i f f IDIOTAE LIBERIM, FOXCV. Pulfus, fani adolefcentís pulfum centies fentires!& fimiliter ageresin adolefcente infirmo: inter aquas íllasiponderis cadere differčtías' OR ATOR.Quís dubitat IDIOTA, Ex pondere igitur aquarđ ad díuerfitatem pulfuum in íuuene/fene/fano & infirmo perueníretur:& itaad morbi veriorem notitiam,cum aliud pondus ín vna infirmi tate:alíud ín alía neceffarío eueniret, V nde perfeãius fieret iudicium ex experimé talí pulfuum tali dífferčtía & pondere yrinæ:4 tatu venæ & colore yrinæ tantum, ORATOR. Optime ais, IDIOTA, Adhuc fi fpiritum feu anhelítű per infpiratioa në & expírationé iam di&a ponderű aquæ habitudine attingeret:nonneadhuc præ cífius iudicium faceret! ORATOR. Fateor cette, IDIOTA, Siem fluente aqua ex clepfydra centû numeraret expírationes in puero/& fimiliter ín fene:nő eft poffibi- je aguas eiufdem ponder'ís eüenírte, Sic dico in aliis diuerfis ætaribus & cõplexioní-a bus, Vnde quådo medico conftaret põdus expírationís fani /aut pueri; aut adolefcé tísi& fimiliter ægrotantis varía infirmítate:indubíe talí experímčto ad notitiam fa nítatís & cafus ab ipfa latg ad dofim remediorum certius peruenire, ORATOR; Immoetiãad conieãuras periodi, IDIOTA, Bene ais, Si eñ reperiret infano adoz Jefcëte pondus fenís & decrepíti:coniiceret illum certius moriturú/ & tales faceret admírabíles conieturas:Adhuc fi in febribus per fimilëmodum paroxyfmos cali- dos & frigidos/per ponderí aquædifferétíam annotaret:nonne morbí efficaci ac remedii opportunitatem verius attingere poffet'OR ATOR. Indubíe poflet.expe+ ríretur em vi&oriam vnius quålitatíis fuper aliã caloris fuper frigus/aut ecõuerfo: & fecűdum repertam habitudiné medelasapplicaret, IDIOTA, Adhuc dico inva riis nátionibus/& regíoníbus/& téporibus ifta variari in identitate ætatís:ynde va rietatem ponder fecundum omnia defignari:ĝuís diffícile/ramen vtílifimü efet, ORATOR; Siceft vtais, IDIOTA, Videtur auté g pondus omni rerum confiderandum eflet,yti medium díuerfitatís ponderû rerum medii climatís ín diuerfis clímatibus.vt fi pondus homíinís in cõparatione adalíud animal confiderádum ef} fet:tunc homoeft cõfidetädusınő yt feptêtrionemaut meridiem / vbi hincinde eft exceffus ifed potius vt clima medium inhabítans, ORATOR., Optime ais, Vetea res clima illud día rhodou appellarút.nă ab oriente ad occafum per Rhodum infu lam tendít.Sed quæfo fi totius hominis pondus ín cõparatíone adalíud aliquod aní malquæreres:quomodo procederes! IDIOTA, Homínéí libra ponerem.cuí fimi- fe põdusappēderem ín alía parte.deínde homínë inaquam mítterem:& íterű extra aquãabalía parte æquale appēderem/& díuerfitatem ponderum annotaré.facerčg íd ídem cñ animali dato:& ex varía diuerfitate põderű/quæfitum annotarem, Poft hocattenderem ad ponder hominis &animalís diuetfitaté extra aquam: & fecun dum hoc moderarer inučtum & cõfcriberem. ORATOR. Hanc moderatíonénő capio. IDIOTA, OftendamtibiCinquit )& accepto ligno leui /cuius pondus vt tría &aquæ eiufdé magnitudinis yt qui ipfum i duasdiuifit inæquales partes,quarú vna habuít duplam magnítudiné:alía fimplam.ambas in cuppam altam pofuit: & cum fufte tenuít ac aquam fuperfudit.& fufte retrato afcenderűt ligna ad aquæ fu perficiem/& maius lignű citius ĝ mínus, EcceÇaiebat) tu vides díuerfitaté motus ín identitate proportionis ex eoeuenire:quia in leuibus lignís/ín maiori eft plus lez uítatis, ORATOR. Vídeo.& placet multum, IDIOTA, Sic dico moderationem fieri debere.Sí eñ homoob magnitudinem fuper animal plus grauitatis haberet: citius ín aquam ġ animal eiufdem proportionis defcenderet.quare tunc oporteret moderationem repertę differériæ diminuendo proportionabiliter fieri fecundum Anhelítus complexio, Períodus; Calot Frigus.
