SigPhi · Nicholas of Cusa

De coniecturis

Page 1 of 6

Dionyfius, o Cõie&ura, DE CONIECTVRIS € Deo amabili Reuerendiffimo patri domino Iuliano fanatæapoftolicæ fedís dignifimo cardinali præceptori fuo metuendo,N,Cufa, CAP.

ee el Ata nunc qualicãg opportunítate:de cõieãurís cõceptű pandã, SAN E iqué guiscõmuni humanarű adinučtionű vitio latg fpecíalíorib? i Xlfeculentiis obtufiorís ingenii adumbratG fciam: tribí tamen patri optimo atg oîm líterarū eruditiffimo cõfidéter explicui vt ille Pipene diuino lumineadmíirabilis refplédétiæ pbatiffimí tuí intel- AN Jea? poffibilé purgationé accipere queat, Scio em hãc indagãdaa rűartiű formulã/ í rudítate fua occâbere nõ poffe:fi vír oim clarifim? eãacceptae tiõe dignã correctionis lima facere dignabit, Præbe igit tua ornatiftima auãoríta te:intråtíb? anímű/ad breuë planiffimã viä /altiflima quæg patédís CAPI, HE W Vania autë í priorib? doãtæ ígnorãtiæ libellis Iimulto guidé altí? ilympíz Lo NES oa itp Jegoipe nifu meo/præcifionem veritatis inattingibílē intuitus es: ASZ A confegués eft omnem humanã verí pofitiuã affertionč effe cõiekurã; non ením inexhauribiliseft:adau&ãtio appræhéfionis veri, hinc ipfam maxím humani- tus inattingibilé fcientiã/ d a&ualis noftra inulla proportione refpeđãet: ínfirmæ appræhēfionís incertus cafus a veritatis puritate ipofitiões noftras! verí fubinfert cõie&uras, Cognofcitur igit ínattingibilis veritatis vnitas/alterítate cõíeãuralí: atg pofthac clarius ġ iph alterítatis cõieã&tura! ín fimpliciffima verítatís vnitate eius notítiá íntuebímur,Quoniã auté creata ínteiligētia finitæ a&ualitatis/ín alio! nõ nífi aliter exiftít/ita vt omnit cõieturåtiű differétía remaneat:non poterit nifi certifmű manere/diuerforű díuerfas eiufdéinappræhčfibilis verí graduales/ím= proportionabíles tamčadínuicé effe cõiekturas. ita quidé vt vni? fenfumiğuis vn? forte alio propinquius:nullus vnġ indefectibílíter cõcípíat, Quapropter has ipfas quas hic fubinfero adinuétíõesiex pofibilítate ingenioli meí nõ parua meditatione elicitas:meas accipíto cõíecturas/fortafis maiorib? intelletualib? fulgoribus lõge impares, quas licetego ob feptítudiné traditíõís/a multis fpernédas formídé:tamě ipfas quafi cib nô penitus incõgruŭ ad tråffubftátíandű ín clariores íntelleãtualiz tates/altioribus métíbus admíniftroquí emhicaligd fpíríitualisalímoníiæ diligen- tiore maftícatíõe at crebra ruminatiðe elicere ftuduerit: acquiret cõfolatoriá re fetioné/etiãfi prímo ifta cruda/atg nouítate fua offenfiua poti? videant, Oportet autěquadă manuali du&tíone:íuníores quof experimêtali luce carentes/ad laten- tium oftéfionéallicere/vt gradatim ad ignotíora erigant, Hinc ego cõie&urarum mearú fecret cõmodius elucídando/ primo quadã rationali oíbus notífima proz greffione/cõceptuí apodigmatica exéplaría cõfiguraboiquib’nofter difcurfus perz gere queat ad generalé cõie&turãdí arté, Secãdo loco floridas quafdã annotationes elicíam:& frućtuofam applícatoríã praxim ín gratiffimís quibufdá refolutionibus adíícíens/verí famelícas animas reficere curabo, CVndeconieturarum origo, CAPI pf Oniecturas a méte noftra/vytí realis műdus a diuina infinita ratiõe:pdíre oportet,dű ením humana mens/alta dei fimilitudo/fæcüűdítatécreatricis PER TA A . Poa naturæ vt poteft participat: ex feipfa vt iímagineoipotétís formæ/in reaz liumentiú fimilitudíné/ratíonalia exeritcõie&uralís ita műdií humana més/fora ma exiftit: vtí realís/ıdiuina, quapropter vt abfolura illa diuina entítas/eft očidqä eft in quolibet qå eft: ita & mētís humanæ vnítas elt cõie&urarű fuarú entítas,de?

