declaratum eft multa funt apud barbaros, qvibus ipfi abundant, & per commutatio¬ nem poffentHifpani advehere. Item mul¬ ta etiam, qva: ipfi pro defertis habent, vel funt communia omnibus volentibus occu¬ pare: & Lufitani magnum commercium habent cum fimiUbus gentibus, qvasnon fubjeceront, & cum magna commodo. Se- Rtftcnf.z cundo\Fortafle regii reditus non minores e flent nam aeqve jufte poflet imponi vecti¬ gal fuper aurum argentum qvod a bar¬ baris reportaretur,vel ad qvintam partem, vel etiam ad majorem pro rei qvahfate: 6c merite), ciim navigatio fuerit a principe in* venta, & iua autontate eflent tuti negotia¬ tores. Tertio patet, qvod jam poftquam patet. ibifafta eft converfio multorum barbaro¬ rum, nec expediret, nec iiceretprin- cipi omnino dimitteret admini- ftrationem illarum pro¬ vinciarum* Revc» Releaio V?
REVERENDI P A* TRIS, FRATRIS KRAN- CISCI A VICTORIA Ve Indit ■> Jvve de jure belli Hi fi anorum in barbaros, RELECTIQ POSTERIOR. SUMMA, /. ChriflianB licet militare Abella gerere^ 2, CB ellum gerendi-, aut indicendi, genes fvem fit autorit&s* 3. Bellum defenfivum > ^vi libet poffet Jufci * gere & gerere y etiam privatu*.
Invafrn a latrone > aut inimico > an gosft repercutere tnvajorem ^ fi posftt fugienda evadere* f. 'Refbubkca qvudibct habet nuloritatem indkendty & inferendi bellum.
G* Trincegs eandem autoritatpn habet ad in ¬ dicendum & inferendum bellum j fuam Ttefgublica* 7. T^efiublica jyidfity & yvif proprii dicatur Trmeps « 8, %^ej}wblic#i4Ut principes plures, fi habeam unum communem dominumyaut principem > an posjintper fe inferre bellum fine autoru taxe figemw principii, 9iRe- De jure belli ^ 4** p. 'fiegulijiv eTr incipe s^vi non prajimt f{eh pub ♦ perfeila, fed funt partes alteriue 7{ei - pojfunt bellum inferre * aut gerere^ Et qvid dicendum de civitatibus* £0, 2te//z jufli qvte posfa cfje ratio, &caujja^ Et fuod jufli belli caujfa non jk diuerjitai religionis, probatur.
ju imperii amplificatio non cfljufla cauft belli 9 dum non eji belli j-ufld caujfa.
13. Injuria accepta efl unica & fola caufja jtt • fla af. inferendum bellum.
14. Injuria qvidibet 5 dr qvantavis non fuf - fcit ad bellum inferendum* 35, Bello ju flo exi fient edicet omnia f acer ad defcnfione boni publici funt neceffaria *.
16 \ Belldjuflo licet recuperare omnes res px e* ditas fllarum partem.
/7, Bello juflo licet occupare ex bonis hoflium impenfam pelli > & omnia damna ab bojii* bus mjtijle illata.
/8f Trinceps jufli pelli recuperatis rebus ab? hoflibus, quid ulterius posft facere * Trincipi jufli belli licet parta viflo.ria* recuperatis rebus, e etiam & fccuri « habita > vindicare injuriam ab hoflibus, acce ** 4IZ RelefTtio VI.
acceptam animadvertere in hajies > & punire illos pro injuriis illatis 4 ' 20* Bellum ut dicatur jujlum, non femper ejl fatB» principem credere fi habere jujlam caujjam.
2K Belli iuftitia J ummopere, & magna cum diligentia examinanda eF^* 22. Subditi, ah teneantur examinare caujfam belli* Et ' qvomodo ji fubdito conjiet de injuflitia belli, mn liceat eimilitare^tiamfi Princeps imperet * 23* Subditi fi habeant confidentiam de injufli • tia belli ) nonlicetfiqvi bellum five errent* frve non * 24, Senatores* reguli * & univerfalmr omnes* qvi admittuntur, vel vocati, velitum ul¬ tro venientes ad confdium publicum, vel regis tenemur tnjufii beUi caujfam exa¬ minare.
%x* 'Belli caujjas examinare qvt non tene an- turfied fosfint fide adhibita majoribus fici* te militare.
26* Subditos militantes qvando non excuja - ret ignorantia de injujlitia belli.