Climata, Homo Aliud aial, Lignum Aqua ‘Animalia, Metalla, Sophíftica. Ghalcímía, Viítruuíus DE STATICIS EXPERIMENTIS, excefum, ORATOR; Intelligo nunc.Sed dicito quomodo refiftit aqua:ne defcens dat lign, IDIOTA, Vt maior grauitasmínori.quare fi lignű rotundum ín ceran preferis & extraxerís/locãaqua implendo/ & huius aquæ pondus fimiliter & ligni notauerís:comperíes fi pondus ligni excedit pondus aquæ:lignú defcendere.fi nons natare/& fupra aquã partem proportionalem ligni manere fecundű exceffum pone deris aquæ fuper pondus ligni: ORATOR, Cur dicis de rotűdo ligno; IDIOTA; _ Sí fuerit latæ figuræ:de aqua plus occupabít/& eleuatius natabit,Hicnauesi aquis paucæ pfunditatis:effe deberét latioris fundi: ORATOR.Contínuaínceptum;an aliter pondera animalium attingi poffint! IDIOTA, Poffent puto, Nam fi tiná víg ad fummű aqua ímpleresiípfamg ín alia locares.deinde hominis põdusextra aqu caperes/poft hocípmíi tinå illä defcédere faceres:& aquä quæ efflueret colligeres & põderaresı& pariformíter ín alio aut homíne/aut animali /aut alía re quacig proá cedēêdo:ex díuerfitate ponderű/fubtili ratione quæfitum attingeres; ORATOR; Subtilíter multum aliquando equidem audiui; hoc ingenio metallorum differena tíam repertam:atg nõnullos annotaffe quátum fufio vncíæ ceræ colligit aurí/argé tíiicupri/& íta de omnibus metallis; IDIOTA. Laudãdus eft ílle:quí pet fufionë ma gnítudinem intelligit. V ídít eñ fi aurú/tantú locí occuparet /quantű yncía ceræ:% tunceius pondus tantû effet,lta de aliis metallis, Nam certifim eft aliud effe pona dus auri laliud argētí/& cæterorum ín æqualitate magnítudinís:& aliud cuíuflibet pondus inaere/alíud inaqua/aliud in oleo/aut in alio liquore, V nde fi quis pondera ílla omnia fignata teneret:ille profeão fciret quåtum vnű metallurn eft grauíusala tero inaere/& quant ín aqua, Hinc data quacung tmhaffa:per ponderú eius diuerfi tatem iaere & aqua /fciri poflet cuius metalli mafia eflet & cuius mixturæ; Et ficug diatű eft deaere & aqua:íta etiam de oleo dici poffet aut atioquocûg liquorein qua experientia fa&a fuiffet, ORATOR; Sic abf maffæ fufione & metallorű feparatio nemíxtura attingeretur:& ingenium iftud ín monetis vtile efet ad fcíendű quane tű cupri ímmíixtú fit auro/aut argento, IDIOTA Re&e ais, Valeret eñ plurimunt ad fophíftica chalcímíca opera cognofcenda:quãtum a veritate deficerent, ORA# TOR; Si quís ígitur libr ponder confcribere proponeret: illum etiam varietatë metalli cuiuflibet annotare oporteret /yt videtur.nam alterius ponderis eft auruni vngaricã/alteríius aurum obrízon.lta de fingulis metallis, IDIOTA; Ex præmíffis: conftat:vtí in fontibus/íta & mínetís díuerfitatem ponderis reperiri, Aurű.tamen ybícãíg reperiatur:femper eft ponderofius ġaliud metallum, V nde fpecies ifla aurt íntra quådam põderis latítudínē varíarí reperitur,ltade reliquis ORATOR-An ex habitudine ponderű metallorű:valorum venari poffit habitudo? IDIOTA; PIG. bum eft auro fimilíus ín