confervationem orbis, funt de jure natura- externos ii, nec alia ratione probari poteft,qvod r e-autorita. ipub. jure naturali habet autoritatem a (d-temhabe* ciendi fupplicio & poenis cives fuo$,qvi *nt jurt reipub. funt perniciofi* Qvod fi refpub Yugcntitm cahocpoteft in fu6s, haud dubium, qvinatpuea- orbis poflit in qvoscunqve pernitiofos' &deo jure neqvam in homines: & hoc non nili per t principes. Ergo pro certo principes po £-exauto * fiint punire hoftes qvi injuriam fecerunt ris ftntm- reipubl. & omnino poftqvam bellum rite &tiak juftefufceptuineft, hoftes obnoxii, finitio principi tanqvam judici proprio 3 Et con¬ firmatur hxc, qvia revera nec pax* nec trailqvillitas, qvx eft finis belli, aliter ha>- beri poteft > nifi hoftes malis St damnis af¬ ficiantur, qvibus deterreantur, ne iterum aliqvid tale committant. Qvaf omnia et¬ iam probantur & confirmantur autoritate ac exemplis bonorum. Ut enim fupra^ citatum eft yM^chabaei geflerunt bella non folumad recipiendas res amiffas, fedad viudic^dum injurias. Qvod idem fece- Ec runt Rele&io VL _ r une Chriftiahiffimi principes, & religiosa firhi imperatores. Etprxterea non tolli¬ tor ign<^inia6c dedecus reipub. profliga¬ tis tatitum hoftibus', fed etiam feveritate poeto affliftis & caftigatis, Princeps au¬ tem non fblum res alias, fed honorem <3c autoritatem reipub, defendere tenetur 8C confbrvare.
Dubium I Ex omnibus fupra diftis oriuntur mul- €x fupra A ta dubia* Et primum^ q videm dubium cir- ditia ea juftitiam belli, utrum ad bellum juftum tum. fufficiat quod princeps credat fe habere ju- fiam cauflanv Ad hoeftt prima propofitio> A Frop. [20] Nonfemper hoc &tis eft. Probatur primo', q via in aliis minoribus cauflisnorLj* fiaffidt nec principi nec privatis, qvod cre¬ dant fejufte agere, ut notum eft, poflimt enim errare vmcibiliter & affectate: & ad a£ium bonum non fufficit lententia cujus- a ve fed oportet ut fiat fecundum judicium fapientis, ut patet 2, Etbic. Item alias fe- q veretur, qvo'd plurima eflent bella jufta ex utraqve parte* Communiter enim non Contingit, qvod principes gerant bellum mala fide,fed credentes fe juftam caqfiant feqvi; & fic omnes bellantes eflent inno- * alnon centes, & per confequens * liceret interfi¬ am. cere in bello. Item alias etiam Tureae dc Saraceni gererent jufta bella adverfus Chi> 1 Chriftianos putant enim fe obfeqvium_j pr#ftare Deo.
Secunda propofitio j oportet [21] ad heU tl&rtip* Ium juftum magna diligentia examinare juftitiam & caudas bellis audire etiam ra* tionesadverfariorum, ii velint ex #qvG& bono difceptare. Omnia tnim fapienti ( iit ait Tersui- Comicus ) verbi* prirn experiri oportet, quam armi*, & oportet contulere probos, & Ci pU entes viros, & qvi cum libertate, & fine ira> aut odio, & cupiditate loqvantnr. Haud enim facile verum cernitur (ut ait Crifpus) ni a ubi illa officiunt. Fixe manifefta eft. Nam_* cum in rebus moralibus difficile fit-vetuni & juftum attingere fi negligenter ifta tra- itarentur, faciie errabitur, nec talis errof excuffibi t aiitores, maxime in re tanta, & ubi agitur de periculo & calamitate multorum* qvi tandem funt proximi, & qvos diligere tenemur, ficut, nos ipfos.
SecUndum dubium, an [22] fubditi t e- D vinum neantur examinare caudam belli > vel an poiTmt militare nulla diligentia circa hoc adhibita -, qvemadmodum li£tores exeqvi poiTunt decretum pnetoris fine alia exami¬ natione. De hoc dubio fit prima propo-^^f* fitio; Sifubdito cohftatde mjuftitia helli* non licet militare, etiam ad imperium prin¬ cipis. Ha:c patet. Qvianon licet interfice- E e z re 4 16 Rele&io VI.
re innocentem qvacunqve autoritate. Sed hoftes funt innocentes in eo cafu; ergo non licet interficere illos. Item princeps peccat inferendo bellum in eo calix; fed non folum qvtmale agunt, fed qut confentiunt facienti¬ bus, digni funt morte* ad Rom« n ergo mili¬ tes etiamnulla fide pugnantes non excu- fantur. It. nohlicetmterficerecives inno¬ centes mandato principis; ergo nec extra¬ neos. Ex qvo feqvitu'r corollarium, qvod Gorollar. [z^jetiamii liibdid habeant confcientiam de injuftitia belli, non licet feqvi bellum, live errentf ive non. Patet, q via omne qvod non efl ex fide, peccatum ^adRon)* 14.
