Google to make the world's books discoverablc onlinc.
It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr.
Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc publishcr to a library and fmally to you.
Usage guidelines Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken stcps to prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing lcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. Wc also ask that you: + Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for personal, non-commercial purposes.
+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc use of public domain materials for these purposes and may be able to help.
+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout thisprojcct and hclping thcm lind + Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offer guidance on whether any speciflc usc of any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe.
Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb at |http://books.qooqle.com/| Google A propos de ce livre Ccci cst unc copic num^rique d'un ouvrage conserv^ depuis des g^n^rations dans les rayonnages d'unc bibliothi^uc avant d'£trc numdrisd avcc pr&aution par Googlc dans le cadre d'un projet visant ii permettre aux intemautes de d&ouvrir l'enscmblc du patrimoinc littdrairc mondial cn ligne.
Ce livre ^tant relativement ancien, il n'est plus prot^g^ par la loi sur les droits d'auteur et appartient ii pr^sent au domaine public. L'expression "appartenir au domaine public" signifle que le livre en question n'a jamais ^t^ soumis aux droits d'auteur ou que ses droits l^gaux sont arrivds & cxpiration. Les conditions requises pour qu'un livre tombc dans le domaine public peuvent varier d'un pays ii Fautre. Les livres libres de droit sont autant de liens avec le pass6. Ils sont les t^moins de la richcssc dc notrc histoire, de notre patrimoine culturel et de la connaissance humaine ct soni trop souvent difflcilement accessibles au public.
Lcs notcs de bas de page et autres annotations en maige du texte pr^sentes dans le volumc original sont rcpriscs dans ce flchier, comme un souvcnir du long chcmin parcouru par Fouvrage depuis la maison d'61ition en passant par la bibliothi^uc pour finalcmcnt se retrouver entre vos mains.
Consignes d'utilisation Googlc cst fler de travaillcr cn paricnariat avcc dcs biblioth&jucs & la num^risaiion dcs ouvragcs apparicnani au domainc public ci dc lcs rcndrc ainsi accessibles h tous. Ces livres sont en effet la propri^t^ de tous et de toutes et nous sommes tout simplement les gardiens de ce patrimoine. D s'agit toutefois d'un projet coflteux. Par cons6juent et en vue de poursuivre la diffusion de ces ressources in^puisables, nous avons pris les dispositions n&essaires afln de pr^venir les ^ventuels abus auxqucls pourraicnt sc livrcr dcs sitcs marchands tiers, notamment en instaurant dcs contraintes techniques relatives aux rcqufitcs automatisdcs. Nous vous demandons ^galement de: + Ne pas utiliser lesfichiers & desfins commerciales Nous avons congu le programme Google Recherche de Livres ^ Fusage des particulicrs. Nous vous demandons donc d'utiliser uniquement ces flchiers ^ des flns personnelles. Ils ne sauraient en effet Stre employ^s dans un quelconque but commercial.
+ Ne pas proc^der & des requites automatisees N'cnvoycz aucune requSte automatisfe quelle qu'elle soit au syst^me Google. Si vous cffcctucz des recherches concemant les logiciels dc traduction, la reconnaissance optique de caractferes ou tout autre domaine n^cessitant dc disposcr d'importantes quantit^s de texte, n'h^sitez pas ^ nous contacter Nous encourageons pour la r^alisation dc cc typc dc travaux Futilisation dcs ouvrages et documents appartenant au domaine public et serions heureux de vous Stre utile.
+ A'^ pas supprimerVattribution Le flligrane Google contenu dans chaque flchier est indispcnsablc pour informer les intemautcs dc notrc projct ct leur permettre d'acc61er h davantage de documents par rinterm^diaire du Programmc Googlc Rcchcrche de Livres. Ne le supprimcz cn aucun cas.
+ Rester dans la Ugalit^ Quelle que soit Futilisation que vous comptez faire des flchiers, n'oubliez pas qu'il est de votrc rcsponsabilitd dc veiller h respecter la loi. Si un ouvrage appartient au domaine public am^ricain, n'en dMuisez pas pour autant qu'il cn va dc m£mc dans les autres pays. La dur& l^gale des droits d'auteur d'un livre varie d'un pays ^ Tautre. Nous ne sommes donc pas en mcsurc dc rdpertorier les ouvrages dont Futilisation est autorisfe et ceux dont elle ne Test pas. Ne croyez pas que le simple fait d'afflcher un livre sur Google Recherche de Livres signifle que celui-ci peut Stre utilis^ de quelque fa§on que ce soit dans le monde entier. La condamnation h laquelle vous vous cxposcricz cn cas dc violation dcs droits d'autcur pcut £trc s6vtrc.
