piens cor eoram. Propter qvod d«us Iradt- cm illos in desideria cordis eorum, in im- manditiam, ut contiimeliis af&cianl corpora aua, et sicot reprobaverunt deom babere in sotitia^ ita tradidit eos devs in reprobums sensam, ut facianl ea qaae non oonTenianl.* Sed et qoi pie vivere volunt in Christo^ per- soquutionem patiuBtiir.t» Sanctl namque ludi- bria el verbera experti, insuper el vkicata ol carceres, kipidati smt, seeti sunl, tentali^ sam, in occisione gladii mortoi sual pra domino. Circuieroal in meiotis, in pellibus eaprinis, egfentes, anfustiali, alfiioli, quibus digfnus no^R eral mundus. In solitadinibvs erranles el in monlibiis, in speluncis el in ^ oavernis terrae>« periculis fluminam, perieu- lis lalroRam, periculis ex genere, periealis QX genlibus, periculis in civitate, perieolis t. iradUit Ulos deu$ in dMftdbniMi M. 4. m noUiiam J. et sicui non plaeuoruni deutn haUro in^ noemUiamy tradidii UUi deu» t» reprobum jmmimi, M. 6. coneeniani M. 7. volum •WereM. S^nam^ qme] eero M. 11. |ir» domino pon. eA roarg. M. 14. erai] e»i M. «itiiMiifs] ineidu» J. In MolUndima errames^ in numiiAu» et epelunde ei in M. 18. im genlUnts M. pericuU» t» deitaie om. G.
Google ex falsis firatribiis. In labore et aemmna, in vigOiis multis, in fame et siti, in angustiis multis, in frigore et nuditate.* lustas enim abnegat semetipsum, cruci£gens membra sur 5 cum vitiis et concupiscentiisy ut sibi mundns crucifixus sit^ et ipse mundo.^ Non habet hic manentem civitatem, sed futuram inqui- rit.« Snstinet seculum tanquam exilium, clau- sus in corpore tanquam in carcere. Incola, M)inquit; ego sum in terra et peregrinus si- cut omnes patres mei.<i Remitte mihi ut re- frigerer, priusquam abeam, et amplius non ero.« Heu mihi quia incolatus meus proIon<- gatus est, habitavi cum habitantibus Cedar^ 15 multum incola fuit anima mea.^ Quis infirmat, et ego non infirmor? quis scandalizat, et ego non uror?< nam peccata proximomm frixoria sunt iustorum. Hoc est irriguum, quod Caleph Axae filiae suae dedit in dotem.i> 1. ex] in M. 2,4inguMtii$\ ieiuniisM. 3. fw- ditate in angustiii multii M. 10. inquU om. M.
Propheta add. J. 12. non ero ampUut J. l3,Heu me M. 17. nam proximorum peecata tunt frixo^» rtum ttisfomm M. 18. frixoria\ refrigeriaC}. Uoe eet eius regnumf quod M.
Google DB GOHT. ■UHDI. LIB. I. 45 CAP. XX. Be hosttbus homkiis.
Militia ergo est vita hominis super ter- ram.a An non vera militia est, cum multi^ plices hostes semper undique insidientur ut capiant, persequantur ut perimant, daemon et homo, mundus et caro? Daemon cum vi-s tiis et concupiscentiis 9 homp cum bestiis, mundus cum elementis, caro cum sensibus. Caro enim concupiscit adversus spiritum, spiritus autem adversus carnem.^ Verum non est nobis coUuctatio adversus carnem et san- lo guinem, sed adversus spiritualia nequitiae iu coelestibus^ adversus rectores tenebrarum harum.<^ Adversarius enim vester diabolus ianquam leo rugiens circuit qnaerens, quem devoret.d Accenduntur ignea tela nequissimi. 15 Hors ingreditur per fenestras/ oculus animam depraedatur/ pugnat orbis terrarum contra [Inscript.] De hostibus hominum C. 2. An «onfieJ. An non vere mUitia? cum^, cum] e(J. 3» undique semper M. 6. et concupiscenliis om. M. 8. Caro namque AIJ. 9. spiritus autem] et sptrituales nequitias M. 13. harum om. M. vester] noster M.
Google 46 umocntri pp« in.
insensatos. • Gens contra gentem, et regnam adversus regDQm, et terraemolus magni erunt per loca, pestilentiae et fames, terroresque de coeloi» et tempestates. Terra producit sspinas et tribulos, aqua procellas et fluctus, aer tempestates et tonitrua, ignis corusca*- tiones et fulgura. Maledicta, inquit, terra ia opere tuo, spinas et tribulos germinabit tibi. In sudore vultus tui vesceris pane tuo, do«- 10 nec revertaris in terram, quia terra es et ift terraffl ibis.<^ Insidiatus est eum aper de sylva, et singularis ferus depastus est eum^^ lupus et ursus, pardus et leo, « tigris et ona- ger, crocodilus et gryphus^ serpens et co-*- I5luber, basiliscHS et aspis, cerastes et draco, scorpiones et viperae, sed et lendes et pe* diculi, formicae et pulices, cyniphes et ma*- scae, crabrones et vespae^ pisces et volucres.
