7. Tum ego: Scis. inquam, ipsa minimum nobis ambi- l twnem mortalium rerum fuisse dominatam: sed materiam gerendis rebus optavunus. quo ne virtus tacita con- senesceret. — Et illa: Atqui uoc unum est, quod praestantes * Quidem natura mentes, sed nondum ad extreniam manum ^rtutum perfectione perductas allicere possit. gloriae seUicet cupido et optimorum in rem publieam fama meri- ^t^Quae quam sit exilis et totius vacua ponderis, sic 9 40 Boethii PML cone.
considera. Omnem terrae ambitiun, sicuti astroloeieis demonstrationibus accepisti, ad caeli spatium puncti constai obtinere rationem, id est. ut, si ad caelestis globi magnitu- dinem conferatur, nihil spatii prorsus habere iudicetur. i Huius igitur tam exiguae in mundo regionis quarta fere i portio est, sicut Ptolomaeo probante didicisti, quae nobis 5 cognitis animantibus incolatur. Huic quartae si. quantum maria paludesque premunt quantumque siti vasta regto distenditur, cogitatione subtraxeris, vix angustissima in- 6 habitandi hominibus area relinquetur. In hoc igitur minimo » puncti quodam puncto circumsaepti atque conclusi de pervulganda fama. de proferendo nomine cogitatis, ut quid habeat amplum magniticumque gloria tam angustis VOr 7 guisque limitibus artata? Adde, quod hoc ipsum brevis habitaculi saeptum plures incolunt nationes lingua. monwW ' totius vitae ratione distantes. ad quas tum difficultate iti- nerum. tum loquendi diversitate, tum commercii insolentia non modo fama hominum singulorum, sed ne urbium quidem 8 pervenire queat. Aetate denique M. Tullii. sicut ipse Q u0 ' dam loco significat, nondum Caucasum montem Romanae * rei publicae fama transcenderat et erat tunc adulta Parthis 9 etiam ceterisque id locorum gentibus formidolosa. Videsne igitur. quam sit angusta. quam compressa gloria. qua 111 dilatare ac propagare laboratis? An ubi Romani noniinis transire fama nequit. Romani hominis gloria progredietur' 6 Ptol. Syntax. II, cf. Macrob. Somn. II 5 8 Verg. Aen. VI! deserta siti regio 16 Cic. Hort. 27/37: quantum inter se homi Btudiw moribus omni vitae ratione differunt iDienel 1913. 7 19/20 Cic. Rep. VI 22 23 Cic. Hort. 80,87 (Uaener. Khein. M XXVIII 397. Hartlich 252. Dicnel 15. 1'lasberg 62) TFCLVDKE 3 [id eat] Usener. Bhein. Sfus. XXVIII 401 6 partio P indi a quae nobis usque ad 41, 21 poterit esse deest i* D 8 *> { in siti»*. V s. s. \ in via, m mg. id eat nbi pluvia non est sicut in arabia, unae ab ariditate nomen accepit 9 de»t. F'V* 12 ut eta*. VKE at L« ant F ' aliquid f" 19 5 F (&* muci), CLV tttd Peip. men tnlii P (in) quodam W Peip. 24 propagare ac dilitare T 41 M Quid quod diversarum gentium mores inter se atque instituta 10 discordant, ut, quod apud alios laude. apud alios supplicio dignum iudicetur. Quo fit, ut. si quem famae praedicatio 11 delectat, huic in plurimos populos nomen proferre nullo modo conducat. Erit igitur pervagata inter suos gloria 12 quisque contentus et intra unius gentis terminos praeclara illa famae immortalitas coartabitur.