A propos du service Google Recherche de Livres En favorisant la recherche et Facc^s ^ un nombre croissant de livres disponibles dans de nombreuses langues, dont le frangais, Google souhaitc contribuer h promouvoir la diversit^ culturelle gr§ce ^ Google Recherche de Livres. En effet, le Programme Googlc Rcchcrchc dc Livrcs pcrmct aux intcmautes de d&ouvrir le patrimoine litt^raire mondial, tout en aidant les auteurs et les Miteurs ^ ^largir lcur public. Vous pouvcz cffcctucr dcs rccherches en ligne dans le texte int^gral de cet ouvrage h radresse [http: //books.gooqle. coinl nu oiT DP^ iniisi ini: iniO'. l'llAI".r»Alv) GF.K. IIAMAKKK.
LE DROIT DE PRISE (DE JURE PRAEDAE) PAR h/ G R O T I U S OUVRAGE ENTIMeMENT IN^DIT Texte Latin^ puhlid pour la premikre fois d^aprh le manuscrit autographe PAR GER. HAMAKER.
PARIS ERNEST THORIN libraire editeur, 58 Boulevard St. Michel.
LA HAYE MARTINUS NIJHOFF libraire ^diteur, 49 Raamstraat.
MDCCCLXIX.
Ex officina typographica Joh. Enfchedd & Fil.
\ PRAEFATIO.
Hugonis Grotii codicem, qui nunc primum editur, quatuor annis abhinc viderat nemo, nec quisquam summum virum viginti annis prius quam opus de jure belli ac pacis ederet, de jure praedae scrip- sisse sciebat. Ipse in libris suis et epistolis de hoc opere tacet. Res primum innotuit, cum anno 1864 catalogus prodiit librorum ma- nuscriptorum, qui quondam Grotii fuerant, quos bibliopola ' M. NijhofF publice Hagae Comitum venditurus erat: in his praeteralias chartas minoris pretii autographum Commentarii de jure praedae nu- merabatur. Viri docti in Academia Lugduno-Batava non iacile quid- quam negligunt, quod ad tanti viri famam pertineat: itaque et nunc operam dederunt, ut codex ille Bibliothecae Academicae emeretur. Liber magni momenti erat, et quod, ut catalogi auctor jam ani- madverterat, notum ejus Mare liberum hujus Commentarii duodeci- mum caput esse apparebat, et insuper quia ob ipsum operis titulum in promtu erat suspicari, multas quaestiones ibi tractari, quae et in libro ejus de jure belli ac pacis explicarentur.
V. Cl. S. Visseringius primus id ita se habere affirmavit in iis quae de Grotii opere exposuit Academiae Regiae Scientiarum Neer- landicae. (Vide Verslagen en Mededeelingen. Afdeeling Letterkunde. Deel IX. p. 145. vlgg.). Is tamen non constare sibi declarat, an liber etiam nunc mereatur edi: opus enim sibi, ut recte hac de re VI PRAEFATIO.
judicare posset, accuratius investigandum fuisse. Post Visseringium V. Cl. R. Fruinius Grotii librum perlegit. Huic nulla dubitatio supererat et Commentarius omnino edendus esse videbatur. Itaque mihi persuasit ut editionis curam susciperem. £go a re alienus non eram, sed illorum temporum historiae non multum operae dederam, cum tamen omnia, quae editori de operis origine et scriptoris con- silio observanda essent, eo pertinerent. At Fruinius id mihi nullam molestiam creaturum dixit, cum ipse libri historiam compositurus esset in opusculo, quod in diario Belgico edere intenderet, indeque ego omnia, quibus mihi ad praefationem opus esset, haurire possem. Itaque editionis curam libens suscepi.