OB. CJ. erufU om. CavJ. 3. et pestilentiae CavJ. 4. el om.Cav. tempestae M. ll.t^ts] r«verlem M. inftdtalfirMCy EacterminatitJ, eirmom.MC. 12.«tit- gularis iuhte ferus M. de;)asctftfr (eum om.) C. 14. jpry- phes J. 15. eeraustes M. 16. sed et Unde» et pulices, pinnices et pedieuliy cinifes ct museaej stra^ bones et vespae M. 18. cra6rofies] fcra6roftee h Google DB CONT, MUMDI. LIB. I. 47 Nam qui creati fuimas, ut dominaremur pi- scibus maris et volatilibus coeli, et universis animantibus qutfe moventur in terra,*^ nunc illis damur in praedam et in escam eis tri- buimur. Scriptum est enim: Dentes bestia-ft rum mittam in eos, cum furore trahentium super terram, atque serpentium.'^ CAP. XXI. Be carcere animaey quod est corjms, Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius?<^ certe non vulteduci de carcere, qui non vult exire de corpore. lo Nam carcer animae corpus est. De quo Psalmista: Educ de carcere animam meam.^ Nusquam quies et tranquillitas, nusquam pax nec securitas, ubique timor et tremor, ubique labor et dolor. Caro dum vivit, dolebit, 15 et anima super semetipsam lugebit.
3. movtnlur tuftr ferriif»M. nune damurUlisin praedam, damur in escam M. 7. atque $erpentium om.M. • [Inscript.] quod est eorpus om. MC. 8. de eareere mortit huius J. quis liberalit me de corpore huius miseriae? M. 9. non om. Cav. 10. non om. Cay* 12. Psalmista dicit M. animam meam ad co. n. l» (i. M. IZ.fiusquam esl MJ. nusquam esf M. 15. vt- vtf {(^audet superp.) M. 16. et om. Cav.
Google 48 IHHOCIHTII PP. III.
CAP. xxn.
De brevi laeHUa homMe, Quis unquam vel unicum diem tolum du- xit in sua delectatione iucundum, quem in aliqua parte diei reatus conscientiae, vel im- petus irae^ vel motus concupiscentiae non sturbaverit? Quem livor invidiae vel ardor avaritiae, vel tumor superbiae non vexave- rit, quem aliqua iactura, vel offensa, vel passio^ non commoverit, quem denique visus, vel auditus, vel actus aliquis noa offenderit?
10 Rara avis in terris nigroque simillima cygno.* Audi super hoc sententiam Sapientis: A mane usque ad vesperam imnnitabitur tempus.^ Co- gitationes vanae sibi succedunt, et mens ra- pitur in diversa. Tenent tympanum et citha- 15 ram, et gaudent ad sonitum organi, ducunt in bonis dies suos, et in puncto ad inferna descendunt.
[Inscript.] hominis Om. MCJ. 1. vel om. CJ. unicam diem iotam M. 2. iucundam M. 4. motus om. M. 5. invidiae aui M. »8. visu$ et auditue M. 12. mutabitur J. 13. vanae {forte variae ad marg. add.) Cla. 16. infernum J.
Google DB CONT. HUHDI. LIB. I. W CAP. XXIII. De inopinato dolore, Semper enirn mundanae laetiliae tristi- tia repentina succedit. Et quod incipit a gaudio^ desinit in moerore. Mundana quippe felicitas multis amaritudinibus est respersa. Noverat hoc qui dixerat: Risus dolore misce- 5 bilur, et extrema gaudii luctus occupat.« Ex- perti sunt hoc liberi lob, qui cum comede- rent et biberent vinum in domo fratris soi primogeniti, repente vehemens ventus irruit a regione deserti, et concussit quatuor an-ia gulos domus, quae corruens universos op- pressit.i> Merito ergo pater aiebat: Versa est in luctum cithara mea, et organum menm in vocem flentium.^' Melins est enim ire ad domum luctus^ quam aJ domum convivii/ is Attende salubre consilium: In die bonorum 1. in mundana laeiitia J. humanae laetiiiae A. 2. incepii M. 3. Mundi quippe M. 4. mulii$] innumeris J. esi om. Cav. 6. oecupat lucius J.
om. M. enim] igitur M, om. CJ. 16. Atiende om. M.
3 Google dft IIHiOCBHTIt PP» ni.
non immemor sis malerura.* Memorare no- vissima tua, et in aeternum nen peccabis.i' CAP. XXIV. De fridnUate mmiii.
S^mper ultimus dies primus, et nunquam prifflus dies ultimus reputatur. Cum tamea s^ita semper vivere deceat, tanquam mori sem- per oporteat. Scriptum est enim: Memor esto^ quia mors iion tardat.<^ Tempus prae- terit, at mors appropinquat. Hille anni ante Mttlos morientis, tanquam dies hesterna, quae Krpraeteriit.^ Semper enim futura nascuntur, semper praesentia moriuntur^ et quicquld est praeteritumy est mortumn totum. Horimur enim dnm viyimus semper, et tunc tantum tfesinimus mori, cnm desinimus vivere. Meisirns est ergo mori vitae> quam vivere morti^ qnia niliil est vita mortalis, nisi mors vivens. llBde Salomon: Laudavi ma^fis mortuos quam 1', imr naviiiima Cla. 4. reputmhiiur J. 6. entfir oti. M. 7. tardel Cl. non tardat morsM, 9.mo- rientkim, sicul M. 12. tolum est mortmm MT, est tetum mortuum J. 12. Morimur ergo CJ, Morimur enim {ergo J.) semper dum eitimue AIJ. 17. Unde om. M.