Sed quam multos clarissimos suis temporibus viros 13 scriptorum inops delevit oblivio. Quamquam quid ipsa scnpta proficiant, quae cum suis auctoribus premit longior atque obscura vetustas? Vos vero immortalitatem vobis 14 propagare videmini, cum futuri famam temporis cogitatis. Quod si ad aeternitatis infinita spatia pertractes. quid habes, 15 quod de nominis tui diuturnitate laeteris? Unius etenim 16 mora momenti, si decem milibus conferatur annis. quoniam utrumque spatium definitum est, minimam licet, habet tamen aliquam portionem; at hic ipse numerus annorum emsque quamlibet multiplex ad interminabilem diuturnita- tem ne comparari quidem potest. Etenim finitis ad se 17 mvicem fuerit quaedam, infiniti vero atque finiti nulla umquam poterit esse colktio. Ita fit, ut quamlibet prolixi 18 temporis fama, si cum inexhausta aeternitate cogitetur. non Parva. sed plane nulla esse videatur. Vos autem nisi ad 19 Populares auras inanesque rumores recte facere nescitis et 1 ef. Usener, Gott Anz. 189* 388 Cic. fragm. in schol. ad Luc. II 375 *ft'l 9 Cic.Bep.VI 25: oblirione posteritatis eistinguitor 10 Hor. tpist II 2,118 ip remit...vetustasl 13sqq. Plnt. Apoll. 111 c.
■e: 6.unxpdrirro,- fitttt 6Uyos lail *al tUf/m*K Tp^- ror innnvv " (ui-o; cf. Cic. Hort. 25/35 > annornm, qnos in fitstis hmbemna. majfntis co «nplectitnr). Rep. VI 24. Tmc. Dinl. 16. Usener L1.39& Plasbers 2 D 'encl 7, 11. R»„d 12, i Mtcrobio (Somn. II 11. 1«) eottato Boethium ratumem mirc potuisse AgMM 10 qnem cnm P>\r> 13 sd om.L'\V l Peip. aetemitmtes P tfi decem a "t a Boethio aut a librario pro duodecim positum tae iieit Csexer M nec FCV Pti p. 20 (in> u&a. P 24 sures PL l. ut cid. V 41' Boethii Phil. cons.
relicta conscientiae virtutisque praestantia de alienis 20 praemia sermunculis postulatis. Accipe in huius modi arrogantiae levitate quam festive aliquis illuserit; nam cum quidam adortus esset hominem contumeliis. qui non ad verae virtutis usum, sed ad superham gloriam falsum sibi philosophi nomen induerat, adiecissetque iam se w turum. an ille philosophus esset. si quidem inlatas iniurias leniter patienterque tolerasset, ille patientiam paulisper assumpsit acceptaque contumelia velut insultans: 'Iam tandem'. inquit. 'intellegis me esse philosophum?' Tum ille 21 nimium mordaciter: 'Intellexeram', inquit, 'si tacuisses'. Quid autem est. quod ad praecipuos viros — de his enim serow est —, qui virtute gloriam petunt, quid, inquam, est. quod ad hos de fama post resolutum morte suprema corpus 22 attineat? Nam si, quod nostrae rationes credi vetant. to» moriuntur homines, nulla est omnino gloria, cum is, cuius 23 ea esse dicitur, non exstet omnino. Sin vero bene sibi men* conscia terreno carcere resoluta caelum libera petit. nonne omne terrenum negotium spernat. quae se caelo fruens terrenis gaudet exemptam?
VH. Quicumque solam mente praecipiti petit summumque credit gloriam, late patentes aetheris cernat plagas artumque terrarum situm; 12 cf. Plut. De vit. pud. 532f: zr,r yig auurt^r 6 uir EvotTi/Jm ' fr ' lT ' ef. Men. Mon. 222) tftpl toij co V o«c &7t6xQtoiv fiW Prov. 11,12: vir prudena tacebit. 17, 28; Eccli. 20, 5, 6, 7. Macrob. Snt. VII 1, 11: pfcSf sophus non minus tacendo quam loqnendo pliilosophatur. Prafbtef. Henn. XLII 1907, 159. Achelis, Philol. LXXIII 170 15 cf. Plut Ad ui- 611 d: w; ovJir oittau^ t$ J,ttlv»fyit xaxdy oiJi lvnj\Q6r tottt-- xulit, at aiattvtir 6 ttdzgtoi ISyot xal tc uvazutit oiufrU ■dl ro» Jtorvoor ioyutaud» ■; Epicur. fr. 502» 18 Plut. Phacdo 67c: T«v Mnmr. Ixlvoufrr.r Hottto [fa] Jtou&v tx tov anuatof PFCL VDKE i adhortuB /• adorsns W PHp., in mg. V 18 solnta D l ir Petf brevem replere non valentis ambitum pudebit aucti nominis. Quid, o superbi. colla mortali iugo f rustra levare gestiunt? Licet remotos fama per populos means diffusa linguas explicet et magna titulis fulgeat claris domus, mors spernit altam gloriam. involvit humile pariter et celsum caput aequatque summis infima. Ubi nunc fidelis ossa Fabricii manent.
