Topicorum* intentio est, sicut Boethius in sequentibus dicturus *Foi.i68r*,c.i. est, verisimilium argumentorum, id est probabilium copiam de^ monstrare. Quod quidem ipse Boethius facit hic demo&strando de locis qui dicuntur differentiœ maximarum propositionum, ex quibus videlicet locis ipsa probabiiia argumenta trahuntur.
Nunc autem singula verba intentionis breviter persistamus.
Est itaque argumentum ratio rei dubiae faciens (idem, hoc est aliquid certum per quod fit fides alicui dubio. Veluti si quis deneget cœlam esse volubile, potest ei hoc ostendi per hoc quod est rotundum, et haec propositio cmluM est rotandum, illius alterius cujus facit fidem est argumentum.
Argumenta vero alia sunt probabiiia, alia non. Probabiiia sunt ea quœ statim per se sine propositione alterius recipiuntur, sicut ea quae sunt de aperta re physica, non de occulta. Quibus quidem probabilibus ai^mentis dialecticus atque orator ex propria inten- tione utuntur. Uterque enim, sicut Boethius ipse dicit^ probabili- tatem solam intendit, et, sive necessaria sint alimenta siye non, in eo tantum quod probabiiia sunt ea assumit. Gum ergo hoc opus dialectico atque oratori dicat Boethius se coi^iscribere ^ • bene de probabilibus intendit in eo tantum quod probabiiia sunt, quia et iili quibus scribit, eadem intentione, scilicet quod sunt probabiiia» iilis utuntiu*.
' Boeth. de differ. Topic, pag. 86a. — ' Id il«t j 606 PETRI AB^LARDI Bene autem dicunt esse copiam ai^mentorum probabilium, quia aliter magnum pondus intentio non Imberet^, nisi copiam da- ret. Quippe ex naturali ratione unusquisque argumentum scit com- ponere; sed copiosus in inventione argumentorum pertractatum e£B- citur. Unde et ipse Boethius in primo super Topica Ciceronis^: « est, inquit, Topicorum intentio facilis argumentorum inventio; non igitur invenire docet Topice, quod est naturale ingenii, sed faci- lius invenire. Omnis quippe^ ars imitatur naturam, atque ab hac suscepta materia, rationem ipsam viamque format, ut tum faciiius id quod ars quœque' promittit, tum elegantius fiât, b Ac si dicat ars, id est scriptum quod subjectis prseceptis scientiam coarctat, ip- sam amplifie»! quam natura suscitât, et cum initium scientiae ratio natnralis coiiferat, scriptum eam quam naturaliter habemus, adau- get; ut videlicet is, q[ui scripto quoque instructus est, illud quod aiiquo modo per naturam IBsiceret, commodius et faciiius et abun- dantius per scriptum faciat. Et initia quidem scientiarum, qux a natura habemus, augentur et perficiuntur per scriptum et exerci- tium; unde bene propter augmentum copiam posuit, quia si quis naturali ingenio sufficiat ad inventionem unius artis, instructus scripto multa facile argumenta invenire poterit ad eamdem quaestionem etiam comprobandam, ad quam et argumentum a specie, vel a pari et ab aliis locis inducere poterit.
Sequitur tractando de locis difierentiis, etc. Est autem sedes ar- gumentî ad aliquid prqbandum; veluti cum volo ostendere Socra- tem esse animal, considero bominem, qui est species animalis, et natiiram speciei ad genus; quam scilicet naturam maxima^ propo- silio exprimit quœ ait: De quocumque praedicatur species, et genus; et inspecta specie et modo probandi quem^ maxima^ propositio ex- primit, startim secundùm banc dtio argumenta dispono, convincens sciliciet Soorat^m esse animal per hoc quod est homo; et ita Sacrâtes est homo est argumentum Rd Socrates est animal, quod argumentum * Boeth. in Topic. Qc, pag. 76a. — ' Cod. namque quippe, — ' Cod. quoque. — * (joà. mcurimam, — * Cod. quam. — * 0)d. maximam.
