Chorus Non tu tantis causa periclis, non hinc Labdacidos petunt fata, sed veteres deum irae secuntur: Castalium nemus umbram Sidonio praebuit hospiti lavitque Dirce Tyrios colonos, ut primum magni natus Agenoris fessus per urbem furta sequi Iovis, sub nostra pavidus constitit arbore praedonem venerans suum monituque Phoebi iussus erranti comes ire vaccae, quam non flexerat vomer aut tardi iuga curva plaustri, deseruit fugas nomenque genti inauspicata de bove tradidit. Tempore ex illo nova monstra semper protulit tellus: aut anguis imis vallibus editus annosa supra robora sibilat (229) superatque pinus: supra Chaonias celsior arbores erexit caeruleum caput, cum maiore sui parte recumberet; 780 aut feta tellus impio partu effudit arma: sonuit reflexo classicum cornu lituusque adunco stridulos cantus elisit aere, * * ante non linguas agiles et ora vocis ignotae clamore primum hostico experti: Agmina campos cognata tenent, dignaque iacto semine proles, uno aetatem permensa die, post Luciferi nata meatus ante Hesperios occidit ortus, horret tantis advena monstris populique timet bella recentis, donec cecidit saeva iuventus genetrixque suo reddi gremio modo productos vidit alumnos. hac transierit civile nefas! illa Herculeae norint Thebae proelia fratrum. Quid Cadmei fata nepotis, cum vivacis cornua cervi frontem ramis texere novis dominumque canes egere suum? (230) praeceps silvas montesque fugit citus Actaeon agilique magis pede per saltus ac saxa vagus metuit motas zephyris plumas et quae posuit retia vitat: donec placidi fontis in unda cornua vidit vultusque feros; ibi virgineos foverat artus nimium saevi diva pudoris.
Oedipus Iocasta Caras revolvit animus et repetit metus, obisse nostro Laium scelere autumant superi inferique, sed animus contra innocens sibique melius quam deis notus negat, redit memoria tenue per vestigium, cecidisse nostri stipitis pulsu obvium datumque Diti cum prior iuvenem senex, curru superbus, pelleret, Thebis procul Phocasaea trifidas regio qua scindit vias. unanima coniunx, explica errores precor: quae spatia moriens Laius vitae tulit? primone in aevo viridis an fracto occidit?
Ioc. Inter senem iuvenemque, sed propior seni.
Oed. Frequensne turba regium cinxit latus?
Ioc. Plures fefellit error ancipitis viae, paucos fidelis curribus iunxit labor.
Oed. Aliquisne cecidit regio fato comes? ioc. Vnum fides virtusque consortem addidit.
Oed. Teneo nocentem, convenit numerus, locus: sed tempus adde.
Ioc. Decima iam metitur seges. (231) Senex Corinthius Iocasta Corinthius te populus in regnum vocat patrium: quietem Polybus aeternam obtinet.
Oed. Vt undique in me saeva Fortuna irruit! edissere agedum, quo cadat fato parens.
Sen. Animam senilem mollis exsolvit sopor.
Oed. Genitor sine ulla caede defunctus iacet, testor, licet iam tollere ad caelum pie puras nec ulla scelera metuentes manus, sed pars magis metuenda fatorum manet.
Sen. Omnem paterna regna discutient metum.
Oed. Repetam paterna regna; sed matrem horreo.
Sen. Metuis parentem, quae tuum reditum expetens sollicita pendet?
Oed. Ipsa me pietas fugat.
Sen. Viduam relinques?
Oed. Tangis en ipsos metus. — Sen. Effare morsus quis premat mentem timor; praestare tacitam regibus soleo fidem.
Oed. Conubia matris Delphico admonitu tremo.
Sen. Timere vana desine et turpes metus depone: Merope vera non fuerat parens.
Oed. Quod subditi vi praemium gnati petit?
Sen. Regum superbam liberi astringunt fidem.
Oed. Secreta thalami fare quo excipias modo.
Sen. Hae te parenti parvulum tradunt manus.
Oed. Tu me parenti tradis; at quis me tibi?
Sen. Pastor nivoso sub Cithaeronis iugo.
Oed. In illa temet nemora quis casus tulit?
Sen. Illo sequebar monte cornigeros greges.
Oed. Nunc adice certas corporis nostri notas.
(232) Sen. Forata ferro gesseras vestigia, tumore nactus nomen ac vitio pedum.
Oed. Quis fuerit ille qui meum dono dedit corpus requiro.
Sen. Regios pavit greges; minor sub illo turba pastorum fuit.
Oed. Eloquere nomen.
Sen. Prima languescit senum memoria longo lassa sublabens situ.
Oed. Potesne facie noscere ac vultu virum?
Sen. Fortasse noscam: saepe iam spatio Obrutam levis exoletam memoriam revocat nota.
Oed. Ad sacra et aras omne compulsum pecus duces sequantur; ite, propere accersite, famuli, penes quos summa consistit gregum.
Sen. Sive ista ratio sive fortuna occulit, latere semper patere quod latuit diu: saepe eruentis veritas patuit malo.