quid Brutus aut rigidus Uato? Signat superstes fania tenuis pauculis inane nomen litteris. Sed quod decora novimus vocabula, num scire consumptos datur? Iacetis ergo prorsus ignorabiles nec fama notos efficit. Quodsi putatis longius vitam trahi mortalis aura nominis, cum sera vobis rapiet hoc etiam dies, iam vos secunda mors manet.
(10) (15) 8. Sed ne me inexorabile contra fortunam gerere 1 belium putes, est aliquando. cum de hominibus fallax illa trihil bene mereatur, tum scilicet, cum se aperit. cum frontem detegit moresque profltetur. Nondum forte, quid loquar. - •ntellegis; mirum est, quod dicere gestio, eoque sententiam verbis explicare vix queo. Etenim plus hominibus reor 3 adversam quam prosperam prodesse fortunam. illa enim 44 Boethii Phil. cona.
ntiriir.
semper specie felicitatis, cum videtur blanda, mentitur. haec semper vera est, cum se instabilem mutatione demon- strat. Illa fallit, haec instruit, illa mendacium specie bonorum mentes fruentium ligat, haec cognitione fragilis felicitatis absolvit; itaque illam videas ventosam fluentem > suique semper ignaram, hanc sobriam succinctamque et ipsius adversitatis exercitatione prudentem. Postremo felix a vero bono devios blanditiis trahit, adversa plerumque ad vera bona reduces unco retrahit. An hoc inter minima aestimandum putas, quod amicorum tibi fidelium mentes » haee aspera. haec horribilis fortuna detexit, haec tibi certos sodalium vultus ambiguosque secrevit, discedens suos abstulit. tuos reliquit? Quanti hoc integer et, ut videbari? tibi. fortunatus emisses? Nunc amissas opes querere. quod pretiosissimum divitiarum genus est, amicos invenisti.
Vm. Quod mundus stabili fide concordes variat vices, quod pugnantia semina foedus perpetuum tenent, «) quod Phoebus roseum diem curru provehit aureo.
ut, quas duxerit Hesperos, Phoebe noctibus imperet, ut fluctus avidum mare i,c » certo fine coherceat, ne terris liceat vagis latos tendere terminos, 17sqq. ef. Mart Cap. 3. 7 (1, 5): semioa.. pugnantia.. elemen ligas ricibus.. foedere.. seius concilians et snb amore fidetu Peip. uti WPeip. 14 [fortunatus] B«. emisser L ', ut rid. P nunc F'L nnnc et Pf, V ut cid^ Aur. Laud desine (dess. E nune et r*E nunc m 2 ». s.), K (rasura anle nunc) desine W Peip^ in ras. C l desine in ng.F) quaerere P. V yschol: alia lra habet: amis»* ope» querere, melins et erit rronia), Peip. 22 hesperos V*K, cf- t* pra p. 14, 6 26 nec F ■ hanc rerum seriem ligat terras ac pelagus regens et caelo imperitans amor. "*) Hic si frena remiserit, quicquid nunc amat invicem, bellum continuo geret et, quam nunc socia fide pulchris motibus incitant, (•» certent solvere machinam.
Hic sancto populos quoque iunctos foedere continet, hic et coniugii sacrum castis nectit amoribus, <*» hic tidis etiam sua dictat iura sodalibus.
0 felix hominum genus, si vestros animos amor, quo caelum regitur, regat! <*»» LIBER III.
