paulo post: _susciperent et cognoscerent misericordiam tuam_. Sed liquet meliorem esse Mss. lectionem, quam in textu damus. mox _agnoscere_ ABCD.
260. quod.--Lov. _quos_, in textu; et ad marginem, _quod_: hoc præferre visum est, maxime cum legatur in edd. aliis et Mss.
nobis.--In vulgatis, _quod nondum est, da nobis_. At in Mss. non habetur, _da_, nisi forte in aliquo e recentioribus. [5 ap. Mart.]
261. atque.--Ita Bad. Am. Er. cum Mss. undecim. At Lov. et Arn. _progredi sinantur aquæ, ut in se comminuantur_.
suum.--Bad. Am. Er. et Lov. omittunt, _et dat fructum suum_.--Alii etiam cdd. id omittunt, et uno periodo sequentes, habent paulo post, _germinet_.
beneficum.--Sic legendum, juxta quatuor Mss. Angl. (ABCDE.)--Hanc lectionem omnino sequendam affirmat Mart. et illam tuetur auctoritate unius Ms. Hanc quoque usurpat editio Florentina, illique lectioni adstipulantur tres Mss.
citati apud Rond. Præterea, cum fuerit bis excusus ille tomus primus BB. in prius edito legitur _beneficium_; in edito posterius, _beneficum_, licet suam superiorem notam Patres BB. servaverint, in qua lectio _beneficum_ referenda in textum declaratur.
262. et ecce ABCD. (sicut plures e PP. ap. Sabat.) Lips. [om. _et_ ed. P.]
benignitatis operarios.--Quatuor Mss. Angl. (ABCD. abest ab E.) Vocem scil.
_benignitatis_. e loco Psalmi prox. cit. _annum benignitatis tuæ_ hic haud dubie inseruit ipse Aug. Ed. Ox. [_mitteus operarios_ ed. P.]
quam habent cæteri codices, quos utroque loco sequimur.
263. principia.--Mss. melioris notæ, _in principia_, id est in luminaria noctis: quæ lectio videretur præferenda, nisi paulo supra haberetur, _in principio_ diei; forte pro _in principium diei_, juxta librum 1 de Genesi contra Manichæos, cap. 14. [ed. B.] _principia_ CDE. quod omnino præferendum videtur, quum cdd. auctoritate firmetur; lectio vero _principio_ e manu emendatrice facile profluxerit, [_principio_ AB. c. ed.
P.]
264. despectorum.--Am. Er. et novem Mss. _desperatorum_. E.
quasi decurrens spiritus vehemens. ABCD et sic Aug. de Unit. Eccl. T. 9.
utpote usitatior, illata est; habent etiam _ferretur_ BC; duplicem lectionem AD. _decurrens spiritus vehemens ferretur flatus vehemens._ per quos. _quod_ ABCD et E man. post.
_in_ nomine tuo ABCDE [_nom. tuo_ ed. P.]
a quo. _qua_ (sc. pulchritudine) ABCD.
ejecit.--Lov. Ulim. Mart. c. 3. Mss. Arn. Mor. et Rond. _ejicit_.
266. signo.--Somm. et Rond. cum quinque Mss. _in signum_. ABCD.
ut operentur. _et operantur_ ABCD.
eis.--Lov. _benedicunt eis_. Sed legendum cum edd. aliis et Mss.
_benedicuntur ab eis_: quæ lectio perperam correcta est propter verbum, _exhortantur_, quod putarunt active usurpari.
sumit.--Arn. et Mart. cum sex Mss. ABCD. [_sumpsit_ E. c. ed. P.]
intenta. _attenta_ ABCD.
268. et. ABCDE. [_nec_ ed. P.]
_vos._--In edd. deest _vos_. quam vocem restituere placuit ex Mss. quia locum illum sic referre solet Augustinus.
eum.--Bad. Am. Er. et Arn. _facis jam capacem_. Sic etiam duo e Mss.; mox ABCDE [--_onem_ ed. P.]
quanquam.--Ita plerique Mss. cum Arn. At aliæ editiones habent, _tanquam_: Mss. tres, ap. Mart. _quemquam_; mox "de _his_ qui" pro _iis_ ABCD. cum vers. Vet. cont. Vulg.