LIBER., À FO,XLI, autem omnia ppter feipfum operat vt intelleãuale fit principium paritér & finis omnium: ita quidé rationalis mundi explicatio a noftra cõplícante mente progres diens/propter ipfam eft fabricatricem,quanto enim ipfa fein explicato a fe mundo fubtílius contemplatur:tãto intra feipfam vberius fæcűdatur cum finis ipfius/ra tío fit infiníta:ín qua tant fe vti eft intuebitur.quæ fola eft omníbus/rationis men fura:ad cuius affimílationem tanto propinquiuserigimur /quanto magís mentem noftram profundaueriímus/cuius ipfa vnicum vitale centrum exíftít,ob hanc cauz fam: naturali defiderío/ad perficientes fcientias afpiramus, Vtautemad appræa henfionem íntenti inducaris/& métem/coníeãurarű principiðű recipiasiaduertas quomodo yt primí omniuni rerum at noftræ mentís principium ynítrinű often fum eft/yt multitudinis inæquälitatis/atg díuífionís rerum vnå fit principium/a cuius vnítate abfoluta multitudo / ab æqualítate inæqualitas/& a cõnexione diui- fio effluat:ita mens noftra /quæ non nifi intelleĝualem naturam creatricé cõcipitı fe vnítrinű facit príncipið rationalis fuæ fabrícę.fola enim ratio:multitudinís/ ma gnítudínis/ac cõpofitionís menfura eft,íta vt ipfa fublata:nihil horum fubfiftat, fia cut entitate infinita negata:omnium rerum entitates/pariter conftatefenegatas, quapropter vnítás mentís: omnem ín fe complicat multitudinë, eiuf æqualitass omnem pagnítudinë,ficut & cõnexío:cõpofitíioné; Mens igitur vnítrinü pricipiű: prímoex yi cõplícatiuç vnítatisimulritudiné explicatımultitudo vero:ínæqualita tís/at magnitudinis generativa elt,quapropter ínipfa prímordialí multitudine vtín prímoexemplari:magnitudines & perfetíonesintegritatum/& varias & ina æquales/venatur,Deíndeex vtrífp:ad cõpofitionë progredit, Eft igitur mens noz ftra:diftinatiuñproportionatiut atg cõpofitiuum principium, CSymbolicum exemplar rerum:numerum efe, CAP..

S Ationalis fabricę:naturale quoddam pullulans principium numerus eft, FA IA Grio explicata, Adeėo ením numerüs/principiû eorű quæ ratíoneattingunë efie pbatur:ġ eo fublato/níhil oim remãfiffe/ratione cõuincít,nec eft aliud rationé numer explicare! & illoin cõftituendís cõie&turísvtí/ğ ratíoné feipfa vtí/ac in fuí naturali fuprema fimilitudine ciata figere:vti deus mens infinita /ín verbo coxter no/ rebus efle cõmunícat, nec quicġå:numero prius effe poteft, Cun&a enim alia ab ípfo:ipfum neceffario fuiffe affirmant Omnia ením fimplicifimã vnítatem exeuns tía:cõpofita fuo funt modo, Nulla vero ċõpofitio:abfg numero intelligi poteft, nå partií pluralitas atg earű díuerfitasifimul & pportíocõponibílítatís: ex ifo fimt, Neg alía res fubftantia/alia quantítas/alía albedo/alía nigredoi& ita de omnibus! abfg alíetate effet: qux ex numeroeft, Sed numer us:ex feíipfo cõpofitus eft,ternaz rius ením ex tribus cõbínatís/cõpofitífæ cõcipí debet,alíoqui ternarius non magis effet: ġ fi feorfum parietë/feorfum tetum /fundamétűg domus fingeres! & formã domus concipere yelles, Oportet igitur:nő feorfum fed cõpofitæ fimul ipfum ima ginari.nec tunc aliud erít trium cõbínatio ĝ ternariusex feiplo igit: cõpofitus eft, Oportet etiam prímã oppofitíionem cõtra&tam efle:quod extra numerű ímpoffibíz fe eft. Omnis igit numerus:compofitus ex oppofitísidifferentibus/atg ad inuicem proportionabiliter fe habentibus taliter exiftitıg illa funt ipfe.Par numerus:impa rí opponitur.at omnis numerus fiue par fiue impar: ex pari &ímparí / hoceft ex feiplo exiftit, quaternarius ex ternario íparí;& quaternario pari compofit? eft, Qz autčex duobus bínaríis cõbínatųs yídef:nő ad quaternari eflentiá fed N íí Numeras, >Ko 7> EPESI T SEN.

