Sobre el destí
- Idioma:
- llatí
- Completesa:
- Obra completa
- Autoria:
- Escrita per l'autor
- Estat del text:
- Text net
- Extensió:
- ~6.110 paraules · 29 passatges
Cita aquesta obra
- APACiceró. (n.d.). Sobre el destí. SigPhi. https://sigphiai.com/ca/works/cicero/de-fato-marcus-tullius-cicero
- MLACiceró. "Sobre el destí." SigPhi, https://sigphiai.com/ca/works/cicero/de-fato-marcus-tullius-cicero.
- ChicagoCiceró. Sobre el destí. SigPhi. https://sigphiai.com/ca/works/cicero/de-fato-marcus-tullius-cicero.
De què tracta
L'original llatí del tractat de Ciceró sobre el fat, del 44 aC, conservat incomplet.
Context i història
El text que en tenim comença a mitges i acaba a mitges: s'han perdut el principi, el final i trossos del mig, i el que queda és la part central d'una conversa amb Hirci. El tema és si tot està determinat, i Ciceró hi exposa la disputa que havia partit les escoles: Crisip i el destí encadenat a les causes, Epicur i la seva desviació atzarosa dels àtoms, i entremig Carnèades, que és per on tira Ciceró, defensant que es pot mantenir que els judicis sobre el futur són vertaders o falsos sense que això encadeni la voluntat. Aquí hi ha l'«argument mandrós» —si tot està escrit, per què cridar el metge?— i la distinció de Crisip entre causes perfectes i auxiliars. És la font principal per a tot aquest debat antic, i el debat és exactament el que encara es té sobre determinisme i llibertat, amb els noms canviats.
Context editorial, no una font citable: a diferència dels passatges de l'obra, aquestes dades no es poden contrastar amb el corpus.
[1] ...quia pertinet ad mores, quod ethos illi vocant, nos eam partem philosophiae de moribus appellare solemus, sed decet augentem linguam Latinam nominare moralem; explicandaque vis est ratioque enuntiationum, quae Graeci axiomata vocant; quae de re futura cum aliquid dicunt deque eo, quod possit fieri aut non possit, quam vim habeant, obscura quaestio est, quam Peri Dynaton philosophi appellant, totaque est Logike, quam rationem disserendi voco. Quod autem in aliis libris feci, qui sunt de natura deorum, itemque in iis, quos de divinatione edidi, ut in utramque partem perpetua explicaretur oratio, quo facilius id a quoque probaretur, quod cuique maxime probabile videretur, id in hac disputatione de fato casus quidam ne facerem inpedivit. [2] Nam cum essem in Puteolano Hirtiusque noster, consul designatus, isdem in locis, vir nobis amicissimus et his studiis, in quibus nos a pueritia viximus, deditus, multum una eramus, maxime nos quidem exquirentes ea consilia, quae ad pacem et ad concordiam civium pertinerent. Cum enim omnes post interitum Caesaris novarum perturbationum causae quaeri viderentur iisque esse occurrendum putaremus, omnis fere nostra in his deliberationibus consumebatur oratio, idque et saepe alias et quodam liberiore, quam solebat, et magis vacuo ab interventoribus die, cum ad me ille venisset, primo ea, quae erant cotidiana et quasi legitima nobis, de pace et de otio. [3] Quibus actis, Quid ergo? inquit ille, quoniam oratorias exercitationes non tu quidem, ut spero, reliquisti, sed certe philosophiam illis anteposuisti, possumne aliquid audire? Tu vero, inquam, vel audire vel dicere; nec enim, id quod recte existimas, oratoria illa studia deserui, quibus etiam te incendi, quamquam flagrantissumum acceperam, nec ea, quae nunc tracto, minuunt, sed augent potius illam facultatem.…