SigPhiSigPhi

Trattato politico

Baruch Spinoza

Lingua:
latino
Stato:
Opera completa
Autorialità:
Scritta dall'autore
Stato del testo:
Testo pulito
Estensione:
~39.200 parole · 186 passi
Cita quest'opera
  • APABaruch Spinoza. (n.d.). Trattato politico. SigPhi. https://sigphiai.com/it/works/baruch-spinoza/tractatus-politicus
  • MLABaruch Spinoza. "Trattato politico." SigPhi, https://sigphiai.com/it/works/baruch-spinoza/tractatus-politicus.
  • ChicagoBaruch Spinoza. Trattato politico. SigPhi. https://sigphiai.com/it/works/baruch-spinoza/tractatus-politicus.

Di che cosa tratta

L'ultimo scritto di Spinoza, interrotto dalla sua morte nel 1677 proprio quando arrivava alla democrazia.

Contesto e storia

È una politica scritta senza alcuna indignazione: comincia dicendo che i filosofi concepiscono gli uomini non quali sono ma quali vorrebbero che fossero, e che perciò le loro teorie servono soltanto per l'età dell'oro. Spinoza vuole altro: istituzioni calcolate in modo che funzionino anche se chi le occupa è cattivo, perché a uno stato non si chiede virtù ma stabilità. Di qui la sua analisi della monarchia e dell'aristocrazia, con il dettaglio dei consigli, dei numeri e delle cariche. Il capitolo sulla democrazia, dove tutto andava a parare, s'interrompe alla seconda pagina: Spinoza morì scrivendolo, e il libro finisce a metà di una frase su chi abbia diritto di voto. È il testo che lesse Rousseau e quello che il repubblicanesimo moderno ha ripreso.

Contesto editoriale, non una fonte citabile: a differenza dei passi dell'opera, questi dati non si possono verificare sul corpus.

Come comincia
Amice dilecte, Grata tua mihi heri tradita est. Gratias pro cura tam diligenti, quam pro me geris, ex animo ago. Hanc occasionem, etc. non praetermitterem, nisi in quadam re essem occupatus, quam utiliorem judico, quaeque tibi, ut credo, magis arridebit, nempe in Tractatu Politico concinnando, quem ante aliquod tempus, te auctore, inchoavi. Hujus Tractatus Capita sex jam sunt absoluta. Primum ad ipsum opus Introductionem quasi continet: secundum tractat de Jure naturali: tertium de Jure Summarum Potestatum: quartum quaenam Negotia Politica a Summarum Potestatum gubernatione pendeant: quintum, quidnam sit illud extremum, et summum, quod Societas potest considerare; et sextum, qua ratione Imperium Monarchicum debeat institui, ne in Tyrannidem labatur. Impraesentiarum caput septimum tracto, in quo omnia praecedentis sexti capitis membra, ordinem bene ordinatae Monarchiae concernentia, Methodice demonstro. Postea ad Aristocraticum et Populare Imperium, denique ad Leges, aliasque particulares Quaestiones, Politicam spectantes, transibo. Hisce vale, etc. Patet hinc Auctoris Scopus; sed morbo impeditus, et morte abreptus hoc opus non ulterius, quam ad finem Aristocratiae, perducere valuit, quemadmodum Lector ipse experietur. CAPUT I. I. Affectus, quibus conflictamur, concipiunt Philosophi veluti vitia, in quae homines sua culpa labuntur; quos propterea ridere, flere, carpere, vel (qui sanctiores videri volunt) detestari solent. Sic ergo se rem divinam facere, et sapientiae culmen attingere credunt, quando humanam naturam, quae nullibi est, multis modis laudare, et eam, quae revera est, dictis lacessere norunt.…

Leggi l'opera intera →

← Torna a Baruch Spinoza