TEEN TERRY ` oťtdinís tantum níhíli tria/& quatuor fimul iun&ai denarium efficient; quí vni explicat virtutem, deípfo quidem denario quí altera vnítas eft | parí quaternaria progreffu:radicísquadratæ attingítur explicatio, 10 ením 20/30/4-0 fimul iunđãa: centű funtiquí numerus denariæ radicis extat quadratura, Cētenaría ítidé vnítas parí motu millenaríum exeritaoo fiquidem 200/1300 & 4-00 fimul iñ&a:mille funt. necamplius hac vía quafi quid reftet:proceditur.ĝuís tam poft denarium ytin vn denario vbi poft ipfum denarium ad ynítatem fit regreffio/ ğ poft millenagíum: pa ríformíter repetitio nő negetur.Nonfunt ígitur naturali influxu plures ğ decem numerí:quí quaterna progreffionearcentur, nec vltra folidű denariæ radicis mile Jenatíum fit repetitionís variatio:cum hic progreflione quaternaría tríniter rez petitaidenarío exurgat ordine, Habes itag quaternariñ/ vnitatis explicationem: yníuerfi numerí cõtinere potentiam, vnitas enim generalis quatuor vnitatibysdí ftinguitur:quæ ordine congrüofigurantur.prima: fimplicifime, fecunda: habet figuram adíetam | vt alteræcongruít vnitaz titertia:huíus naturæ duas:adiicít, quarta: tres, Vt I, I0; 100; 1000;; bía cű&ãís:ad ocularem. redegí formulá propo fito noftro cõgruentë, De quatuor vnítatibus, = CARNI saEns ípfa/ omnia fe ambíre/ omniag luftrare cõpræhendereg fupponens: {fe iñ omnibus/atg omnia ín fe effe taliter concludit: yt extra ipfam ac qå enim diuerfas atg oppofitas vnítates! fimplicem & folidam: vnic præcifum mez dium cadere nequit /fed ad minimum duo neceffaria effe conftat,quorum alterum LIBERI, FO.XII, ad fimplex yt radícalís: alterü ad folidum vt quadrata ynítas inclinatur, Namima / pofiibile eft:connexioné fimplicem effe ingqualium.fola etenim infinitæ vnítatís & æqualítatís connexio: fimplex effe poteft, Contemplatur itag mens ipfa/vniuera famluamentitatem in his quaterne diftinãtís vnítatibus: yt aliam videat fimpliz cíflimã mentem prioríter ad cunđãa yt creatoré fe habentem aliam egteffam proz xíméabílla alíarű radícem/aliam ab hac radice egreffam ad quartåã inclinati iquæ fua groffiorí folidítate vlterius proficifci nonfiníit,has métales ynítates: vocalibus fignis figurat.primã quidem altifimá /fimplicifimãg métem:deű nominat, aliam radícalem nullá priorem fe habés radicem: íntelligentiã appellåt tertiam quádraa tam ínteliigentiæ contraãtionem: animá vocat.finalem auté foliditatem/grofam: explícatã non amplius cõplicantem:cor pus effe cõiectat, Omnia auté ín deo deus! inintellígentía íntelle&tus/in anima afain corpore corpus:qã aliud non eft ġ men- temomnía cõpleãí/vel díuine/vel intelle&ualiter iyelanímaliter vel corporatíter, Diuine quidé: hoc eft put res eft yeritasIntelleãualiter: hoceft yt res nô eft yeri- tas ipa /fed vere, Anímaliter:hoc eft vt res eft yerifimiliter.Corporalíter vero:etiž yerifimilitudiné exít/& cõfufionem fubintrat,Príma vnítas:penítus exiftit abfolu4 ta,vltima vero/quantú poflibile eft omnem abfolutionéexiens:cõtractta eft.fecűda: multum abfoluta parum cõtrađãa,tertía:parum abfolutaımultum cõtraãta, Quapropter ficut intelligentia nõ eft penitus diuina feu abfoluta:íta nec rationalis aníz ma penitus diuinitatis exit partícipationem,yt admiranda ín inuicem progreffioas neidiuina atg abfoluta vnítate gradatim in intelligentíã & rationë defcendente: & contra&a fenfibili/ per rationem ín intelligentiam afcendente: méns omnia diz ftinguat pariter conneđat, i CDeptima vníitate, SSRSNARNA ba Prim ean Mplius te attentiorem faciat dicëdort vtilitas, magna enímatg occulta: ypnitas; S7 kayin lucé ducere tentabo.Primoilla diuina vnitastfi numerus rera fingitur: PEA exéplar:oia præuenire/cõplicareg videt.