2j. Belli juflitia fi fit dubia, fuid facien¬ dum* Et qvomodo fi Trinceps unus fit in De jure belli. 43 [tgitirrih pofjesfwne, manente dubio non pos~ jtt alm bello & armus repetere.
28* St fit civitas, aut provincia, de qva du~ bitatur, an habeat legitimum pojJefJorem$ maxime fi effc deferta morte legitimi do~ mmij&c. qvidin talicaju fit agendum» 29. 7)ubitans de jure fuo, etiam fi pacifice posfideat, qvomodo examinare teneatur di* ligcnter caufjam, fi forte posfit certum Jci» re ^ vel pro je, vel pro alio» 30, Examinata caujja qvamdiur ationabili* ter pexfeverat dubium, legitimus poffiejjor non tenetur cedere poffefiwni > fied poteffc licite retinere.
3/. Subditus non joliim licet in bello defenfwo in re dubia feqvi principem fuum in bellum, fed etiam m bello ojfenfivo.
32. 'Bellum an posfit exutraqve parte ejfeju* j lum ♦ Etcjyomodo fecluja ignorantia hoc non posfit contingere.
33, Trine epsfirue fubditus, qui ex ignorantia jequutus e Sabellum injuftum »fi pofiea con •* /litent ei de inju/litia belli) an teneatur rc* f lituere * j\. Innocentes interficere in belloyan liceat» j). Innocentes interficere ^ nnnqyam per fe > & ex mentione licet; 3 6 Jtt- 414 'Rele&iO VI* 56 > Inter fime an ItCeat hif antes Wfcenmdi in bello contra 'lurcas. Et qvid decen¬ dum de agricolis apud CbrtjlianQS * togatis», per egrintsybojf itibus clericis.
37* Jnterficere innocentes per accidens*ctiam jcienter yaliquando licet >& aliquando non.
j8> Innocentes, a 'quibus in futurum imminet periculum, an liceat interficere.
Spoliare an liceat innocentes inter bojleU Et quibus rebus fint jfoliandi, 4 0. Belium fi jutis commode geri potefl non fpaliando agricola x, aut alios innocentes* videtur non licere eos [poliar e, Etqvid di* cendirn de peregrinis * fif hojpitibitf qvi furit apud bc/les, 4 J. Hojles fi nolint r e jlituerje res injuria abii - taSy & non posft,qvi eff Icefrn > aliunde re - cupsrare * quomodo posju undecunque fatis* (dii tonem capetefive a nocentibus, jwe ab innocentibus.
4 2. Jnnoce ntes, & puer os, e fio quod non fint in terjrcicndf an jaltem liceat ducere in ca * ptivitatem, & jeruitutem.
peracto bello ab hofltbm recipiuntur, interfici posfmt rfi hcflcs fidem frangerent* & xmwm non fiannu 44» De jure belli. 4if 44* f nierficer e an liceat amnes in bella nocen¬ tes.
4S* Interficere Jicet indifferenter omnes > pA in aftuali confli clu pr alii y vel in oppugna* tione aut defienfione civitatis contra pugnant * & quandiu res esfj m periculo.
46. Interficere licet nocentes, parta vittoria > c '? relms jam extra periculum pofnts - 47 ♦ Interficere non fimper licet omnes noctft* tes,folum ad vindicandum injur iam.
48. Interficere aliqvando, & licet > & expedit omnes nocente s:& hoc maxime in bello con* tra infideles. Et qvid in bello contra Cbriflianos.
49* Captivos \aut deditos an liceat interficere^ (uppofito, qvod etiam fuerunt nocente s4 / 0. Capta in bello jujlo, utrum fiant capientium & occupantium. Et q vomo do capta in jujlo bello-, ufqve ad fufficientem fatijfaChonem rerum ablatarum per injuriam etiam impenfarum, fiant occupantium.
si. %dobikavmnia qvomede jure genitum fi* ant occupanti s, etiamji excedant compenfa-- tione m damnorum.
J2* An Uceat civitatem permittere militibus 4*6 _ Releaio VI. _ in pr cedam, Et qvomcdo non fit illicitum \ jed & qvandoqvc neccffaritm.
/3. JvJilittbtus nqn licet prodas agere, aut in • cendia facere fne autor itate y alias tener en* ner ad reftitutionem.