/4 Prop, Secunda propofitio, Senatores, [24] & reguli j Scuniverfaliter, qvi admittuntur, vel vocati, vel etiam ukro venientes ad confilium publicum, vel principis, debent, & tenentur examinare caudam iryufti bel¬ li. ' Patet, qvia qvicunqve poteft impedire periculum & damna proximorum, tene¬ tur, maxime ubi agitur de periculo mortis, & majorum^ malorum, qvale eft in bello. Sed tales poflunt,conlilio luo & autoritate caudas belli examinantes, avertere bellum, fi forte injuftifm eft: ergo tenentur. Item fi negligeritia iftorum bellum injuftum ge¬ reretur, ifti videntur confbntire ^imputa¬ tur enim alitui qvod poteft & debet impe- _ Pejure belli. 437 _ Pejure belli. 437 dire, fi non impedit. Item qvia folus rex nonfbffkit ad examinandas cauflasbeUi: & verifimde eft qvod poteft errare, imo qvod errabit magnd eum malo & pernicie multorum: ergo non ex folafententia regis, inip neccxfententia paucorum, fed mul¬ torum Qc proborum debet geri bellum.
Tertia propofitio. Abi [25] minores gvi///#pr^ non admittuntur nec audiuntur apud prin¬ cipem, aut in confilio publico, non tenen¬ tur examinare caudas belli,fed poflimt cr&* dentes majoribus licite militare. Proba* tur primo\qvia nec fieri poteft,nec expedi¬ ret reddere rationem negotiorum publi¬ corum omnibus de plebe., Item qvia ho¬ mines inferioris ordinis, etiamfi intehi- gerent injuftitiam belli, prohibere non poffent, Sciententia eorum non audiretur: ergo fruftra examinarent cauflasbelli.Item qvia ejusmodi hominibus, nifi contrarium cohftiterit:,fiifficiens argumentum debet efiepfb juftitia belli, qvod.publico confilio 6c autoritate geratur: ergo non eft opus il¬ lis ulteriori examinatione.
Qvarta propofitio,, nihilominus [2(5] pofient effe talia argurhenta 6t indicia de injuftitia belli, qudJignorantia non excu- faret etiam hujusmodi fubditos militantes.
Patet, qviapoflet efle talis ignorantia affe- Eeq £iata.
ReIe£Ho VI.
* 4$ ffata * §c pravo ftudio adverfiis hoftes con-« ccpta. Item alias infideles excufarentur, feqventes principes fuos in bello contra Chriftianos, 6c non ii ceret illos interficere: qvia certum eft qvdd credunt fe habere ju- ftam caudam belli. Item excufarenturu milites, qvi crucifixerunt chriftum ex igno-. rantia, feqventes ediftum Pilati. Itent-* etiam excularetur populus Judaeorum, qui perfvafus a majoribus * clamabat Tolley tolkx crucifige eam, Dubium i Tertium dubium, qvid [27] faciendum cum juftitia belli dubia eft, hoc eft cuin in utranq; partem fimt rationes apparentes.
principes, videtur qvqd fi unus eftinlegi- tima p o fieifione, m an ente 'dubio nqnpoilit alius bello & armis repetere. Ut, exepli gra¬ tia, fi rex Francorum eft in legitima ppues- fione Burgundii, fi etiam eft dubium. an habeat jus ad illam ndc ne, non videtur_> qvod Imperator pofTit armis repetere econtrano nec Rex Francorum Neapolim aut Mediolanum, fi dubium eft cujus juris fint. Probatur, qvia in dubiis, melior eft conditio poflidentis: ergo non licet fpolia-. repofTefforemi-edubia. It. fi res ageretur coram judice legitimo, nunqva in re dubia Ipoiiaret judex poffeflbre; ergodato> qvdd _ Pejure belli 439 _ Pejure belli 439 illi principes, qvi praetendunt jus, fint judi¬ ces in illa cauda, non podimt licite Ippliare podedore manente dubio de jure. Itan re¬ bus & causfis privatorum nunq va in cauda dubiaiketipoliafepodedbre egitimu: ergo nec in caudis principurii» leges enim funt principu fi ergo fecundu leges humanas no licet in cauda dubia Ipoliarelegitimumpofi. fe/Tore, ergo merito poteft objici principib* 'Vaterelegemguamipfc tuleriL Quod enim_j> ymsqvc juris in alium /latuit, ip/e eodem jure uti debet. Item alias edet bellum juftum ex utraq ve parte, & bellum nunqvam Com¬ poni poliet* Si enim in cauda dubia licet uni armis repetere,ergo alteri defendere & poftqvam unus recuperadet, poiTet iterum alius repofcere, &fic nunqvaedet finis bel- loru cum pernicie & calamitate populom.^*?roP Secunda propofitio, fi [28] civitas, aut provincia., deqva dubitatur, non habete» legitimum pqdedorem; ut fi deferta eft morte legitimi domini, 6t dubitatur an kxres fitrexHHpaniae,aut rex Gallorum, nec poteft certum ficiri de jure, videtur^, qvod fi unus velit componere & dividere* vel compenfare pto parte, qvdd alter tene¬ tur recipere conditionem, etiam fi fit vi potentior, &posfit armis totum occupare; nec habeat juftam caudam, belli* Probatur, qvia alius non facit injuriam inpari cauda, E e 4 peten« E e 4 peten« 44° Relectio VL _.