ípfa eñ omnem præueničs mul- títudinem:omnem etiíã anteuenít diuerfitatéialietaté;oppòfitioné/ inæqualitatem diuífionem/atg ofa alia quæ multitudinem cõcomitant, Ynitas quidem nec binas rjus nec ternarius eft atg íta deinceps: ĝuis ofa ea fit quæ funt ternariusiquatere naríus/& reliqui numerí.fi fpecies rer vt numerí díftiguunt:ipfa abfoluta vnitas/ nullius fpeciei et nullius nois/nulliufæ figuræ/ğuís omnia fit in ofbus, ipfa eft yní tasomnís pluralítatis: vnítas quídě pluralítatís generum Ifpecier® fubftátíarum/ accídentiű- vníuerfarumg creaturarű/ mëfura vna omni méfurarum /æqualitas yna omniú æqualiű & inæqualiű/ copnexio omni vnítorű & fegregatorű/ quéada modum vnítas omnem tam parem ġ ímparé numerű fimplicíitate fua cõplicat /exa . plicat! atg cõneãit, Intuere méte profunda:vnítatis infinitam potentíá;maior em eft per infinirü omni dabili numero.nullus eñ eft numerus quantűcung magnus: inquo vnítatís potentia quíefcat, Cü itag omni dabilíi numero per ynitatis virtut maior abfiy ftatu haberi pofiit /per folius vnius potentiam inexhauribilem: conftat omnipotenté eam effe, Multa de hoc in iam antedictis audífti: multag dici femper poffeex hís videsiea etenim quæ dici pofent:numerií quidë funt inexplicabilis vniz tatísinumeralefve figuræ ínuaríabilis verítatisıquã tãto clarius íntuebímur:quåãz toabfolutíus atg vnitius cõcipitur.Quí eñ nae & ipfam tantű cõcipit vuis “tatem:ineffabilé eam vider.cuius em relpeđãu: potius vnum ĝaliud fortíreť nomëź Si cã&a alía feparafti & ipfam fol infpicis/fi aliud nung aut fuiffe aut ie aut fierí ii eey i DE CONIECTVRIS.

poffe intelligisifi pluralitat omnčabíicisatg refpetã i & ipfam fimpliciffimã tanz tum ynítatéfubintras!i íta vt eam nõ poti? fimplicë äğ nő fimplicé/nő potius vnå q non ynam comprobes: aťcana omnia penetrafti, nulla ibi dubietas: nullum impe- dimentü.Contemplare ígitur mentis vnitaté;per hanc abfolutioné ab omní plura- litate: & videbis non effe eius vítam corruptibilé ín fua vnítate abfoluta: ín qua eft omnía,huíus autem abfolutæ vnítatis præcififima eft cerritudo:etiã vt mensom- níainípfa atg per ipfam agat, Omnís mens ínquífitiua atg íinueftigatiua: nonnifi ineius lumine requirit inullag effe poteft quæftio quæ eã non fupponat,quæftio an fit nőne entítatemźquíd fit ıquíddítatemiquare/caufamipropter quid finem præe fupponít/]d igitur qå ín omní dubio fupponítur:certifímü effe neceffe eft, Vnítas ígitur abloluta quía eft entitas omniú entium/ quidditas omnium quíddítatű/cau fa omnium caufarĝifinis omníű finium:in dubium trahi nequit fed poft ipfam: du bíorű eft pluralitas, Aduerte ígitur luliane pater / ĝ clara atg breuis eft theologia: fermone ínexplicabilis:quoniã ad omnë de deo formabilem quæftioné: prímű poffe refponderí vídesiquæftionem omnem de ipfo effe ineptam.omníis enim quæftio:de quæfito oppofitorű alterum tãtum verificari poffe admíttít/ aut quid aliud de illo quæfito ĝ dealiis afirmand negandűvye exiftit, Hæc quidem de abfoluta vnítate: credere abfurdifimů eft,de qua: necalterum oppofitorű aut potius vn quodcg äaliudaffirmatur, Si