Google DB «OKT. HtHM. tia. I. 51 Ti¥eiites, et utroque feliciorem iudicavi qtti" necdam natus est.» Vita velociter fligit ef retineri non potest; mors autem instanfei^ occurrit et impediri non valet. Hoc est ilM mirabile, quod quanlo plus crescit^ tanto»^ magis decrescit, quia quanto plus vita pro^ cedti, tanto magis ad finem a^cedit.
CAP. XXV. De terrore somnhrum.
Teittpus qnod quieti concessam est^ noii conceditnr esse qtaieium: nam terrent somnia^ visiones coniorbant. £t licet non sint in lo veritate tristitia, vel terribilia, seu laboriosa^ qoae somniant somniantes, tamen in veritate tristantur, terrentur et fatigantur in tantum^ ut aliquando dormidntes lachrymentur^ el evigifontes saepissime conturbentur, si vero 15 iucundum quid viderint, nihilominQS evigi'^ lantes tristarentur, tanquam iliud amiserinl. Adterte quod super hoc dicat Eiiphali The- manites: fn horrore visionis nocturnae^ cum Google 51^ iimociiiTii pp. III.
solet sopor occupare honiines, pavor tenuil me et tremor, et omnia ossa mea perterrita sant, et cum spiritus me praesente transiret^ mborruerunt pili carnis ineae.* Considera Iol> ^dicentem: Si dixero, consolabitur me lectus^ nieus, et revelabor loquens mecum in stratu meo; terrebis me per somnia, et per visio* nes horrore concuties.^ Nabucbodonosor so- mnium vidit, quod eum valde perterruit, et 10 visiones capitis eius conturbaverunt eum.<^ Multas curas sequuntur somnia, et ubi multa somnia^ vanitates plurimae.^^ Hultos errare fecerunt somnia, et exciderunt sperantes in illis.« Apparent enim frequenter turpes. in 15 somniis imagines, ex quibus per illusiones nocturnas non solum caro poliuitur, sed ani* roa quoque maculatur. Unde dominus in Le- vitico: Si sit, inquit, inter vos homo qui pol- lutus sit in nocturno somno, extra castra 20 egrediatur, et non revertatur priusquam ad 1. jtavor ftremii J. 4. Jkomcertiftl M. 6. m glrato meo J. 8. horrore me M. • 10. etm om. CJ. eKftt conturbaverunt M. \\, MuUae curaeCh 12. plurimae vanitates M. 14. Apparuerunt M.
fift somniis turpet M. 17. quoque om. MJ. 18. tf».. ^U om- M. qui noctumo polutus tit tomnioy egre^ dialur extra cattra M.
Google DB CONT. MVHDI. LIB. I. 5$ vesperum lavetar aqua, et post solis occasunk regrediatur in castra.»
CAP. XXVI. De compassione amicorum, quanto dolore turbamur, quanto tre- more concutimur, cum amicorum damna sen- timus et parentum pericula formidamus! Pluss interdum sanus in formidine^ quam infirmus aegritudine perturbatur. Plus hic voluntarius affectu doloris, quam intuitus effectu languo- ris affligitur. Verum est illud poeticum: Res esl soliciti plena timoris amor.^ Cuius pe-io ctus tam ferreum, cuius cor tam lapideum^ ut gemitus non exprimat, lachrymas non ef- fundat, cum proximi vel amici morbum vel interitum intuetur, ut patienti non compatia^ tur, et dolenti non condoleat? Ipse lesusH quum vidisset Mariam et ludaeos, qui cum ea venerant ad monumentum, plorantes, in- fremuit spiritu, turbavit semetipsum, et la- 1. vespernm M. [Inscript.] amicorum om.C3.
5< el], cum M. 6. in om. MClvJ. 9. Vere e$i C. Vere est enim J. 13. moriem vel morbum vel lentibus M. 16. quique Cl. 18. et turbavit CJ.
Google (^ miiowTii pr« lu.
chrymatus est,* forsitan non qnia mortuus est, sed eo potius^ quia mortuum ad vitae miserias revocavit. Sciat autem se culpalii- liter durum et dure culpabilem^ qui corpora- ftlem amici sui mortem deplorat et spiritua- lem animae suae mortem non defleat.
CAP. XXVII. De subitis infortvnUs.
Subito, cum non suspicatur, infortunium accidit^ calamitas irruit, morbus invadit, mors intercipit^ quam nullus evadit. Ergo ne glo- 4P rieris in crastinum^ ignorans quid superven- tora pariat dies.^ Nescit homo finem suum, sed sicut pisces capiuntur hamo, et sicut aves comprehenduntur laqueo, sic capiuntur ho- mines in tempore malo, cum eis extemplo ^l supervenerint.<^ 1. lachrymatm\ trxhvHatui M. forsitan non quia mortfius est om. MCIJ. 3. revocabat M. 5. sui om. M. 6. ftofi deflet CJ. 9. quam] quia A.