Codex ipsius auctoris manu scriptus et prelo paratus erat: mihi ulterius nihil faciendum fuit, quam ut edi curarem, quae scrip- tor ipse editioni destinasset. Hac in re quam accuratissimus esse studui et nihil mutavi; multum operae dedi ut loca a Grotio citata in scriptorum libris perquirerem et conferrem: sed non omnes libros ad manum habui. Ipse aliquid annotare consulto omisi, praeterquam sicubi in textu aliquid deesset, vel locum aliquem minus accurate citari appareret. Quae non in ipso codice leguntur, sed a me addita sunt, uncis inclusi. Auctor documenta quaedam post volumen ad- jicere intendebat, sed ea in codice et chartis ejus desiderabantur: Fruinius omnia conquisivit, Belgice vel Germanice scripta: ego in Latinum sermonem converti et veniam a lectoribus peto, si oratio- nis elegantia multum a Latinitate Grotii distare viderint. Textui praemittam partem eorum, quae Fruinius in diario Belgico (de Gids. 1868. Oct. en Nov.) de operis origine et historia composuit: si qui his non contenti plura ea de re cognoscere cupiunt, eos ad ipsum Fruinii opus remitto.
Ad hunc diem nemini innotuerat, qua re inductus Grotius prae- clarum opus suum de jure belli ac pacis conscripsisset. Brevi post fugam e carcere, Parisiis, unius anni et paucorum mensium temporc totum absolvisse eum constabat. Nusquam se huic argumento jam prius intentum ' fuisse commemoraverat. In epistolis ad amicos eo consilio scripsisse se dixerat, ut feritatem ad bella pro lubitu susci- pienda, pro lubitu gerenda, sedaret. Nunc demum apparuit Grotium cum Jus belli ac pacis conscriberet, opus ad manum habuisse et fre- PRAEFATIO. VII quenter in^pexisse, quod viginti annis ante absolvisset et aliis rebus motus scribere aggressus esset. Nam Commentarium de jure praedae confecit, ut Lusitanos injuria Batavos ab Indicis commerciis prohi- bere, Batavos contra et Societatem Indicam Lusitanis merito bellum inferre et praedas ab iis agere demonstraret. Multum enim apud nostrates de jure praedae disputabatur, praesertim ex quo tempore praefectus Jac. Hemskerckius opulentam Lusitanorum navem in freto Malaccensi ceperat et domum abduxerat. Grotius ipse in Annalibus et Historiis eam rem nobis his verbis proponit (1. i. p. 429.)
Jorae quoque rex (j%t id regnum in Malaccensi regione^ veteres in Lusitanos offensas promere ausus, Jac. Hemskerckium, duas tum naves ducentem Hollandicas ^ incitavit ad caraccam immensae mag- nitudinis in freto^ quod Malaccam inter^ Lusitanorum coloniam^ et Sumatram intercedit, opprimendam; auctor idem testisque victoriae, Batavi praeda^ quanta non alias parta^ contenti^ vitae hostium (jeptingenti ferme erant omnis sexus atque aetatis^ pepercere ^ quam- quam recentia multa exstabant Lusitanicae crudelitatis exempla. — Partae ex hostibus publicis opes magnum Lusitanis et regi damnum, Batavis et privatim et in commune cum laude commoda afferebant. Reperti tamen in gente non minus simplice quam quaestus studiosa^ qui partem abnuerint ^ veluti minus deceret mercatores militar^ lucrum et ^ ut ferme accidit ^ multis immerentibus raptum. Movebat et vetus cum Lusitanis amicitia^ coepisse credita quarto ante seculo^ cum Ulyssiponem Belgae exfugnavere^ etc.
Fruinius quo magis rem, quae hodie in oblivionem abiit, nobis exponeret, Acta Societatis Indicae et Ordinum Foederatorum inspexit, indeque multa extraxit, quae ad patriae historiam faciunt. Ad librum de jure praedae bene intelligendum magni momenti est, quod nobis persuadet Fruinius, Societatem Indicam initio nihil praeter navigati- onem et commercia cogitasse, eamdem vero Lusitanorum injuriis et damnis illatis coactam, Ordinum Foederatorum consensu, moxvim vi arcere, bella inferre et praedas agere coepisse. Fruinius nova haec instituta non omnibus Indicae Societatis consortibus placuisse de- monstrat, imo multos ea vehementer improbasse, in quibus primum VIII PREFATIO.
locum cenuerint Mennonistae, homines ab omni bello alieni. Itaque hi suam praedae partem abnuerunt vel portlones vendiderunt. Fuere etiam, qui id fecisse non contenti, novam Societatem condere vel- lent, quae unice negotiationi operam daret et a bellis abstineret. At respublica, quae Indicae navigationis privilegium priori Societati concesserat, novam aliam juxta illam exsistere non patiebatur. Hanc ob causam illi eam in Galliam transferre, et Henrici IV opibus sub- nixi Indicam negotiationem experiri intendebant. Sed res eventu caruit. Ordines enim regi ejusque ministris omnibus modis persua- sere, ut rem difFerrent, et Societatem non crearent.