GLOSSyE IN TOPICA BOETHII. 607 ex homme specie quam continet tractum est, secundum eum côm- probàndi modum quem maxima propôsitio dembnstrat. Uiîdè tam ipsa specîes cjtiam maxima prôpositio lotuâ, id e^t sedes argUmenti dicitur.
Locus itacpie alius est maxima propôsitio, alius differentia maximœ propositionis. Sunt autem ixiaxim® propositiones regulse quaedam ai^umenitorum, quâe ad hoc instituts sunt ut secundum eas et inve- niantur argumentationes et inventae confirmari possint, velutî ea quam supra posuimus: de quocumquepraedîcaturspecies, etgemis; locus autem differentia maximse propositionis ilie est, qui a termino ducitur qùaestionis, hoc est qui assumitur in argumentatiohé ad pro- bandam quaestionem de habitudine per quam recipît terminum quses- tionis; veluti homo secundum hoc quod species est animalis, id est secûndum hoc quod animal ex specialitate respîcit, ad probationem talîter^ sumitur, et quaecumque insuper, facta aliqua argumentatione, ad interrogationem unde locus respondentur, locus differentia di- cuntùr, veluti cura quaeriturunde locus, et respondetur: a génère, vel a specie, genus vel species in aliqua argumentatione ad inter- rogationem unde locus convenienter * responderetur; veluti si 'Foi.i(58r*,c.2. tali argumentatione proposita: est homo, ergo est animal, locus differentia quaereretur, unde locus est: respondeatur a specie, species est; genus cum dicitur a génère, vel par cum dicitur a pari, vel cum prcprium vel majus vel minus, etc., quae convenienter respondentur ad interrogationem unde * locus. Sunt loci differentiae maximarum propositionum, pro eo scilicet quod per eos maximae propositiones ab învicem différant, veluti ista: de quocumque prae- dicatur species, de eodem prsedicatur genus, per speciem, quae est locus differentia quam continet, differt ab ista maxima propositîbhe: cuicumque convenit oppositorum aliquid, ab eodem removetur alterum. Quippe haec nomen oppositi, illa specîei nomen continet in se, et ita haec per oppositum, illa per speciem dirfert; unde bene species et oppositum ^ quae quidem nomina, proprie dicuntur loci Ckxl. tali, — ' G)d. tantum.
608 PETRI AByELARDI differentiœ, sicut in sequentibus ostendemus secuudum materiam^ auctoris. De his autem locis qui sunt differentiae maximae propo- sitionis, non de ipsis maxioiis propositionibus, in hoc opère tractatus prlncipaiiter habetur. Unde bene locos differentias hujus operis materiam principalem YOcamus,.ex tractatu quorum copiam aigu- mentorum intendit pperare. Qupd et ipsa tituli inscriptio plane fatetur, quœ est De topicis differentiis, id est de diflFerentiis loca- libus, quae videlicet sunt loci differentiae maximae propositionis; ex qua quidem materia apparet differentia horum topiconim a topcis Aristotelis. Quippe Aristoteles non de iocis differentîis, sed de locis maximis propositionibus tractât, sicut in expositione topicorum Ciceronis Boethius docet^; Themistius autem et Tullius, quos Boethius imitatur, per locos differentias tantum, non per maximas propositiones instruere nos de argumentis intendunt. Quarum quidem differentiarum non est tam multus numerus, quantus maxi- marum propositionum, cum saepe eidem loco differentiae plures maximse propositionis inducuntur, ideoque £acilius doctrina corn- prehendi possunt quam maximœ propositiones. Cum autem loci differentiœ secundum intentionem sint principalis materia, multa tamen alia, si ad actionem tractatus aspiciamus, materia sunt dicenda, de quibus similiter agit, utpote propositio, quaestio, con- clusio, argumentum et argumentatio.
