CCCXXFlL Nullam efle rem talem exiftima, quce re tanropere queat exhi- larare, ut ingentem attoiiere rifunu cognt, CCCCXXXVilL Sed riuispoteft eiTc caufa aliqua, irrifus nuUa, CCCCXXIX. Irridere bona nefas, malacrudeiitas, mediaftultitia: pro- bos impium, improbos faevum, notos immanitas, ignotos dementia: dcni- ^lickominem, iniiumanum.
CCCCXXX. Oculi ilnt quieti, ma- nus ne I udibund^e, ne gefticulatrices.
CCCCXXXL Nec afliicfce qucnquam cacdcre: ex talltro venitur ad pugnum, liinc ad fuftcm & ferrum.
CCCCXXXIL Solos bonos vero ac germano honore profcquere, qui cx veneratione animi naicitur.
CCCCXXXllL Ma^iftratibus exte- riorem Iionorem exhibe, ilhsque au- diens efto, etiamfi gravia& moleftia im- ,. Jo, Loo. Vivis jmferent: hoc enitn vuU Pc^w » propccr publicam quieretn* ^ CCCCXXXdV. Divitibus ccde» uc irntari £c tibi &: aliis bonis aoccanc CCCCXXXr. (b) SeniafTurge, re- ' Vcricas aetaccm (Sl rcrum ufum^pruclen- tiamquc, quxinilla eflcCoIer. Hono* rationi alicnas noninodo pariafaciro ^ ▼crum ctiam juxta prafccpturR Apoftor li, (c) praDverre. Salutantem noh re* Talutarc, nec feiicirer precanpi felici* tcr reprecarT,' li ii2 taf^uA cognofcas, aut aut ftiones, Ccrcc fenium ofBcii li«norisque fundaraentum in facris cjuoque dicitur, 4}Moniam ia Seae prudencia, pietas & (j) Ro;XiI« io. jCitinterToscercamcS} at /^uifis alcexi ulrro canccda% la Digilizecl by Google Introd. Ad Sap. Ii7 aut extremaebarbariei eft, aut incuriac focordillimaj. Qiiam exigucc res funt, &: nullius impendii, falutario, affibi- litas > comitas, honor? at quamma- gnas amicitias conglurinant exhibirx, ' diflblvunt pra^termifTx? Quanta eft bonarum rerum ignorantia, nolle mul- torum benevolcnriam tantulo redimc- re? Gencrofiflime utquisqueeft, & optime educatus, ita fe mr.xime mitcm omnibus & comcm pra^bet: ut fafti- dium & fcrociaex vilitatefunt, aut Iic- betudine, aur impcritia, unde in bonas frtes cruditio, Humanitasnuncupata cft. Ipfe li non falutare, aut rcfaluta- rc, negligcntiae magis afcribito, vei in- confiderantiae, quam contemptui. Pa- rum blande aut honorificcappcllatus, feu moribus, feu naturar attribue, noa maliria^^vel odio. Hifceinterpretatio- nibus ac fimilibus, fanflam tibi ac ju- cundillimam parabis vitam: quippe omnes diliges, nec a quoquam te of- fci^fum biti^abei:?. Vetus diclum: uc V^ax, ne £iifpicax: hoc verbls novuml* fcntencia prifcum, utijLuetiis, ne fu- ipicax. (d). " ^ CCCCXXXVlNcmmtmeMimfir^ videaris, non vultu, non verbo, uon CCCCXXXVfl* (i) Pixclara ifla dc officiis iiumanitatis oionica. Docct eciam T19V ^ftffHHmm^ ^ttam Lacini placenciain, ac<|iic, ut Cnm ' fattborHiiai<hara^ercs Thcophrafti oIm - fcrvat, PLACOREM vocarunt. Ecjui- dcm iliam vitiis Telucquandam adulacio- ais fpcGiem adiiumcrac -Thcophradus^ ^ sen cameiioinnisdamQaft^daeft* Teftcm arbiccttmque infallibiiem habco Pau* lum. cujus hoc monicum cxcac *'Ekas&* ' oiKa^^M^V Ko XV; u Qua feoTtt probari pote/l illud Biantis; Civibus pla* cere omnibus flude» fi inurbchmbitarc > vclis; habcc cnim id mulcum gratias* Coatia veio faftus^ac fupeibia lemper aociicrunt. \. I Jt#) Plilra fuggeri^t.acgttmcn ta, ex asqualiw' cttmprtmtf naturaU, PifcAdorfiu^t, Iktiod. Ad Sap. 119 CCCCXXXVII. Si inferioMS, quis fuperionim ferat fe contemni abs te? fin major, irritas Sc avertis niinorcm cojntemptu.., CCCCXXXVHI, Intolerabilis eft contemptus, propterea quod nemo vi- detur fibi tam vilis, ut contemptuiiu rnereatur.
^ CCCCXXXIX. Multi laborant ut a contemp t u fe vinidicent: fed plures, utdecontemptu.
CCCC3XL, Nec quisquam tantus eft, qucm nonaliquando fortunain» digere minimis cogat.. - CCCCXLI.F^raster ha:c omnia^nnl- luscft contcmptibilis, quem Deus filiumdignatur^nifiinhocDcijudicium contemnas.
CCCCXLII. Et fappc quem homi* ncs contemptu dignum putant, fi pcr- fcrutarentur, vcnerationc & adora- tionc digniflimum compcrirciitt Ca- X2.0 Jo. I. OD. VlVIS Caput XI.
DE VERBIS.
CCCCXLIII. r Inguam dedic Deus L^hominibus, ut fit in' firHmentum focietaris & communio- nis, ad quam natura homincm homini conciliat.