270. qua.--Lov. aliæque editiones, excepta Arn. _quæ_ (E): male, uti ex Mss. et ex sermonis serie intelligitur, et paullo ante _renuntiandis_ pro _enuntiandis_ ABCD.
271. effert. _offert_ ACDE.
affectionibus. 2 Germ. ap. Mart. ABCDE [_affectibus_ ed. P.]
eorum. ABCDE [_horum_ ed. P.]
272. non moventur nisi variis. sic Dub. Mart. et Rond. cum undecim Mss.
loquar. _loquor_ BCDE.
serpentibus. repentibus ABCD.
273. gaudes.--Somm. Arn. Mor. Mart. cum sex, et Rond. cum undecim Mss. ABCD expungunt verba, _in omnibus_. Non male. [_in omnibus gaudes_ ed. P.]
_fructum._--Bad. Am. Er. et Lov. addunt, _abundantem_. (E.) Sed hac voce carent Mss. et Arn.
didicit ABCDE [_didici_ ed. P.]
274. credimus. _credidimus_ ABCD. mox pro pertineat. _pertineant_ ABCD et pro animus. _anima_ ABCD.
videmus.--In Mss.--Sic quoque legunt Mart. c. 5 Mss. Flor. et Rond. cum aliquot Mss. et ABCD. [_vidimus_ ed. P.] mox = _omnia_ ABCD.
dicunt.--Ita Mss. plerique cum Arn. At Lov. aliæque editiones, _Hoc modo dicuntur etiam_.
275. edidisti. _dedisti._ ABCDE et 2 Mss. ap. Mart.
§. 44. pen. dicatis. _dicitis_ ABCD.
276. devincti.--Sic legendum juxta Mss. Anglicanos. [BCD tantum.]--Hanc lectionem habet Mart. [ex iisd. Mss.] necnon Rond. cum tribus Mss.
[_devicti_ AE. c. text. Ben. et Lips.]
places.--Bad. Am. Er. Lov. _complaces_.
277. Spiritum quem dedit ABCDE [_Sanctum_ ed. P.]
est.--Quinque Mss. apud Mart. _sed est est_. punctis notatur _quod_ man.
post. in E.
ornatu.--Tres Mss. apud Mart. _in ornatum_.
concipiendam. _concupiscendam_ BCE _concupiendam_ AD. vid. p. 277. not. d.
tua.--Ita Mss. et Arn. At Bad. Am. Er. Lov. _non de te aliqua, non de tua, vel quæ antea fuerit._ ita E, sed = _te_.
§. 49. l. 14. in unam conspirationem. _in una conspiratione_ ABCD et E man.
post.
279. vespera.--Sic legendum liquet cum Albinensi codice; non ut alii plerique editi et scripti habent, _pacem sine vespera_. ABCDE.
tempus.--Hic editiones, excepta Arnaldina, interponunt, _nec operaris ad tempus_; (E.) quæ verba absunt a plerisque codicibus manuscriptis. ABCD.
I. Deum vult laudare ab ipso excitatus. p. 1 II. Deum quem invocat in ipso esse, ipsumque in Deo. 2 III. Deus sic ubique totus, ut res nulla ipsum totum capiat. id.
IV. Dei majestas et perfectiones inexplicabiles. id.
V. Petit amorem Dei, et delictorum veniam. 3 VI. Infantiam suam describit; laudat Dei providentiam et æternitatem. 4 VII. Infantia quoque peccatis obnoxia. 6 VIII. Unde puer loqui didicerit. 7 IX. Odium litterarum, amor lusus, et vapulandi timor in pueris. 8 X. Amore lusus et spectaculorum avocatur a litterarum studio. 9 XI. Morbo pressus Baptismum flagitat, quem mater certo consilio differt.
id.
XII. Ad litteras cogebatur, quo tamen Deus utebatur bene. 10 XIII. Quibus studiis potissimum sit delectatus. 11 XIV. Litteras Græcas oderat. 12 XV. Precatio ad Deum. 13 XVI. Improbat modum juventutis erudiendæ. id.