Magna pars hominum de jure praedae ita sentiebat, idque Grotio ad Commentarium conscribendum ansam dedisse apparet. Fruinius arbitratur eum hunc laborem suscepisse ipsa Societate auctore, cui in hac causa orator adfuerit. Utcunque se ea res habeat, ex ipso Commentario Indicae Societatis causa scripsisse eum manifestum est, ut ostenderet praedam ab Hemskerckio captam Societatis esse, quam jure et in posterum Lusitanis belium illaturam et praedas ab iis ac- turam. Verum Grotio ut id nobis persuaderet, universum jus belli explicandum fuit: hac causa enim quaestiones plurimae contineban- tur, quae unice ex jure gentium illustrari possent. Itaque in prima libri parte de causa nihil, sed ipsum jus praedae exponit: haec ap- pellat Dogmatica de jure praedae. (c. i. in fine.} Sequitur altera pars, qua nobis rerum status illius temporis des- cribitur, inprimis L\isitanorum infestus Belgis animus, ex quo illi in Indiam navigare ibique commercia exercere coeperunt. Haec Grotius Historica vocat. Fruinius fontes exploravit, e quibus scrip- tor narrationes suas hausit, et comperit magnum eum documentorum numerum ante oculos habuisse, quae post eum inspexerit nemo, et quorum pars tantum supersit. Itaque his multa continentur, quae alibi nusquam leguntur et ad historiam Indicae Hollandorum navigationis pertinent.
Post Historica sequitur caput duodecimum, cujus major pars Ma- ris liberi titulo separatim edita est. Opusculi hujus finem et pro- positum accuratius cognoscimus, cum ad locum attendimus, ubi pri- mum legebatur. Demonstrandum erat Grotio, Lusitanos nullo jure Batavis bellum facere, quod sua Indicae negotiationis privilegia vio- PREFATIO. IX lari contendant; Batavos contra jure bellum inferre Lusitanis, quod illi liberam suam navigationem impedire studeant.
Ultima tria quae sequuntur capita ostendunt bellum in Lusitanos et praedationem non tantum justam esse, sed honestam et utilem. Vix opus est monere, ipsam causam hic agi et rerum statum illius temporis describi. Haec pars non magni momenti est; sed tamen propter vividum temporum imaginem, quam nobis in ea proposuit auctor, hodie quoque legi meretur.
Auctor Commentarium scripsit hieme anni 1604 et primis anni sequentis mensibus. Ipsa ejus verba id declarant. Mauritius Clusam ceperat die 21 mensis Augusti, anno 1604. Id a Grotio dicitur ^capta nuper Clusa". Nihil in textu mutavit vel addidit post mensem Novembrem anni 1608, quo tempore caput ejus duodecimum seorsum vulgari jussit.
Unde factum sit, ut opus, quod scriptor totum absolvisset, non ederetur, hodie pro certo dicere non possumus. Fruinius suspicatur Societatis rectores intellexisse, praedam melius vindicari silentio et possessionis inhaesione, quam scripto. Codex etiam in scrinio jacebat, cum tempora scriptorem moverunt, ut separatim unum ejus caput vulgaret. Quo consilio id ediderit manifestum e loco, quem Visseringius citavit ex Grotii Maris liberi defensione adversus Welwodum, quod opusculum ejus simul cum Commentarii autographo Bibliothecae Lugduno Batavae emtum est. Ibi leguntur haec: Jnfe annos aliquot^ cutn viderem ingentis esse momenti ad patriae securitatem Indiae^ quae Orientalis dicitur^ commercium^ id vero commercium satis appareret obsistentibus per vim atque insidias Lu- sitanis sine armis retineri non posse, operam dedi ut ad tuenda fortiter, quae tam feliciter coepissent ^ nostrorum animos inflammarem^ proposita ob oculos causae ipsius justitia et aequitate, unde nasci %6 evsXm recte a veteribus traditum existimabam. Igitur et universa belli praedaeque jura et historiam eorum, quae Lusitani saeve atque crudeliter in nostros perpetrassent, multaque alia ad hoc argumentum pertinentia eram persecutus amplo satis commentario^ quem edere hactenus supersedi. At cum post aliquanto ab Hispanis spes aliqua patriae ostentaretur pacis aut induciarum^ sed ab iisdem postularetur X PRAEFATIO.