54, Occupare licete & tenere agrum y4rcesy& oppida hojlium* quantum nccejfarium fue- rit ad damnorum illatorum compen/ationem //. Occupare licet ab ho(hbtvs%& tenere arcem alujvam>4ut civitate pro paranda fecurita - te, & vitando periculo > aut pro defenftone ut tollator ab bojlibu? occa/io nocendi, 5*?. Hoftes mulClare parte agri, licet ratione in* junce iilaice, & nom ine peencejm efl,ad vin - dillam* Et quomodo hac tuam rauone pot- ejlarx>aut oppidum cum moderamine occu¬ pari * X7 ♦ Tributa ak liceat viiUs hojhbm imponere^ /s. Principes hojliumyan liceat de ponti e, & no¬ vos ponere & coniUtureyvel pdn principatum reftituere. Et quomodo non pasfm,& ex qua- cunqve cauffa belli jujlt hoc liceat pacer e.
$9* Trinci pes boflium quando legitime pojfent deponi, oftendnur » 60. Canones, jeu regitU belligerandi dejeri - buntnr, Qvta De jure belli [Via polleffio & occupatio pro¬ vinciarum illorum barbarorum Iqvos Indos vocant, videtur tan- I|I ■ II. n ^em maxime jure belli pofle de» fendi: uteo poftqvam in relettione priori» de titulis difputavi, qvos Hifpani poliunt prstendefe ad illas provincias obtinendas» live juftis, five in juftis: vifum eft de jure belli breve dilputationem habere,ut hsec re- le&tones abfolutiores videantur. Sedqvia temporis anguitia prefli,non poterimus hic trattare omnia, qv:e in hac materia pollent difputati, non licuit extendere calamum pro amplitudine & dignitate argumenti & materis, fed qvantum brevitas temporii patiebatur. Itaqve folum notabo propo. iitiones prscipuas in hac materia cum pro. bationibus breviflimis, abftinens a multis dubiis, qvs in hanc dilputationem confer¬ ri pollent. Traftabo autem qvatuor qvs- Ov*tuw ftiones principales. Prima an omnino i:**»* Chriftianis Iit licitum bella gerere. Se-^ 'L cunda,apud qvem litautoritas, aut geren- di, aut indicendi bellum» Tertia, qvs pol- r Pa’er lint, & debeant elfe caulis jufti belli.Quar- tra tarr* ta, qvid in bello jufto, & qvantum liceat *** ihhoftes. n.
Qvantum ad primum, poffet videri, „Vttaia gvedonyuno bella lint interdi&a Chriftia- Releflio VI.
nis.-Prohibitum enim videtur eis fe defen¬ dere, juxta illud. Non vos defendentes, Ratio pro charispmi,fed date locum ira. Rom. 12. 6( Do- parte ^ minusin Evangelio,^/^// te percujjerit in ter a qv*- dexteram maxillam tuam.j?r<ebc tlh & alteram. /hones» Et, ego dico vobis non refiftere malo Matth. 5.8C Matth. 16. Omnes qvt acceperint gladium, gladio peribunt. Neqve latis videtur refpon- dere,qvod omnia hxc non flint in prace- pto,fed in conlilio, fatis enim magnum in¬ conveniens eifet, fi bella omnia, qvaea Chriftianis fulapiuntur, lunt contra con- filium Domini. In contrarium eft lenten¬ tia omnium doftorum,6c ufus receptus m Ecclefia.
Pro qvarftionis explicatione notandum Luthtri 9v°d licet inter catholicos fatis conve- ftntent 'a ^at dehac re, Luthems tamen,yvi nihil in - * * contaminatum relic/vit, nega t Chriftianis et¬ iam ad verius Turces licere arma liimere: innixus tum locis Scripturae lupra politis, tum etiam, qvod li Turcse invadant Chri* ftianitatem, illa eft voluntas Dei, cui reli- ftere non licet. In qva tamen re non ita ^potuit imponere Germanis hominibus ad „ %va ^ arma natis, licut in aliis luis dogmatibus* videtur £t Tertullianus non adeo videtur abhor- ^f^^^rereab haefentehtia, qvi libro de corona nolitis, difputat, w ia totum Chriftianis wUi r tmlitia conveniat. Et tandem profe&o in hanc fentenriam declinare videtur* ut Chriftiano militare interdi&um putet.Cui inqvit,«e litigare yvtdcm UceaU Sed relictis extraneis opinionibus* fit re- fponfioad. qv^ftionem unica condufione#*0y* unit& licet £ij Chriftianis militare & bella gerere, Mnclufio- H^cconclufio eft Auguftm. in multis cis. Nam contra Faufium * it& libro 83. t a Przfer- qvxftionum* & de verbis c Domini * in fer-** Ub> 22^ rnone de puero d Centurionis^ adBonifa* b qvaft.s t cium e Epiftola > diierte aftruit. Et pro-c Serm.ip fcatur conclufio* ut probat Aitguft. ex ver- Probk u bisjoh. BaptiftaeLuc. 3. ad milites, neminem d £ft fer - concutiatis^ nemini injuriam feceritis, Qmdfimon. dt Chriftiana difciplina(inqvit f Auga{i>)omni. verbi» Do tto bella culpartt hoc potitti con filium falutis pe- mini% tentibus in £v ange lio daretur, ut abjicerent £ Videtur* arma,feqvt militi* emnino fubtrahcrenh Di-Epift.ief* filum e/} autem eis ynervimm concutiatis, con- ad Soni- tenti efiote / hpendiis vefiris, Secundo pfo- facium fcarur ratione, fcilicet 2, ^qvaeft. 40. articul. Comitem k i. Licet ftringere gladium, 8c armis uti ad- f Videtur verfus interiores male fa£tores > 8t (editio- ejfe loca* fos cives, fecundum illud Roman.13. Non fi. lih.22^ tte cauffa gladium portat, minifier enim DEI tra Fan* tfi vindex in iram ti, <jm male agit: ergo eti- ftum.c.7^ am licet uti gladio,& armis ad verfiis hortes % exteriores* Ujude principibus diftum eft, %io Releftio VI.