petendo aeqvalem partem. Item in pri¬ vatis cauflTis,etiam in re dubia, non liceret totum occupare. Item eodem modo bel¬ lum Cfiet juftum ex- utraqve parte. Ttem juftusjudexneutri totum addiceret, Sc at* tribueret.
J1L P rop. Tertia proppfitic,qvi [29] dubitat de ju¬ re fuo,etiam fi pacifice posiideat, tenetur examinare cauflarn diligenter audire paci¬ fice rationes alterius partis, ii forte posfit certum fcire, vel prole, vel pro alio. H#c probatur. Qvia jam non bona fide posft- det qvi dubitat, & negligit fcire veritatem. Item in cauda matrimoniali > fi qvis etiam legitimus pofieffor incipit dubitare verita¬ tem, utrum tucc mulier fit fua, vel alterius: certum eft qvdd tenetur rem examinare: ergo eadem ratione in aliis causfis. Item principes finit judices in propriis causfis, qvfia non habent fuperiores, fed certum eft, fi qvis contra legitimum pofTefiorem opponit ali qvid, qvo'd judex tenetur exa¬ minare cau/fam: ergo etiam principes in dubia tenentur examinare c&uflam.
/r. Pr$p, Qvarta propofitio. Examinata [30] caufia qvamdiu rationabiliter perleverat dubium, legitimus poflefTor non tenetur cedere poftesfione,fed poteft licite retinere Patet primd,qvia judex non poflet eum ex- _ Pejure belli* 441 poliare: ergo riec ipfe tenetur cedere, nec in toto, nec in parte. Item in cauda ma¬ trimoniali in re dubia non tenetur cedere, ut in c. in ej vi [itioni, de lententia excoiru munic. & inc. Dominus, de fecundis nupti¬ is: ergo nec in aliis causfis. TLtAdrian. ex- prefs hq. fecunda, quotltb. fec undo jtenet qvod dubitans, licite poteft retinere pofTesfio- nemrhocqvoadipfos principes in re du¬ bia: Sed qvoadfubditos in dubio belli ju- fti, Adrianus qvtdem quotlibero fecundo, ad ^ driani primum argumentum principale, dici ijwuntia qvdd fubditus dubitans de juftitia belli, id de fnbdi‘ eft utrum cauda, qvx allegatur, fit fuffici- tu. ens,velfimplicitet an fubfit cauda fuffici- ens ad indicendum bellum; non poteft li¬ cite etiam ad imperium fiiperioris militare in tali bello. Probat, qvia exponit fe peri¬ culo peccati mortalis. Item, qvia qvod non eft ex fide peccatum eft* qvod fecun¬ dum doftores & veritatem, non folum in- telligitur contra confcientiam certam, aut Contra opinativam, fed etiam contra dubi¬ am. Idem videtur tenere Sylveft. K bellum Sed fit qviftta propofitio, Primo non (31)^ P reP' eft dubium, qvin in bello defenfivo liceat ^v^refeU fubditisinredubi^ feqvi principem fiium in bellum, imo qvo'd teneantur feqvi, fed dnanifert E e 5 etiam 44- Releftio VI* ^tiam de bello offenftvo. Probatur pri- mo, qvia princeps, ut dictum eft,necpo- teft fempermec debet reddere fubditis ra¬ tiones belli: & fifubditi non pQsfint mili¬ tare nili poftqvam fcirent juftitiam belli * Respublica periclitaretur vehementer, & pateret injuri# oftiurm Item in dubiis tutior feqvendaeft pars: fed fi fubditiin cam dubii nonfeqvantur principem fiium in bellum, exponunt fepericulo prodendi hoftibus. rempublicam: qvod multo gra¬ vius eft, qvam pugnare contra hoftes cum dubio. Efgo debent potius pugnare. Item znanifefte probatur, qvja lictor tenetur ex- eqvi fententiam judicis etiam fi dubitet an fit jufta,contrarium enim eiTet valde peri-, culofiim. Item hoc argumentum videtur Eft hic!o- defendere Auguft., contra Manich. Juftm cu< lib.22*ji forteetiam fubrege homine facnlego militet % contra reffe poieft eo jubente bellare:• /?, qvodfibijube - Eauft c. tur tvel non ejfe contra Dei prqceptum, certum JS* licet eft ^ vel utrum fit>, certum non eft xy, q. i. fvid von omni- culpatur. Ecce Auguft. diffinientem ex- no eisdem prefse fi non eft certum, id eft, fi dubium verbis, eft an fit contra Dei praeceptum, qvod li¬ citum eft fubdito bellare. Nec Adrianus fe expedire poteft ab illa Auguftini autori- tate, qvarnvis.fe in omnem partem vertat: fine dubio enim condufio noftra eft de ter¬ mina- _ Pejure belli. 