%0, Jgnoras enim, quid si^erventurum sit, quid |ia- fiat dies M, 12. «6 Aaaio J. 15. ««pervwerif MJ. superveniret Cl.
Google DB i«OMT. HirNM. MB. 1. (95 Nondum a s»eculi6 ioi «e^^rttuAtMin ge- nera, lot.passionum speoies physicalib iadu^ stria poluit indagare, quot Iiuimiib fragttite potuit tolerare. Tolerabilem dixerim intoie- rantiam morborum,«ttl iiitolerabilem 'diKerim<ft tolerantiam? melius est ut «utrutnque -«oniun^ xerim. Nam intolerabile est propter |Ai8Sio«- nis acerbitatem, et tolerablle propler^ltendi ^ necessitatem, de die in diem magis ac magte bumana natura corrnmipjtar. Ita q«od 'pfai«-ii0 rima fuerunt olim experimenta salubria^ qnae ji|X)pter defectum ipsius hodie sunt mortifera, senuit iam mundus aterque, scilicet macro«- Cjosmus et microcosmus^ id est, maiar inun«- dits et minor mundus. Et quanto prolixitti 45 Qtriusque senectus producitur, tanto deteriiUr utriusque natura perturbatur.
[iDScript.] atgriiudinuni] aeffriludiniM CJ. Qued tiu numerabiles sunt speeies aegritudinum M. 1. « sae.. aule M. 2. tpeeies passionum M. 4. morborum inteleranliam M. 5. aut intolerabiUm.,. eoniunse-' risn] an intoUerabilem meliue uirumque dixerim M. 7. Nam et M. 8. et tolerabiie est J. 10. lU yuod\ Itaque J. Ita qued plurima om. in textu; lia quod multa add. ad marg. M. 11. fuerant M.
13. soilicet om. M. 14. megaeoimue VL, idest mmier mundius et minor mundus om. H. 17. iurbaiur M^ corrumpitur et turbaiur h Google 56 iKMocimi pp. III.
CAP. XXIX. De diversis gener&nu farmenforum, Quid dicam de miseris, qai per innu- flierabMia tormentorum genera puniuntur? cae- duntur fustibus et gladiis iugulantur, creman- tur flammis et lapidibus obruuntur, discer- 5 puntnr ungulis et patibulis suspenduntur, tor- quentur tigribus et scorpionibus flagellantur^ artantur vinculis et laqueis strangulantur, detruduntur carceribus et ieiuniis maceran- tor, praecipitantur et submerguntur^ exco- -io riantur et disfrahuntur, secantur et suffodiun- tor. Qui ad mortem, ad mortem, qui ad gladium, ad gladium, qui ad famem^ ad fa- mem, et qui ad captivitatem, ad captivita- tem.A Crudele iudicium, immane supplicium, ^5 triste spectaculum, dantur in escam volatili- bus coeli, bestiis terrae,^ et piscibus maris. Heu heu heu miserae matres, quae tam infe- lices genuistis filios.
1. per intmmera AIJ. 5. ungulis, et Mcorpio^ nibus flageUantur €l M. 6. tigribus] unguibud MA. ef seorpionibus flagellantur om. hoc loco M. 7. el alaqueis}, str angulantur] sugillantur Ci, 10.se- eantur] sectantur J. suffodiuntur, et qui M. li, et qui ad gladium, ad gladiutn, et qui,.. M. 16. et om. M. 18. fUios genuistis M.
Google DB COMT, MUNDI. LIB. I. 57 CAP. XXX.
Be qmdam harrendo fadmvey sdUcet guod quae^ dam muUer comedit infantem suum, Illttd igilur horribile facinus libet remi-» nisci, qaod losephus de ludaica obsidione. describit»: Mulier quaedam facultatibus etge- nere nobilis cum caetera mullitudine, quae con- fluxerat Hierosolymam, communem cum omni- & bus obsidionis casum ferebat. Huius reliquas facultates, quas de domo in urbem convexerat, tyranni penitus invaserunt. Si quid vero re- lictum ex magnis opibus fuerat^ quo victum q[Uotidianum pertenuem duceret, irruentes per lo momenta satellites praedonum rapiebant, pro quo ingens labor mulierem ex indignatione j quadam velut insania fatigabat, ita ut inter-- dum praedones in necem sui maledictis et convitiis instigaret. Verum quum nec irrita-is a) Flav. Jo8. de bello iud. VI. 3. 4. edit. Haverc.
[Inscript.] tdlieBt de muUere eomedenie fUium Muum M, eeilieei...suum om. J. 1. igitur] kie M. remmisci] in$erere M. 3. facuUaUhus (divee su- perp.) M. 5. Hierosolimis MJ. 6. obsidionibus M. 8. Si quae vero reliquiarum e» magnis opibus fue^ r«ftl, quibus M. 9. vieium superp. M. 11. frae^ donumsaielliiesM. pro quibus M. 12. ingens labor] dolor ingens M. 14. praedones necem sui (ear tuperp.) maledielis ei eomtirtts insiigarei M. maU~ dictis] maledieiionibus J.