PfaL 18, Eripite/ pauperem, egenum mani* 3* peccatoris Uberate. Tertio, in lege naturae hoclicuit,ut patet de Abraham, qvi pu¬ gnavit contra qvatuor Reges. Gene f. 14. Item in lege fcripta,ut patet de David& Machab.Sed lex Ev angelica nihil interdicit* qvod jure naturali licitum fit, ut S. Tho.ele- ganter tradit i.2.q.io7.art.ult. unde & dici¬ tur lex libertatis, Jacob.i. & 2. ergo qvod li¬ cebat in lege naturali & feri pta, non minus licet in lege Evangelica.
^ Et qvia de bello defenfivo revocari in Et feque- dubium non poteft, qvia vim vi repellere tes peni- ^cet* ® de juftitia & jure, 1» vim vi Qyarto nent ad pr°batur etiam de bello offenfivo, id eft in bellum cf qvononfolum defenduntur, aut etiam re- fenfivuui. Petuntur res, fed ubi petitur v^ndifta pro * ' injuria accepta. Probatur in qvam auto- Videuir r^tate Auguftin. libro 83. qvatftion. & ha- lectu hic ^erur Ct deminu s. 13, q. 2. Iu fla bella folent dif- fumntUA fi™™ > <1v<e ulcifcuntur injurias. figens velcivi* ex * vaft tas phfttnda-ell, qva vindicare neglexit, qvod fuper Io - ^ ^u*s tnjPro^e fattum eft, vel reddere qvod per fue 10 tnjuriam ablatumeft. Probatur etiam qvin- * *' ' to de bello offenfivo: qvia bellum etiam devenfivum geri commode non poteft, ni- fi etiam vindicetur in hoftes,qvi injuriam fecerunt aut conati funt facere, fierent e- nimhgftesaudaciores, ad iterum invatendum De jure belli- 411 dum nifi timore poenae deterrerentur ab injuria. Probatur fextov, Qvia finis belli eft pax St fecuritas Reip. ut Auguftinus ix\^oc* m* qvit de verbo Domini, St ad Bonifacium 'Je citttis* fednon poteft effe fecuritas in Republica nifihoftes coerceantur motu belli ab inju¬ ria: elfet enim omnino iniqva conditio beh. li,fi hoftibus invadentibus injufteRempu- blicam, folum liceret Reibublicae avertere hoftes nec poffent ulterius profeqvi. Pro-* 7* barurfeptimd ex fine Sc bone totius orbis; Prorfus enim orbis confifterein felici flatu non pollet, imo effet rerum omnium peffi- ma conditio > li tyranni qvidem St latrones» St raptores poflentimpuneinjurias facere» St opprimere bonos. St innocentes, nec li¬ ceret viciffun innocentibus animadvertere in nocentes. Ptobatur oftavo St ultimo g, qvia in moralibus podfTimum argumentu eft ab autoritate St exemplis fan£torum,Sc bonorum virorum, q vi non folum bello de- fenfivo tutati funt patriam resqve fiias, fed etiam bello offenfivo profecuti lunt injuri¬ as ab hoftibus acceptas, vel attentatas, ut patet de Ionatha St Simone, r. Machke, 9. qvi vindicaverunt mortem Iohannis fratris fui contra filios Iambri Et in Ecclefia Chriftiana patet de conftantino magno, Theodofio majore, St aliis dariflimis St Dd 1 Chri* 4U Rele£Ho VI., Chriftianiffimis imperatoribus,qvi multa bella utriufqvfc generis gefferunt, cum ha¬ berent in confiliis fandtiiTimos & doctiflt- mos Epifcopos.