pondere:fed in perfectione nequaġ, V nde nõ ad vnum pom dus tm attendendum cenfeo:fed ad fingula põdera, Namad pondera ignis fufionis tamaurí ĝ plumbi fi quis attendít:mínus reperit plűbum ad aur accedere å aliud metallum, & fi quís ad pondera ignis ín ferri fufioneattendit:eí occurrit ferr plus accedere ad aurum ĝ aliud metallum/licet quo ad pondus grauitatis minus, Vnde omnía põdera atrendí debét nő grauítas tantű:& tűc cõperímus argëtű auroproa pínquíus. ORATOR, Vitruuíus aít de pondere naturx auri: pfolumin argčto yiuo fubmergitur /quãtűcűg etíã paruæ grauitatis fuerít/ aliis metallis fupranaa tătíbus quãtüűcűíg magnæ molis exíftant. IDIOTA, Argétum viuű c omnib? me4 tallis cõiungibíle eft propter cõmune qå eft in ipfo & illis: fed magisamorofeauro - adhæret ficut minime pfe&ű /fuæ propriæ naturæ pfe&ifime hinc qui chalcimícis IDIOTAE LIBERUII, FO.XCVI.
yacant at gentű viuum ínígne domare ftudét:quoufg nő folumnő fugiat ab ígne/ fed omnía meétalla quibus iungitur fecü fixa teneat.& nő folum hoc:fed & ín põdus auri ftringat/remanéte fluxibilí & maälleabílí humiditate / at tingat colore fixo & permančte ORATOR. Putaseo poffe efficere që proponunt! IDIOTA. Præcifio manet inattingibilis:fed quátum profecerínt ftatera oftédít/fine qua nihil certí effi cere potuerűt, iudicio em ignis &ftateræ:huíus rei inquífitío pmittit ORATOR, Poffent fimiliter lapides omnes preciofi ponderarit IDIOTA, Non dubiñ vno in- genio omnia fieri poffenã aliud eft pondus díamãtisinordínead æqualé magnitu- dinë plumbí/& aliud faphiri fimiliter ín ordine ad æqualítaté magnitudinis pbi. & ex díuerfitate fcitur habitudo plumbi ponderü vtriufp.& íta de omnibus lapídí bus,vnde perutile effet pondera ifta vía ftatici experiméti confcripta haberi cú fuis originű differétíís/vt fi quæ fophífticatiões ín beryllo aut cryftallo colorato fierët: depræhēdií poflent, ORATOR, Etiam cã aliud fit pondus lapidisin aere: aliud ín aquaaliud ín oleo:pulchrű effepiltas diuerfitates haberí/vt fine habitudine ad pl bum vel aliud tertíű/differétia pondert fciretur, IDIOTA, Optime dicis, OR A2 TOR. Dicíto:fi tibí occurrit virtutes lapid /aliquo ingenio põderarí poffe! IDIO TA. Puto virtus magnetis ponderaretur:fi pofito ín libra ferro in vna parte! & magnete in alia vp ad æquilibrium deinde fi amoto magnete / tantí ponderis alio graui ín locum pofito | magnes fupra ferrum teneretur / ita ġ ferrum ín bilance eo furfum ad magnetë moueretur quo moto extra æqualítatë in alía parte põdus ag grauareť/quoufg ferr ad æqualitatem rediret/magnere immoto remanéte:puťo q per hoc pondus retrahens/vírrus magnetis pportionabilirer põderata dici pok fet, Similiter etiã virtus diamãtís venareč ex hoc: magnetë prohibere dicitur /ne fetrű attrahat,& alíæaliorű lapídű virtutes fuo modoiatg etí ex diuerfitate ma- gnitudinís corporís/Icã ín maíorí corpore fit maior virtus, ORATOR. ÑNõneetíã experiri poffet artifex:quãtum argétí víuí & quátum fulphurís cõtíneat quodlibet metallum: & fimiliter lapides! IDIOTA; Poffet certe ex concordantia & differétía ponderű omnia talia propinque ínueftigare,& fimiliter elemēta argentí víuiex dí- uerfitate ponderis fuí /ín aere lín aqua! &in ín oleo cõparata ad aquåã & oleum/& cí+ neres eiufdem magnitudinis ponderatos.fic & de fulphure.