44$ _ Pejure belli. 44$ jttmatio Auguft. Nec valet dicere, qvod talis debet tollere dubium, & formare libi eonfcientiam.qvdd bellum jit juftum:,nam ftat qvdd mortaliter Icqvendo, non poflit ficut in aliis dubiis. A dr i anus autem vi fe-Caufaer* tur erra (Te in hoc, qvod putavit, ^dubito a nroris A* hoc bellum fitjiiftum principi vel utrum €it cauda,jufta hujus belli qvod ftatim confeqvatur., qvo,d dubitem utrum liceat mihiire ad hocbellu, necneiFateor. enim qvod nullo modo licet facere contra dubi¬ um confcienti;e,& fi dubito, an liceat mihi facere hoc, necne, pecco fi faciam fed non feqvitur dubito an fit jufta cauffa hujus belli x ergo dubito an liceat mihi bellare, vel militare in hoc bello, Imp oppoiitum feqvitur. Si enim dubito an bellum fitju^ ftum, feqvitur qvod licet mihi ad impe-« xium principis mei militare ficut non fe- <qvitur, liftor dubitat an lententia judicis jufta fit, ergo dubitat an liceat libi exeqvi ientehtiam,imd fcitqvod tenetur exeqvi.
Et idem eft de hoc dubio: dubito an haec fit uxor rapa, ergo teneor ei reddere dubitUm.
Qvartum dubium eft, £32] An pollk ef- febellumjuftum exutraqve parte: Riefpon- j ^. detur? Prima propofitio, Sedula ignoran ■. * * 4 tia manifeftum eft,qvdd non pp t eft contin¬ gere.. Qvia fi conflat de jure & juftina utri- ReJeaio VI.
utriufqve partis, non licet in contrarium bellare, nec offendendo, nec defendendo, ll.Frop, Secunda, Polita ignorantia probabili facti aut juris, poteft &ffe ex 4 a parte qva vera juftitia eft, belfum juftum per fe > ex altera autem parte bellum juftum,,id eft excufa- tum a peccato bona fide. Qvia ignoran¬ tia invincibilis excufat a toto. Item falte Etfi prin- ex parte fubditorum fepe poteft continge- ccpsnove - re* Dato enim qvod princeps, qvi gerit rit itijH- bellum in juftum, fciat injuftitiam belli; ftiriam tamen (ut diftum eft) fubditi bona fide »tlU9fub~ poliunt feqvi principem fuum: & fic ex u- diti ex ^-traclve paret fubditi licite pugnant. traqve $ed ex h°c ^eclvitur qvintum dubium * parte non Utrumqvi [33] ex ignorantia feqvutus eft nnnqvam mjuftum, fi poftea conftiterit ei de hJ p„>juftida belli, teneatur reftituere, five enant loqvamuf de principe fi ve de fiibdito. Pri- Dubth /x- propofitio. Si qvidem habebat proba- i Prov Vilitatem de injuftifia belli, tenetur adve- nicte notitia de injuftitia, reftituere ablata, qvx nondum confiimpfit, id eft qvantum faftus eft locupletior: non autem qyx confumpfit, qvia regula juris eft, qvod qvi non eft m culpa, non debet effe in damno: ficutqvi bona fide fuit in convivio lautiflU mo furis, ubi res furti vx confumptx funt, non tenetur reftituere,nifi forte qvantum domi De jure belli. 445 domi confttfnpfiffet. Si autem dubitavit de injuftitia belli, feqvutas^autorltatem principis. Sylveft. inverb. bellutn, primo', §. 9. dicit,qvo'd tenetur de omnibus, qvia fat entia. mala fide pugnavit.
