ & plantas* Genef. 1. Fxce dedi vobiJli\ r^it9m omnem herbam afferentem femen fupernu ’ terram, 0* univerfa ligna^ qua, habent in @P*m0 infemet tpfisfementem generis fui, nt fintCsvradu vehis in efcam> cunilis animantibiu ter - Itemaftra habent jus illuminandi» Genef, 1. P ofvit ea in firmamento eali, ut lucerent ac prae fient diei ac notii. Es ieo habet dominium fuper omnia ani¬ malia greffibilia, unde fr rex animan¬ tium vocatur. Et aquila eil domina inter volucres unde Pfchn. 103, Herodii £t $y[vea domus dux ef eorum/. Ejusdem fenteri- ^ fia efi Sylveft. in \ erbo dominium, in Principio, ubi dicit, quod dementa do¬ minantur invicenu Sed refpondeo per pro politiones,.
Prima* Creatura irrationales non pos~ ' Tomet fu nt habere dominium. Patet, Quia do-***tfr ^r0‘ minium eft jus, ut faretur etiam Conf°^‘ radfed creatura? irrationales non pos funt habere jus: ergo nec Probatur minor; quia non. pof-/ P7?‘ funt pati in juriam,ergo non habent \mXr&*at' h X f fro~Rel,c,tHr bm alie /7W^^^wPr0batUr afTumptum, Quia qui prohi - radi&Syl^ ret lupum, aut leonem i prseda,vel °Pf bovem a partu, non faceret ei injuriam, mo* nec qvii claudit feneftra ne fol illuminet, facit injuriam foIL Et confirmatur. Quia fi bruta habenl dominium, ergo qui tolleret herbam cervo, faceret fur¬ tum, quia caperet alienum invito do¬ mino. Item, Ferae non habent domini- Trob 2 um^u*i ergo multo minus aliarum re- Vum, Affumptum probstur, Quia li¬ cet eas impune interficere etiam animi gratia: unde etiam Philof. i.polit.quod veqatio ferarum ert jufta & naturalis. Itemdpfie f erx & omnia irrationdia/unt p ^ hominis per proprietatem, multo magis 0 * ** quam fervhergo fi fervi non poliunt ha¬ bere aliquid funm, multo minus irratio¬ nalia* Et confirmatur propofitio auto- ritate S.Thc. prima fecunda?, q i* ar, i. & 2. &q.6 ar.x& contra Gen t, lib« 3. c. no. fola creatura rationalis habet domi* niumfuia&us, quia ut i.pfe etiam dicit prima p. q» 8a* a i. ad 2. per hoc aliquis ert dominus fuorum admuro, quia pot- eft hoc vel illud eligere. Unde etiam, utibidem dicit, appetitus circa ultimum finem nonfumiis domini* fi ergo bruta non nonliabent dominium fuoruma&uum, ergo nec aliarum rerum* Et licet difpu- tio videatur de nomme,certe boc eft val¬ de improprie loqui, & prseter comma- nem modum loquendi tribuere domi¬ nium irrationalibus. Non enim dici- musaliquem efle dominum, nifi ejus, quo d fimm eft in fua facultate. Ita e- nim loquimur: Non eftin mea facul, tate j non eft in mea poteftate, quando non fu m dominus. Bruta autem cum non movoant te, fed potius moveantur.
Ut S» Tbo. ait prima fecunda, ubi fu- pra: eadem ratione nec habent domi¬ nium, Net: valet quodSylveft. dicit, quod RatioSyU dominium aliquando non dicit jus, i^Aveflri re- folam potentiam. &hoc modo ignis ha bet dominium in aquam: fi enim hoc fatis eft ad dominium, ergo latro habe* dominium ad interficiendum hominem,, quia habet potentiam ad hoc, & fur ha¬ bet potentiam ad capiendum peccuni» am. Quod autem dicit aftra domina¬ ri, & leonem efte regem, certum eftdi- dum methaphoric^, & per tranflaiio- nemo Sed ReleSio V.De Indis Dubium Sed (ujpoteft videri dubium depu~ ds pueros ro ante ufum rationis an poftit efle do- €hi amemlnus Quia videtur nihi! differre ab ir~ rationu rationalibus: & Apoftolus ad Galat, 4- itfum nonQnanto tempore h ares parvulus cft, nihi& videtur differta fervo. Sed fervus eft dominus» eonvenirec rgo, &e* Sed fit fecunda Propofitio» dominia. Pueri ante ufum rationis poliunt effe Prop. domini. Hoc patet,Quia polfunt pati Vrob.t, injuriam, ergo habent jus rerum, ergo & dominium, quod nihil aliud eft, *♦ quam jus.Item bona pupilloru non fune in bonis tutorum: & habent dominos, & non aiiosj ergo popilios.Xtem, pueri ^ funt hauedes^Sed hseres eft qui fuccedit jus defun&i, & qui eft dominus haeredi- tatis, I. cum hares, ff. de diver, & tem¬ pora prsefcrip. & inft, de hsered, quali- 4* tat.& differentia. $\fin. Item diximus, quod fundamentum dominii eft imago DEI, qua? adhuc eft in pueris & Apofto¬ lus eodem loco Galat» 4. Quant* tempore hares parvulus e(i, nihil differt d fervo, eunt fit dominus omniuu». Nec eft idem de creatura irrationali, quia puer non eft propter alium4fed propter iefti* cyt eft brutum.