íta & per hocadomniű metallorű & lapidum elemčta/& pondus elementorű conie&ura veríori œrtingere poffet, ORATOR; Pulchra funt hæcnonne/& itainhærbís/& lignis/& carnibus/ & animalibus; & humoribus! IDIOT A:Jn omnibus puto, Nam ponderato ligno & illo exufto:cineribus ponderatís fcitur quant aquæ fuítin ligno. folum em aqua & terra pondus graue habét.Scič fimiliter ex díuerfitate ponderis ligni ín aereiaqua/ acoleo: qunato aqua ílla quæ in ligno eft grauior aut Jeuíor eft aqua fontis pura, & fic quãtum aerís.íta de díuerfitate ponderű cinerű:quãtum ígnís;& venãtur fic ele menta yeríorí cõieQura:licet præcífio fit femper inattingibilis.& vti de ligno diti eft:íta de hærbis carnibus! & aliis. ORATOR; Nullum pur dabile dicit elemen- tum:quomodo hoc experimur per ftaterã’ IDIOTA. Si quís pofitíscentú libris ter ræ in poto teftaceo colligeret fucceffiue ex hærbís aut feminibusí terrã iaãís príus ponderatís/icentű libras/& iterű terram ponderaret:m pauco ipfam ín pondere rez periret dimínutã.ex quo haberet: colleãtas hærbas pondusexaqua potius haberes aquæígítur in terra ingrofatæ terreftreítatčattraxerunt:& operåte fole inhærbá funt cõdenfatæ.fi hærbæ íillæíncinerent:nõne pet conieãturã ex ponderã omni di uerfitate attíngeres quantű terræ plus centű libris reperíres:& illudaquá attu!
Argentum yíiuum, Chalcímię vanitas, Gemmg; Virtutes Magnes Ferrum, Diamas; Argentum viuum, Sulphur, Elementas Lignum Hærbæ Carnes anímalía humores, Denr raamanaes 5 Eimas eee ea a aaa Anane e ĪA a irena e AE A E HOA A E > EEA oen ame am o TTE y Ca Terra, Aer DE STATICIS EXPERIMENTIS, manifeftum eftfcõuertunt enim elementa ynf inaliud per partes:Vtí experimur vi tro ín niue pofito/aerem in vitro in aqu cõdenfarí/quã invitro fluidă reperimus, ficexperímur certã aquã ín lapídesverti:vtí aquã in glaciem, & vírtutě íinduratíuã aclapidificatiuã certis fontibus inefe:qufimpofita índurăt ín lapídé.Ita etiam ferf aquã quandá ín vngaria reperiríi:quæ ob virtutem yítriolí quæ in ea eft vertit fera rű incuprű,ex talibus eñ vírtutibus:cõftat aquas nõ effe pure elemétaresifed eles métatas:& deleatabile multum effet omniű talium aquar varíarű virtut habere pondera:yt ex diuerfitate ponder ín aere &oleoiad coníeã&uras virtuti appropin quaremus, ORATOR. Sic & de terrat IDIOTA, Immo & de terra,quoniã yna eft ferax alia fterilis.& ín vna reperiunt lapides & mínerę:quæ nõ reperiuntur inalia, Terrarű igit diuerfarű pondera varía ínaqua/aere/& oleo fcire multum vtile effet ad fecreta naturæ pquírëéda:ita &ex vinorűiceræ/oleorű igűmarű /alluminű quile larűporrorűalliorí & omniű taliñ ıponderű varíetate:yirtutes quæ varie íllisin funt aliquatenus venari poffe arbitror, Et totíus terræ pondus: coníe&tura affequí poffemus: Nam circűferétía agnofcitur & diameter,ex quo haberí poteft capacitas continétíag ín numero milliaríorű. ígitur numerato vno digito folido terræ:facíle deducí poteft totíus capacitatis pondus, ORATOR; In maximo volumine ifta vix cõfcriberent, IDIOTA, Expærimétalís fcientía:latas depofcit fcrípturas,quãto eñ plures fuerínt:tanto facilius de experímëtís ad arrem quæ ex ipfis elicit poffet deue niri, ORATOR; Forte adaeris pondus:etiã aliquãdo per conie&uras fubtíles afcé deret! IDIOTA; Sí quísin libra magna parte vna appéderet multă laná & ficcam atg adunatã/& alía parte lapides víg ad æquílibriû ín loco & aere réperato lexperý ref aere ad