1. Iam cantum illa finiverat, cum me audiendi avidum 1 stupentemque arrectis adhuc auribus carminis mulcedo defixerat. Itaque paulo post: O, inquam, summum lassorum! solamen animorum, quam tu me vel sententiarum pondere vel canendi etiam iucunditate refovisti, adeo ut iam me 20 Plat. Prot. 328 d: axaiavoazo.. xixr^utro;.. t*i9vu£r awoifv 9 certant F», nt tid. L', K 12 hinc P 13 nectat P F1 AKICII MAXLII (MALLII P) SEVERIXI BOETHII (BOETII Laud BOECII K) EXCOKS ORD (ORDI P) PATRIC (VIKl COSSUL ET ILLVSTBI C) PHILOSOPHIAE (ICE K) COV 80LATIONI8 LIB II EXPL INCIPIT LIB III FELICTTER PCLY Aur - DLaud, K (om. feliciter) 23 quam tu PY<D, pro quantum «. s. A«r. Laud quantuni rcL Pap, 4G Boethii Phil. cona.
posthac imparem fortunae ictibus esse non arbitrer! Itaque remedia, quae paulo acriora esse dicebas, non modo non perhorresco, sed audiendi avidus vehementer efflagito. — 3 Tum illa: Sensi, inquit, cum verba nostra tacitus attentus- que rapiebas, eumque tuae mentis habitum vel exspectavi i vel, quod est verius, ipsa perfeci; talia sunt quippe, quae restant, ut degustata quidem mordeant, interius autem 4 recepta dulcescant. Sed quod tu te audiendi cupidum dicis, quanto ardore flagrares, si, quonam te ducere aggrediamur.
5 agnosceres! — Quonam? inquam. — Ad veram, inquit. " felicitatem, quam tuus quoque somniat animus, sed occu- pato ad imagines visu ipsam illam non potest intueri.
6 Tum ego: Fac, obsecro, et quae illa vera sit, sine cuncta- ~ tione demonstra. — Faciam. inquit illa, tui causa libenter; sed quae tibi causa notior est, eam prius designare verbis " atque informare conabor, ut ea perspecta, cum in con- trariam partem flexeris oculos, verae specimen beatitudinis possis agnoscere.
L Qui serere ingenuum volet agrum, liberat arva prius fruticibus, falce rubos filicemque resecat, ut nova fruge gravis Ceres eat. W Dulcior est apium mage labor, si malus ora prius sapor edat. Gratius astra nitent, ubi Notus desinit imbriferos dare sonos.
rFCLYDKE 1 poat haec F l L l V l Anr* D Laud KE arbitror PE 6 (ros) quae P 7 deangnstata P (us tn rai. V) 12 potes F' V* 15 <l B4e e eorr. CD Laud. ut cul. V qin P qno L 1 qno Aur 1 E cansa del Po>'- ef. infra p. 68, 7 sqq. Eng. 17 beat. specimen W beat. speciem Pf>P- (trrore quodam) 25 nothua FVKE 47 Lucifer ut tenebras pepulerit, pulchra dies roseos agit equos. <«» Tu quoque falsa tuens bona prius incipe colla iugo retrahere: vera dehinc animum subierint.
2. Tum defixo paululum visu et velut in augustam l suae mentis sedem recepta sic coepit: Omnis mortalium 2 cura, quam multiplicium studiorum labor exercet. diverso quidem calle procedit, sed ad unum tamen beatitudinis * ^ 111 nititur pervenire. Id autem est bonum, quo quis adepto nihil ulterius desiderare queat. Quod quidem est 8 omnium summum bonorum cunctaque intra se bona con- tinens, cui si quid aforet, sununum esse non posset, quoniam relinqueretur extrinsecus, quod posset optari.