3» Google 58 iHVOcnrTii pp. iii.
tus qnisquam nec miseratus illam perimeret, et si qaid forte fuisset cibi quaesltun ah illa, id ab aliis quaereretur^ nec iam fieret nsquam copia requirendi, famos autem dira dum vi- 5sceribus insisteret ac roedullis, et ad foro* rem iam famis inedia perurgerclur, pessimi^ usa est consiliis, et cantra ipsa naturae iura iam armatun Erat enim ei sub uberibus par^ vulus iUius, quem ante oculos fer«ns, infelilocis, inquit^ matris es. iafelicior fili^ in bello, {arhe ac dereptione praedonum €«i te resenrabo? Nam elsi posset vita sperari, iugo tamenRomanae servitulis Hrgeberis. Vem ergo Mtnc, o mi aate, esto matri cibus, prae* 15 donlbus furor, saeculis Cafcula, quae sola de* erat cladibns ludaeorum. Et cum hoc dixi^^- set, protinus filium iagulavit, eura d«inde if ni 2. et si quid forle ium fuistet ab iUa quaetiium, id aliit quaereretur M. 3. utquam fteret M. 4. Fo- ffiuJ. dtraom.CJ. dum om., iam saperp. M. 6.per- w^eret 9, pun^etur G. feteimit utm coMiltat eontra iam ipta armatur iura natwnae M. 6. eatm] m» 4em J. Erat enim eub uberibue eiut M. 10. m om. M. nam in belU CJ. 12. vita Miperp. I|.
13. termiutit (ittumne add. «d roarg.) M. mr^erem H. wrgeor A. 14. nune om. €J. furor praeimibtte S. 16. Et kaee cum dixittet M. 17. eum deiud9..,at medium] tune denique igni appotito li>rr«f, medium €avy Tunc denique igni appoeitum ierret, meditHn GU. f^ne tuppotUo M.
Digitizec cfbyGoogle tpposito torret^ et medwm quidem consttmjl» oiedittm ciervat obteetttm. £t ecee st^tim prae^ dones irnierunt ambustae carnis odore sttsce^ pto, mortem minantur, nisi cibos sine mora^ qaos paratos senserant, demonstraret. Tunc» illa inquit: Partcm vobi^ optimam reservavi, et continuo quae superfuerant membra rete- xit infantis. At illos repente ingens horror invasit, membraque eorum diriguere^ et quasi animi duritie vox eorum est faucibus inter-io clusa. Illa vero truci vultu et ipsis praedo- nibus truculentior, meus, inquit, est partus, meus est filius, meum est facinas, edite, nam ego prior edi quem genui. Nolite vos effici aut matre religiosiores, aut foemina mollio-is res; quod si vos pietas vincit, meos execra- mini cibos^ quae iam* talibus pasta sum, ego iterum his pascar. Post haec illi.territi con- S. fftflJm] eonfBitim M. 3. itruvni J. adusiae emmit M. eoneepto J. 4. tine mora eiboM M.
5. Tune illa: Fiirlevi, inquit, M. 8. ingens kor^ ror Oi tsMiafiM invasii J. ingene korror inva$%i 0I i ma umi s M. 9. membraque] membra C. memhra^' ^fiio eorum diriguere om. MJ. el om. M. 10. 90»] moopM. eorum om. M. il.ipsis iam MJ, 12. ini- cifl«filit M. 12. meusj inquiij {hie saperp.) /ilttif, fliettf esty kie partus et M. 13. ^iif ei J. 14. coin- edi MJ. 16. oinctl el MCJ. 17. egoj quae ialibus iam pasia sum^ ego kis iterum pasear M. 18. Fofl A<iec iUi facii eonlremenies disceduni J.
Google 60 IMMOCBMTII PP. III.
trementesqne discedant, qui hunc solum ex omnibus facultatibus cibum miserae matri re- liquerunt.
CAP. XXX.
Quod quandoque jmnUur innocenSy et nocens ab' solvitur.
Nemo se confidat expertem a poena, qui ftse novit immunem a culpa. Qui stat, vi- deat ne cadat.<^ Nam saepe innocens da- mnatur, et nocens absolvitur: pius punitur, et honoratur impius. lesus crucifigilur^ et Barrabas liberatur. Hodie vir iustus et quie- 10 tus inutilis, vir religiosus hypocrita, vir sim- plex fatuus reputatur. Deridetur enim iusti simplicitas. Lampas contempta apud cogita- tiones divitum.^ 1. tremeutesque M. 9111] el M. 2. faeuliatibus om.J, ad marg. pon. M. tni$eraB] miseriae }» miserae matri reliqusrunt eibum IU. [loscript.] De poena is^noeentii. M. 6. damnatur innecens M. 7. et om» J, 8. M^tfs honoratur M. 9. taisliis e( ad marg. pon. M, om. CJ. 12* Lamptu] Jam paxh eontempta esl J.
Google determinans de calpaj)ili humanae conver- sionis progressu.
CAP. I. Quaenam soleani hamines. communiter affectare.