humiditaté declinãte pondus lang crefcere/& aere ad ficcítatem tenden te decrefcere,vnde híc tali differčtía aerem ponderaret atg verifimiles cõieãuras de téporum mutatione facerer.Síc fi quis folis vigoré varíiumattiíngere cuperet ín yaríis climatibus:híc fi de fertilioribus agris tã vnius alterius climatís mille gra naauttrítici/aut ordeí/ponderarer iex diuerfitate ponderű experíreť varium folis yigorčnumero eñ atg agro que fertili exiftére:quoad loc quélibetıdifferétia nő nifi ex fole effe poterít,Sic ctiå differčtiam venarí poffes vigoris folis ín loco mõtíä & vallíumin eadē línea ortus & occafus, ORATOR, Nonne fi quisexalta turrita pídë cadere fineret fluente ex ftri&o foramine aqua ín peluim /aquã interim effluxã ponderåádo/& fimiliter ligno æqualís magnitudinis cadente ídem fecerít:ex diuerfi tate ponderum aquæ ligni & lapídísıpofiet ad aeris pondus deuenire: IDIOTA.Síi quis in diuerfis æqualibus turribus & diuerfis tëporíbus hoc faceret: poffet tãådem ad cõie&uram pertingerecitius tamen ad aeris põdus pertingeret per figurarum yarietatë ín æqualítate grauítatís:vt fi librá plumbi ín figura fpherica de turrí caa dere finerč/aquã ex clepfydra colligëdo/ & deinde librå fimilis plumbi i figura lata emitterë fimiliter aquåã colligédo:ex díuerfitate põderű aquarű pondus aerís attin geret.erperimur eñ aues extēĉfis alis fíxius manere,quia plus de aere occupãt.ficuťt & in aqua citius defcédít graue cõpa&um ín fpherã iğ ín quadrű extenfum; Et fors teadhucyídet facilius poffe põderari aer.vt fi implerétur æquales folles qualiter in diuerfis tëporibus & locis, ex motu eñ illorű æqualiű folliñ per æquåã altitudíné ftillata aqua per clepfydram tépore motus/& ea ponderata:ex pportione ponderis aquæad aquã varíorú locorű aut téporű íd agnofci poflet facile, fecadű eñ ppor4 tiončexceffus ponderofioris aquæ effet exceffus leuitatís aeris illius follis fup aeris aquæ mínus ponderãtís leuítatem, immo ponderata clepfydra / ínuentog pondere vess- -o IDIOTAE LIBERI l < - FÖXCVA eius vnius libræ/quæ aere plena obturato cera fuperiore foraminein fundo aquèfit detenta:fi pondus líibræ præcife/fu rerpofitum/clepfydram ín fundo detinet præcí feaer claufus bilibralis eft leuítatis.fic potes fcire aeris ad aerem ín diuerfis locís/të poribus/& regionibus;fatís propinque leuitatum proportionem „Potes & per follé fimili íngenío fumű aut ventum ponderare, fi repletum äere follem/in fumo/claudé dendo aerem expíras/aperiendo fumus follem ímplebit:quem vt aerem ponderare poterís/& periculumfacere yter fumus an aer leuior /& quåtoleuíor,& ita de yen to,Poffes & ex motu fumi ftillatís aqueís clepfydræ guttis & motu ignis furfum ftif latís itidem aquæ clepfydræ guttís leuítatem ignis fuper famum& aerem conie&a re Et quæ dicimus de clepfydrís aquatíilibus:forte melius tëtarí poffent per clepfy drasarenales factas ex vítro aut fi&ilí terra/ vno foraminís meatu ín fammítaté/& vnoangufto ín yafculi fundo: quí clauderetur cera aut digito víg ad momentum quo ponderum pericula effent faciéda, Tunc apričdo anguftum fundi meatüm/& fluentem arenam tempore motus leuiumaut grauium ín peluim recipiendo;fiatea na yt aqua ponderaretur /ex pondere arenæ ad arenam/rerĝ pondera fatis propin- qua coníećãtura cognofcerentur, Et ficut fuperioribus ingeniis per diuerfitatem fiż gurarum/aerís pondus poffet