Secunda q v2eftio,apud [2] q vem (it auto- fV*jf* xitas gerendi, au rindicncii bellum. Pro qva 3Pr^c#/?«/lit prima propoCtio,Bellum (3) defenfivuttt i* VrQp* qvilibet pOteft lufcipere & gerere, etiaih fjrivatus. ~ HrrcpatetiNam vim vi rebel- ere licet, ff.ubi fupra. unde hoc bellum qvilibet poteft gerere fmeautoritate cujuk cunqve alterius, nonfblum pro defenfione, perftmae, fed eti&m rerum, 6c bonorum. Sed circa iftam conclufionem dubitatur JUnlium* primo, An [4] invafus a latrone, aut ini- mico, poilit repercutere invalerem, fipot Archii Ut fugiendo evadere. Et Archiepifcopu* fifcopi q vi dem relpondet, qvodnon. Qvia jam fententia* noneft defenfio cum moderamine inculpa* tx titulse: qvilibet enim tenetur fe defen¬ dere qvantum poterit, eum minino detri- mento invaibris. Si ergo refiftendo opor¬ tet aut occidere, aut graviter \ulnera- re invalbrem, poteft autem fe liberare fu- J>an*rmt giendo, videtur qvod teneatur. SedPa- fmtwtia. norm.c* °l*m de reftit. fooliat. diftinguitfi enim invadis manium dedecus iubir et fu¬ giendo, non tenetur fugere ied poteft re¬ percutiendo > injuriam repellere; Ii verd non De jure belli. 44 j ntofaceret ja£furam famae ^ aut honoris, ut, monachus, aut rufticus invafus a nobili, §c forti viro, tenetur potius fugere. EartoL autem in k i. ff.de pomis &in I, furem, ff. fefintcntia* iicariis,in-diftindte tenet, qvod licet fe de¬ fendere, nec tenetur fugere: qvia faga eft injuria. I. item npnd Labeonem. ff. de injuriis fi autem pro rerum defenfione licitum eft armis reiil|ere,ut patet in d. c. dim. & in c. dtlctto- de fententia exeam. lib. 6. multd magis pro arcenda injuria corporali, qvx major eft, qvam rerum jattura. 1. in firvq- vum. fF. de pocn. Et htfc opinio poteil^v*^ probabiliter & fatis tuto' teneri, maxime amor cum jura civilia hoc concedant, ut in di£la.y 1 art0^ ^ L fur em. autoritate autem legis nemo pec~+entcnt*** cat: quialegesdantius inforo conicienti#* Unde etiam' fi jure naturali non liceret oc¬ cidere pro defenfione rerum, videtur qvod jure civili fa£tum fit licitum: & hoc revera feclufo fcandalo, videtur licere non fo- lum laico,fed etiam clerico, religiofo viro.
rendi BeHum. Pro probatione eft notandu, Di firme qvod differentia eft qvantum ad hoc inter ^„ter pr^ privatam perfonam»& Rempubiicam: qvia v at a per- privata perfona habet qvidem jus &eterurorra£ & dendife^fua, utcU£tumeft;fednonlia-^^^/ Dd 4 bet 4*4 Releftio VI, te ejus vindica nd i injuriam, imo nec repe* tendi ex intervallo temporis res ablatas.Sed defenfio opertet urtiatin pndenti pericu¬ lo, qvodjurisconfulti dicunt in continenti, Unde transacta nece ditate defenfionis, 0^i>ceiFat licentia belli. Credo tamen, qvod mwu* per injuriam perculTus poflic ftatim reper¬ cutere, etiam ii in vafgr non deberet ultra progredi. Sed ad vitandam ignominiam & dedecus, poffetqvi colaphum (exempli gratia) accepit, gladio ftatim repercutere, non ad Tumendam vindiftam, fed ( ut du ftumeft ) ad vitandam infamiam, & igno¬ miniam, Sed Respublica habet autorita- tem non folum defenfionis * fed etiam vin¬ dicandi fe, 8t fuos., perfeqvendi injurias, <^vod probatur, quia ut Anftoteles tradit tertio, lih, Politicorum, Respubu debet eife fibifufficiens: fed non ponet fufficienter confervare bonum publicum, & ftatum_» Reipub. ft non posfit vindicare injuriam, & animadvertere in hoftes fierent enim (uc fupra dxftum) mali promptiores §t audaci- ores ad injuriam inferendam, fi poiTent_* Impune hoc! facere; 6c ideo neceffarium eft ad commodam rerum mortalium admi- niftrationem, ut haec autoritas concedatur la dem Reipublicae.