CCCCXLIV. Hxc magnorum Sc bonorum &c malorumeft caufa, prpur utaris. (f) Scite JacobusApo/iolusaf^ fimilavir eam clavo navis. Freni funt illi injicicndi, & cohibenda, ne vel aliis noceat, vel fibi ipfi- CCCCXL V. NuUum eft peccari lu faciliu^ inftrumentum, ita nec crq- brius^ CCCCXLVlt (/) Jac. 111,4. tJ 'miiKiQf^ quo maxima navigia » tamctfi cxiguo ioftrumcnto rc- guntur* Ouam parvum mcmbrum lio- gua? rationc habita corporis humani} : quanto minus, fafta comparatioac ad cgrpus focialci — L y Google Introd. Ad Saf* izx CCCCXLVI^ Nemini conviciuin^ fcceris, neminem exccrcrls^cminino- Gcco y non modo in re, fcd nec fama-» atqiic cxiftimationc.
CCCCXLVil. In nemiiTcm pcrrr* kntius aurproGacius debaccheris, vcl cfTufius ac immodcrarius xnvchare^ ctiam laceffrrus & laefus: magis emm te & apud Dcum ^ Sc apud homincs cordatos lades „ q^uam iUiimipfum cui ' inaJedices^ CCCCXL VriL Convicium convi* cio rcgcrere, cftlutum luco purgarc, CCCCXLIX. Minitari, mulierc»* larum cft, ncc probarum» CCCCL. Ncc fis tam cericr^ ut vcr* I>a!is tran-sverbererfs» CCCCLL Ncc factmdram exerccas caninara,. necdifcrti laudcm afie(3c$ hh alitenam cootumcliam y in qucm infan* .tem 8c mtirum cf&^ fatiiis cft^ GCCCHiv Alios reprehcrjdcreue fisrfbllicitus. Noc eurSynt »ttJit^^mM liz Jo. LoD. Viri» ..CCCCLIII. Verum reprehendens ne uiareacerbirace, aur arrocitace ulla_7 Terboru. fac ucobjurgationis amaroti ali<juid admifceacur dulce, quod pla-» gam leniar, fi quam facis.
CCCCLIV. Modo nc frudus pe- , reat reprehenfionis, dum rem ftudes nimium mitigare; neu in aflentatio- nem prolabaris.
CCCCXV. Afrenratia deforme vi- rium: tnr pe illi qui dicit, perniciofum ciquiaudir. » CCCCLVL Nec putes rcm ullam cffe tantam, ut a refto 8c vero propter camfuftineas defledlere; nonhocabs te opes, nonminx, non mortis metus i^certumpericulum extorqueant.
CCCCLVH. Sic tibi 8c autoritatcm parabis, & fidem, ut oraculapurentur ciTequsecunquc dicas; aliter dcfpicie- ris, &c indigniftimus judicaberis 9 qui ' Tcl audiarc.
Introd, Ad Sap.
fticano, vel imperirojfed nec accurato, aiK afFeCVato nimis: nc, quum lo- qucndumjfit utintelligamur, fermoni tuo interprete fit opus, CCCCLIX. Nec contumeIiofuni-> ufurpes fermonem, aut reprehenfo- rium, aut rigidum: fed neque blan- dum, aut fradum, aut adulatorium» CCCCLX. Eft quiddam me- diocrc, fgj quodnecfuamdigni- tatem ab)icit, necahenam tolliK CCCCLXI. Lafcivia (purcities a fermone extirpanda^ ut a cibis vcne- num^ CCCCLXU, Nec celeritatcm in lo- cjuendo nimiam fufcipias, nec ut cogi-. tationem praeverrant verba; nec rc- F 1 fpon- (^) Scdcjuam difficilcobtcntu IiQC j^iffo^ l Praccipue naturac cogircmus incJinatian ncs.quaecuilibctSUUMimpeititacft. diligentiorhuicrciopcradanda cft, cu-^ randumquc, «t fiquidfortccx ignoran* tiadeli(flum cft, folicitioti Lijigu^ cu* fponeleas, antequam qua de re agatur plen^ inrellexeris, 8c quid ille^cui re« ipondes dixerit,^fenferitquc« CCCCLXUI. Rariffimumdebetcfrc illud Ciceronis, qnicquid in buccam: tc merito foli Attico didlum, ac nefcio an usquam admittendum: quuminter amicos cavendum f\ty ne quid dicamus^ quod amicitiam dirimat, aut Ixdat* CCCCLXIV. QuamturpfilluA & pcriculofum; LimgUA qHovkiii. (b) CCCCLXV. CHRISTU^ Domi- nus nofter, fciens ex loquacite^>Uuima €>riri mala, & illa in primis quae pu- gnant cum capitc legis fu«,rixa$, dif- cordias, fimultates; CCCCLXVI. Ad circumfpeclionem loquendi interminatus ett: De omni Ycrbo ociofo, quod homines fuerint loquuti, rcddituros cos rationem in iifquifitiQne illa raundi. {}) CCCCLXVII.
(^) Ita rarnen noQ akt()ue fruAu fcifcitabc* PLICI CUSTOOIA rcrmo* Ubi Introd* Ad SaP. X2f quic: Pone cuftodiam ori meo, & ftium ciraimftanti-E labiis meis.* ♦ Pfal CXLI, 3* CCCCLXVIII. Nc fi« in fcrmone immodicus,ac ne multus quidem,ne ve audiri velis folus: eft enim inloquen* do vidfllcudo, etiam fi cum impcririfli^ itiisagas, aucvUiffimis. Sednecadci ra^Us aut tardus, ut ipfc tc aufeultare cxiftimcrtSyidquc faccre, quod finguU tua verba fmgulx tibi rofflc vidcantur, CCCCLXIX- Intcr pnrdenres prx^ ftataudire, quamloqui. Scdcftlocus obi taccrc tam cft vitiura, auam loqui quando non oportet, Nulia volupcas efttanca, qua: comparari qucat collo- quio prudcncis kominis ac diferti.