Sed fit fecunda propofitio conformjter^.?r°p* adlupra dida, Qvod nec ifte tenetur A^ontra confumptis, ficut nec alius, qvia (ut diftum Sylveft. ^ eft) licite & bona fide pugnavit. Sed eflet fententia* verum, qvod Sylveft er dicit, fi re vera dubi- tafiet, an liceret ire ad bellum, qvia jam facit contra confidentiam. Sed eft mxft-Notandik tum confiderandum, qvo'd ftat, qvod bel¬ lum fit juftum & licitum per fe, illicitum autem per accidens, ftat enim qvo'd qvis habeat jus ad recurandam civitatem, aut provinciam, & tamen ratione fcandali fiat prbrfus illicitum. cum enim, ut fupra di- dum eft > bella geri debeant pro bono com¬ muni, fi ad recuperandam unain ‘civitatem nece/Te eft qvod feqvantur.majoramala in Repub. ut vaftatio mukarum civitatum; cjedes magna mortalium»irritatioprincipu> occafiones novorum bellorum in pernici¬ em ecclefine: item qvdd paganis detur op¬ portunitas invadendi & occupandi ternis Chriftianorum: indubitatum eft qvin te¬ neatur princeps potius cedere juri fuo, 8t abftinere a bello. Clarum eft enim qvovdfi rex Rejectio VL rex Gallorum } verbi gratia, haberet jus ad recuperandum Mediolanum; ex bello, au¬ tem, &■ regnum Galli#, 6c ipfa ptovintia MediolaAenfis paterentur intoleranda ma» ia 6c calamitates graves, non licet ei recu* perare, qvia bellum ipiilm aut fieri debet vel propter bonum Galli# i aut Mediolani* qvando ergo' econtrario utriufqve magna mala ex bello futura funt, nonpoteft pel* lum juftum ede* Dpthium i Circa aliam qvaeftionem qvantum lice» ex i*1 bello jufto > lunt etiam multa dubiae intuiti- Primum > (34,) An liceatin bello interfice* ma p';n.re innocentes, 6c videtur qvqd fic; qvia filii tipali cr-^bael primo interfecerunt infantes, ut pa- tum &'rr ^e£ i°i* *>• in jericho, &poftea Saul i. Reg* pr& interfecit pueros in Amalec* utrunqve " ex autoritate 6c mandato Domini.Qy#cum ™ * qve autem (cripta funt > ad noftram do£triiiam fcripta funt; ut patet ad Romari. 15. er¬ go & nunc (1 bellum fit juftum * licebit in-* terficere xnnbcenres» De hoc dubio fit prima propofitib, hun* qvam (35) licet fe per &,ex intentione in¬ terficere innocentem. probatur primo Exod. 2.3^ Infantem ttjufium non occides. Se¬ cundo, Fundamentum jufti belli eft inju¬ ria,, ut fupra oftehfhm eft, fed injuria, non eft ab innocente; ergo non licet bello uti con- I. F rop. trok t* \ De jure belli* 447 contra illum. Tertio,Non licet in Repnbli- ca pro deliftis malorum punire im^oce, 11- tes: ergo nec pro injuria malorum licet pun ire innocentes apud hoftes. Qvartd, 4* Alias jam bellum effet juftum ex utraqve parte,fedufa ignorantia: qvod effe non poteft, ut oftenium eft. Et patet confe- qventia, qvia innocentes, certum eft qvdd Confirm k poflent fe defendere contra qvemamqve conantem interficere, £t confirmatur to¬ tum hoc Deuteronom. 20, Mandatur filiis Ifrael, ut eum vi ceberjnt civitatem, alios qvidem interficiant, parcant autem muli¬ eribus, & parvulis. Ex quo feqvitur,qvoA [36] etiam in bello contra Tureas non licet interficere infantes, patet, qvia finit inno¬ centes. -Imo nec fe: minas inter infideles,, patet,qvia qvantuin ad bellum fpeftatLj^ pralUmiintur innocentes, nili forte con¬ flaret de aliqva femina, qvod effet incul¬ pa- Imo idem videtur judicium de innoxiis agricolis apud Chriftianos s imo de alia gente togata & pacifica, qvia omnes prx- lumuntur innocentes, nifi contrarium_j conflaret. Hac edam ratione feqvitur » qvod nec licet interficere nec peregrinos, nec hofpites qvi verfantur apud hoftes, qvia prsefumuntur innocentes, nec re vera funt hoftes Eadem ratione nec clericos, nec U. Frop.
Animfid vertcn* dum hoc.
448 'Rele&ioVI.
nec religiofos, q via pradumuntur innocen¬ tes inbeiip nili conftet de contrario, ut cum adlualiter pugnant.