Oed. Malum timeri maius bis aliquod potest?
Sen. Magnum esse magna mole quod petitur scias, concurrit illinc publica, hinc regis salus: utrimque paria; contine medias manus, nihil lacessas, ipsa se fata explicent.
Oed. Non expedit concutere felicem statum: tuto movetur quicquid extremo in loco est.
Sen. Nobilius aliquid genere regali appetis? ne te parentis pigeat inventi vide.
Oed. Vel paenitendi sanguinis quaeram fidem, si nosse certum est. ecce grandaevus senex, arbitria sub quo regii fuerant gregis, Phorbas. refersne nomen aut vultum senis?
Sen. Adlidet animo forma; nec notus satis, nec rursus iste vultus ignotus mihi.
(233) Oed. Regnum optinente Laio famulus greges agitasti opimos sub Cithaeronis plaga?
Phorbas Oedipus Laetus Cithaeron pabulo semper novo aestiva nostro prata summittit gregi.
Sen. Noscisne memet?
Phor. Dubitat anceps memoria.
Oed. Huic aliquis a te traditur quondam puer? effare. dubitas? cur genas mutat color? quid verba quaeris? veritas odit moras.
Phor. Obducta longo temporum tractu moves.
Oed. Fatere, ne te. cogat ad verum dolor.
Phor. Inutile isti munus infantis dedi: non potuit ille luce, non caelo frui.
Sen. Procul sit omen. vivit et vivat precor.
Oed. Superesse quare traditum infantem negas?
Phor. Ferrum per ambos tenue transactum pedes ligabat artus, vulneri innatus tumor puerile foeda corpus urebat lue.
Oed. Quid quaeris ultra? fata iam accedunt prope. quis fuerit infans edoce.
Phor. Prohibet fides.
Oed. Huc aliquis ignem! flamma iam excutiet fidem.
Phor. Per tam cruentas vera quaerentur vias? ignosce quaeso.
Oed. Si ferus videor tibi et impotens, parata vindicta in manu est: dic vera: quisnam? quove generatus patre? qua matre genitus?
Phor. coniuge est genitus tua.
(234) Oed. Dehisce, tellus, tuque tenebrarum potens, m Tartara ima, rector umbrarum, rape retro reversus generis ac stirpis vices. congerite, cives, saxa in infandum caput, mactate telis: me petat ferro parens, me gnatus, in me coniuges arment manus fratresque, et aeger populus ereptos rogis iaculetur ignes, saeculi crimen vagor, odium deorum, iuris exitium sacri, qua luce primum spiritus hausi rudes iam morte dignus, redde nunc animos † acres, nunc aliquid aude sceleribus dignum tuis. i, perge, propero regiam gressu pete: gratare matri liberis auctam domum.
Chorus Fata si liceat mihi fingere arbitrio meo, temperem zephyro levi vela, ne pressae gravi spiritu antennae tremant: lenis et modice fluens aura nec vergens latus ducat intrepidam ratem; tuta me media vehat vita decurrens via. Gnosium regem timens astra dum demens petit (235) artibus fisus novis, certat et veras aves vincere ac falsis nimis imperat pinnis puer, nomen eripuit freto; callidus medium senex Daedalus librans iter nube sub media stetit, alitem expectans suum (qualis accipitris minas fugit et sparsos metu conligit fetus avis), donec in ponto manus movit implicitas puer compede audacis viae. quicquid excessit modum pendet instabili loco. Sed quid hoc? postes sonant; maestus en famulus manu regius quassat caput, ede quid portes novi.
Nuntius Praedicta postquam fata et infandum genus deprendit ac se scelere convictum Oedipus damnavit ipse, regiam infestus petens invisa propero tecta penetravit gradu qualis per arva Libycus insanit leo, fulvam minaci fronte concutiens iubam; vultus furore torvus atque oculi truces, gemitus et altum murmur, et gelidus fluit (236) sudor per artus, spumat et volvit minas ac mersus alte magnus exundat dolor. secum ipse saevus grande nescio quid parat suisque fatis simile, 'quid poenas moror? ' ait 'hoc scelestum pectus aut ferro petat, aut fervido aliquis igne vel saxo domet. quae tigris aut quae saeva visceribus meis incurret ales? ipse tu scelerum capax, sacer Cithaeron, vel feras in me tuas emitte silvis, mitte vel rabidos canes — nunc redde Agauen. anime, quid mortem times? mors innocentem sola Fortunae eripit. ' haec fatus aptat impiam capulo manum ensemque ducit, 'itane? tam magnis breves poenas sceleribus solvis atque uno omnia pensabis ictu? moreris: hoc patri sat est; quid deinde matri, quid male in lucem editis gnatis, quid ipsi, quae tuum magna luit scelus ruina, flebili patriae dabis? solvendo non es: illa quae leges ratas Natura in uno vertit Oedipoda, novos commenta partus, supplices eadem meis novetur. iterum vivere atque iterum mori liceat, renasci semper ut totiens nova supplicia pendas — utere ingenio, miser: quod saepe fieri non potest fiat diu; mors eligatur longa, quaeratur via qua nec sepultis mixtus et vivis tamen exemptus erres: morere, sed citra patrem. cunctaris, anime? ' subitus en vultus gravat profusus imber ac rigat fletu genas. 'et flere satis est? hactenus fundent levem oculi liquorem? sedibus pulsi suis (237) lacrimas sequantur: di maritales. satin? fodiantur oculi! ' dixit atque ira furit: ardent minaces igne truculento genae oculique vix se sedibus retinent suis; violentus audax vultus, iratus ferox, tantum furentis; gemuit et dirum fremens manus in ora torsit, at contra truces oculi steterunt et suam intenti manum ultro insecuntur, vulneri occurrunt suo. scrutatur avidus manibus uncis lumina, radice ab ima funditus vulsos simul evolvit orbes; haeret in vacuo manus et fixa penitus unguibus lacerat cavos alte recessus luminum et inanes sinus, saevitque frustra plusque quam satis est furit. Factum est periclum lucis; attollit caput cavisque lustrans orbibus caeli plagas noctem experitur. quicquid effossis male dependet oculis rumpit, et victor deos conclamat omnis: 'parcite, en, patriae precor: iam iusta feci, debitas poenas tuli; inventa thalamis digna nox tandem meis. rigat ora foedus imber et lacerum caput largum revulsis sanguinem venis vomit.