F j ccccLicr, prxter alia^ (i, in^uit,«lc omni ve2 otiofa Tcrbo» quodcunq; loquuti fucriut bomi* fies, Deo funtrcdditari rationcm JD dic judicii; quanto diftriAiiis de fcrbo mendacif mordaci Sc in jurioro? dc clat* & lafcivo; dc adulacoao lc dciraftocis judicabuatur.
Jo. LOD. Vl VI s CCCCLXX. Ne fis nimius percon- taror: eftenim moleftiun&odiofump Noris 8c illud Horarii: Pcrconrarorcm fugiro, nam garrulus idem cft. ' CCCCLXXL In diflerendo ne fis ^ cbnrennofiis, aurperrinax. Si vcrum audias, hocprorinus filcnrio revcrere i illique tanqusLmJivw^ rei afTurgiro* CCCCLXXII* Sin non audias, ni- hilominus concede hoc vel amico, vel modcftiac ru«: prsefcrrim ubi nullum neque moresprohi derrimenruiu acci- piunr, neque pieras.
CCCCLXXIII. Supervacanea eft conrenrio, /i non adfir proficiendi fpes.
CCCGLXXIV. Arroganriamjaur ja- danriam» aut fuperbam Sc ftudiofam audloritatemnoQfcrLlnr homines, nc in maximis quidemviris, & omncm laudem meriris.
' CCeCLXXV. NeVcrbIsquod(cis .#ftcnr cs, fcd rcbus rc oftende fcircr €CCCLXXVI, CCCCLXXVI. Nec quicquid ett jucundum tibidicehti, idemcredide- ris efle aliis audicntibus* CCCCLXXVIL Cavc nc quid facias, quod fccurus non (is nifi celerur • fed fl fcciflc contingar, ne- minidetexeris. quod taccri vis, prior ipfe taceas: fin detedturus es, vide ctiam atque ctiam cui. Arcanum quid, autcelandum, maxime amico quum committis, cavc nc jocum admifceas, neillejocum utreferar, occulrum rc* tcgat..'
CCCCLXXVm. Tibi ver^ arcanum creditum, accuratius 5^: fideliiis cuftodi, quam dcpofitam' pecuniam.
CCCCLXXIX- Nihil erit in huma- navitatutum, fi tQllatur fecretoruni fides.
CCCCLXXX. Slquidpromlferijr, pr^efta, etiam fi res fit ardua in primis, Mxt Jo. LODu Vivis & difficilif, faltem utobligacam altcri tiiam fidem folvas, CCCCLXXXL Si quid r ibi Cit pro- nii(ruin,nc exigas. acrior fcmper in « iudcx, quaminalios.
CCCCLXXXU. Exiftimarc tlecct tc, homines habere fenfum, rarionetn^ fnentcm,.judiciuin^ ne Ipcres rc ilUs f^olTe pcr^uadcrc, malefada effe bene- atfta, autcontra: ncc falfi poffc rcbus iimulatis, tcdis, iucatis, adumbratis c[u«Tandem produnt fe, &<iunttanro ioediores acinvifiores,quantopiius oc- cukiorcs fuerant.
CGCGLXXXnL Infeftisenimani- anis accipimus ea qiiibus furaus dc- ceptL CCCCLXXXIV, Idco con.
fulcius eft omnia cflc aperca, nu- ^ia, limplicia^ CCCCLXXXV. Nam ctfi aliquan- ^o vcritas initio odiofa lit: deinccps tamca nihil cft amabilius ^ aut graeCCCLXXXVK t Ihtkdd. Ad Sx^S ti$ CCCCLXXXVI. Laborat aliquail^ doveritasy nunquam opprimitur, CCCCLXXXVIL Nec mcn- dacii utilicas folida efl> ac diutur* na: nec veritatis damnum diu nocet.
CCCCLXXXVIIL A mcndacio taa- quam corruptda quadam abhorreto: nihil eft enim humanas conditioni ab- jedlius: ut quod illam procul a De» feparac, diabolo fimilcm ac manci^ pium facit, CCCCLXXXIX. Deind^,feutard?; feu ccleritcr, raendacium deprehendi-. tur, verciturquc mcnticnti in turpem ignominiara.
CCCCXC. Quid defpeAiu$,auc vi- ]iu5 mendace?
CCCCXCLSI mendacem te norint; nemo credcc tibi > etiamfi affirmesve- riflima.
CCCCXCir. Contra Ci veracen), majorcm habebic fidcm nutus ryus, F ^ quam ^^p Jo. Lo». Vjrrtf CCCCXCIII. Si non vis loqui re- p ugnantia: li vis incllc vcr bis cuis con- ft;<nriam: nihil opus cft mcmoria, aut af ic alia, <juam uc dicas fcmpcr y qiiod credis veriim e(Ic« • CCCCXCIV. Vcrum veroconrcn- tites, falfum nrc vcro^ nccfaKb.?
CGCCXCV. Sedfi vis in opinione tuavcnimincfrc, nc faciic- crcdas niii comperta, vcl magnam yeri facicm prak fefercnria. " * .CCqCXCVI. Neu fo fufpicax^ Unde iilud fipienter diitam: Si vis jeifevernx, fufpicax non cris., CCCCXCVII. Miferu^iilum^ciui id^git^ unde excpicarcfe non poceil ^ niii per mendacium.