conieđtaríi:ita &aquæ venari poffet atg ecõuerfo fiz gurarum varía capacitas, ORATOR, Audiuí quodam inftrumēto voluíffe nonnullos maris profunditatem yenarí, IDIOTA, Cum plumbo fieret formato ad in- ftar lung ođãto dierum: íta tamen ¢ cornu vnum fit ponderofius / & aliud leuius! & ín leuíorí pomum aut aliud leue talí inftruméto appendatur / ġ plumboin fun- dum pomum trahente / & prímo cum ponderofiorí parte terram tangente } & fe fic fucceffiue inclinante: pomum de cornu liberatum furfum reuertatur / haz bíta fcientia per fimile plumbum & pomum in âlía aqua notæ profunditatís. nam ex diuerfitate ponderum aquæ ex clepfydra a tempore proic&ionis plumz bí & reuerfionís pomi ín diuerfis aquis feitur quæfitum, ORATOR, Credo: talí &aliís modis profunditatem aquarum ínueftigari poffe, Sed dicito: nona ne etíam velocitas motus nauis conici fic poterit? IDIOTA., Vtiquo pa&of ORATOR., Scilicet per proie&tionem pomi inaquamex prora: & fluxum agquæ ex clepfydra quoufg pomum ad puppim peruenerit | atg comparatione pondea tum aquæ vno & alío tempore, IDIOTA; Immo illo / aut alio modo fcilicet per teli balliftæ vibrationem! &acceffum nauis ad fagíttam citius & tardius cum aqua clepfydræ, ORATOR: Scientia virium arcuum & balliftarum yidetur proa portionaliter inquiri poffe: per fluxum aquæ ex clepfydra abeo puncto tempoz rís quo fagitta díametraliter furfum mittitur & reuertitur ad terram | íta p in diuerfis balliftis æqualís fit fagitta! IDIOTA, Vis balliftarum/bombardarum/ím- mo & ventorum yolatuum auium fic & curfuum hominum/& animalium atæ ví- rium/& quicquid fimile dici poteft:coníe&turaliter ex ftaticisexperimentis atg flu xu aqug ex clepfydra poterit inueltigari. ORATOR. Quomodo fortitudo homi- ` písfcietur! IDIOTA, Víidebís quantum põderís in bilance yna pofitus homo per attrađíonėm alterius vacuæ bilancis ad æqualítatë leuare poffit,deinde huius hoz ` miùis pondus de pondere eleuato defalcabís:quod fupereft ex grauitate/fortitudiní hominis proportionatur. ORATOR; Sícetiam fpiritus hominis ponderarí pof fet. IDIOTA, Aliud eft pondus hominis attrahentis & tenentis anhelitum / alí- - ud expirantis / & aliud víuí / & aliud mortui:& ficin omníbusanimalibus, Vide pulchrum efet has differentias habere annotatasin diuerfis animalibus & díuerz Fumus Ventus; Profundia taSs Velocitas; Clepfydra, Arcus Balliftas Bôbartdæ, ` Venti, WVolatus Curfus. Robur, Fortitudo: Spiritus, l i } e ae Calor. Frigus, Dies, Annuss Motus ofť2 bium, as Nembroth Hipparch?, Motus Zoż diaci, Eccétríci, Magnituz do folis, DE STATICIS EXPERIMENTIS, fis hominibus i & diuerfis hominum ætatibus: vt ad pondus fpírituum vitaliunt conieã&ura afcendere poffet. ORATOR. Nonne calorem & frigus ificcítaté & hua midítatem temporís:poffemus tali modo venari! IDIOTA, Poffemus certe, Nam fi notauerís pondus aquæ tempore gelu ante congelationem & poft: varium repes ries,glaciem enim cum vídeas fupra aquam natare:fcis eam aqua leuíorem,vnde fe cundum frígorís intenfitatem:maíor eft ponderis varíatio.Sic etíam fi tempore ca lorís aquam expofueris aeri:pondus fecundű tempus variatur, Aut fi lignum víríe de ponderauerís/& poft tempus aliquod eíus põdus mutatum repererís:cognofces ex hoc frigoris & caloris excefum.fic & humídítatis & ficcitatís, ORATOR. Nő- ne & tempus diei ponderaríi fic poteft: IDIOTA, Sí aquam ex clepfydra abortu ađ ortum folis ceperis & ponderauerís!