M odum ' etiam quo tractât de locis et ipse demonstrat, diffîniendo eos et dividendo secundum duas divisiones duorum auctorum, Themistii scilicet et TuUii, et insuper aperiendo quomodo conve- niant et différant [divisiones ists, et.cpomodo mutuo includant, et communiter et summatim singulos locos per exempla tractando, et praeterea distinguendo qui loci quibus ai^umentatioiiibus serviant.
Utilitas hujus operis in eo consistit quod qui praeceptis his ins- tructus erit, facile etcopiosead probandum aliquid probabilia ai^u- m enta inveniet. Quorum * etiam utilitatem ipse in sequentibus *Cod * CoH. materia, — * Cf. Boeth. in Topic. Gcer.» pag. 766, 767. — * Cod. modat.^ quarum.
GLOSÇiE IN TOPICA BOETHII. 609 aperit, ut in hoc opère non solum dîalecticum et oratorem juvari dicitS verum etiam demonstratorem, in eo scilicet quod bmnia probabilia inquirit argumenta. Per quam etiam partem haec scientia topicorum supponatur ^ logicœ ipse diligenter discutit*, scilicet per scientiàm inveniendi, non per scientiam judicandi. Visa autem nunc intentione, maieria, modo tractandi, utilitate, et cui parti logicœ praesentis operis scientia supponatur, litteram insistamus...[ Hi sant loci Boethiani quos pnesertim commenUtor Afaelarëus: ] Edit. Basil. i546, lib. I, p. 867, lin. i. Omnis mtio disserendi, quam logicen peripûtetici auctores appellavere. God. fol. 1 68 r^, col. 2.
Ed. B. ibid., 1. 5. A Grœcis topice, a nobis localis dicitur. Cod.
Ed. B. ibid., 1. 28. Ut igitar cancta perspicais rationibus constenf.
Ed. B. p. 858, 1. 46. Simpliciwn vero hypotheticarum propositionum quatuor sant differentiœ. Cod. fol. 1711**, col. 1.
Ed. B. p. 859, 1. 36. Qaœstio vero cum sit ipsa quidem oratio, Ed. B. p« 859, 1. 39. Quœstionis autem duœ sunt species. Cod. fol.
Ed. B. p. 859, 1. 48. An ei quod subjectum est id quod prœdicetur, inhœreat. Cod. fol. 176 i^, c. 1.
Ed. B. p. 860, 1. 9. Itaque dialecticœ simplices quœstiones. Cod.
Ed. B. p. 860, 1. i3. Sed tantumdem est dé differentia quœrere.
Ed. B. p. 861, 1. 23. Fada igitur prœdicativarum quœstionum ac conditionalium divisione. Cod. fol. 178 v*, c. 1.
Ed. B. p. 861, 1. 36. Conclusio vero est argumentis approbata pro- * Boelh. de diflfcr. Topic, pag. 86a. — * Cod. snpponantar. — • Boeth. de diffcr. Topic, 77 610 P. ABiEL. IN TOR BOETHIL Ed. p. 861, 1. 39. Argumentwn est ratio rei dabiœ faciens Jidem.
Ed. B. p. 86a, 1. 7. Quœ qvidem nec argumenta dici possmt Ed. B. p. 862, 1. 26. Sed quia quatmor facubatibms. Cod. fol.
Ed. B. p. 863, lib. II init. Omnia quidem. Cod. fol. 1^2 v*, c. 1.
Ed. B. p. 863, 1. 29. Argumentatio est per orationem argumenti explieatio. Cod. fol. 182 v% c. 2.
Sœpe aatem, Post illam inductionem quie ex particuiaribus pro- bat universale, ostendit illam quse ex particularibus probat aliud particulare. Hic a simili locus est assignandus, quod argumenta- tionis propositis exemplis utramque inductionem conuœndet; hoc genus, id est banc maneriam argumentationis, quae est inductio^ ^ Hic Codex abrumpitur.
FIHIS.
APPENDICE.
APPENDICE.
IxTiiODDCTiON, pages XVI et xvii. — Page lv. — Pages lxxv-lxxx. — Raban Maub.