CCCCXCVIII. Jurare ne confue- fqos. Sapiens cmm ait: Vir mulcum jurans«plcbituriniquicate, & non rc- ceuec a domo ejus plaga* ^ icccxtitl lNtRot>* Ad Sap' l)Ur CCCCXCIX. Et Dominus Ck) in Evangclio fuo vetat nos penitus jurare. rantum atfirmare, itaeft; autnegare» non eft. * * Macth. V, 34, D, Magnaeft Deireverentia, noM illum paffim, aur facile teftem addu- cere. Non hoc dcbet, nifi ab invito & coacfto fieri.
DI. Qui facilein feriis jurat, injo- cis jurabit: qui in joci«, &: in mea- dacio.
DII. $i qvi tibi credlturi funr, a^qui' injurato credent, ut jurato: fi non crcdituri, magisetiam jurejurando avertentur. t» F 6 Ca- (^k) lis, qui de Juramcntorum in unircr-. fum licentia dubitanc, ex contexcufatis lic; KcqucauAor de omnibus ioquitur» «ulto minus Servator Optimus. Ac Dubia^uidcm ca dc re diligcnter folvit 9 & Chrifti quoqiic vcrba iaterprctatus cft' D.Spcncrus,RclponCThcol.P.II,cap.llU ^ act« Scdl. V. p. I J, fjq.
Caput XII.
QUOMODO HOMINI- BUS UTENDUM.
DIII. INtcr h#minc$ cft aliquod fkcicndum dircdmcn. Sunt cnina cz cis alii domcftici, alii n^ti tancum ^ ttlii ignoti.
DIV. Domcfticosvoco,confanguU ncos, affines, & quibus cum in cadem domo & familia degis, DV, Omncs funt diligcndi: ctiam in ignotos talem tc oftcndes,ut fcntiant cc in univerfum totigcncri humano tmicum cflc, omnibusquc bcnc cupcrtt DVl. Non tamcn tccundcmpr^fta* blsomnibus, utlincam albam inalbo faxo. Alios adhibcbis confiliis, aliis parcbis&obfcquerc» alios rcvcrebe- xis ac colcs^aliis gratiam rcfcrcs,fi quod ab eis tuleris bencficium: &c iis poti . mtxmy (juorumbperaufusesutiiicibi, ^4Uigenci, autfideli.
" pvii.
^L. Lry GoOgle D VII. In quo dnimms fro epire com* purandus eft: non in multo pcjore loco videatur eflc qui conarus eft, qui voiuit prodclle, quam qui profuiu DVIII. Operam fiaccepifti, nc fi$ minus de reddendo & compenfanda fbilicirus, quam Ci pecunias mutuas.
DIX, Necputes Riinus elTc operam dediffc, duntaxat honcftam, & a fin* ccro profedam animo, quam pecu- niam: quin hocmajus, quo cuique corpus quam externa charius debec clle. Ne cxpcdes, dum neccffitatcs ad tc fuas familiaris defcratr tu illas odo^ rarc, & eis ultro fubvenias. Honeftis precibus occurrc, & antcquam orcris cxorare.
DX. Parcntcs noa amabis folum ^ fcd fecundum Deum unicc vencra- bere: iilorum juffis tanquam divinir^ imperiis obtempcrabis* DXI^ PerfuafuSjidquodrcshabcC, illos viccm tibi rcfcrrc in terris Dci,nec f tcvd { Jo« LoD. Vivis vel chariorem cuiquain eflc, vjel ma* joricurap.
DXII» Hisproximi runc prxcepto- res, pacdonomi, tutores, dcnique qui- bus commendata cfl: morum tuorum* cura, quis nihil eft in homine precio- /lus, autprseftabilius.
DXIH. fftosvelut alteros parenres anu & rcvcrerc: his modeftc,im6 cum alacritatequadam pare, reputans quac* cunque praecipiunt, non ad fua illos rcfcrre commoda, fedadtua, DXIV. Quod quum ita fit, pcQi- mam tu illisgratiam rcddcres, fi ubi' •ipfi comniodis tuis intentiflimi funt,tM cis odium adt contumaciam pro tali benefici* rcponercs.
DXV. Crcde te illi effc charum y a quo amice reprehendcris: DXVI. Nec unqiiam rcpre- hcnfionem obefie^ vel inimici* Nam fi yera objicir, oftendic quod cmendcmus: finfalfa^quod • vitovitcmus. Ita fcmpei: vel meiiorc?
reddit, vel cautiores. * ; DXVIL Quos iattitliares tihifa&ii- . ruse^, explora prius, quibus fint moribus» 8c quemadmodam fe cum aliis ' amicis gellerint, ne*tc poftea xiecefll^ - tudinis pocniteat.