Chorus Fatis agimur: cedite fatis; non sollicitae possunt curae mutare rati stamina fusi. quicquid patimur mortale genus, (238) quicquid facimus venit ex alto, servatque suae decreta colus. Lachesis nulla revoluta manu. omnia secto tramite vadunt primusque dies dedit extremum: non illa deo vertisse licet quae nexa suis currunt causis. it cuique ratus prece non ulla mobilis ordo: multis ipsum metuisse nocet, multi ad fatum venere suum dum fata timent. Sonuere fores atque ipse suum. duce non ullo molitur iter luminis orbus.
Oedipus Chorus Iocasta Bene habet, peractum est: iusta persolvi patri, iuvant tenebrae, quis deus tandem mihi placatus atra nube perfundit caput? quis scelera donat? conscium evasi diem. nil, parricida, dexterae debes tuae: lux te refugit, vultus Oedipodam hic decet.
Chor. En ecce, rapido saeva prosiluit gradu Iocasta vaecors, qualis attonita et furens Cadmea mater abstulit gnato caput sensitque raptum, dubitat afflictum alioqui, cupit pavetque. iam malis cessit pudor, set haeret ore prima vox. ioc. Quid te vocem? gnatumue? dubitas? gnatus es: gnatum pudet? (239) invite loquere gnate — quo avertis caput vacuosque vultus?
Oed. Quis frui tenebris vetat? quis reddit oculos? matris, en matris sonus! perdidimus operam, congredi fas amplius haut est. nefandos dividat vastum mare dirimatque tellus abdita et quisquis sub hoc in alia versus sidera ac solem avium dependet orbis alterum ex nobis ferat.
Ioc. Fati ista culpa est: nemo fit fato nocens.
Oed. Iam parce verbis, mater, et parce auribus: per has reliquias corporis trunci peto, per inauspicatum sanguinis pignus mei, per omne nostri nominis fas ac nefas.
Ioc. Quid, anime, torpes? socia cur scelerum dare poenas recusas? omne confusum' perit, , incesta, per te iuris humani decus: morere et nefastum spiritum ferro exige. non si ipse mundum concitans divum sator corusca saeva tela iaculetur manu, umquam rependam sceleribus poenas pares mater nefanda, mors placet: mortis via quaeratur, age dum, commoda matri manum, si parricida es. restat hoc operae ultimum: rapiatur ensis; hoc iacet ferro meus coniunx — quid illum nomine haud vero vocas? socer est. utrumne pectori infigam meo telum an patenti conditum iugulo inprimam? eligere nescis vulnus: hunc, dextra, hunc pete . uterum capacem, qui virum et gnatos tulit.
Chor. Iacet perempta. vulneri immoritur manus (240) ferrumque secum nimius eiecit cruor.
Oed. Fatidice te, te praesidem et veri deum compello: solum debui fatis patrem; bis parricida plusque quam timui nocens matrem peremi: scelere confecta est meo. 0 Phoebe mendax, fata superavi impia. Pavitante gressu sequere pallentes vias; suspensa plantis efferens vestigia caecam tremente dextera noctem rege. ingredere praeceps, lubricos ponens gradus, 1 profuge vade — siste, ne in matrem incidas, quicumque fessi corpore et morbo graves semanima trahitis pectora, en fugio exeo: relevate colla, mitior caeli status posterga sequitur: quisquis exilem iacens, animam retentat, vividos haustus levis concipiat. ite, ferte depositis opem: mortifera mecum vitia terrarum extraho. violenta Fata et horridus Morbi tremor, Maciesque et atra Pestis et rabidus Dolor, mecum ite, mecum, ducibus his uti libet.