X PRAEFATIO.
res iniquissima^ ut Indiae commercio abstineremus^ partem ejus com- mentarii^ in qua ostensum erat nec jure^ nec probabili ullo juris colore niti hanc postulationem ^ seorsum edere statui Maris liberi nomine^ hoc animo ac spe^ ut et nostris animum adderem^ ne quid de manifestissimo jure decederent, et experirer an ab Hispanis obtineri posset ^ ut causam non tantum validissimis argumentis^ sad et popularium suorum auctoritate jugulatam agerent paulo remissius: quorum utrumque successu non caruit, Nobis persuadere non possumus, Mare liberum, ut Grotius aflirmat, in conditiones induciarum vim aliquam exercuisse. Fruinius clare demonstrat opusculum sine scriptoris nomine vulgatum initio homines parum movisse, nec quidquam continuisse, quod novitate suaanimos percelleret: aliquot annis post demum, cum inter Belgas et Anglos de Anglici maris dominio disputabatur, magnum nomen adeptum est.
Sponte intelligimus scriptorem, edita libriparte, de reliquis edendis non ulterius cogitasse. Fruinius jure, utopinor, suspicatur Grotium jam ex illo tempore opus de jure gentium meditatum esse, quod partim e Dogmaticis de jure praedae confecturus esset, et sedecim annis post confecit. Tot annos fuisse inter primum ejus rei consilium et exsecutionem, nihil est quod miremur: initio multiplicia magistratus munera, post vitae casus, quos nemo ignorat, huic labori vacare eum non siverunt.
Constat Indicae Societatis rectores, eodem fere tempore, anno 1610, inter se deliberasse an Grotio mandarent, ut Inaicae negotiationis historiam conscriberet. Suspicari licet ipsum Grotium auctorem iis fuisse, ut Historicis e Commentario de jure praedae ad hanc rem uteretur. Res eventu caruit.
In universo opere maximi pretii sunt Dogmatica. Haec enim principium sunt et fons celeberrimi de jure belli ac pacis libri. Si utrumque librum inter se conferas, in oculos incurrit Jus pacis postea Dogmaticis de jure belli superadditum esse, indeque fieri ut alterius operis partes minus bene inter se aptatae sint et cohaereant.
Ipsa juris gentium disciplina in utroque opere eadem est. Libri si quid discrepant, in forma discrimen cernitur, non in re. Auctor senior factus plus prudentiae adhibet, minus absolute loquitur.
PRAEFATIO. XI plura excipit. Multa viderat, multos vitae casus expertus erat: itaque opus, quod juvenis scripserat, mutavit prout mutatus ejus in multis animus postulabat. At de juris principiis et origineeadem sentiebat.
E Commentario de jure praedae clarius quam ex altero opere cer- nimus, quae scriptoris laus sit circa jus gentium et jus naturae. Vulgo Grotius has disciplinas condidisse dicitur. At si qui nova eum juris dogmata excogitasse putant, vel docuisse, quae nemo ante eum docuerat, hi longe a vero absunt. Nulla fere dogmata promit, quae non alius cujusdam scriptoris auctoritate confirmet. In illis unus Albericus Gentilis laudatur, tamquam dux Grotii et is, qui viam ei praemunivit. Sed hac laude nequaquam dignus est. Multa collegit, in iis multa, quibus Grotius usus est, sed judicio caret, nec plus habet quam alii, quorum merita numquam laudantur. Non huic multum debet Grotius, sed summis apud Hispanos theologis et jurisconsultis, Caroli V et Philippi II aequalibus, Francisco Victo- riae, Dominico Soto, Covarruviae et praesertim Vasquio, quorum merita ipse gratus agnoscit. Omnem fere Dogmaticorum materiem ex illorum scriptis collegit, et paucis aliis. Sed haec materies apud illos nullo ordine disposita latebat inter ingentes rerum minus uti- lium cumulos. Summa laus Grotii est, quod, quae ad manum erant, collegit et ita disposuit, ut inde nova juris disciplina nas- ceretur. Ante eum nemo viderat juris gentium originem in jure naturae quaerendam esse, nemo jus ipse inde deducere cona- tus erat. Dogmatica de jure praedae primum ejus rei specimen sunt. lyiethodus, quam ibi sequitur auctor, et argumentandi ratio summa laude digna est. £ regulis nonnullis et legibus, quas tamquam axiomata praemittit, multo acumine et judicio universum jus belli et praedae colligit et explicat: leges, sententias, consuetudines secundo loco adhibet, ut earum ope confirmet, quae ex ipsa natura defluant.