& iterum fluerealia die abortu fecerís:ex pro portione ponderis efluxæaquæ ad primum pondus horam & tempus diei fcire po teris, ORATOR, Forte tempus anni. IDIOTA: Immo fi per ann abortu ad oc cafum per clepfydram omnium dierum notam fignauerís: poteris & diem menfis & horam diei conie&turaliter per ftateram femper attíngere-licet diebus illis quan do parua eft breuítas earâdem:varíatío minus certa ĝ aliis ORATOR. Videota lí ingenio vf ad motum corporum caleftium pertingíi poffe:vt Nembroth fecíffe & Hipparchus feripfiffe feruntur, IDIOTA, Reĉ&e aís:licer tunc opus fit diligenti ratíocinatíõðe, Nam fi quis ín linea meridionali / ftella fixa notata:ex clepfydra aquã víg ad ftellæ reditum colligeret faceret fimiliter de foleabortu ad ortű:hic moa tum folis ad orientem ex diuerfitate minoritatis ponderis aquæ motusftellæ de la nea meridiana vf ad reditum ad eandem/ & motum folis deortuad ortum reperí ret.nam quåãto minor effet:tanto ín comparatione ad pondus totius/motus minor effet in ordine ad circulum æquinođ&ialem/non zodiacum quí fuper polos müdi nő eft defcriptus/fed fuos,Sic fi quís per eandem ftellam experiri vellet quantú fol mos tus effet in quindecim diebus:hoc eodem modo ex varía díftantíaortus folis ínort4 dine ad fitum ftellæ ín linea meridiana facere poffet.puta fi hodie diftantía fitus ftef læ in linexabortu folis in clepfydra reperitur ín pportione aliqua ad pondus aquæ totius reuolutionís ftellæ/& iterum ín quindecim diebus alía proportio:ex diuerfi tate /motus reperiretur /& femper ín æquinocãtiali. QR ATOR, Poteft ne per hanc yíam motus î zodíaco reperiri: IDIOTA, Poteft certe per motum folís de meridie in merídiem:& de oriente ad orientem & de oriente ad occafum.Ex illis enim diffe rentiís declinatio zodiaci ab æquinođtialí attingeretur, ORATOR., Quid de vaa ríetate motus quí ex eccentrico dicitur euenire! IDIOTA, Et ille quidem reperies tur:quandoper annum ínæqualitas in zodiaco ín æquálibus diebus reperietur.Nó ením ín æqualí dierum numero fol de æquínoctialí per æftatem motus:ad æquínos &ialem redít:ficut ín hyemevbi citius. Nam non tot diebusinueniretur de líbraad arietem:ficut de ariete ad libram peragraffe, Ex qua differentia pateret eccentris cus/fiue paruus epícycli circulus:ex differentia motus: ORATOR, Quid de mae gnitudine corporis folis? IDIOTA, Ex pondere aquæ fluentis clepfydræ ab ínítío ortus folis in xquinođiali/quoufg totus fit fuper horizontē:ín habítudíne ad aquã reuolutionís ftellæ feitur propinqua habitudo magnitudinis corporis folis ad fphe ram fuam.Poteft tamen aliquís alia vía eíus quantitatem venarí ín eclypfibus fola+ ribus, ORATOR. Quomodo! IDIOTA, Motum lunæ experímur eo modo quo folis. Deinde ex eclypfi & motu eius per ymbram terræ venamur magnitudinem Junæínordinead terræ vmbram variam:ex quibus mediam coniícímus proportio -e i IDIOTAE LIBERIJI, FO.XCV M, neti effe magnitudinis ad terram, Deinde ex motu lung & eclypfi folis:venamur fo lís a terra diftantiam & magníitudiné/fubtili íngenio/conieãuraliter tamen ORA TOR. Per ea quænarraftí videtur p omnes motuum diuetfitates atg eclypfes luz mínarium/ímmoomnium planetarum progreffiones/ftationes Iretrogradatíones! direãtiones/eccétricitatefg attingere poffes eodé &yníco ingenio ftateræ & clepfy2 