Sed no viter inventis. Se<ft. i. ^33 Sed (zz) de artientibus quid? Dico de perpetuo amentibus, qui nec habent, nec eftfpes quod habituri fint ufutn ra-^* P™?- tionis: fit tettia propofitio. Videtur adhuc quod poflint elfe domini, quis poliunt pati injuriam: ergo habent jus, l'ed hoc remitto ad jurisconlultos, u- trum poffinthabere dominium civile, Qvicqvid fit de hoc, fit quarta propo-*. P rop. fitio,Nec-(*3)ex hae parte impediuntur barbari ne fint veri domini. Proba¬ tur, Qvia fecundum rei veritatem non funt amentes, fed habent pro fuomodo ufum rationis. Patet, Qvia habent^^^ ordinem aliquem in fuis rebus, poft-^ W( quam habent civitates; qua ordine con.^ fiant, & habent matrimonia diffinfia, magiftratus dominos, leges, opificia,^^ ^ commutationes, qua omnia requirunt ufum rationis t item religionisfpeciem: item non errant in rebus, qna aliis funt evidentes quod eft indicium ufus rationis. Item DEUS & natura non deficiunt in neceffariis pro magna > parte fpeciej: pracipuum autem in homine eft ratio, &fruftraeft potentia, quae quas non reducitur ad afium, Item fu- iflent fine culpa fua tot millibus anno¬ rum extra flatum falutiSe cum efifent na¬ ti in peccato, & non haberent bapti- fmum nec ufum rationis ad quaerendam necefiariaadfalutem unde quod vide¬ antur tam infenfati & hebetes,puto ma¬ xima ex parte venire ex mala & barbara educatione,cum etiam apud nos videa¬ mus multos rufticorum parum diffe¬ rentes a brutis animantibus* Conclufto Reflat ergo ex omnibus di&is, quod principa- fine dubio barbari erant & publice & lis ex <&»privatim ita veri domini, ficut Chri- [Hs coUe-tt iant: (24) nec hoc titulo potuerunt fpofiariaut principes, aut privati re¬ bus fuis, quod non efient veri domini. Et grave eiTet negare illis, qui nihil in¬ juriae unquam fecerunt, quod conce¬ dimus Saracenis * St Judaeis perpetuis hofUbus religionis Chriflianae: quos non negamus habere vera dominia re¬ rum fuarum, fi alias non occupaverunt terras Ghriftianorunn Super eft refpondere ad argumen¬ tum noviterinvemis. SeS. i.
tum in contrarium, ubi arguebatur, ' arS* quod ifti videntur fervi d natura/™ P4rt^ quia Parum valent ratione a d^fSPefie^ regendum etiam feip(os,Adhocre(pon-/^r^ HU~ deo, quod certe Ariftoteles non in tel*r*eri * Um lexit,quod tales, qui parum valent i exponi- genio, fint natura alieni juris, & non Locm beant dominium, & fui & aliaru rerum:-driftot*z+ ha zq enim eft fervicus civilis & le gidmaPfffi^# quo nullus eft fervus a natura. Nec vult Phiiofophus, fi qui funt natura parum mente validi, quod liceat occu¬ pare patrimonia illorum, & illos redi¬ gere in fervitutem & venales facere; (ed vult docere, quod a hatur&eft in il¬ lis neceffitas, propter quam indigent ab aliis regi & gubernari: & bonum eftil- lisYubdi aliis, ficut filii indigene fubjsci parentibus ante adultam itarem, & uxor viro. Et quod hxc fit intentio Philofophi, patet.* quia ecdem modo dicit, quod natura funt aliqui domini, fcilicetqui valent intelledu. Certum eft autem, quod non imeJIigit, quod Ca¬ les potient fibi arripere imperium ia alios illo titulo, quod Gnt fapietiores, fed quia natura habent facultatem,- ut pos- * fint Cfit imperare & regere. Et fic, dato quddifti barbari fint ita inepti & he¬ betes, ut dicitur; non ideo negandum eft habere dominium, nec funt in nume¬ ro fervorum civiium habendi. Ve¬ rum efh quod ex hac ratione & titulo poflet oriri aliquod jus ad f ubjiciendum eos, ut infra dicemus. Reflat con* dufio certa, Quod antequam Hi- fpani ad illos veni(lent,illi erant veri domini, & publice & privatim.