Merito Fruinius animadvertit, opus illud conscriptum esse ab ado- lescente annorum viginti et duo. Summam recenset eorum, quibus opus fuit ut ejusmodi librum conficere posset, scriptores, quos le- gisse eum necesse erat, Latini sermonis elegantiam, argumentandi artificium, inprimis vero judicii maturitatem, cujus vix alterum exemplum in ejus aetatis adolescente conspicitur. Profecto Grotius, XII PREFATIO.
si vir perrexissec» ut juvenis inceperat, omnibus doctis praestaret. Sed mature ad ingenii fastigium pervenit. Praeclara opera, quibus fama ejus nititur, juvenis scribere aggressus est, postea elaboravit tantum et polivit. Quae vir factus confecit, pleraque theologica sunt atque illis juvenilis ingenii fructibus multum cedunt, nec diu ipsi superfuerunt. Itaque illis, qui ingenii excellentiam ejus cognos- cere cupiunt, omnino ad primam illorum operum formam attenden- dum est* Sed ejusmodi initia et primitiae raro supersunt. £st quod nobis gr^tulemur felicem casum libri ejus omnium celeberrimi pristi- nam formam servasse.
Nihil habeo, quod praeterea addam, ipsumque librum benevoli lectoris judicio commendo.
ERRATA.
p. 35. vs. 15. pro ultraque /. ultroque p. 70. vs. 16. „ consilii est: 3, consilii est, p. 138. vs. 10. „ juris satisf. 3, juris sui satisf.
p. 181. vs. 24. „ Rasalata 3, Rasalala, et passim.
p. 242. vs. 32. in marg. y, Probl. IV.
ibid. VS. 26. „ INFERUNTUR 3, INSERUNTUR CONSPECTUS OPERIS.
CAPUT PRIMUM.
Exordium. Argumentum. Distributio. Methodus. Ordo operis, CAPUT SECUNDUM. Prolegomena, in quibus Regulae IX et Leges XIII.
CAPUT TERTIUM.
QUAESTIO I.
Art. I. An bellum aliquod justum sit Art. II. Christianis, Art. III. in Christianos, Art. IV. omni jure.
CAPUT QUARTUM.
QUAESTIO II.
Art. I. An praedam capere aliquando justum sit Art. II. Christianis, Art. III. ex Christianis, Art. IV. omni jure.
CAPUT QUINTUM.
QUAESTIO III, Quae praeda justa sit.
QUESTIO IV.
Quod bellum justum sit.
CAPUT SEXTUM. De causa belli efficiente.
QUAESTIO V.
Art. I. Quae justa sit causa efficiens belli privati. Art. II. Quae justa sit causa efficiens belli publici.
XIV CONSPECTUS OPERIS.
CAPUT SEPTIMUM.
De materia belli circa quam et in qua.
QUAESTIO VI.
Art. I. Quae sit justa materia belli circa quam efficientibus vo- luntariis.
Art. II. Quae sit justa materia belli in qua efficientibus voiuntariis.
Art. III. Quae sit justa materia belli circa quam subditis.
Art. IV. Quae sit justa materia belli in qua subditis.
Corollarium quaestionis vi.
An detur bellum utrimque justum Art. I. respectu voluntariorum, Art. II. respectu subditorum.
CAPUT OCTAVUM.
De forma belli suscipiendi gerendique.
QUAESTIO VII.
Art. I. Quae sit justa forma belli privati suscipiendi.
Art. II. Quae sit justa forma belli publici suscipiendi.
Art. III. Quae sit justa forma belli gerendi voluntariis.
Art. IV. Quae sit justa forma belli gerendi subditis.
Coroll. I. Quatenus liceat subditos hostium oiFendere.
Coroll. II. An detur depraedatio utrimque justa respectu subdito- rum, et quatenus.
CoroIl.III. An praedae acquisitio justa utrimque-detur, et quatenus.
CAPUT NONUM. De fine belli.
QUAESTIO VIII.
Art. I. Quis sit justus belli finis voluntariis. Art. II. Quis sit justus belli finis subditis.
CAPUT DECIMUM.
QUAESTIO IX.
Cui praeda acquiratur Art. I. in bello privato, Art. II. in bello publico.
CONSPECTUS OPERIS. XV Coroll. Quatenus praeda his acquiratur, qui suis impensis, damnis, periculo, suorum ministrorum opera, nulla pacta mercede, bellum publicum gerunt.
CAPUT UNDECIMUM.