Tria maxime solent homines affectare: opes^ voluptates, honores. De opibus prava, de voluptatibus turpia, de honoribus vana pro- cedunt. Hinc enim loannes apostolus ait: Nolite diligere mundum, neque ea quae ins mundo sunt: quia quicquid est in mundo, est concupiscentia carnis et concupiscentia ocu- lorum, et superbia vitae.* Concupiscentia car- nis ad voluptates, concupiscentia oculorum ad opes, saperbia vitae pertinet ad honores. lo [Inicript. libri] dslerminans om. CJ. pro^rrcffii] in^sssu CJ. [Infcript. cap.] De his, quae sshnt kemines eomnmniisr affeetars ftl, om. CJ. 2. af konoree M. 5. quae sunl in mundo M. 6. in mundo^ aui esi J. 7. eoneupisceniia eamis esi M. ei] aut J. 8. el] aui J.
Google 62 IMMOCBHTII PP. III.
Opes generant capiditates et avaritiam, vo- luptatcs pariunt gulam et luxuriam^ honores nutriunt superbiam et iactantiam.
De cupidUate, Nihil est igilur avaro scelestius, et ni- 5 hil iniquius, quam amare pecuniam.* Verbum est Sapientis, quod confirmat Apostolus dicens: Qoi volant divites fieri^ incidunt in tentationem, et in laqueum diaboli, et in desideria multa et inutilia et nociva, quae lomergunt hominem in interitum et perditionem. Badix enim omnium malorum est cupiditas.^ Haec sacrilegia committit et furta, rapinas exercet et praedas, bella gerit et homicidia, simoniace vendit et emit, inique I5petit et recipit, iniuste negociatur et foene-^ 1« empiiiMem^ concupiieeniUm et avariiiam CJ. 3. et iactantiatu om. C. 4. igUur eti M. 5. qamm •operp.' M. 8. et in laqueum.,, deeideria'] et (tf.
queum diaboli et detideria M. 10. immerguni ho» mines J, immergunt hominee •» infernumy vel in t»- ieriium et perditionem C. hominem pon. «4 majrf. N» 12. Uaec Baorikgia eoumitiit, furia oi rapinae exjMr^ eei ei praeda$ }, Haoe eaerHegia eommiitet {.eom^ intlltl Cv.), furtaj rapinae exereoi et praedae Cav« 15. foeneratur] foeeundatur Cav.
Google DH OOHT. HUH»!» I4B. II. 05 ratiir, msif^ ^olis et imminat frftudibiui, dis- soktt pactom el violat iuramentum, corrum-> pit testimoBium et peryertii iudicium.
GAP. III. De iniquis mtmer&ms, Consnle prophetam evangeliettm Esaiam. Omnes (inquit) diligunt muAera, sequunturs retributioiieSv pupillo non iudicant^ causa vi- 4kiae non ingreditur «4 eos.» Non ipsi prae- pedmit re&ributiones, quia non ludicaQt amore iiistitiae^ sed relributio«es praecedunt ipsos, quia iudkant amore pecuniae. Semper enim lo Mquuntiijr largitionem, vd promissioaem» vel spem, et ideo pupillo non iudioant, a quo nihil largitur aut promittitur aut speratur. principes iniideles, socii rurum,i> quicumque diligitis munera, sequiminl retributiones, nun- 15 quam exeutietis manum a munere, nisi prius «Koludftti» ciqMditatem a peetore. Be lotm inquit propheta: Principes eius quasi lupi rapientes praedam, et avare sectando lucra.« a) haiae l^ 23. b) 1. c. c) Ezecb. 23, 27.
non. imffrediunUtr M. 13. nel fromiHUHr vl J.
eiat^es MJ.
Google 64 IRHOCBIITII PF. 111.
Principes eins in maneribus iodicabant^ et sacerdotes eius in mercede docebant, et pro- phetae eius in pecunia divinabant.» Ecce contrarium dominus per Hoysen praecepit in 5 lege: ludices et magistros constitues in omni- bus portis tuis, ut iudicent populum iusto iudicio, nec in alteram partem declinent. Non accipies personam nec munera^ quia munera excaecant oculos sapientum, et mutant verba loiustorunk Sed iuste quod iustum est prose* queris, et vives.>> Duo dicit, iustum et iuste. Quidam enim iuste quod iustum est, alii quod iniustum est iniuste: rursum quidam iniuste quod iustum est^ alii iuste quod iniustum est 15 persequuntur.
CAP. IV. De accepHone personarum, Vae vobis qui corrupti prece vel precio^ qui tracti amore vel odio dicitis bonum ma- 4. eonlrarwm om. CJ. 6. til] at Ja. poptiltiin] fofulo M. 7. JHon aeeipUt] nte aecipitnt M.
11. iit vtvai MJ. 12. alii emm quod e«l tntiisftim iniutU M. 14. €$i om. M. 16. eorrupii t§l%s J, t»l%9 ad marg. pon. M. 17. traeti] fraeU Cav.
amorOy dolore vel odio M. 6ofiiim malum] 6ontim, quod taalum eel M.