Secunda propofitio, per [,7] accidens autem, etiam fcienter akqvando licet in- terticerre innocentes, puta cum oppugna¬ tur arx, aut civitas jufte, in qva tamen con¬ flat multos efle innocentes, nec poffimt machinae folvi, Sc alia tela, vel ignis fubji- ci aedificiis, qvin etiam opprimantur inno¬ centes ficut nocentes. Probatur > Quiaa- lias non pollet geri bellum contra ipfbs no¬ centes, &fruftraretur juftitia bellantium: Sicut econtrario ii oppidum.oppugnatur injufte, & jufte defenditur, licet mittere machinas, & alia tela in obfellbres, & in ca- flrahoftium,dato qvod inter illos fint ali- qvi pueri,aut imioxii.
Sed tamen eft confiderandum, qvod paulo antedidfum eft qvod oportet cavere, ne ex ipfb bello feqvantur majora mala, qvam vitentur per ipfum bellum: ii enim adfummam belli viatoriam parum confert, expugnare arcem, aut oppidum, ubi eft prafidium hoftium, & funt multi innocen¬ tes, non videtur q vqd liceat ad expugnan¬ dum paucos nocentes, occidere multos innocentes* fubjiciendo ignem, vel machi¬ nas, vel alia ratione, qva indifferenter oppri* De jure belli, primantur innocentes cum nocentibus. Et Sreve & tandem nunqvam videtur licitum interfr.f#/W*w* cere innocentes, etiam per accidens, &Autorit praeter intentionem, nifi qvando bellum ju- ftum expedire & geri aliter nonpoteftjux- ta illud Mattn. 13. Sinite c refcire, ^i^atiia,ne ferte colligentes fifatiia, eradicetis Jimul & triticum.
Sed circa harcpoteft dubitari, An [38] li- ' Dubium ceat interficere innocentes, a qvibus tamen incidens, in futurum imminet periculum, puta pue¬ ri Saracenorum funt innocentes: fed ti¬ mendum merito eft, nefaria adulti, pug¬ nent contra Chriftianos,8c inferant bellum cum periculo. Et pnrrerea etiam, to» gati puberes apud hortes, qvi non_> lunt milites, prariumuntur innocentes: fed ifti armabuntur poftea in milites, & inferent periculum, an liceat tales interficere. Et videtur qvod fic, ea¬ dem ratione qva per accidens licet interfi¬ cere alios innocentes.Item Deutercn j.o.pne- cipitur filiis Ifrael, ut cum expugnaverint aliqvam civitatem. Interficiant omnes pu¬ beres, non eft autem prariumendum,qvod omnes edent nocentes. Refponderur a.d R e ff,onfd hoc licet pollet fortalfe defendi.qvod in ta- auterie. li cafu poffint interfici: tamen credo, qvod E f nullo Releaio VI.
nullo modo licet, qvia non funt facienda mala ut vitentur etiam alia mala majora,6c intolerabile eft) qvod occidatur aliqvis pro peccato futuro* Et pr^terea funt alia re¬ media ad cavendum in futurum ab illis, ut captivitas, exilium > 6tc* ut ftatim dicemus. Undeieqvkur, qvod live jam parta viato¬ ria, live a£tu bellum geratur, fi conflat mi¬ litibus de innocentia alicujus, poliunt eum liberare & tenentur.
Ad arg. ^ argumentum in contrarium relpon. ?r° Partedet ur, qvod illud fa£him fuit fpeciali man- ajPrm' datoDei > qvi iratus, & indignatus contra populos illos, voluit perdere omnino, ficut milit ignem inSodomam 6t Gomorrham, qvi devoraret tam innocentes, qvam no¬ centes: ipfe autem eft dominus omnium, nec dedithanc licentiam ex lege commu. AdlicHm^ i* Et ad illud Dexter. 20. poliet eodeim» Dtutcron modo relponderi: fed qvia illic data eft lex faultd an belli communis in omne tempus futurum, tta pofitu potilis videtur, qvod illud Dominus dixit, qvia revera omnes puberes reputantur in civitate! inimica nocentes, & non pollimt diftingvi innocentes a nocentibus: ideo q- mries poliunt interfici, J>niiu ii. Secundum dubium eft, an [39] liceat in 4 Prop, bellojufto ipoliare innocentes inter hoftesc fttqve prima propofitio. Certum eft qvod licet De jure belli* 4ft licet fpoliare innocentes bonis St rebus, qvib.luoftesadverfumnos ufiiri finit, ut3 armis, navibus, machinis* Patet, qvia ali¬ ter viciariam confeqvi nonpoffemus: qvas eft finis belli, imo etiam licet accipere pe¬ cunias innocentum >& comburere Sc cor¬ rumpere frumenta, occidere eqvos,fi ita opus eft, ad debilitandum hoftium vires. ^ ^ f Ex qvo feqvitur corollarium > qvdd fi bel¬ lum fit perpetuum, licet indifferenter ex¬ poliare omnes apud hoftes tam nocentes qvam innocentes: qvia ex opibus fuorum hoftes alunt bellum injuftum,& contra de¬ bilitantur vires eorum, fi cives eorum fpo- liantuf.