XVII. Prosequitur contra modum exercendæ juventutis in re litteraria. 14 XVIII. Quod homines curant servare leges grammaticorum, et non divinorum præceptorum. 15 XIX. Pueritiæ vitia quæ in majores ætates transeunt. 16 XX. Pro bonis sibi in pueritia collatis Deo gratias agit. id.
LIBER SECUNDUS.
I. Adolescentiæ ætatem et vitia recolit. 18 II. Annum ætatis suæ decimum sextum in ardore libidinoso consumptum. 19 III. De peregrinatione studiorum causa, et de parentum proposito. 20 IV. Furtum cum sodalibus perpetratum. 21 V. Neminem peccare sine causa. 22 VI. Omnia quæ boni specie ad vitia invitant, in solo Deo esse vera et perfecta. 23 VII. Gratias agit Deo pro remissione peccatorum, quodque a multis servatus sit. 25 VIII. Amavit in furto consortium simul peccantium. id.
IX. Contagiosa res sodales mali. 26 X. In Deo omne bonum. id.
LIBER TERTIUS.
I. Amore quem venabatur capitur. 27 II. Amavit spectacula tragica. id.
III. In schola rhetoris ab Eversorum factis abhorrebat. 29 IV. Hortensius Ciceronis excitavit illum ad ardorem philosophiæ. 30 V. Fastidiit sacras Litteras propter simplicitatem stili. 31 VI. A Manichæis quomodo captus. id.
VII. Doctrina Manichæorum absurda cui suffragabatur. 34 VIII. Contra Manichæos dicit quæ flagitia semper detestanda, quæ facinora. 36 IX. Discrimen inter peccata, et inter Dei judicium et hominum. 38 X. Nugæ Manichæorum de terræ fructibus. 39 XI. Planctus et somnium matris de filio. 42 XII. Quale responsum mater Augustini accepit a quodam episcopo de ipsius conversione. 43 LIBER QUARTUS.
I. Quamdiu et quomodo alios seduxerit. 45 II. Rhetoricam docet, concubinam fovet, et aruspicem qui victoriam promittebat, contemnit. 46 III. Ab astrologia, cui deditus erat, per senem medicinæ et rerum peritum revocatur. 47 IV. Morbum et baptismum amici narrat, quem etiam suis erroribus {302} involverat;eoque morte sublato, dolet gravissime. Mirabilis efficacia sacramenti Baptismi. 49 V. Cur fletus dulcis miseris. 50 VI. Quantus ex amici morte dolor. 51 VII. Impatientia doloris mutat locum. 52 VIII. Tempus et amicorum colloquia doloris edentur. id.
IX. De humana amicitia. Beatus qui amat in Deo. 53 X. Labiles creaturæ, nec in eis potest anima requiescere. id.
XI. Omnia creata sunt instabilia. Solus Deus stabilis. 54 XII. Amor non improbatur, modo in his quæ placent, amemus Deum. 55 XIII. Amor unde proveniat. 56 XIV. Libri de Apto et Pulchro Hierio nuncupati. Unde hunc amaverat. 57 XV. Quod corporalibus imaginibus contenebratus, non potuit capere spiritualia. 58 XVI. Categorias Aristotelis et liberalium artium libros per se intellexit. 60 LIBER QUINTUS.
I. Excitat mentem ad Deum laudandum. 63 II. Dei præsentiam iniquos non effugere: itaque ad eum debere converti. id.
III. De Fausto manichæo, et de philosophorum cæcitate qui per creaturas Creatorem non cognoverunt. 64 IV. Sola Dei cognitio beat. 66 V. Manichæi de astris imperitia indignum eum fide in cæteris faciebat. 67 VI. Faustus eloquens, sed liberalium disciplinarum expers. 68 VII. Alienatur a secta Manichæorum. 69 VIII. Proficiscitur Romam contra matris voluntatem. 70 IX. Febri correptus periculose laborat. 72 X. Errores ante susceptam Evangelii doctrinam. 74 XI. Qualiter Augustinus contulerit cum catholicis. 77 XII. Fraus discipulorum Romæ in præceptores. 78 XIII. Docturus rhetoricam mittitur Mediolanum; ab Ambrosio suscipitur. 79 XIV. Audito Ambrosio, paulatim ab erroribus resipiscit. id.