. DXVIII. Nefamiliaris iliifias,aijas familiaritatcm konos vides avcrfari. Eos eciam vicat qui te non amabunc ^ fedtua^ qualesfuntparafiti', 8c qucU (i^u confuctudine aqtanquam aiFridu yel pe|or fies, yel labem auc periculun^ concrahes. Illos quoque, qui amicis felicioribus invidcut: tum qui joco* rum fiudiofi, nihil penfi h^ent» in vi<p tam & maximc arcana amicorum lude» re, a<rdid:adicere » auc innata loquaf citate rcticenda cumprimis cfliiriunt: ifcdiiios potiffunum, qui ob icvcm li- xulam graviflimas imimicicias cum diar riflimis fufcipiunt, acriusque in eos (ildfcuntur, quos aiiquando amaruni;» quim quos femper odcrunt^^^r j^^rir^ Jo* LOD. VlVI$ ^MMddm ferfmMponi, minus fmnd^im ejfe tnjHriam, qud fit ab amico, ijMim tjud ab inimico. In quo fe oftendunc nunquam amalTc, alioqui non putarent fe tam cit6 lacfos. Ejusmodi prxftat inimicosy aut certe ignotos habere^ quam amicos« DXIX. Efto admittendis ad familia- ritatcmcun6tantior, in retincndis (c- mcl admiflis conftantior* DXX. Familiares elige, nonplaci- ^uros taatum, fed & profuturos: non eos qui omnia loquentur ad gratiam, fedquiadcommodnm: necquifuavi* ter aftentaburltur ^ fed qui vere admo- ncbunt.
DXXf. Si confucveris afrcntatori- bus dcicilari, nunquam verumaudies.
DXXII. Ex beftiis cxitiabiles ma- ximc imcvferai invidia, inter matH fuetas adulario.
DXXIlI.Quam amandxfapiencla & ▼irtus: tam exccranda alTcnratio, quae impedit ne iiluc pcrvcniamus, dum fuat; -1 ni Google fiiadct jin pcrvcnifle: tam diligcncU tc^admonitio, quas illuc provchit, dum quantum fupcrfit, & qucmadmo* dum conficiendum fit, docct.
. DXXIV, Si rcprchendi fcrs «grc, reprehendcnda ne feccris.
DXXV. Mifcrnm illum, aui admOr nitercro, cum eget y non habct.
DXXVI. M^orum homkiumcon- fuctudincm non fccus ttque iftol peiie dcvita: utcifiquc enim mcnien* pum contagium.
' DXXVIU Nifi talisfis, qui confi- das tc poflc illos mcliorcs rcddcre.
DXXVIII. Scdhmcfiduciarnoncft nunis fidendum, pracfcrtira quoniam iiatura in malum fcrtur prona t ^ vir- tutcm autcm acclivis cft atquc ardut fcmita.
^ DXXIX. Explora & ipfc qui fist quo loco, qua conditionc: ncc putcs rcm ullam elTc tantam » ob quam tlbi f lus quam cacccris iiccat.
DXXX.
t^B Jo. LOD, Vivis . DXXX. Quo tibi plus concedenre ixiorc licct, hoc minus rctrahente mo- dcrationc hbcat.
DXXXI. In minores praebe te co- mcra, in mdjites rcverentcin, in fares facilem ac tradtabilerr, DXXXXII. Sic ut vitio fi$ fempcr durus, rigidu5,incxorabilis. . DXXXIII. A potcnrioribus con- ^emsii (l ) le ne inique accipias; po- tiusquc id crede fortunx vitio fieri ^ quamhominis^ DXXXIV, Sl quid aminore profi- cifcatur, quod tibi parum placcar, co* gita non iciprotinuscontumcliam cllc, ^dhbertatcm, DXXXV.
0 ir ^r) Mireccxcum corrut^cre typographi« ac vitiaripadi fuat Edicores. tmmburgtnfis male: a poteatioribus contemni teiiii- ^ucaccipias. Necmclius Bafilitnfis frior: - a potcntioribus contemni te iniqac dc- «ipias. Nos cx altcfo reftituimui; ac iai<iueaccipias« IktrobI Ad Sa?^ IJ9 DXXXV. Te ctiam nimis licatum, cuileves titillationes,grandes videantur efle plagiie.
DXXXVI. Nec oportet cxiftimcs t€ folum efle horainem, reliquos pe- cudes, quibusnecmutirc Jicear. Ho- mo es, vive aequo cum reliquis homi- nibus jure.
DXXXVII. Imo vero Ci fapientlor ^ cs, fi melior, hoc indulge, hoccon- ^ cede magis de jure tuo caetcris, tan- quam imperitioribus,aut imbecilliori- bus: tibi vero minus v^lis ignofci, cui tantnm robur, fapienria & virtus at- rulere.
DXXXVIII. SivirtutcnonexceHis, curpoftulas videri aliispotior? fi ex- ccllis 5 cur afFedibus modcrandis non plus quam vulgus prxftas?
DXXXIX. Injuriamaccipcre, quatn facere: decipi, quam decipere, fatius & prarftantius. Qiiod ncc humana-i ^ ignoravit fapientia, ut Socrates, Plato^ Ariftotelcs, Seneca, DXL, 14^ Jo, LoD. Viyis DXL. Mcmmcris humanx imhccil- litatis eflc, talli, crrare: ne tc gravitcr aliorum dcU£ka offcndan^ pracfe.ciiB idvcrrum te.
DXLI. Ignofccrc » gcnerofi pcao* ris: iram retinere, atrocis, facvi, dege- ncris, vilis: quod & natura iu mutij animantibus oftendir« ) DXLIL Quumque Deus nihil yel crebrius faciat» vcl libcntius» quam ignofcere: quis cft ram demensiqui nc- garc poflit, iilud clfe pulcherrimum at- ^ue cxcellentiflimum ^ quo tam propi ad naniram illam acccdimus fummi 8c praepotentis Dei?
DXLIIL Eris in homines talis, qua«^ lcmcupis CHRiSTUM crga tc.
DXLIV. Etcftprofea^ «quum, ut cam tu dcs hominibus veniam, qua in eisdcm dclidis, aut aliis non paulo Ie« vioribusipfeeges.