Secunda propofitio,fi [40] bellum fatis tLPrvp* commode geri poteft, non fpoliando agri¬ colas aut alios innocentes > videtur qvdd nonliceat eos fpoliare. Hoc tenet Sylveft.^&*/^ in verbo betlxm 1* io. qvia bellum funda¬ tur in injuria, ergo,rton licet jure belli Uti in innocentes, fi aliunde poteft recompen- fari injuria. Imo addit Sylvefh qvod CU iam fi fuerit jufta cauffa fpolianai inno¬ centes, transafio bello, tenetur vifbor re- ftituere illis qvicqvid fupereft. Sed hoc non puto efle necefiarium: qvia, ut infra dicitur, fi jure belli faftum eft, omnia ce¬ dunt in favorem 5c jus juftum bellum ge- Relettio VI.
fia qvide r entium- Unde fi licite funt capta, puto £ 'ylve/hi gydd non funt obnoxia reftitutioni. Di- k$c eft ft- dium tamen Sjlvefl. pium eft St non impro- t entia, «^babile. Spoliare autem peregrinos & ho- ianien vi fpftes, qvi fiant apud hoftes nili conflet de detur au culpa illorum, nullo modo licet qvia illi t&ri ne » non funt de numero h odium.
€ejfaria. Tertia propolitio, fi [41] hoftes nolunt redimere res injuria ablatas, & non posfit, qvi Ixfus eft,aliunde commode recuperare, poteft undecunqve fatisfacbionem capere, live a nocentibus, fi ve ab innocentibus. Ut ii latrones Galli fecerint pnedas in agrum Hifipanorum, St rex Francorum nolit co¬ gere illos ad reftkutionem, cum pofitt, pof. iimt Hifpani autoritate principis lui lpo- liare mercator es Gallos aut agricolas qvan- tumcunqve innocentes: qvia licet forte a principio Respub. aut princeps Gallorum non fuerit in culpa: jam eft in culpa, qvia neg!igitvindicare,ut ait Auguft. qvodimprobe a fuis faftum eft, St princeps Mus htera ^•p0tefl! ex omni membro St parte Reipub. prgfa t A' latisfaflionem accipere. Unde litent mar- rumper cbarum aut reprxfaliarum, qvae a princi- jeqvi ^p^us in hujusmodi cafibus conceduntur, mn ‘nonfunt per fe injuffae,qvia per negligen- IrtyAttan & injuriam alterius principis, conce- psrtculo dit fiius priaceps,wt poffit recuperare /*• boni De jure belli.
bona fu a, etiam ab innocentibus, funt au¬ tem periculofa%& probent occafionem ra¬ pinarum.
T errium dubium, dato qvdd [42] non li- Ili ceat interficere pueros & alios innocentes, an faltem licet ducere illos in captivitatem & fervitutem? Si tqve pro illius declaratio¬ ne unica propofitio, Eodem modo licet Rt/ponf. ducere innocentes in captivitatem, llcu tunica pro lket fpoliare iSlos, qvia libertas &.captivi -pofitione tas inter bona fortunx reponuntur: unde contentu, qvando bellum eft talis conditionis, qvdd licet fpoliare indifferenter omnes hofte$,6c occupare omnia bona illorum, etiam licet ducere in captivitatem omnes hoftes live nocentes, & cum bellum adverfus paga¬ nos fit hujusmodi, qvia eft perpetuum, 8c nunqvam fatisfacere ppffuntpro injuriis 6c damnis illatis r ideo non eft dubitandum qvin liceat, & pueros, Sc feminas Sacrace- norumduceri in captivitatem & fervitu¬ tem. Sed qvia jure gentium inter Chri- chriftia* ftianos videtur receptum, ut Cbriftiani • aC, * iure belli non fiant fervi, in bello qvidem__* ■ r*~ inter Chriftianos non licet, fedft opus eft/ / ad finem belli captivos ducere etiam inno-, n& cerites, ut pueros & feminas; non q viderrr.
in fervitutem, fed ut pro illorum redem- Vt' ptione pecunias recipiamus, licitum eft.
Ff l ' Qvod Relettio VI.