Google DB COHT. HOHDI. LIB. II. 65 lom et malum bonum^ ponentes lucem te- nebras et tenebras lucem,» mortificantes ani- mas quae non moriuntur, et yivificantes ani- mas qoae non yivunt.i> Vos enim non atten- ditis merita caosarum, sed merita persona- 5 rum, non iura^ sed munera, non iustitiam, sed peconiam, non quod ratio dtctet, sed quod voluntas affectat, non quid lex sanciat, sed quid mens cupiat. Non inclinatis ani- mum ad iustitiam^ sed iustitiam inclinatis ad 10 animumy non ut quod licet boc libeat, sed ot liceat hoc quod libet. Nunquam in vobis ita simplex est oculus, ot totum corpus sit Incidum,*' sed aliquid semper admiscetis fer- menti, quo totam massam corrumpitis.^ Pau- 15 perum causam cum mora negligetis, divitum caosam cum instantia promovetis. In illis rigorem ostenditis, cum istis ex mansuetu- dine dispensatis. IIIos cnm difficultate re- 1. tenehras lueem et lueem tenebras M. 2. ani" ma$ ad marg. pon. M. 4. enim] autem MJ. 6. iurd] mtam C. 7. diclel] diceret J2. '8. affectet CJ. lex sanant M. 9. mens cupit M. 11. quod K- ceat M. 14. semper aliquid J. 16. cum mora om. C. 17. cum magna instantia J.
Google 66 IIKOCIITII PP. su.
^picitis, istoB cwi favore traclttis. lllos ne*- ^ligenter auditis, ifitos subtiliter auscuhatis. Clamai pauper et nuUas exaudit, loqoitar ili«- yes et omnes applaudant. Bives locntus est jbBi omnes taoueruot, et ▼erbum iilins usque ud nubes perducent; pauper locutis est, et dicunt, quis est bic? et si offeBderit, sidi* yertent illum.* Clamat vim patiens et nuUus jBxaudit, vooiferatur et non est qui iMlicet.
Ao Sei si forte pauperum caustm susdpilts^ illos remisse fovetis, ciui autem divitom causam assumitis, illos pertinaclter adiavalis. Paupe* res despicitis, divites bonoratis; istis reve«- renter assurgitis^ illos despicabiliter conoul* 15 catis. Si introierit in conventuw veslnua vir anulum babens aureum iii vesle caadida, introierit et pauper sordido babitu^ et inleB» datis in eum qui indutus est veste praeclara^ et dixeritis ei, tu sede hic bene, pauperi 20 vero dicatis, tu sta illic aut sede sub scabello 1. eum om. C. 4. omnis applaudit M.
6. perducunt M. 7. offenderit] otlenderit Cv, se ottenderit M. tubterterent Ca. 6. iUum] eum M. 10. Sed on. M. causat M. H. eausat M. 15. «i» eouventu veslrto M J, aVt contpectu ad marg. add. Cla. 17. introierit om. C. in tordido M. el om. M. 1$. vettB praeclara indutus ett M. 19. dixeritis] dieitis M. 20. dicatis] dieitis M.
Google pedom meonun, n.onne iodicttlis apad yom^ mettpsos et foeli esUs indiees cogilslaeiiam iniqvarnm?' De vobis eniai et oontra tos dicil profheta: Hagni&eati sunt et dttali, in^ eraasati et impinguata,.causam pupilli nona dimiuit, et iudieim pauperum non iaitiea^ wrunt,^ uti in lege praecipitur: Kulla erit di* etantia pm^sonamfli, ila parvum andietis ut magoum* Nec aocipielis cuinMsnnque peisO'* nam, ^ia Ded iudicium esi,.^ Non enin eetis personarum acceptio tpud Deum.^ €AP. V. De fmdUione iutNHae.
Yos autem nec gratiam gratis datis, nec lustitiam iuste redditis, quia nisi venierit, non provenit, nec datur nisi vendatur. Saepe 2. eogitalionum ii^iquitrum iudieet M. ' 4. di^ uai] dOataii J. $unt el add.CJ. 5. incrOBiOti tunt cf impingttmti gmni M. 7. fclt] 8ed MCJ. dittamUm (diMtinetio ad mar|r. add.) M. 9. Hee] Non CJ.
10. Ncn ett emm MJ. 12. nee] non CJ. gratitm daUf^ ad marg. add. ^ofif, M. 13i. venierii] «e* nU CJ.
Google 68 IRHOCBIITII Pr. III.
iustitiain tantum differtis, quod litigantibas plusquam totum aufertis, quia roaior est sum- ptus expensae qnam fructus sententiae. Quid autem poteritis ilti in districto iudicio respon- 5dere, qui praecipit: Gratis accepistis, gratis date?» Lucrum in arca, damnum in conscien- tia, pecuniam captatis, sed animam captiva- tis. Verum quid proficit homini, si mundum lucretur universum» animae vero suae detri-* lomentum patiatur? Aut quam dabit homo commutationem pro anima sua?i> Frater non redimit, redimet homo, non dabit deo pla- cationem suam, nec pretium redemptionis animae suae, laboravit in aeternum, et vivet 15 adhuc in finem.^' Audite divites^ quid contra vos lacobus apostolus ait: Agite nunc divi- tes^ plorate et ululate in miseriiis vestris, quae advenient vobis, divitiae vestrae putre- factae sunt, et vestimenta vestra a tineis co- 2omesta sunt, aurum et argentum vestrum aei.illi poteritUM, 6.praeeipii]dicitM. S.mim-» dum univerntm lucretur M. 11. non redimet CJ.
13. nee] et M. 14. laborabit J, et laborabit M.