DXLV. Nulla oratio pracftantior, autefficacior apud Deum illa, quam cdodi fumus ab ejus filio CHRISTO Imtrod. Ad Saf, I4t Domino: quas idcirco Dominica no^ minatun - DXLVI. Atillamnonporcs vcrcac puro animo diccrc, nifi rotc pcdorc homini condonaris quicquid ipfe con*- donare xibi a Deo petis.
DXLVII. Haclegc remirtimr nobis ingens debitum, f\ nos exiguum rcmit- tamus.
DXLVIIL Qiiicquid unquam hom^ inhominempeccavic, minutiilima pars cftejus, quod quivis hominum/ingulis tpomentis in Deum peccac: nimirum tantum, quanto major & excelfior eft hominc Deus.
DXLIX. Si cui es iratus y fac juxra " monitum Apoftoli, nc fol occidat fii- per iram tuam. * ♦ EphcflV,!^.
DL. Conceffiiruscubitum, omnes cic animo rixas, iras, offenfiones, cupi^ ditates, folicitudines deponc: ut com-' pofiro & tranquillo animo, placidilE- te ^uicci tradas» /.
DLL 14*. Jo. LoD. Vivis DLI. Cui femel ignoveris, cur^ ut ille fentiar bona fide id efTe aftum, uc necipfeinjuriarum mcmineris, & ex- periacur te amicum, fi qua in rc juvare aut Qommodare iUi pores.
DLII. AfFedlus injuria cave, ne ultioncm tuis manibus de quoquam fumas, ncc cam ulii mortalium mandes. non eft tibi jus in fervum alicnum, imo in confervum tuum. Domino tuo in- juriamfacisjfi nonilli cognitionemre- linquis dc confcrvo ruo. . DLIII, Arqui Deus cft omnium Do- ^ minus. univcrfi fumus cjus fervi. fit fa- tis,te qucftum: acne qucrarisquidem, oculus Domini fingula intuetur: Sc jaxta facrum vcrbum, Ipfe novit & ^ facicntcm injuriam, &parienrem^ DLIV. Idcircoficiple omnibusedi- cit; Mihi vindidam, & ego recri- buam.* * Ro^XII,ip.
DLV, Nam quum in antmo fit ; jmU, iHfnaVf foluj Deus fcir, qui 4 r Dfgitized by Google Introd. Ad Sap. i4j fiieric animus, 6c qiiod ei debetiir fup- plicium.
DLVI. Plerunqueputamuseam eflTc injuriam, qux non eft: ut funt nobis affedus noftri nimis chari, qui non linunr nos fingula rice examinare, fed ad judicandum tiansverfos vi fua ra- piunc., Cam-ut XIII.
QUOMODO SE QUISQUE GER£T £RGA SEIPSUM.
DLVJL/^Onvcnit te non charum ^^modo efTe tibiipfi, fedetia vcnerabilem pra:bcre, ur pudeat te tui ipfius^aliquidfaduri vel ineptc^vel im- prudcnter, vel impudentcr, fcedc, fla«« gitiose, fccleratc, ncfaric, impie.
DLVIIU Pluris facias judicium con- fcientiae tua*, quam voces omnes in- gentis multitudinis, qu:e imperita &C.
ftulta cft: igaotatcracrcutprobatjfic DLIX^ »44 Jo. LoD. Vivis D^IX. (m) Conrdcntia cft, quac turbara maximos afFcrt animo crucia* tus: tranqullla f maximam beatitudi- ncm, cui nullx opcs, nulla poflTunt regna comparari.
DLX. Hoc eft quod Dominus in Evangelio pollicetur (uis^ multoplnr^ ctiam in hac vita recepturos eos, quam qux pio fc repudiarinr^ DLXL Fama nec profutura malo^ acclsfurabonum.
DLXIir^ («) Tnternum tnimi iribuoal. /iirficfofc,. poftalios, aifta Grotio, rfc).B.& rjT» lo, i. ijuod «jucmHbec malcfe^oruni aiguic Non cfficactor poccnciorqiie clcuchuf cft. Unde, efuos rcpicbcnrfctatvScrvator, iicuntut iXtyyji^ot xsai rni(rzwn^nrtc$9y ac cxivitfc finguli. Jck VIII» 9. Solent cciaun iiialc temerc<]ue fa^a cordi humano cflc offcrtdiculo » ani- mum^ttc vcheiTicnccr inquietare. Qua 4c clcgans in facris dircurfus ciUbigaiii* Introd. Ad Sa^ i^f DLXII. Mortuus quid plus rcferes dc fama, quam pi(5lura Apcllis laudata } auc equus in Oly mpia vidor? nec vivo quidcm prodcft, fi eam ignorat: fi novit, nihil adfert aliud, nifi ut fapicns contemnat, infipiens fibi magls pLv ceat, DLXIII. Confcientia verum fH) & folidum & duraturum reddit tcfti- monium, plurimuminilloDeijudicio valiturum; vitaccjue hujus magna eft magiftra. Et cjuemadmodum fcitc iWc dixit, murus aheneus, quo& ruti agi- musinter innumera vitx pericula, & fccuri: necuUus eft tantus terrorj qui G cum 14^ Jo. LoD. Vivis eum commoveat. Eft enim mcnrc dc- fixusDeo, illique fidic uni, aceifeno- vir peculiari efle curae ^ cui fcit parcre univcrra.
DLXIV. Turpe eft, aliisnotum ignorum fibi.
DLXV. An non ribi fufEcir, te & tibi notum efle, & (quodmaximum eft) Dco? {o) DLXVL Qui tamen nominis curain «bjiciunt, ut audacius & fecurius peccent, ii dupliciter funtmali, quod ncc homines reverenrur, nec Deum.
