SigPhiSigPhi

Orator

Cicerone

Lingua:
latino
Stato:
Opera completa
Autorialità:
Scritta dall'autore
Stato del testo:
Testo pulito
Estensione:
~32.200 parole · 153 passi
Cita quest'opera
  • APACicerone. (n.d.). Orator. SigPhi. https://sigphiai.com/it/works/cicero/orator
  • MLACicerone. "Orator." SigPhi, https://sigphiai.com/it/works/cicero/orator.
  • ChicagoCicerone. Orator. SigPhi. https://sigphiai.com/it/works/cicero/orator.

Di che cosa tratta

L'originale latino dell'«Orator», del 46 a.C.: il ritratto dell'oratore perfetto, che Cicerone ammette non essere mai esistito.

Contesto e storia

Bruto gli aveva chiesto quale sia lo stile migliore, e Cicerone risponde disegnando un ideale: l'oratore completo è colui che padroneggia i tre stili — il semplice per provare, il medio per dilettare, il grande per commuovere — e sa quando tocca a ciascuno. È insieme una teoria e una difesa di sé: i giovani atticisti accusavano Cicerone di gonfiezza, e il libro è la sua risposta — che l'austerità non è l'unica virtù, e che chi sa parlare solo sommesso non è puro, ma incompleto. La parte finale, sul ritmo della prosa, è la discussione più minuta che l'antichità ci abbia lasciato su come suona una frase. Col «Brutus» dello stesso anno forma un dittico, e nel Rinascimento fu libro da capezzale: la disputa sul ciceronianismo è in buona parte una disputa su questo testo.

Contesto editoriale, non una fonte citabile: a differenza dei passi dell'opera, questi dati non si possono verificare sul corpus.

Come comincia
Vtrum difficilius aut maius esset negare tibi saepius idem roganti an efficere id quod rogares diu multumque, Brute, dubitavi. Nam et negare ei quem unice diligerem cuique me carissimum esse sentirem, praesertim et iusta petenti et praeclara cupienti, durum admodum mihi videbatur, et suscipere tantam rem, quantam non modo facultate consequi difficile esset sed etiam cogitatione complecti, vix arbitrabar esse eius qui vereretur reprehensionem doctorum atque prudentium. Quid enim est maius quam, cum tanta sit inter oratores bonos dissimilitudo, iudicare quae sit optima species et quasi figura dicendi? Quod quoniam me saepius rogas, aggrediar non tam perficiendi spe quam experiendi voluntate; malo enim, cum studio tuo sim obsecutus, desiderari a te prudentiam meam quam, si id non fecerim, benevolentiam. Quaeris igitur idque iam saepius quod eloquentiae genus probem maxime et quale mihi videatur illud, quo nihil addi possit, quod ego summum et perfectissimum iudicem. In quo vereor ne, si id quod vis effecero eumque oratorem quem quaeris expressero, tardem studia multorum, qui desperatione debilitati experiri id nolent quod se assequi posse diffidant. Sed par est omnis omnia experiri, qui res magnas et magno opere expetendas concupiverunt. Quod si quem aut natura sua [aut] illa praestantis ingeni vis forte deficiet aut minus instructus erit magnarum artium disciplinis, teneat tamen eum cursum quem poterit; prima enim sequentem honestum est in secundis tertiisque consistere. Nam in poetis non Homero soli locus est, ut de Graecis loquar, aut Archilocho aut Sophocli aut Pindaro, sed horum vel secundis vel etiam infra secundos; nec vero Aristotelem in philosophia deterruit a scribendo amplitudo Platonis, nec ipse Aristoteles admirabili quadam scientia et copia ceterorum studia restinxit. II.

Leggi l'opera intera →

← Torna a Cicerone