LIBER SEXTUS.
I. Augustinus nec Manichæus nec catholicus. 82 II. Epulæ et synaxis apud sepulcra martyrum. 83 III. Occupationes et studia Ambrosii. 84 IV. Doctrinam Ecclesiæ Ambrosio concionante intelligit. 86 V. De sacrorum Librorum auctoritate et necessario usu. 87 VI. De miseria ambitiosorum, adducto exemplo mendici lætantis. 90 VII. Alypium a Circensium insania convertit. 91 VIII. Alypius capitur insania ludorum gladiatoriorum, a quibus antea abhorruerat. 93 IX. Alypius ut fur apprehenditur. id.
X. De integritate Alypii et adventu Nebridii. 95 XI. Anxius Augustinus de instituenda vita deliberat. 96 XII. Contentio inter Alypium et Augustinum de matrimonio et cælibatu. 98 XIII. Uxor quæritur Augustino. 99 XIV. De vita communi agenda cum amicis deliberat. 100 XV. In locum discedentis concubinæ alia succedit. 101 XVI. Mortis et judicii metum nunquam deposuit. id.
LIBER SEPTIMUS.
I. Deum cogitat tanquam aliquid corporeum per infinita spatia diffusum. 102 II. Momentum quo Nebridius confutarat Manichæos. 104 III. Liberum arbitrium causa peccati. 105 IV. Deum incorruptibilem esse oportet. 106 V. Quærit iterum unde malum, et quæ radix ejus. 107 VI. Mathematicorum divinationes rejicit. 108 VII. Misere torquetur inquirens unde sit malum. 111 VIII. Quomodo divina misericordia subvenerit Augustino. 112 IX. In Platonicorum libris Verbi æterni divinitatem, non incarnati humilitatem invenit. id.
X. Clarius innotescunt jam Augustino divina. 115 XI. Quomodo creaturæ sunt, et non sunt. 116 XII. Omnia bona, quæcumque sunt. id.
XIII. Omnia condita laudant Deum. 117 XIV. Sanæ mentis homini nihil displicet inter creaturas Dei. id.
XV. Quomodo veritas et falsitas in creaturis. 118 XVI. Omnia bona, licet quibusdam non apta. id.
{303} XVII. Quæ retardent a cognitione divinorum. id.
XVIII. Solus Christus via ad salutem. 119 XIX. Quid senserit de Christi incarnatione. 120 XX. Ex Platonicis libris peritior, sed inflatior evaserat. 121 XXI. Quid in sacris Libris invenerit, non inventum in Platonicis. 122 LIBER OCTAVUS.
I. Studio vitæ melius instituendæ ad Simplicianum ire statuit. 125 II. De Victorino rhetore converso. 126 III. Quod Deus et Angeli magis gaudent in peccatorum conversione. 129 IV. Quare plus lætandum sit in conversione nobilium. 131 V. Quæ remorabantur eum a conversione. id.
VI. Pontitianus narrat Antonii vitam. 133 VII. Rodebatur intus audito Pontitiano. 136 VIII. In hortum secedit; quid ibi egerit. 137 IX. Unde fit ut animus imperet sibi, et resistatur. 138 X. Adversus Manichæos qui ex duabus contrariis voluntatibus duas contrarias naturas asseverant. 139 XI. Lucta spiritus et carnis in Augustino. 141 XII. Vocis admonitu quomodo totus conversus. 142 LIBER NONUS.
I. Laudat Dei bonitatem, agnoscens suam miseriam. 145 II. Deserere rhetorices professione differt usque ad vindemiales ferias. 146 III. Verecundus concedit illi rus suum. 147 IV. Libri apud Cassiciacum scripti. Epistolæ ad Nebridium. Quibus coelitus perfusus gratiis, et quam vivido pietatis sensu, dum Psalmos evolvit. Acerrimo dolore dentium subito liberatur. 149 V. Ambrosium consulit quid legendum. 153 VI. Mediolani baptizatur cum Alypio et Adeodato. 154 VII. Ecclesiastici cantus institutio Mediolani. Inventio corporum SS. Protasii et Gervasii. 155 VIII. Evodii conversio. Matris obitus, ejusque a teneris educatio. 156 IX. Laudabiles matris suæ mores prosequitur. 159 X. Colloquium cum matre de regno coelorum. 160 XI. De ecstasi et morte matris. 162 XII. Quomodo luxerit mortem matris. Sacrificium pro defunctis. 163 XIII. Orat pro matre defuncta. 166 LIBER DECIMUS.