15. adhuc om. Cav. 17. et ululate] ulvlantes M. 19. et om. CavJ. et veitimenta vestra a tineis eo» mesta sunt ad marg. pon. M.
Google DS CORT. HUKDI. LIB. II. 69 ingifiavit, et aerugo eoram erit vobis in te- stimonium, et manducabit carnes vestras sicut ignis. Thesaurizastis vobis iram in novis- simis diebus. Ecce merces operariorum qui messuerunt regiones vestras, quae fraudata 5 est a vobis, clamat, et clamor ipsorum in aures domini sabaolh introivit.» Propterea yeritas praecepit: Nolite thesaurizare vobis thesauros in terra, ubi aerugo et tinea de- molitur, ubi fures effodiunt et furantur.^ 10 CAP. VI. De insaHabUi desiderio cupidorum, ignis inextinguibilis, cupiditas insa* tiabilis. Quis unquam cupidus primo fuit voto contentus? Cumadipisciturquod optaverat, de- siderat ampliora, semper in habendis et nun- quam in habitis finem constituit. Insatiabilis 15 est oculus cupidi, et in partem iniquitatis non 2. sicul et ignis J. 3. ThesauriMis M. 4. operam riorum virorum J, virorum ad marg. add. M. 8. prae- dpU^. 11.0 om. M. o ora.CJ, superp. M. 14.de- siderai semper ampliora. In habendiSf non in ha- bitis J. et nunquam] non C.
Google 70 iiiMonYii TP, 111« Mliabitar.A Avarw non implebiliir peemia^ el qui amat divitias, fmeliiiii non capiet esc eia> Iirfeniw et perditio nonqiianv replehtnry aimiliter et ocnii homlnnm insatiabiles.o San^ ignisngae vero deae filiae sunl quae dfcwrt? affer affer.^ Nam crescit amor nammi, quan^ Inm ipsa peounia cresciU« CAP. VII. Quare cupidus saUari non potest.
Vis, cupide, scire quare semper es va- cuus, cur nunquam impleris? Adverte: non 10 est plena mensura tua, quae quantumcunque Gontineat^ adhuc capax est amplioris. Sed hnmeniis animus capax est dei, qnoniam qoii adhaerel deo, umis spiritus est^ cmn deo;» Quantumlibel ergo contineat, nunquam esl i6lriennSy nisi deom babeaA, cuios semper est 1. peceunia om. J. 2. dititias] peeunia$ MJ. flruelwm] fruetu$ MCl. 5. vero oin. CJ, saperp.M. quae dicunt] dieeniei!A. 6. affer^ mffer\ afferCar. 10. tua om. M. 13. eum deo] cum eo MCv. 15. ff«r detfin] fttst dum J, niti deum dum Cla« Google DB CONT. HUHDI. LIB. II. 71 capax. Si yis ergo, a cupide, satiari, desinasr esse cupidus, quia dum cupidus fueris, saUari: non poteris. Non est enim conventio lucis ad tenebras, neque Ghristi ad Belial,» quia nemo potest deo servire et mammonae^ 5 CAP. VIII. De falso nomine divitiarum, falsa divitiarum felicilas:, quae divi- tein veraGiter efficit filium iafelicem; Quid eniffi est infelicius^ qttam opes mmdi^ quae divitiae mincupantur? Opposita quippe smA esse diTitem et egenum. At opes mundi non ta auferunt, sed affemnt egestatem. Magis enimy iaquit Salomon,. sufGcit modicum pauperi, quam plariiBum diviti, quia ubi multae divi* tiae^ ibi multi qui comedunt illas.^' Quot et quanti magjiates indigeant, ipsemet frequen- is 15. quantis M.
Digjtized by Google 72 HfHOCBKTII FP. III.
ter experior. Opes itaque non faciunt ho- minem divitem, sed egenum.
CAP. IX. Exempla cotUra cupiditatem, Quam multos seduxit cupiditasl quam plures perdldit avaritia! Balaam aseOa red- 5 arguit et pedes sedentis attrivit, quia captus cupiditate promissorum disposuerat maledi- cere Israeli.'^ Achan populus lapidavit, quia tulit aurum et argentum de anathemate.^ Na- both interremptus est, ut Achas eius vineam 10 possideret.c Giezi lepra percussus est, quia petiit et recepit aurum et argentum, et vestes 1. J^offitfiem om.M. 2. Undti Cui satis Bsi quod kahef, tali$ Ulum eonstai habere eie. addii J; M. vero in fine paginae habet dilutiore atramenlo: Cui saiis esi quod habei, saiis iUum eonsiai habere; Cui nil esi quod habei saiis, Hlum eonsiai egere, Ergo faeii verum non copia sufficieniem, Et non pauperias, sed meniie hiaius egeniem, [Inscript.] De exemplo J. 3. quam mulios MJ. cufpidiias ad marg. pon. M. 5. «« pedes sedenlis aiirimiom, Cav. 6. disposuerii Cla. 7. Achor MCIJ. Acham Cav. 8. anathemaie Jericho MJ. 9. Achab MCIJ. Acham Cav. eius om. MCIJ. 10. Geii M. perfudii M. 11* aurum et om. M.
Google DB COHT. HUHOI. LIB. If. 73