SigPhiSigPhi

Paradoxa stoicorum

Cicerone

Lingua:
latino
Stato:
Opera completa
Autorialità:
Scritta dall'autore
Stato del testo:
Nessun rumore di scansione rilevato (misura automatica su tutto il testo, non verificata a mano)
Estensione:
~6740 parole · 32 passi
Cita quest'opera
  • APACicerone. (n.d.). Paradoxa Stoicorum [Paradoxa stoicorum]. Digital reproduction: SigPhi. https://sigphiai.com/it/works/cicero/paradoxa-stoicorum
  • MLACicerone. Paradoxa Stoicorum [Paradoxa stoicorum]. Digital reproduction, SigPhi, https://sigphiai.com/it/works/cicero/paradoxa-stoicorum.
  • ChicagoCicerone. Paradoxa Stoicorum [Paradoxa stoicorum]. Digital reproduction, SigPhi. https://sigphiai.com/it/works/cicero/paradoxa-stoicorum.

Riferimento dell'edizione che SigPhi riproduce: SigPhi ne è la riproduzione digitale, non l'editore. L'anno dell'edizione non figura nei metadati (da qui «n.d.») e il traduttore compare solo quando è noto.

Di che cosa tratta

L'originale latino dell'opuscolo del 46 a.C. in cui Cicerone difende sei tesi stoiche che sembrano incredibili.

Contesto e storia

I sei paradossi sono quelli che gli stoici stessi chiamavano così: che solo l'onesto è bene; che la virtù basta alla felicità; che tutte le colpe sono uguali; che ogni stolto è pazzo; che solo il saggio è libero; e che solo il saggio è ricco. Cicerone non vi fa filosofia di scuola ma un esercizio dichiarato: provare se quelle tesi, che la Stoà dimostrava con logica asciutta, si possano difendere con l'eloquenza del foro, davanti a gente comune e con esempi romani. Lo dedica a Bruto e lo presenta lui stesso come un gioco serio. È il testo più breve del Cicerone filosofico e una splendida porta laterale allo stoicismo: vi si vede che cosa affermava la scuola quando c'era ancora da convincere chi discepolo non era.

Contesto editoriale, non una fonte citabile: a differenza dei passi dell'opera, questi dati non si possono verificare sul corpus.

Come comincia
Laudetur vero hic imperator aut etiam appelletur aut hoc nomine dignus putetur! Quo modo aut cui tandem hic libero imperabit, qui non potest cupiditatibus suis imperare? Refrenet primum libidines, spernat voluptates, iracundiam teneat, coerceat avaritiam, ceteras animi labes repellat, tum incipiat aliis imperare, cum ipse improbissimis dominis, dedecori ac turpitudini, parere desierit; dum quidem his oboediet, non modo imperator, sed liber habendus omnino non erit. Praeclare enim est hoc usurpatum a doctissimis (quorum ego auctoritate non uterer, si mihi apud aliquos agrestes haec habenda esset oratio; cum vero apud prudentissimos loquar, quibus haec inaudita non sint, cur ego simulem me, si quid in his studiis operae posuerim, perdidisse?) dictum est igitur ab eruditissimis viris nisi sapientem liberum esse neminem. Quid est enim libertas? Potestas vivendi, ut velis. Quis igitur vivit, ut volt, nisi qui recte vivit? qui gaudet officio, cui vivendi via considerata atque provisa est, qui ne legibus quidem propter metum paret, sed eas sequitur et colit, quia id salutare esse maxime iudicat, qui nihil dicit, nihil facit, nihil cogitat denique nisi libenter ac libere, cuius omnia consilia resque omnes, quas gerit, ab ipso proficiscuntur eodemque referuntur, nec est ulla res, quae plus apud eum polleat quam ipsius voluntas atque iudicium; cui quidem etiam, quae vim habere maximam dicitur, Fortuna ipsa cedit, si, ut sapiens poeta dixit, 'suis ea cuique fingitur moribus.' Soli igitur hoc contingit sapienti, ut nihil faciat invitus, nihil dolens, nihil coactus. Quod etsi ita esse pluribus verbis disserendum est, illud tamen et breve et confitendum est, nisi qui ita sit adfectus, esse liberum neminem. Igitur omnes improbi servi. Nec hoc tam re est quam dictu inopinatum atque mirabile.…

Leggi l'opera intera →

← Torna a Cicerone