I. In Deo solo spes et gaudium. 168 II. Cum Deo nota sint arcana, quid est confiteri illi. 168 III. Quo fructu confitebitur deinceps quis sit, non quis fuerit. 169 IV. Quod magni sint fructus hujuscemodi confessionis. 170 V. Homo sese totum non novit. 171 VI. Quid amat, cum Deum amat; et quomodo ex creaturis Deus cognoscitur. id.
VII. Corporea aut sensitiva virtute Deus non invenitur. 173 VIII. Memoriæ vis. id.
IX. Memoria disciplinarum. 175 X. Disciplinæ in memoriam non introducuntur per sensus, sed ex ejus abditiore sinu eruuntur. id.
XI. Quid sit discere. 176 XII. Rerum Mathematicarum memoria. 177 XIII. Memoria meminisse nos meminimus. id.
XIV. Quomodo memoria continet affectus animi. Læta non læti quomodo recordamur. id.
XV. Etiam quæ absunt meminimus. 178 XVI. Et oblivionis memoria est. 179 XVII. Magna memoriæ vis, sed ultra progrediendum ut attingatur Deus. 180 XVIII. Non inveniretur ea res quæ excidit, nisi memoria teneretur. 181 XIX. Quid sit reminisci. id.
XX. Ut beatitudinem omnes appetant, oportet eam noverint. 182 XXI. Quomodo memoria beatam vitam continet. 183 XXII. Beata vita quæ, et ubi. 184 XXIII. Item prosequitur quæ sit beata vita, et ubi. id.
XXIV. Gratulatur quod sua in memoria Deus locum habeat. 185 XXV. In quo memoriæ gradu reperiatur Deus. 185 XXVI. Ubi invenitur Deus. 186 XXVII. Quomodo hominem rapiat Dei pulchritudo. id.
XXVIII. Miseriæ hujus vitæ. id.
XXIX. In Deo spes tota. 187 XXX. Confitetur ut se habet ad tentationes carnalis libidinis. id.
XXXI. Ut se gerit ad tentationes gulæ. 189 {304} XXXII. Ut se gerit ad odorum illecebras. 191 XXXIII. Ut se gerit ad voluptates aurium. 192 XXXIV. Ut se gerit ad oculorum illecebras. 193 XXXV. Ut se habet ad secundum tentationis genus, quod est curiositatis. 194 XXXVI. Ut se habet ad tertium tentationis genus, quod est superbiæ. 197 XXXVII. Ut movetur laudibus humanis. 198 XXXVIII. Et virtuti periculum a vana gloria. 200 XXXIX. Amoris proprii vis et natura. id.
XL. Quod in se et cæteris rebus Deum investigavit. id.
XLI. Triplex cupiditas. 201 XLII. Nonnulli ad dæmones tanquam redeundi ad Deum mediatores infeliciter recurrerunt. id.
XLIII. Christus verus mediator. 202 LIBER UNDECIMUS.
I. Cur confitemur Deo scienti. 205 II. Petit a Deo Scripturarum sanctarum intelligentiam. id.
III. Quæ scripsit Moyses de creatione coeli et terræ, intelligere non potest nisi donante Deo. 208 IV. Creatura clamat creatorem Deum. 208 V. Ex nihilo conditus mundus. id.
VI. Quomodo Deus dixit, ut fieret mundus. 209 VII. Verbum Dei coæternum Deo. 210 VIII. Verbum Dei ipsum est principium quo docemur omnem veritatem. id.