13 ^Q ne t igitur esse beatitudinem statum bonorum omnium congregatione perfectum. Hunc, uti diximus, diverso i tramite mortales omnes conantur adipisci; est enim menti- bus hominum veri boni naturaliter inserta cupiditas, sed ad falsa devius error abducit. Quorum quidem alii summum 6 ■ bonum esse nihilo indigere credentes. ut divitiis affluant, elaborant, alii vero, bonum quod sit dignissimum, venera- tione iudicantes adeptis honoribus reverendi civibus suis esse nituntur. Sunt qui summum bonum in summa potentia * esse constituant: hi vel regnare ipsi volunt vel regnantibus * a ^haerere conantur. At quibus optimum quiddam claritas 9 Plat. Euth. 278e: Sga yt narxn £r»oainot?oeiduc»n tv xg&nu*; 'Iambl. V 24, 22; r. Jaeger 62). Cic. Hort 26/36: 1,eati certe omnes *»• volanm^ unde disputationis (alterius partis iudice B>ncatero &>> *<*mptum esse initium August.Trin. XIII 4, 7 testatur: ef. contra AcI5. «t. VIII 8. XIX 1. Hort. 29/39 15/lS r. Plasberg 59 de Cic Hort. 51/70: ei ea (certa moiti, yjtiis e t «rroribiis depravata deducitnr, w ni i_6 w ni i_6 48 Boethii Phil. cons.
videtur, hi vel belli vel pacis artibus gloriosum nomen 7 propagare festinant. Plurimi vero boni fructum gaudio laetitiaque metiuntur; hi felicissimum putant voluptate 8 diffluere. Sunt etiam, qui horum fines causasque alterutro permutent, ut qui divitias ob potentiam voluptatesque: desiderant vel qui potentiam seu pecuniae causa seu 9 proferendi nominis petunt. In his igitur ceterisque talibus humanorum actuum votorumque versatur intentio veluh nobilitas favorque popularis, quae videntur quandam claritudinem comparare, uxor ac liberi, quae iucunditaus * gratia petuntur; amicorum vero quod sanctissimum quidem genus est, non in fortuna, sed in virtute numeratur. reliquum vero vel potentiae causa vel delectationis assu- 10 mitur. Iam vero corporis bona promptum est ut ad superiora referantur; robur enim magnitudoque videtur u praestare valentiam, pulchritudo atque velocitas celebritau tem. salubritas voluptatem. Quibus omnibus solam beatitu- dinem desiderari liquet; nam quod quisque prae ceteris petit, id summum esse iudicat bonum. Sed summum bonum beatitudinem esse definivimus; quare beatum esse iudicat * statum, quem prae ceteris quisque desiderat.
12 Habes igitur ante oculos propositam fere formam felicitatis humanae: opes, honores, potentiam, gloriam. voluptates. Quae quidem sola considerans Epicurus con- sequenter sibi summum bonum voluptatem esse constituit. - quod cetera omnia iucunditatem animo videantur afferre.
13 Sed ad hominum studia revertor, quorum animus etsi caligante memoria tamen bonum suum repetit, sed V# M ebrius, domum quo tramite revertatur, ignorat. Num enim PFCLVDKE 7 appetunt CW Peip. 12 numerantur E'W Peip. 15 magnitudo <iaae 'bomuu esse i&restV) quod ab omnibus petitur) P 19 iodic»« esse F bonum iudicat P 23 honoreeq; P 24 volnptatem 9 Peip. 28 ueluti W Peip.
49 videntur errare hi, qui niiiilo indigere nituntur? Atqui non est aliud, quod aeque perficere beatitudinem possit quam copiosus bonorum omnium status nec alieni egens, sed sibi ipse sufficiens. Num vero labuntur hi, qui, quod sit 15 optimum, id etiam reverentiae cultu dignissimum putent? Minime; neque enim vile quiddam contemnendumque est, quod adipisci omnium fere mortalium laborat intentio. An 16 in bonis non est numeranda potentia? Quid igitur, num imbecillum ac sine viribus aestimandum est, quod omnibus rebus constat esse praestantius? An claritudo nihili pen- it denda est? Sed sequestrari nequit, quin omne, quod ex- cellentissimum sit, id etiam videatur esse clarissimum. Nam l 8 non esse anxiara tristemque beatitudinem nec doloribus molestiisque subiectam quid attinet dicere, quando in minimis quoque rebus id appetitur, quod habere fruique delectet? Atqui haec sunt, quae adipisci homines volunt 19 eaque de causa divitias, dignitates, regna, gloriam voluptatesque desiderant. quod per haec sibi sufficientiam. reverentiam, potentiam, celebritatem, laetitiam credunt esse venturam. Bonum est igitur, quod tam diversis studiis 20 homines petunt; in quo quanta sit naturae vis. facile monstratur, cum licet variae dissidentesque senteniiae lamen in diligendo boni fine consentiunt.