PARS I.
Art. I. Causae belli Batavorum in Albanum, Hispanos, Philippum etc.
Art. II. Officia Batavorum eo in bello.
Art. III. Causae belli Batavorum in Lusitanos.
Art. IV. Officia Batavorum in Lusitanos.
Art. V. Injuriae Lusitanorum in Batavos per Lusitaniam.
Art. VI. Injuriae Lusitanorum in Batavos alibi passim.
Art. VII. Injuriae Lusitanorum in Batavos eo colore, quod attri- butas ipsis regiones commerciis adirent.
Art.VIII.Idem color per Indiam.
PARS II.
Art. I. Calumniae Lusitanorum in Batavos. Art. 11. Submissi in Batavos hostes a Lusitanis. Art. III. Fraudes et perfidia Lusitanorum in Batavos. Art. IV. Coeptum a Lusitanis bellum in Batavos. Art. V. Bellum Lusitanorum in amicos Batavorum.
CAPUT DUODECIMUM.
In quo ostenditur, etiamsi bellum privatum fuisset, justum fore, justeque partam praedam Indicae Hollandorum Societati. In quo ista inseruntur Problemata: I. Ad gentes omnes omnibus patet aditus, jure gentium non per- mittente, sed imperante.
11. Infideles ob hoc ipsum, quod infideles sunt, dominio publico privatove exui non possunt, nec titulo inventionis, nec Ponti- ficiae donationis, nec belli.
III. Mare aut jus. navigandi in eo proprium fieri non potest occu- patione, aut donatione Pontificia, aut praescriptione sive con- suetudine.
IV. Jus mercandi cum gente altera proprium fieri non potest occu- patione, aut donatione Pontificia, aut praescriptione sive con- suetudine.
XVI CONSPECTUS OPERIS.
CAPUT DECIMUM TERTIUM.
In quo oscendicur justum esse bellum justeque partam praedam Societati ex causa publica patriae, Parte I. respectu Ordinum voluntaria agentium, Parte 11. respectu Societatis Indicae subditae Ordinibus, PartellL aut etiam ex causa publica sociorum.
In quo ista inseruntur Problemata.
L Respublica ejusve Ordines etiam cum habent Principem, belli tamen publice suscipiendi habent auctoritatem.
IL Justa belli causa in Principem est tuitio legum patriarum, quibus Principatus adstringitur.
IIL Bellum in Principem indictionem non desiderat.
IV. Praesentis temporis magistratui parere boni civis est.
V. Bona fide civis pugnat contra Principem pro republica et legibus.
VI. Bellum reipublicae in Principem, qui suus Princeps fuit, externum est.
VII. Societas belli recte interdum a Christianis initur cum infide- libus contra Christianos pugnantibus.
CAPUT DECIMUM QUARTUM.
Pars I. Honestam esse praedae hujus capturam: in qua ista in- seruntur Problemata.
I. Justum omne honestum.
II. Honesta praecipue actio pro sociis, pro patria, adversus homines inemendabiles.
III. Honesta praecipue praedatio ex fine.
Pars IV. Honestam esse praedae hujus possessionem.
CAPUT DECIMUM QUINTUM.
Pars I. Utilem esse praedae hujus capturam: in qua ista inse- runtur Problemata.
I. Omne justum utile.
II. Omne honestum utile.
III. Utile praecipue, quod statui reipublicae convenit IV. Utile praecipue prodesse sociis.
V. Utile praecipue nocere hostibus.
VI. Utile quod facile.
Pars IL Utilem esse hujus praedae possessionem. Epilogus.
HUGONIS GROTII LIBER DE JURE PRAEDAE.
CAPUT PRIMUM.
BXORDIUM. ARGUMENTUM. DISTRIBUTIO, METHODUS» ORDO OPERIS.
Res sane nova et externis vix credenda accidit, ut eos inter Bxwd. homines, quibus tam diu in Hispanos bellum est, privatim praeterea gravissime offensos, illud disceptetur, an justo in bello hostem crudelissimum, quique gentium commercia prior vio- larit, auctoritate publica recte spolient. Ita fit, ut Batavi, qua gente non alia est honesti quaestus avidior, verecun- dari videantur nonnuUi praedam agnoscere, misericordia sci- licet in illos, qui ipsi ne hostium quidem jura servaverunt. Quod cum accidat partim quorumdam parum reipublicae aman- tium calumniis, partim aliorum religione et superstitiosa quadam abstinentia, ut illorum malitiae occurrere, ita horum simplicitatem instruere operae pretium fuit. Neque enim per-r spicaciori cuiquam ignotum t,^Q, potest, quo ista tendant et quibus hostium artibus misceantur. Nam si Hispanos maris obsessores offendere cessant Batavi, quod sane fiet, si res ista sine commodo periculum tantum afferet, crescet immensum illa ferocium animorum insolentia, clausa brevi tenebuntur littoratotiusorbis, corruet Asiatica omnis negotiatio, qua vel sola vel potissima publicas opes sustineri sciunt ipsi nec ^ 2 DB JURE PRAEDAB. CAP. 1.