IX. Quomodo Verbum Dei loquatur cordi. 211 X. Obtrectantes quid faceret Deus antequam coelum et terram conderet. id.
XI. Objectioni respondet quod æternitas Dei nescit tempora. 212 XII. Quid Deus fecerit ante mundi creationem. id.
XIII. Quod ante tempora a Deo creata nullum tempus fuerit. 213 XIV. Temporis differentiæ tres. id.
XV. Mensura temporis in quo. 214 XVI. Quale tempus metiri liceat, et quale non. 215 XVII. Ubi tempus præteritum et futurum. 216 XVIII. Quomodo præterita et futura tempora sint præsentia. id.
XIX. Non capit modum, quo Deus docet futura. 217 XX. Differentiæ temporis quomodo nominandæ. 217 XXI. Quomodo tempus liceat metiri. 218 XXII. Petit ænigmatis istius solutionem a Deo. 218 XXIII. Quid sit tempus. 219 XXIV. Tempus est quo metimur motum corporis. 220 XXV. Rursus Deum interpellat. id.
XXVI. Quomodo tempus metimur. 221 XXVII. Quomodo metimur tempus permanens in animo. id.
XXVIII. Animo metimur tempora. 223 XXIX. Se in temporalia distentum cupit in Deum colligi. 224 XXX. Coarguit rursum obtrectantes, quid fecerit Deus ante mundi creationem. id.
XXXI. Quomodo cognoscit Deus, quomodo creatura. 225 LIBER DUODECIMUS.
I. Difficilis inquisito veri. 226 II. De duplici coelo et terra. id.
III. Quid tenebræ super faciem abyssi. id.
IV. Quid terra invisibilis et incomposita. 227 V. Cur sic appellata videtur materia informis. id.
VI. Quid olim cum Manichæis senserit de materia informi, quid modo. id.
VII. Deus fecit de nihilo coelum, id est Angelos; et terram, id est informem materiam. 228 VIII. Materia informis ex nihilo; ex hac omnia visibilia. 229 IX. Cur absque dierum mentione scriptum est, Deum fecisse in principio coelum et terram. id.
X. A Deo cupit edoceri. 230 XI. Quid a Deo didicerit. id.
XII. Creatura duplex carens tempore. 231 XIII. Cur sine dierum commemoratione dicit Scriptura, quod in principio fecit Deus coelum et terram. 232 XIV. Scripturæ profunditas. id.
XV. Quæ de Deo deque Angelis et informi materia sentit Augustinus, non possunt oblocutores negare. 233 XVI. Rem habere non vult cum iis qui contradicunt veritati divinæ. 235 XVII. Ut coeli et terræ nominibus aliud et aliud intelligi potest. 236 XVIII. Quis error innoxius in Scripturis. 237 XIX. Quæ liquido vera. 238 XX. _In principio creavit_ etc. varie intellectum. id.
{305} XXI. _Terra erat invisibilis_ etc. varie intellectum. 239 XXII. Aliquid esse a Deo conditum, de quo sileat liber Genesis, nihil repugnat. 240 XXIII. Duo dissensionum genera in Scripturis interpretandis. 241 XXIV. Ex multis veris non debet fidenter asseri hoc aut illud sensisse Moysen. id.
XXV. Adversus eos qui aliorum interpretandi rationem temere rejiciunt. 242 XXVI. Qui sermo deceat Scripturam. 243 XXVII. Scripturam decet humile simplexque verborum genus. 244 XXVIII. Ut varie intelligitur ab eruditis Scriptura. id.
XXIX. Quot modis dicitur aliquid prius. 245 XXX. Tractatores Scripturæ diversa sentientes, concordent invicem charitate et studio veritatis. 247 XXXI. Sensisse putandus est Moyses quidquid veri potest in ipsius verbis inveniri. 247 XXXII. Veri Scripturæ sensus a Spiritu sancto revelantur. 248 LIBER DECIMUS TERTIUS.
I. Invocat Deum, cujus bonitate se præventum agnoscit. 249 II. Creaturæ ex Dei bonitate subsistunt et perficiuntur. id.
III. Ex Dei gratia omnia. 251 IV. Deus non eget rebus conditis. id.
V. Trinitas qui Deus est, ex primis verbis Geneseos intelligitur. 252 VI. Cur dictus est Spiritus superferri super aquas. id.