morum T ertia propofitio; eandem [6] autoritatem _ De jure belli, 4iy tem habet qvantum ad hoc princeps, qvam principii. Respublica, Haec eft fentqntia Angufi. lik TJt Rei~ 32, contra Faufium, Ordo, inqvit, naturalis P*hl. i» mortalium paci accommodatus, hoc pofcit, ut hoic re. fufc tpiendi belli autoritas,attfve con filium penes principis fit Et ratione probatur,q via prin¬ ceps non eft nifi ex eleitione Reip. ergo gerit vices, & autoritatem illius: imd jatn ubi funt legitimi principes in RepubL.tota autoritas refidetpenes principes, neqVe fi¬ ne illis aliqvid publice aut bello, aut pace geri poteftv Sed tota difficultas eft >qvid (7) eftRe- fpublica, & qvis proprie dicitur princeps?
Adhoc breviter relpondetur, qvod Relpub. proprie vocatur perfecta communitas: fed hoc iplum eft dubium qvaefit perfe£ta_* communitas. Pr'o qvo notandum, qvod perfe&um idem eft qvod totum dicitur^» enim imperfectum, cui aliqvid deeft.Sc contrarii perfeitum, cui nihil de eft, Eft ergo perfecta Relpublica, aut communitas q vas eft per fe totum, id eft, qvat non eft al- terius Reip, pars,fed qvae habetproprias le¬ ges, proprium confilium,& proprios ma~ giftratus, qvale eft regnum CaftcU;.e,&: Ara- gonia:, principatus Venetorum, & alii fi- miles. Nec enim obftat qvin fint plure* principatus & Respub. perfecta: fub uno 416 ReIe£liaVI* pubium.
Refponf* Gtitaru* Ho/oHar* principe. Talis ergo Respufc. aut prhu cepsiHius,, habet autaritatem indicendi bellum, &iolum talis* Sed ex hoc ipfo dubitari merito poteft* an [gQ;. fi plureshujuCnodi Refpublicu, aut principes habeant u-num communem do* minum, aut principem *an poflSnt? per fe inferre bellum line automate fuperioris principis. Et relpondeo^qvdd fine dubio pofilmt, ut Reges, qvi funt fubjedti Impd-. ratori* poliunt invicem belligerare, non expedlata autoritate imperatoris; qvia (u.t dictum efi)Relpub. debet fibi eiTe fiiffici* ens, nec fufikeret libi fine tali facultate.
Ex qvibus feqvitur, 6cpatet, qvod (9) alii reguli, fire principes, qvi nnnpntliint Reip. perfeftx, fed funt partes alterius Reip. nonpofiimt bellum inferre, aut ge^ rere, qvemadmodum dux Albanus, aut come: Bene ventaneus: funt, enim partes regni Caftelke, & per confeqveiis non ha., bent perfectas Refpub. Sed cum hxc fint magna ex parte aut jure gentium, aut Inu mano, confuetudo potelt dare facultatem &autoritatem belli gerendi. Undefi qva civitas, aut alius princeps obtinuit antiqva confuetudme jus gerendi per fe bellum, n§ cft ei neganda hxcautoritas, etiam fi alias non videtur habere Remgublicara perfecta Item Pejure belli 427 Item etiam necefHtas hanc licentiam '&au- toritatem concedere poffet. Si enim inu? eoddm regno una civitas aliam oppugna¬ ret, vel aliqvis ex ducibus alium ducem,8c rexnegligeret, autnon auderet vindicare injurias illatas, poffet civitas, aut dux, qvi* palliis eft injuriam, nonfblumfe defende¬ re, fed etiam bellum inferre, & ani mad ver¬ rere in hoftes, & malefa&ores etiam occi- dercrqvi alias neq; defendere qvidem com¬ mode fe poffet. Non enim hoftes abfti- jiereiit ab injuria, fi illi qvi patiuntur inju¬ riam, contenti eflent folum fe defendere; Qva ratione etiam conceditur privato ho¬ mini, ut poiTit invadere inimicum, fi aliter non patet ei via fe defendendi ab injuria, & haec latis de ifta qvaeftione.