vero affíirmatiue quæfito fatiffacere optas:abfolutum præa -ppum repetas.yt cum dicitur an fit:refpondeatur entitatem! quæ præfuppo nitur ipfum effe.lta quidem inquæltione quid fit:quidditaté refpondeas,& íta dez inceps:Inquæftione an deus fit homo:entítas atg humanitas præfupponunt, quaz re dici poterit ipfum entitatem eam effe/per quam eft humanitas, íta ín quæftione an deus/angelus fit:eum entitatem abfolutam angelítatís afferatur, & íta de fingu lís;Quoníam autem omnís affirmatio negationi aduerfarí creditur:hæc iamdiãa refponfa præcififima effe non poffe ex hocaduertisig primű per infinitum omné præitoppofitioně / cui nihil cõueníre poteft non ipfum.non eft igitur cõie&tura de ipoverilima:quæ admittit affíirmationé cuí opponitur negatiolaut quæ negatioa nem quafi affírmatione veriorem præfert;ĝuis veriusvideatur deum nihil omni quæ aut cõcípí aut dici poffunt exiftere/ġ aliqd eorű:non tamë præcífioné attingit negatiocuí obuiat affirmatio, Abfolutior igit veritatis extitit cõceptus: quí ambo abiicít oppofita difiunctiue fimul /& copulatiue.non poterit ením infinitius refpon derian deus fit:4 p ipfe nec eft nec nonelt/atg q ipfe mec eft & non eft,hæceft yna adomnëquæftionem altior /fimplícior 'abfolútior / cõformiorg refpõfio ad prímã ipfam fimplicifimäã ineffabilem entitatem, Hæc quidé fubríilifima cõie&turalis rea {ponfio:eft ad omnia quæfita æqua, coniecturalis auté eft:cum præcififima/inefas bilis/ínattingibilifg tam ratione maneat ġ intelle&u, CDe fecunda ynítate, CAP. VIIL Ntelleãtualis et:haæc ynitasicumauté omne nő primű ab ipfo abfolutiffi- mo defcendés/aliter å alterítaté verfus / pergere intelligi nequeat:nõ erit 9 o S bæcvnítas fimplicifima vt príma fed intelleã&ualiter cõpofitascõpofitio- něveroabvno & altero:hoceft ex oppofitis eé/ratio dicitnec tamë hæc vnítas:alíz ter ex oppofitis eft ġ fimplícé cõuenit effe radicem, non igit ipfam oppofita præuez niűt vt fit ex ipfis quæ præcefferűt fed fimul cum ipfa exoriunt: ficut intelle&ualí-. ter numer cõponi neceffe elt, copulátur igič ín eíus fimplicítate radicali oppofita ipfa/indiuife atg írrefolubiliter,denaría em yníitas:abfg radice et, nã eam præter LIBERI- J FO.XLIIL, prímánulla præcedít ynítas:cuius multíplicatiðe exurgar, ex fola eñ prima/ortű capíit:quã omnis fequi oppofitio, eius itag ínitiű:nullís díuerfitatíb eft inuolutű, Quåpřopter quicqd ín fubfequčtíb? in díuífioné progredíť: ín hac ipfa vnitate ras dícali nő difiungit vti differériæ díuifiue oppofitæ in fpeciebus díuifæ: ingenerali complicantur fpecierum radice, connexio autem: omni dífiunctíione fimplícior eft atg prior:Quapropter quæftiones/ alterum oppofitorum de ifa entitate negabile fupponentes atg alterű tantum affírmabíle: improprie mouerí vides.omne enim de intelligentia qualitercig affirmabíle:íncompatíbile non habet oppofitum, Al- tiusenim atg fimplicius eft intelletuale effe eo effendí modo: quí cum non effe eft incompatibílis, Vnde íntelle&ualís illa vnítas: radix quædam cõplícatíua oppofie torűín fua explicatione íncompatibilium/exíiftít, Ea enim oppofita quæínexplicaz taeíus rationalis ynítatis quadratura incõpatibilia funt:in ipfa complicãtur:Mo+ tus ením rationaliter quieti íncompatibiliter opponitur, fed ficut infinitus motus coincidit cum quiete in priímo:íta & in pxíma eius fimilitudine non fe extermínått fed cõpatiuntur:nam