VII. Effectus Spiritus sancti. id.
VIII. Intellectuali creaturæ ad beatam requiem non sufficit quidquid Deo minus est. 253 IX. Cur solus Spiritus sanctus superferebatur super aquas. 254 X. Ex dono Dei omnia. id.
XI. Symbola Trinitatis in homine. 255 XII. Mundi creatio formationem Ecclesiæ præfigurat. 256 XIII. Renovatio hominis dum hic vivit nondum perfecta. 257 XIV. Fide et spe corroboramur. 258 XV. Explanat ver. 6. cap. 1 Gen. _Fiat firmamentum_ etc. Quid firmamentum, quid superiores aquæ. id.
XVI. Solus Deus se scit omnino sicuti est. 260 XVII. In ver. 9: _Congregentur aquæ_, Quid mare, quid arida.
Explicatur ver. 11: _Germinet terra_ etc. id.
XVIII. In ver. 14: _Fiant luminaria_ etc. Quæ luminaria dividentia inter diem et noctem. 261 XIX. Tractat eumdem versiculum, _Fiant luminaria_ etc. 263 XX. In ver. 20: _Producant aquæ_ etc. Quæ reptilia, quæ volatilia. 264 XXI. In ver. 24: _Producat terra animam vivam_ etc. 265 XXII. In ver. 26: _Faciamus hominem ad imaginem_ etc. Renovatio mentis. 268 XXIII. In eumdem versiculum: _Et præsit piscibus maris_ etc. De quibus christianus judicet. id.
XXIV. In ver. 28: _Et benedixit eos Deus dicens_, _Crescite_ etc. 270 XXV. In ver. 29: _Ecce dedi vobis amnem herbam...in escam_ etc. 272 XXVI. Voluptas et utilitas ex beneficio in proximum collato. id.
XXVII. Quid per pisces et cetos significetur. 274 XXVIII. In ver. 31: _Et vidit Deus omnia quæ fecit, et ecce bona valde_ etc. id.
XXIX. Quomodo intelligendum quod Deus octies vidit bona esse opera sua. 275 XXX. Manichæorum deliria. id.
XXXI. Piis idem probatur quod Deo placuit. 276 XXXII. Compendio enarrat opera Dei. 277 XXXIII. Omnia de nihilo sive de concreata materia. 278 XXXIV. Totius creationis mundi allegorica expositio. id.
XXXV. Optat pacem. 279 XXXVI. Diem septimum vespera quare non sequatur. id.
XXXVII. Deus in nobis quando quiescet. id.
XXXVIII. Aliter Deus, aliter homo videt creata. 280 EXPLICIT INDEX CAPITUM.
A.
Abrahæ sinus, 148, et n.
Abstinentia. Non immunditia obsonii timenda est, sed immunditia cupiditatis, 191.
Abyssus humanæ conscientia nuda est oculis Dei, 168.
Academici pro Scepticis male habiti, 75, et n. 80.
Accessio critica medicis vocatur, 83.
ADEODATUS Augustini filius de peccato, 154. Ætatis anno fere xv. cum ipso baptizatur, ib. Aug^o. horrori est illius ingenium, ib. Sensa ipsius sunt omnia quæ ex alterius collocutoris persona inseruntur in Aug^i.
lib. _de Magistro_ edito Romæ cum esset in annis xvi. ib. præmatura morte rapitur, ib.
Adulantes amici pervertunt; inimici litigantes plerumque corrigunt, 158.
Ægyptius cibus, 114, et n.
Æneam venisse Carthaginem non est verum, 12.
Aerem deum esse credit Anaximenes, 172.
Æternitas Dei æternitas semper stans, 212. Æternum internum, 152.
Affectus. In Affectu tenebroso est longe a Dei vultu, 15, 228.
Agentes in rebus duo, cognita Antonii vita, nuntium sæculo remitttunt, 135.
Agriculturam nefas esse censebant Manichæi, 40, et n.
Alimentum sola salutis causa sumendum, 189. Aug. a Deo edoctus ut quemadmodum medicamenta sic alimenta sumpturus accedat, ib.
Altare. Ex eo dispensatur Victima Sancta, 167. Ad id fieri memoriam sui desiderat Monnica in extremis, 163.