Tertia qvaeftio,Qvne (io) poffit effe ratio, Cccauflajufti belli, qvarq; magis neceffariaf'y*A*<! eft, ad nane caudam, & difputationem^^^^/7^ barbarorum. Pro qva fit prima propoli- tio Cauda jufti belli i\on eft diverfitas reli- h gionis. Jixc probata fuit prolixe in proxi- ma r electione, ubi impugnavimus qvartu titulum, qvi p tx tendi poteft ad pofTeffio- nem barbarorum: qvia fcilicet nolunt re¬ cipere fidem. Chriftianam. & eft fent entia S. Tho.. 2. 2. f, 66. ama. 8. Sc communis len¬ tentia doctorum: neq; fcio aliqvem qvi contrarium fentiat*, Secun- 4*8 Rele&io VL ll< Trop. Secunda propofitio, N011 eft [n] jufta cauila belli^mplificatioimpem. H:cc nor- tior eft,qvamut probatione indigeat, alias edet «sqve jufta cauda ex utraqve parte bel¬ ligerantium, & fic edent omnes innocentes. Exqvo iterum feqvcretur, qvod non lice¬ ret occidere illos; & implicat contraditio- nem,qvdd e fle tjuftum bellum, & non lice- 111 P roti ret occidere illos.
* Tertia propofitio, Nec [123 eft jufta caufa belli, aut; gloria propria, aut aliud com¬ modum principis. Haec etiam nota eft< Nam princeps aebet & bellum & pacem or¬ dinare ad bonum commune Reipub. nec publicos redditus pro propria gloria aut tr*k u commodo erogare, & multo minus cives fuos periculis exponere. Hoc efrim in* tereft inter regem legitimum, & tyrarinum* qvod tyrannus ordinat regimen ad propri¬ um qvarflum, & commodum; rex autem ad bonum publicum, ut tradit drifi. 4.?o+ t$ titko. ct 10. Item habet autoritatem a rep- ergo debet uti illa ad bonum reip. Item le¬ ges debent efle nullo privato commodo,fed[ pro communi utilitate civium confcriptar, ut habetur diftiru 4* cap* Erit amem lex; ex IfidorO. ergo etiam leges belli debent efle prq communi utilitate & non propria prin- ** apis. Item hoc differunt Uberi a fervis, ut j&rijl* Dejure belli.
Arift. tradit primo P olit, c% $.& 4. qvod domini utuntur fervis ad propriam utilitatem non fervorum: liberi autem non fimt pro¬ pter alios, fed propter fe. Unde qvod prin¬ cipes abutantur civibus, cogendo eos mili¬ tare, 6c pecuniam in bellum conferre, noni pro publico bono, fed pro privato fuo com¬ modo, eft cives fervos facere* vrop* Qvarta propofitio > Unica [13] eft & fola * ^ catilla jufta inferendi bellum > injuria acce¬ pta* Haec probatur primo autoritate Aii-. guft. lib. 83. * q. Juftabellafiolent diffiniri y 5tc. °tiH* ut fupra, & eft determinatio £. Sho, fecmda<iv*‘**0' fecund * y, 40, arttcuL 1. & omnium rum. Item bellum offenfivum eft ad vin-?^^,/# dicandum injuriam, & animadvertendum 2* inlioftes, ut dictum eft, fed vindifta effe nonpoteft ubi non pr,xceffit culpa inju¬ ria. ergo. Item non majorem autorita- tem habet princeps fupra extraneos, q vam fuos; fed m fiios non poteft gladium ftrku gere,nifi fecerint injuriam: ergoneqvein extraneos. Et confirmatur ek eo,q vod fu¬ pra allatum eft ex Paulo, Rom. 13. de prin¬ cipe, JS/on fine cauffitgladium portae t mini fiet enim Dei eft, vindex in iram ei qvi male agit» Ex qvo conflat, qvod adverfus eos, qvi‘ no¬ bis non nocent, non licet ita gladio uti>cum occidere innocentes prohibitum fit jure natu- 3‘ Releaio VI* natujrali* Omitto nunc fi forte Deus Ipe- eialiter aliud praeciperet; ipfeeoim eft Do-* minus vitas & mortis #& pollet proluo jure aliter difponere.