motuí intelligentiæ nő íta opponitur quíesip dum mouetur pariter non quiefcat.fimplicior enim eft híc motus intelle&tualis: ğ ratio menfura requeat.fimíiliter & de quiete/& cæterís omníbus,Acuteigitur quantű vales: hæc concipe, Nam in anteexpofitís de dota ignorantia; memor fuñı de deo me intelle- Aualitér fepe locutum per contradi&oriorum copulationem in vnitate fimplici: íamautem ín proxime præmiffisidiuinalíter intentumexplicaui, improportionaz {iter fimplicior elt negatio oppofitorum difund&iue ac copulatiue | eorùmcopua fatio, Aliter autem diuine fecűdum primæ åbfolutæ vnitatis conceptű de deo: aliz ter fecãádùum hancintelleaualéynitatë dicendű; multo adhuc fubmiffius ecűdű rationem, Vnítas autem ifta! ad primam ímproportionalis i oppofitorű compofis tionem penitus non euadít:fed íneai oppofita cõpatíbílem cõcordantíam nondum exierunt, Vnde cum quæftiones omnesa ratióneinueftigatiua progredientes / ab intelligentia omne íd fint quod funt:non poteft quæftio de intelligentia formaríjin qua ipla præfuppofitiue non refplendeat, Ratioením de intelligentia inueftigansi quami nullo fenfibili figno compræhendit:quomodo hanc inchoaret inquifitionem ne incítatiuo lumine intelligentiæ ipfam írradíántís! Haber fe igitur íntelligena tía ad ratíoneni:quafi deus ipfe ad intelligentiam, Si igitur conieãturaliter refpons deread motas de ipfa cupis quæftiones:ad præfuppofitumaduerte/ atg ad iplum refponde,Dic igitur in quæftíone an fit intelligêétía «ipfam effeentitatem pèr ratios nem ínueftigantem præfuppofitam/ a qua ratio vta radice fua entitatem fumít, In quæftione quid fit /pariformíter díc:eam præfuppofitam intelle&ualemquiddítatë effe1a qua rationis quidditas dependet, ita de cæteris, Certa eft igíč vnitasradícaz lis:ğuís non fit ipfa certitudo vti prima eft, atg ín omníratíone;ytínquadrata:ra dix exiftit!& præfupponit. Qzfi ad intelle&ualem veritatem línquifitíonē dirigere inftítuís: neceffe eft vt intelleãualibus fruarísterminís, quí nullum incompatibile habent oppofitű: cum íncompatibílitas de natura illius intelle&ualis vnítatís efe nequeat, Vnde vfuales termini qui rationis funt entia: intelligentiam non attins guntIntelligentia enim:neg ftat neg mouetur / neg quíefcit! neg inlocoeft/ ím+ moneg forma eft ı neg fubftantia aut accidens / eo modo quo termini illi per ra4 tionemímpofití figníficant, Sicut enim intelleãus radix eft rationis: ýtá quidem termini intelle&ualesitadices funt rationalium, Vnde verbf intelletuale ratio eft: inquo vr ín imagineintelleãus rejucet, Radix ígitur vocakg inpia amo k fiii DE CONIECTVRIS intelleagualis:Conftat autem tibi/vnitätem rationis fimplicís complicare rationem motus & quietisicurui & reati/atø cæterorum oppofitorum.fi igitur rationes opz pofitorű fein fimplicítate abfolutíoris vnitatis rationis cõpatíuntur /& fi ratio fera moeftintelligentiæ:manifeftum tíbí erít non in vfualíbus rationis terminis: fed ín ípfamet rationis vnítate cõplicatíonem oppofitorű intelleãualis vnítatís relucere, Quapropter fi quærítur an intelligentia fit quãta: ppínqua cõíeãtura poterit refpő deri per rationem) dicendo ipfam non aliter quantã ĝ ratio quanti oftendit,nonem hic terminus quant iíntelle&ualíseft:fed quanti ratío,lta quidem ad quæftíoné an ín loco intelligēría fit'Ratío locíiqučadmodum quadrat radícís/íntelligentiæ cõ2 tinentía exiftit,íta quidem ipfa ratio eft fubftãtia: hoceft quía de ipfa/ratio fubftan tiæ effuít.