SigPhiSigPhi

Laelius de amicitia

Cicerone

Lingua:
latino
Stato:
Opera completa
Autorialità:
Scritta dall'autore
Stato del testo:
Nessun rumore di scansione rilevato (misura automatica su tutto il testo, non verificata a mano)
Estensione:
~11.400 parole · 54 passi
Cita quest'opera
  • APACicerone. (n.d.). Laelius de Amicitia [Laelius de amicitia]. Digital reproduction: SigPhi. https://sigphiai.com/it/works/cicero/laelius-de-amicitia
  • MLACicerone. Laelius de Amicitia [Laelius de amicitia]. Digital reproduction, SigPhi, https://sigphiai.com/it/works/cicero/laelius-de-amicitia.
  • ChicagoCicerone. Laelius de Amicitia [Laelius de amicitia]. Digital reproduction, SigPhi. https://sigphiai.com/it/works/cicero/laelius-de-amicitia.

Riferimento all’edizione riprodotta. SigPhi è la riproduzione digitale. Anno, editore e traduttore compaiono quando noti; «n.d.» indica un anno sconosciuto.

Di che cosa tratta

L'originale latino del dialogo di Cicerone sull'amicizia, scritto nel 44 a.C. e messo in bocca a Lelio.

Contesto e storia

Lelio parla pochi giorni dopo la morte di Scipione Emiliano, l'amico di tutta la vita, e il dialogo nasce da quella perdita: che cos'era, ciò che è finito. La risposta è che l'amicizia può darsi solo fra uomini buoni, che nasce dalla virtù e non dal vantaggio, e che la pietra di paragone è questa: non chiedere all'amico nulla di disonesto, né farlo se te lo chiede. Scritto nello stesso anno terribile del «De senectute» e dedicato anch'esso ad Attico — l'amico di Cicerone, il che non è un caso —, è il testo sull'amicizia più letto della letteratura antica: Agostino ne trasse la definizione, e Montaigne vi discute quando scrive di La Boétie. Breve, chiaro, e scritto da uno che allora aveva già perduto quasi tutti gli amici che vi compaiono.

Contesto editoriale, non una fonte citabile: a differenza dei passi dell'opera, questi dati non si possono verificare sul corpus.

Estratto dell’edizione disponibile
Cum illo vero quis neget actum esse praeclare? Nisi enim, quod ille minime putabat, immortalitatem optare vellet, quid non adeptus est quod homini fas esset optare? qui summam spem civium, quam de eo iam puero habuerant, continuo adulescens incredibili virtute superavit, qui consulatum petivit numquam, factus consul est bis, primum ante tempus, iterum sibi suo tempore, rei publicae paene sero, qui duabus urbibus eversis inimicissimis huic imperio non modo praesentia verum etiam futura bella delevit. Quid dicam de moribus facillimis, de pietate in matrem, liberalitate in sorores, bonitate in suos, iustitia in omnes? nota sunt vobis. Quam autem civitati carus fuerit, maerore funeris indicatum est. Quid igitur hunc paucorum annorum accessio iuvare potuisset? Senectus enim quamvis non sit gravis, ut memini Catonem anno ante quam est mortuus mecum et cum Scipione disserere, tamen aufert eam viriditatem in qua etiam nunc erat Scipio. Quam ob rem vita quidem talis fuit vel fortuna vel gloria, ut nihil posset accedere, moriendi autem sensum celeritas abstulit; quo de genere mortis difficile dictu est; quid homines suspicentur, videtis; hoc vere tamen licet dicere, P. Scipioni ex multis diebus, quos in vita celeberrimos laetissimosque viderit, illum diem clarissimum fuisse, cum senatu dimisso domum reductus ad vesperum est a patribus conscriptis, populo Romano, sociis et Latinis, pridie quam excessit e vita, ut ex tam alto dignitatis gradu ad superos videatur deos potius quam ad inferos pervenisse. Neque enim assentior iis qui haec nuper disserere coeperunt, cum corporibus simul animos interire atque omnia morte deleri; plus apud me antiquorum auctoritas valet, vel nostrorum maiorum, qui mortuis tam religiosa iura tribuerunt, quod non fecissent profecto si nihil ad eos pertinere arbitrarentur, vel eorum qui in hac terra fuerunt magnamque Graeciam, quae nunc quidem deleta est, tum florebat, institutis et praeceptis suis erudierunt, vel eius qui Apollinis oraculo…

Leggi questa edizione →

← Torna a Cicerone