KPnp* Qviutapropofitio [14] Non qvaelibet Qt qvanta vis injuria fufficit ad bellum infe¬ rendum. Hxc probatur, Qvia nec etiam in populares &haturales licet pro qvacun-* qve culpa pcenas atroces exeqvi, ut mor^ tem, aut exilium, aut confifcationem bo¬ norum. Cum ergo qvx in bello geruntur* omnia fixit gravia, & atrocia, ut caedes, i n* cendia^aftationess non licet pro levibus injuriis bello perfeqvi autores injuriarum* qvia juxta menfuram delidi debet efle pla¬ garum modus. Detiteronom,2$ * Qvtjtio Qvarta qvxftio eft de jure belli,qvidfci- qvarta Iicet,& qvantum liceat in bello jufto, de qva principa* fit prima propoli tio, In [15] bello licet o- mma facere, qvx neceflaria funt ad defen- fionem boni publici» Haec nota eft, cum ille fit finis belli * Rempublicam defendere Stconfervare* Item hoc licet privato in defenfione fiii>ut probatum eft. ergd mul¬ to magis licet Reipub. & principi* li. Secunda propofitio>Licet (16) recupera- * Alias re omnes res perditas, & illaram * prxciu* parim. Hxc etiam eft notior qvam ut indigeat pro¬ batione; Ad hoc enim vel inferturi vel fu£ cipitur bellum* Ter-i . De jure belli. 431 Tertia propofitio, Licet (17) occupare^ /AA Frob ex bonis hoftium impenfam belli & omnia Pr°b. U damna ab hoftibus injufte illata. Hxc pa¬ tet, Qvia ad omnia illa tenentur hoftes,qvi fecerunt injuriam: ergo princeps poteft o- nfinaillarepetere, & bello exigere. Item ut prius- Qviacumnon patet alia via, licet Vrob*t,tt privato occupate omne debitum a debitore.
Item fi qvis elTet legitimus judex utriuiqve 3, partis gerentis pellum, deberet condemna¬ re injuftos aggrdTores, & autores injurie, non folimi ad reftituendas res ablatas, ied etiam ad refarciendum impenfam belli, & omnia damna. Sed princeps, qvi gefit juftumbfellum, habet fe in cauda belli tan- tjvam judex,ut ftatim dicemus, ergo etiam ille poteft omhia illa ab hoftibus exigere.
Ovarto propofitio, Nec (18) folumhaccK prtf licent, Fed ulterius etiam progredi poteft ** prin ceps jufti belli, qvantum fcdicet necef- ie eft, ad parandam pacem & fccuritatem ab hoftibusputa diruere arcem hoftium, 8c in hoftico etiam.munitionem erigere, fi hoc necelfe fit ad vitandum periculum ab hoftibus. Probatur, Qvia, Ut lupri di&nmP™^ eft,finis belli eft pax, & ft curitas. ergo ge¬ renti bellum juftum licent omnia, qva-ne- ceflaria fimt ad confeqvendam paceno & fecuritateuu. item tranq vinitas & pax Trob, 2* Coretlar.
KProf.
4$i Rele&io VI.
&paX computantur inter bona humana».
unde nec iiunma etiam bona faciunt fta* tum felicem fine fequritate: ergo fi hoftes eripiunt, deturbant tranqvillitatem reipub* licet vindicare ab illis per media convenio entia. Item contra hoftes intraneos, hoc cft contra malos cives, lice thaic omnia fa¬ cere, Ergo etiam contra hoftes extraneos*. Antecedens pate t: fi qvis enim in republu fecit injuriam civi, mariftratus non fblurti cogit autorem injuria; latisfacere Edo* fect etiam Ii timetur ab illo, cogitur dare fide- juffores, aut recedere a civitate, ita ut vite¬ tur periculum ab illo. Ex qvibus patet* qvod parta viftoria, & recuperatis rebuS* licet ab hoftibus exigere obfides,naves> ar- ma,& alia, qvx fine fraude 6c dolo necefla-* ria funt ad retinendum hoftes in officio, St vitandum ab illis periculum.
Qvintapropofitio, Nec [19] tantdmhoC licet, fed etiam parta viftoria, recuperatis rebus, & pace etiam & fecuritate habita, li¬ cet, vindicare injuriam ab hoftibus acce¬ ptam, & animadvertere in hoftes, & punire illos pro injuriis illatis. Pro cujus proba¬ tione notandum, qvovd principem non fo- lum habent autoritatem m luos, fed etiam in extraneos, ad coercendum illos,ut abfti- neant ab injuriis, &hoc jure gentium, 8c orbis Pejure belli. 43$ orbis totius autoritate. Imo videtur qvod jure naturali,qvia aliter orbis ftare non pot 4et,nifi effet penes aliq vos vis & autoritas*»^»** deterrendi improbos & coercendi, ne bo * filum irt nis & innocentibus noceant* Ea autem/#** *fed qvx neceflariafimt ad gubernationem &ctiam in