DLXVII. Erin confcienriaminjurii fiint, quam derident ac deludunt, tan- quam obid fpreverint famam, ut fc confcientine fua^ liberius vendicarent; qu2e hac de caufa eftufius dclinquit, i^ubd jam nuilQ metu coercetur^ DLXVIII.
Introd. Ad Sap.
DLXVIII. Hoc eft amare fe: conar ri> laboiarc, magnis precibiis a Deo: pecerc acconrcndere, ur excellenrilli- manoftri pars ornataarque exculca fit veris gcrnianisquecLnamencis, nemp^ rcligione.
DLXIX. Non is amac fe, (p) qui opeSjqui honorcs amar^qui volupcaces,' denique qUcEcunque five cxcrinfccus func, five incorpore: quum potiflima hominis pars fic mens.
DLXX. Nec amncfe, qui ignora- tione fuifeipfnm hallitjvel fallipacitur; G 1 intery) Excellcns hoc adveifus eos argumen- luni c ft, (^ui fcJicicatcm in opibu$,in ho* noiibusaut voIuptatibuscoJlocant. Noq iili fc ipfos, icd opes, fcdhonores, iei voluptaics amacit, undc, ut opcs fcrva- rcnt, tot mifcri pericrc; ut honorcs con- fcqucrcnrur, farna: fimul &" coafcicnti» . palfi jacturam funt: ac Yoluptatibm ia* cluJgcn^io corpufculum encrvaruiir, mor» cemque adco fibi pxsmauram confci<« Ycrumi $4^ Jo. LoD. Vivis interdum gauder, quum ea fibi perfua- dec incfTe bona, qux nuUa infunr.
DLXXI. Hic non eft in homine amor fui, quum ipfe fir animus: fcd amor corporisinconfulrus, cxcus, fe- rus, perniciofus nbi& aliis.
DLXXIL Quem noninjuria capuc cflc ac originem malorum omnium Se- trares pronunciavit: quippe rollit cha- ritatemmutuam, unde in gcnerc hu- mano mala omnia nafcuncur.
DLXXIII. Nimirum quifehodmo- ^o amat, is nec alium amar, nec ab alio ainatur.
DLXXIV. Superbus mitibus difcors, fuperbis multo etiam magis.
DLXXV. Scrvator nofter brevi de- clarat documentOj^quid fit amarcfe, quid odifTe; Qui odir, inquit, animam - fuam, ni^ii illi in rebus iftis fortunis aut periturisindulgendo, isvere amat cam, & falvam cupit: qui vcro amat indulgcndo, is odit, is vult per- ditam* DLXXVI.
Introd. Ad Sa p. 149 DLXXVL Laborem pro seterno & ccclcdiC^J prxmio, quis nifi amens^ refugiat? quum nec caduca hxc S>c fta.- gilia citra laborem acquirantur* DLXXVIL Hxc eft lex eorum qui- bus pater eft Adam, ur laborent; nxc eorum execratio, quibus mater Evai uc affligantur. ^ DLXXVIIL Quanto prcftat annlt^ ut maxinu (r) rherces opera noftra G j qua:- f?) ftiliccc, quo Paulus edixit, fcnfu PUi- jipp. 11 f 1 1 non ut merccdcm Opcti cor« rcfpondcncem obcineamuf; Scd utgraci* tudincm officiumcjuc, pro viribus a DEO conccfTis. prx/tarc annitamur. Ca^te- rum> qua?ric Scrvator y num gratiamha- bebit Hcrus fcrvo fuo • «juiafccit, i|ux ci impcravcrac? Non puto. Luc.XVlI» fr^ Eaquc gratuita, adco^uc didairnpro- pric. Ac fi voccm mtrtfi adhibucrc ali* quando vcccrcs, i^cm illis lignificavit • acquc ccrtjiqui j ut Cyprianus vcrbura Pauli i.Tim.l, 13. yMy9ri¥^ mifcricor- dian- con'/cquurus fim transcuiit, rfttrui mi/ericorjtam^ JfO Jo, L OD. Vivis DLXXIX. Quidquodfacilius&rru- tius &c fecurius, ac proindc jucundius lcviusque eft, bene agere: quum pec- catum timoris &follicitudinis fit ple- lium?
DLXXX, Peccatum hominis mors • ut jugulare feipfum videatur, quisquis peccat. abducit cnim fe a Deo, vita noftra, & d quiete confcicntiae fux^qua nihil eftbeatius.
DLXXXI. Peccati fordes abluesla- chrymis, poenitentia, & invocatione divina? clementix, unice huic confifus.
DLXXXIl, Occadoomnispeccan- dl, &eaufa, inrentiflima cura vitanda cft. Sapicnsait: Qui amat periculum, peribit in eo, DLXXIII. Et imminct fempcroc- «afioni fucT diaboliis, per quem nua» ^uam nobis licct fccuris agere.
DLXXXir.
Introd. Ad Sap. ifi DLXXXiy. Sempcreftcumcobel- ligerandiim: iit vere Job dixerit, 'Militici eft vita hominis Uipcr terram* * Higb VII, I.
DLXXXr. Etqum-nfit hoftis tam potens, robuftus, vafer, tamcallidus, veteranus, exercitatus > totviresha- beat, tot ftratcgemata: nulla ratione, autarte, aut vi noftra propriapofle- nius pares illi, nedumfuperioresccon- flidu excederc. Idcirco diflifi noftris ^ copiis, ad Deum accurrendum eft, ad opem implorandam.