dræIDIOTA-lta & tu facies:fi fubtiliter differétias colligere fatagi ORATOR, Quidautem de iudiciis aftrorum IDIOTA, Puto &ex varietate ponderum agquæ vnius & alterius anni /& certísaliís differétíís ponderum lignorum/& hærbarum/ atg granorumifrumentí poffe coniicere futuram fertilitatem aut fterilitaté ex præ terítis experimentis citius ġ ex motu altrorum, Nam fi ín martio pondus reperitur Eclypfes: Judícía aftrorum; Fertilitas Sterílitas ín certo gradu aquæ & aeris atg lignorum:ex terra feguítur fertílitas.fi fecus: fez Bella quítur fterilitasaut mediocritas,Sicetiam:de bellis ipefte/& fimilibus omnibus c6- munibus,Et hæc radix eft:vbí de his fecundis caufis iudicium ftellarum venamur: ficuti ex medullarum íncrementiís &decrementís inanímalibus / pifcibus / & cana crís/arboríbus quog ac iuncís lung ætatem:& per fuxummarísleius fitum yenaz mur, ORATOR, Audíuí ex nili inundatione & defe&u:ægypríos anni dífpofitioz nem přæuídere, IDIOTA, Nulla et regíoquín fi aduerteret / confimilia iudicia reperíret:quemadmodum ex pinguedine pifcium & reptilium ín pricipio hyemis frígus magnum & durabile comicímus/contra qä/natura fagaxinanimalibus pro uidet, ORATOR. Quid dequæftionibus quæ fiunt altrologis: añ ne tuo ingenio reperiri poffet æqua ad omnes refponfiotf IDIOTA, Etfi non æqua poffet: tamen putoÇvt me híc pure probes idiotam) fieri aliqua,quomodo autem conie&ura fieri poffet ad ínterrogata:inquifitione magna indiget.nec eft conueniens modus librís infcribí:licet fortaffís refpondensipondus refponfionís non poffit colligere / nifi ex pondere interrogationis. Incítatio etenim/quæftionem mouétís ad interrogandúű: ex præuífione aliqua futuri euentusimota effe videtur, licet vnde motus fit non yís deat,ficut qui ín oculo aliquid fentit qå non vídet:ínueftigat abalio/yt videat quid efit; ORATOR; Arbitror te dicere velle quemadmodum ín rota pythagoríca ex varía combinatione nominis ínterrogantísimatris/horæ dieíjac luminis lunæ:traa ditur modus refpõfa venandi, aut ficut våtes ex fortibusaut le&tione cafualí libros rum fybíllinorum/aut pfalteríí jaut domibus/vel geomanticís figuris / aut auium garrítu/feu flammæ ignis flexíone/aut relatione tertii/aut aliquoalio cafuali ínter uentu:iudicíum fumendum, IDIOTA, Fuerűt qui ex collocutionequã cum ínter rogante habebant in referendis nouís:de patríæ difpofitione venabantur índíre&e refponfionem / quafi fpiritus ímpulfiuus fe ín colloquíís: longioribus manifeftaret, Sí enímad tríftía vergebant colloquía:talis putabatur reí euentus,fi etiam adIæta; iætus putabatur, Egoautem ad faciem /veftes/motum oculorum / formam verboz rum / at ponderum / fortem rerum quas iubeo intetrogantem iteratis ad me dea ferrí vicibus attendens:coníeć&turas formari poffe coníiciebam,Preciofiores tamen abillo: cuíquid verius impræmedítate incidir I inquo præfagus quídam fpiritus loquí videretur, Arbitror tamen necín ílla re: artem poffibilem / nec habentem íudícíum communicare poffe inec fapientem circa ifta vacare debété, ORATOR. Optime ais.Refert enim fanãus Auguftinus hominem bíibulum fuo tempore fuífa fe:cui mentíű patebant cogitationes! & fures AE wada: alia abícõdíta patefaciea bat míro modo/lícet leuiffimus fuiffet & minime fapiens; IDIOTA, Scio mefæpe multa fdixifle vtífpíritus dedít:& caufam penitus ignorabá,tádé videre vifus fum ; n íis