SECTIONIS SECUNDA, DE TITULIS NON LEGITIMIS» qvibus barbari novi orbls ve¬ nire POTUERINT IN DITIONEM HISPANORUM.
SUMMA* 1. Imperator non totius orbis dominus* 2. Imperator? licet ejjet Nomium mundi, non ob id fojjit occupare provincias barbaro* r%tmj$ conji i tuerem vos dominos $ & ve te - res deponere {vd ve&igalia capere.
3. Tapa mnd^ dominus civilis > aut tempo* talus totius orbis, loquendo proprie is do¬ minio i & potejlate civili.
4. Summus Tontifex > qvamvls habet ci po- tcflatem Jocularem in mundum, non pvjfei eam dare principibus Jocularibus.
r¥ Tapa? habet pote flatem temporalem in or¬ dine ad fpiritualia.
6. Tapa?nulUm poteflaietn temporalem ha¬ bet in barbaros Indos, rnqye in alios in fi* deles • 7* 'Barbarifi nolint recogmfcere dominium ali - 3f qvod Releftio V. De Indis qvcd Tapie, non oh id potefl eis bellum in¬ ferri 3 & illorum bona occupari + Barbari^an prius quam aliquid audijjent de fide Cbrifh, peccarent peccato infide lita* m, eo quod non crederent Chrifio # S>. Ignorantia ad hoc quod alicui imputetur, & fit peccatum, vel vincibilis. quid requi¬ ratur* Et quid de ignorantia invincibili 4 10* 'Barbari) an ad primum fidei Chrijliana nuntium teneantur credere, ita ut peccent mortaliter ncn credentes Chrtfii Evangeli- umfclum per fimplicem annuntiatione m^&c //. j Barbarie fi Jmipliciier fides annuntiare¬ tur & proponeretur, C7* nollent fatim reci¬ pere, hac ratione non poffent Hifpani illus bellum inferre 3 j «re belli contra eos agere ♦ Barbari rogoti & admoniti, #£ audiant pacifice loqventts de T^eligione ^ quomodo » fi nolint, flo# excufentur a peccato mortali « 1 3* Barbari quando tenerentur reciper e Chri¬ fli fidem 3 mortalus peccati poena « /4, Barbaris an hatlenus ita propofita & annuntiata fuerit fides Cbriftiana, ut te « neantur credere fub novo peccato? non fatis liquet fecundum autorm, JifiBarno vi ter inventis Seft. II. W 'Barbaris, etfiqvantumcumqvejides an¬ nuntiata probabiliter & [afficient er fuerit, t& noluerint eam recipere, non tamen oh id licet eos bello per fe^vi,^ bonis fuis fpo - liare l6¥ ¥ vincipes Cbrijliani 5 non poffint, etiam automate Papa, coercere barbaros a pec* catis contra legem natura, nec ratione iU lorum tos punire * ent%- tam itimoii SUppofito ergo Qvod funt vel erant veri SmM domini, fupereft videre qvo mulopo- ^ ^ tuerint Hifpam venire in poiiemOnemillorum vel illius regionis:3c primo rete-, ram titulos qvi poflint praetendi, fed non. ’ idonei nec legitimi. Secundo ponam alies f titulos legitimos, qvibus potuerint barbari J vamnon venire in ditionem Hifpanorum. Sunt au- e?l!.imo*'.
temfeptem tituli, qvi poliunt praetendi,^" M 1 fednon idonei,'feptem autem alii ve! otio'Pam ve ' Primus ergo tituluspofietefTe qvod \m-C°jlfyiane perator eft dominus mundi: & fic dato,^^’ qvod tempore praeterito failFet aliqvidvitii, tam edet purgatum in Calare impera-’'"”', tore Chriftianislimo. Nam dato qvo'd ita,ermm_