DLXXXP^L Hac caufa Domlnus ac magifter nofter fuis illudfubindc pra?- cipit, orent, religiofis afFedibus a patre omnium pctant, ne in tentatio- oemducantur, hoccftinpraslium, quo manus cum diabolo conferant.
DLXXXVIL Et in oratione, quam ipfe nos docuit, illa eft coronis; Et no nos inducas in tentationcm, fed liber* uos a pr^va illo infidiatbre» G 4. DLXXXrilJ^ tft Jo. LoD. Vivrs DLXXXyill. Sic ergoagnmus fem- pcr, tanquam in acie af marl, vigilan- tes, accindti, intenri, occafionibusiip^ ftris non indormientes. Et quum tanta fic vitsc fugacitas, in tanta incertitu* cline,ut necraftinum quidem polfit fibi quisquampolliceri: ftultumeft & pe* riculofilTimum, fi fpes noftras in Jon^ g^m tendamus, differamus^jue nos ador^ HArefHtHroitineri, tjaofingHlis mcmen^ tii vecamnr^ infcii quando (velimus nolimus) in illud pertrahemur. Quam ob rem paremus nobis thefaurum ad futuram vicam^ cui aliquid quotidie accrefcat, quo inftrudi & confifi, nun- quam per fegnitiem autfocordiam in- opinances opprimamur, aut difceda- mus moeftii fcd parati abire,& vitx hu- juspienif agentes pras nobis magnam & optimamTpemvitar,innocenter fan- d:eque cransadta: per fidem filii Dei & pictatem, quam nos edocuit, quo mu- nerenuilum potuiriiominl a Deo ma- jusautpuichrius dari: quo Deum nofci- . Introd, Ad Sap. jlff fcimus » & quantum effici a mortali potcft, ^emulanlur, fequimuri con- lequimur, DLXXXIX. Sine hoc quid eft homo aliud, quam immmortalc pecus > » DXC. Ut unus dies humanae vitac praefercndus eft longiffimx xtati corvi, aut cervi: ita dies unus cx rehgione . a6tus, hoc eft divinae vita?, totiartcrni- tati fme religione eft anteponendus.
DXCl. HiKc eft vitaxterha, inquic CHRISTUS Dominus, ut agnofca- mus patrem,& qucm ille mifit JESUM CHRISTUM.
DXCJl. Hic eft curfus abfolut» fa- piemiae, cujus primus gradus cft nofle ie, poftremusnoffeDEUM.
Rcgi feculorum immortali &in« vifibili, SoliDEOHonor &: Gloria.
I. Samucl. XXV, jf. pag. 144.
Cohel.
Sirac. XXXVII, J4. ibid.
^ Match.
Luc.
xn, if. p. iz,.
Joan Tndex Locorum ScAirtuO/ Jo;in.
Vlir, p. F44.
Roman* Xlf, zo, p, ip.
L Corlncli.
Phinj L Timotli.
Prior numcrus Paginum; alccr aphorifmum defignar.
Si tcrtio loco lirera comparcat f ca adnotationis index cft.
A.
Ffeaus exorbitantes, 71. 440.
Amor aliorum quomodo allicla- Amoris crga proximum argnmcnca, ejus difTcrenria, i^i, fo6.
Amor Dei & hominum, io,i8. h, Amiciria, iio, J04, fq.
Indcx Rerum Pr^ci?uar, iSlh Aperra omnia, izS, 484. Aqiuifacra, 94, J4i. Arrogandain ftudiis vitandn. j»/, 19^. Ars cognorccndianimos, 105,374. ^A^itntHot 118, 4J<^« 'Afluefadio bene agendi, 2,?^ Auditus, 50, i^S* B.
Beftiae exitiabiles, fera & manfucta, iaBienfeance, quIdGallis? iij, * Bona Corporis, 9, 14. ^ animi, 9^ if • ^ fortuna?, ac cxtrahominem,p,T^.
Bona omnia repofcentur, ^4, 2 14, fi repetantur, quidagendum?
Bonos reddere quoslibet ftudcamus.
. G 7 C Cha- Index Rerum cjus varietas, } j, Confcicntia contentis quomodo eflc Corredio quomodo inftitucnda? I2Z, Crearlonis noftrse finis. 37, n l.
CURA UNICA, 90, J2(?i Cultus DEI, 8^>2po.
D.
de DEO quomodo loqucndum? 84, jou DEI pEI Provi Jenriar l 7f,i<?5. Tq, Cxteruaf Aaexiijijg^icaKuium^ iofr Index Re ru w F.
cjus cura. i4(>, famiUaritas, quibus cum incunda?
tclicitas, quae? 98> JPf% forma. ^4. 6i. fortuna vada, 66, lot.
G.
H.
Homo. Ejus parres. 8, x Homines, qui? (S^^zio.yy.
crgaomnesofficium, IjSjf^I.
univerfalis, 98. jj^^.t.xx. Lcdura ingreffuro quid ccgitaiidum?
Libcrquid? ^Ji^lh lingua. ito.44<.
Manc furgentis,quod officium? ^4,343» mcn- Mcndacium, 119,487. Mcns, jp, iig.
Menla, ad enm officin, 857> JZ2. Mediratio, 192. tc. Modcftia, 114, 41 j, ^ Moibi corporis, 57,112.
O.
P.
: Chriftiana 81, 2^7, ■ Rcconciliario, cjusquc ftudium, ig}, S. San- Ikdex Rerum Sanftorum memoria, 95,;4.<?. Sapientia vcra, in quo conliftar? i, l.
humana, 80, 28 f, cx SapienCibus & ftultisquomo io difcencium? ^i^i62.
Spurci Scriptores. 45, i jz, 06.
Stylus, 5J, i7f.