& íta de reliquisIntelligentia igitur nihil horumeft/quæ dici aut nomi- nari poffunt:fed eft principium rationis omnif/ficut deus intelligétiæ, In iftis mez ditare diligenti afiduitate:& dum profunda mente íntraueris/diffícilia apud plu res tibi manifeftabűtur:dulcore intelle&ualis dulcedinísıiomnem fenfibilem amoæ4 nitatem incomparabíliter excellentis, De tertia vnítate, CAPJIX. Nima: numerus itelligériæ quå quadrate explicat nõ íncõgrue cõcipít, H ficut ipfa intelligentia:numerus eft vnítatisfupfimplícis,vnítas eñ intel- Şligériæ numerat inaníma:dű multipliciter cõtrahíť Quoníã autë ín ipfa anima/ynítas íntelligentiæ explicať: ipfa ín anima refplender vt ín propria imagi- ne, Deus lumen eft intelligentiæ: quia eius eft vnítas, íta quidem intelligentia ania ræ omnes: Non poteft igitur dubitari an fit:cum fine ea/dubia moueri non poffint, Sí quis quæfierít ananima fit quanta:dices eam'non quãtam corporaliter fed quãa tam vt numerus eft intelligentiæ.nam cú fit vnitas fenfibiliű: omne diuerfum fens fibíliter ín ipfa eft vnum, Senfibilis igitur feu corporalis quantitas feu qualitası& íta de fingulis fenfibílibus: íta quidem fe habent ıp eorum omni vnítas ratio ania mæ exíftit/a cuius vnítate pgrediuntur, Diuerfa igitur alia 'atg oppofita fenfibili ter:vnå habët rationč/quæ varíe cõtra&ta /yarietaté fenfibilíium efficit.ludíciaígiz tur animæ funt vt numeri:quorű alter par eft/alter ímpar,& nung fimul idem par & impar,quapropter non iudicat anima in fua ratiðe oppofita cõpatibilia: cã eius LIBER.. FO.XLV.

iudicium numerus fit eius:& fi acutius cõfideraueris:omnis ynítatis numerus/ad {fuam fe habet vnítaté modo conformi, Nam vnítatis omnis numerus/denario pera ficitur:fimplicifime vnítatís numerus fimpliciffimo numero ín denarium pergit, Quz ígitur funt in príma ynítate ipfa vnítas fimplícifima:ín eius explicatione nu merali reperiuntur diuerfa atg differenter alíalta quidem íntelligëétiæıquæ funt numerus fimplicifimæ atg abfolute vnítatís:íntelletualiter quidé numeri natuz raminordinead primum participant, Reperitur igitur intelleãualis diferentiat .oppofitio/alietasi& fi quidaliudinumero cõueníit:fed hæc/ynitas funt inabfoluta, {ra quidem quadratæ diuerfitates/alíietatesioppofitiones/in ratione:funt vnítas ín telleãualisatg cubícæ oppofitíões/ & alíetates fenfibiles/& corporales:funt vnítas in ratione, Hac igitur vía progredere ín inguifitionibus:fi ad veriores volueris per tingere conieđturas,: CDevltima vnítate, Cap.X. £- Enfibílis corporalifve vnítas:eft ílla quæmiíllenaríofiguratur.Ipa ením ea şi propter vltima exiftit quoniam eft vnítatum explicatio neg ipfa intrafe > complicãs eft:yt ín numerum pergat ficut nec príma numerum fequitur, quæ tota complícans eft.Solida atg compofitiflima eft hæc fenfibílís vnítas:vtí ife millenaríus.Et vt harum vnítatum conceptum fubíntres:eas concipe differentes, quia primafit vnítas fimplicifimi punãí.fecűda fimplicis lineætertía fimplicis fu perficieiquarta fimplíicís corporís:Scies pofthæc:clarius vnítatem pun&í fimplicíf fimíromneíd efe që in linealí/fuperficiali atg corporali extat vnítate.fed vnítas li neæ:eft id omne quod ín fuperficiali & corporali eft,atg fuperficíalis:pariformíter eft id omne quodin corporali:Non funt fenfibiles & difcretales tres priores vnítaa tes:nífi per mentem