Quod tamen extendendum non eft ultra> qvam belli neceffitas poftulet, & confvetu- do legitime belli gerantium obtinuit, Dahin IF Qvartum dubium eft utrum (43) {altem oblides, qvi vel tempore induciarum, vel perafto bello ab hoftibus recipiuntur,inten fici posfint, fi hoftes fidem fregerint>& con- JReffuwde» ventis non fteterint. Refpondeo per uni- tnr Af^v^camconclufionem,{I obndes alias fint de conclnfia, numero hocentum, puta qvi tulerunt con¬ tra eos arma, interfici jure poffimt in eo cafu, Si autem funt innocentes * ex fupra di<ftisconftat,qvdd interfici non poliunt» ut cum funt pueri, aut femina, aut alii in¬ nocentes.
Zhibii* V x Qvintum dubium an (44) faltem in bel¬ lo jufte liceat interficere omnes nocentes. Notanda Pro reiponfione notandum eft,qvodut ex hac cjHa- fupra di£tis patet, bellum geritur primo ad tmr a defendendum nos Sc noftra. Secundo,ad recuperandum res ablatas. Tertio, ad vindicandum acceptam injuriam. Qvarto* ad pacem & fecuritatem parandam* His £ frop. pnrmisiis fit prima propofitio,in ipfo attvr- ali (4 5) conflidbu praelii, vel in oppugnatio¬ ne, aut defenfione civitatis licet indiffe¬ renter occidere omnes,qvi contra pugnant: & breviter, qvandiu res eft in periculo. Hoc patet, qvia aliter rem bene gerere non poffent bellantes, ni fi tollendo omnes impedi¬ entes > & contra pugnantes. Sed totum Inqv* dubium eft, & difficultas, an parta jam vi -confiftit £toria,& ubi periculum non eft abhofti-A#/«*^#- bus, liceat interficere omnes qvi contra ar-^’ dijjft- ma tulerunt. Et videtur aperte qvddfiQ» cultas. Qyia, ut fupra relatum eft, inter praeopta militaria, qvae Dominus dedit Deuter. 20. Ratio pnt unum eft, ut expugnata civitate hoftium,p^8^jjrd interficerent omnes habitatores. Verba illiuslocifunthsc. Si qvando ac c efferis ad expugnandam civitatem, offeres ei primum pa¬ cem. Si reciperit, 0* aperuerit ubi portas, cun^ Uus populus ycf vi in ea eft, (alvabitur, & ferviot tibi fub tributo: (in amem foedus inire noluerit^ & coeperit contra te bellum, oppugnabis eam.
Cumque tradiderit Dominus Deus tuus eam in manu tua, per cuties omne quodin ea eft gene « rts mafculini in ore gladii ahsqv e mulieribus infantibus.
Secunda propofitio, Parta [46] victo- ria, &rebnsjam extra periculum pofiri, li¬ cet interficere nocentes* Probatur 5 Qvia (ut jam diflum eft ) non folum ordinatur bellum ad recuperandas res, fed etiam ad vindicandum injuriam: ergo pro injuria praeterita licet interficere auroris injurias.
Item hoc licet in proprios cives malefafto- res: ergo etiam in extraneos* Qvia (ut 40 Rele&ioVI.
fupra ciidurn eft) beili princeps jure beiU autoritatem habet in hoftes, ficut legitimus judex * & princeps, ite/n, qvia licet in p ne (entia notieflet periculum ab hoftibus, tamen in futurum fecuritas non haberetur, nifi timore Fupplicii hoftes continerentur. m P r$ft Tertia propoiitm. Solum [47] ad vin¬ dicandam mjuriamnon femper licet inter¬ ficere omnes nocentes. Probatur, Qvia etiam inter cives non liceret, ubi etiam e£ (etdeleftumjotius civitatis aut -provinciae interficere omnes delinqventes,nec iii com« muni rebellione liceret occidere ^ deperde¬ re totum populum. Unde pro fimili fafto Theodoiius ab Amprofio ab Ecclefia eft prohibitus, hoc eniifr effet contra publicum bonum, qvoc! tamen eft fines bellide pacis, ergo etiam non jket occidere omnes nocent tesex hoftibus» Oportet ergo habere ra¬ tionem injutitix ab hoftibus aeceptx, St damni illati, 8c aliorum deli&orum. Et exhac confideratioireprocedere ad vindi¬ ciam Sc animadverfionem, omni atrocita¬ te &' inhumanitate feclufa, In hoc enim Sofitio Cicer* 2, Officior, ait, qvod ani- certe udum eft in noxios qvantum x- qvitas & humanitas patiantur. Sc Salufh Majores, inqvit, noftri religrcfffimi* mortales mktltiifUs ertpiebantyprater injuria licentiam.
_ De jure belli. 45; Qvarta propofitio, aliqvando (48) etiam ^ Prop* licet & expedit interficere omnes nocentes.