hostis ignorat. Contra si fortuna uti placet, dedit Deus te- lum in ipsa imperii Hispanici viscera et non aliunde certius speranda libertas. Est tamen et in hoc errore, quod patriae liceat gratulari- Non mediocre Batavorum innocentiae ar- gument^m est, ad ea etiam cujic^arit quae fas geptium et jura publica permittunt. Non potest in illis justitia umquam requiri, non desiderari fi^es, q|i} jus illud cunctis populis certissimum et de quo nemo praeter ipsos dubitaret, tam sol- liciti tractant et velut suspenso gradu. Sed verissimum illud nimirum est utroque latere virtutes vitiis ambiri *, etsi alia conspectiora sunt, alia contrarii mali magnitudine facilius de- litescunt. Sic odio iracundiae oppositum stuporem, quem iopyjfiFlav Graeci dixerunt ',.tdeo ignoramus, x ut ne Lati- num quidem nomen inv^nerit. £st sane infamis animi mor- bus sine ullo juris aut honesti respectu flagrans lucri cupi- do, quae ceicrxpoxipSeix Graece dicitur. Sed potest et altrinse- cus peccari, cum anxia quadam et scrupulosa rerum non turpium fuga occasiones negliguntur rei familiaris. Virum enim sapientem et bonum Socratici probant esse cpixoycepln, hoc est utilitatum suarum minime negligentem: negantque phiiosophi justitiam esse o\Kocp&ipov ac Trraxoroiiv^ pernitiem rei familiaris et auctorem mendicitatis *. Est quidem, ut recte dixit Lucilius *, Virtus quaerendae finem rei scire modumque.
Sed est etfam, ut sequitur, Virtus diyitiis pretium persohere posse.
Cavendum et hic ne quid nimis, hoc est ne fingamus id vitiosum esse, quod vitio caret, neu dum in alios esse nolumus in nos iniqui simus. Non minus a scopo aberrat telum quod longe transvolat, quam quod citra relinquitur. Utrinque cul- pa, utrinque error est: tetrior forte atque intestabilior illorum, M quibus ad onone fkcinui^ itliiilus ogcalluiti ita ti&men ut esse possit et qUiddatn ^ ^i ita loqui^nduni ei^t, teherum himii^ ac delicatum ^ quod rebu^ etiaffi quibus mihihle ojpoSrtet offettdi»- tur. Sed nefenda justi tt aequi irrevefentla eum natufiae hu- manae repugnet, satis sua turpitudihe hioftsti-atur i Hltemm illud vitium, quod in exsuperantia positum est^ hoc magis caveri debet, quia nullis propfie notls ihsigrtltum fecile vif- tutis speciem induit atque ea tmaglne animts Irrepllk Hoc il- lud est 5 quod veteri verbo dicitUi* n(Miuin in sHrpo quaetefe. Medium quiddam est justitift '. Maluth est injuriam fade^ re, sed et pati maluiQ est: illud quidem graviuis s s^d et hoic tale ut merito fugiendum ^iu Verum quia flrequentius in al- teram partem impingitur ^ ideo cUra alteriud nobis diligentius praecipi solet, quasi ad nostri cufam satis natura feramur. Caeterum sapiens neque se parvi facit, n^que commoditates suas negligit, ut quibtis nemo rectius utatur '& Quare et injuriam omhem i quatenus jus fasque est, a se propulsabit '* Aberit igitur a viro bono pume^lx ^ minusque quam par est sibi tribuendi afectio, Haec ipsa tamen ^ quamdiu damnum ejus penes quem ^rror est non egreditur, rideri magis quam culpari solet, nec tam injustitia quahi dtultitia dicitur^ At si quando privata jactura commune peridulum secum trahit, tum vero vi omni contra nitendum est ^ ne fklsa civium per*- suasione bonum publicUm corrumpatuf. Talis illorum igniivia