íipfam/quæ fola puntum feorfum/líneam & fuperficíiem conci pít fenfus vero corporeum tantumattingit:Plane nunc íneptítudínem noftram va Jebis examinare:quando per fenfibilía menfurarenitimur mentaliaıquando ch cor porali groffitiefuperficíalem molimur effingere trínítatem.Ineptequídčagimus: fi lineæ fimplícitatem per corpus figurare nitimur, Ineptifimeautem:dumíndíuí fibíle: abfolutífimum puntum corporea forma veftimus:Quapropter per hascor poralesfenfibiles formas qualefcűg/aut per has fenfibíles líteratorías traditiones: nonnifi inepte adumbramus fubtíles theologicas atg intelligentiales formas,Senz fasanímæ fentit fenfibíle:& non eft fenfibile/vnítate fenfus nő exiftente.fed hæc fen fatio'eft confufa atg groffa:ab omni femota díifèretione, Senfus enim fentit & non diífcernitomnis enim difcretio:a ratione eft.nam ratiożeft vnitasnumerí fenfibilis, Sí igitur per fenfum difcernítur albuma nigro/caliduma frigido/acutumab obtu fohoc fenfibile ab illorex rationali hoc proprietate defcenditıquapropter fenfus vt fic:non negat.negare em:difcretionis eft,tantum em affirmat fenfibile efe:fed non hocaurt illud,Ratioergoifenfu vt inftrumento ad difcernendű fenfibílía vtítur:fed ipa eft quæ in fenfu fenfibile difcernit,Aduerte itag luliane pater:quomodo ab hac ipfa fenfibilium regíone/omnis alienata eft negatio atg noneffe;a regione vero fus premæ vnítatís:omnís affirmatio procul eft elimínata;ln regionibus vnitatum me diíarum:ambo permíttuntur.complícatiue:ín ipfa fecunda.explicatiue:ín tertia, In hacinfimaynitate:verba tantum ptæfentís funt temporís+íin ílla fuprema: nullis us funt temporís:in fecunda vero:complicatiue ipræfentis & non præfentisinters tía autem:explicatiuepræfentis vel nő præfentisSiigitur terminos vnítatíbus de quibus ribí inquirendi propofirum eft adaptaueris: veriores anonw efficies, Ve Quarta ynitas 1000, A j i A Vnitas & alteritas, _fintadpræfens, DE CONIECTVRIS, Cum ením de deo quæreretur an herí fuerit:per hoc g verba a tempore funt abfoż Įuta ín diuinisifacile quid refpondendum concipisguádo ením fuifle / ambit effe & ferii & nullius eft temporís:æternitati conuenít.Si autem de intelligentia hæcquæ ftío formaretur:fi fuifleipræfens & nõ praæfens cõplicat(æternoab æternitate proa xime cadente & progrediente)conuenire poteríit.ita de reliquis,Sic etiam fi de vni tate vna quafi & alia iloquerís:adaptaread hoc/dicendi modum,yt cum de deo nos homínesrationales loquimur:regulis rationis deum fubíícimus,vt aliade deoaffír memus/alia negemus:& oppofita contradíãoría difiunctíue applícemus,Et hæceft pene omnium theologorum recentiorã vía:qui de deo rationaliter loquuntur:muf ta ením hac via admittimus ín fchola rationis:quæ fcímus fecídum regionemfima plicis vnítatís neganda, Ratio enimomnía in multitudinem Imagnítudinemg Teà foluít.multitudinisautem principium eft ynítasıimagnítudínis trinitas:vt infigu rís polygoníístrígonus, V íaígíitur ratíonispricipiumomnium eft vnum & trin, nonytvnitas & trinitas funt plura/cum pluralítatís principium fit vnítas ‘fed vË funt vnítas quæ trinitas;lntelligentia autem yocabulorumrationalium ineptítudi nem aduertés:hosabiícit terminos/deum fupra eorû fignificata/ tang eorum! cõz plicans concipit principium.& quia ín ipfo diuinitatis radio videt fuum cõceptum deficere:affirrnat ipfam fuper omnem complicationë & explicationem intelligi dez