ALYPIUS Thagaste oriundus, 91. Parentibus primatibus municipalibus, ib.
Natu minor Aug^o. ib. A minore ætate magnam virtutis indolem præ se ferebat, ib. Augustino amicissimus a primis annis, ib. ab eoque frater cordis sui dictus, 150. et ejusdem Thagaste et Carthagine in Rhetorica auditor, ib. Carthagine spectaculis deditus, ib. a Circensium insania revocatur objurgatione Augustini, 92. ut fur apprehenditur, 94. sed mox liberatur, 95. Manichæorum superstitione cum Aug^o. involvitur, 92.
Romam venit ante Aug. ut jus discat, 93. Spectaculis gladiatoriis incaute capitur, ib. Mediolanum cum Aug^o. proficiscitur, 65.
Assessoris munere tertium fungitur, ib. 133. Dum assidet Comiti largitionum Italicianarum, ejus integritas a potentissimo senatore et pollicitationibus et minis tentatur, ib. Continentissime vivit, 98.
Aug^m. ab uxore ducenda prohibet, quo simul sapientiæ libere vacent, ib. Disputat cum ipso de finibus bonorum et malorum, 101. Putat credi a Catholicis non esse in Christo animam et mentem hominis, ideoque ad fidem pigre movetur: At postea errorem hunc Apollinaristarum esse intelligens, Catholicæ fidei contemperatus est, 121. Aug^i. ad Deum conversi proposito bono sese adjungit, 144. Secedit cum illo in agrum Cassiciacum, Catechumenus cum Catechumeno, 150. Illic cum eo disputat nomen literariis illis lucubrationibus inseri dedignatur, sed postea resipiscit, 150. Remeat Mediolanum nomen inter baptizandos cum Augustino daturus, 154. Fortissimus domitor corporis, Italicum solum glaciale nudo pede obterit insolito ausu, ib. Baptizatur, ib. Fit tandem Episcopus Thagastensis, 95, n.
Ambitiosorum miseria, 90.
AMBROSIUS episcopus Mediolanensis laudatur, 79. Coelibatus ejus, occupationes et studia, 84, 85. Omni die Dominica verbum Dei tractat ad populum, 85. Ad veteris Legis interpretationem quasi regulam commendans, sæpe inter concionandum dicebat, "Littera occidit, Spiritus autem vivificat," 86. Benigne excipit Aug^m. qui studiose ipsum concionantem audit, 79. Diligitur a Monnica perinde atque Angelus Dei, 83. Aug^o. consulenti quid potissimum de Scripturis legere debeat, quo sese ad baptismum comparet, Isaiam præscribit, 153. Persecutionem a Justina Valentiniani regis matre Ariana patitur, 155, et n.
{308} Excubat plebs in Ecclesia mori parata cum Episcopo, ib. Corpora SS.
Protasii et Gervasii divinitus detegit, ib. Synaxes ad memorias Martyrum prohibet, 83.
Ambrosiana basilica, 156. Ambrosiani versus, 165.
Amicitia dulcis est propter unitatem de multis animis, 22. Non est vera nisi eam Deus adglutinet inter in hærentes Ipsi, 49. Malorum amicitia inimica, 26. Miser est omnis animus vinctus amicitia rerum mortalium, 51.
Amicus est beatus qui amat Deum, et amicum in Deo, et inimicum propter Deum, 50. Solus nullum carum amittit, cui omnes in illo cari sunt, qui non amittitur, ib. Bene Horatius dixit de amico suo, "_Dimidium animæ meæ_," 51.
Amicus Aug^i. quidam carissimus, quem in Manichæorum hæresin deflexerat, febri correptus et pene exanimis nesciens baptizatur. (49.) Mox recreatus, mirum in modum animo mutato, Aug^m. Baptismum ex more (Manichæorum sc.) irridentem exhorret et reprehendit, 50.
Amor ex amore laudantium accenditur, 57. pondus est, quo animus fertur quocumque fertur, 254. Nihil amamus nisi pulchrum, 56.
Amor Dei. Non amaretur Deus nisi per Spiritum sanctum, 252, 277. Deus amari