IL Quantas rerum flectat habenas natura potens, quibus immensum legibus orbem provida servet stringatque ligans inresoluto singula nexu, placet arguto (i > fidibus lentis promere cantu. Quamvis Poeni pulchra leones vincula gestent manibusque datas captent escas metuantque trucem soliti verbera ferre magistrum, 50 Boetbii Pliil. cons.
si cnior horrida tinxerit ora, resides olim redeunt animi fremituque gravi meminere sui.
laxant nodis colla solutis (»*) primusque lacer dente cruento domitor rabidas imbuit iras.
Quae canit altis garrula ramis ales. caveae clauditur antro; huic Iicet inlita pocula melle «o) largasque dapes dulci studio ludens hominum cura ministret.
si tamen arto saliens texto nemorum gratas viderit umbras, sparsas pedibus proterit escas, (**> silvas tantum maesta requirit, silvas dulci voce susurrat.
Validis quondam viribus acta pronum flectit virga cacumen; hanc si curvans dextra remisit, <»> recto spectat vertice caelum.
Cadit Hesperias Phoebus in undas, sed secreto tramite rursus currum solitos vertit ad ortus.
Repetunt proprios quaeque recursus IS5 > redituque suo singula gaudent nec manet ulli traditus ordo.
nisi quod fini iunxerit ortum stabilemque sui fecerit orbem.
1 3. Vos quoque, o terrena animalia, tenui licet imagin* vestrum tamen principium somniatis verumque ilbun be»' titudinis finem licet minime perspicaci. qualicumque taraen cogitatione prospidtis eof lue vos et ad verum bonum n»' PFCLVDKE 12,e«o Aur, E >hoc m ^ fc ^ „ specta p «■ ^"at^ 1 23 cursnm solitua P 32 perspieitis P Istud ' ' 51 turalis ducit intentio et ab eodem multiplex error abducit. Considera namque. an per ea, quibus se homines adepturos 2 beatitudinem putant, ad destinatum finem valeant per- venire. Si enim vel pecunia vel bonores ceteraque tale 3 quid afferunt. cui nihil bonorum abesse videatur, nos quo- que fateamur fieri aliquos horum adeptione felices. Quod- 4 si neque id valent efficere, quod promittunt. bonisque plu- nbus carent, nonne liquido falsa in eis beatitudinis species deprehenditur? Primum igitur te ipsum, qui paulo ante 5 divitiis affluebas, interrogo: inter illas abundantissimas opes numquamne animum tuum concepta ex qualibet in- luna confudit anxietas? — Atqui. inquam, libero me fuisse 6 animo, quin aliquid semper angerer, reminisci uon queo. — Nonne quia vel aberat. quod abesse non velles, vel aderat, 7 quod adesse noluisses? — Ita est, inquam. — IUius igitur 8 praesentiam, huius absentiam desiderabas? — Confiteor, ■nquani. — Eget vero, inquit, eo, quod quisque desiderat? 9 Eget, inquam. — Qui vero eget aliquo. non est usque- Quaque sibi ipse sufflciens. — Minime. inquam. — Tn 10 'taque hanc insufficientiam plenus. inquit, opibus sustine- bas? — Quidni? inquam. — Opes igitur nihilo indigentem ll sufficientemque sibi facere nequeunt et hoc erat, quod Promittere videbantur. Atqui hoc quoque maxime consi- 12 derandum puto, quod nihil habeat suapte natura pecunia, W his. a quibus possidetur. invitis. nequeat auferri. — Fateor. inquam. — Quidni fateare, eum eam cotidie valen- 13 t,0r aliquis eripiat invito? Unde enim forenses queri- moniae, nisi quod vel vi vel fraude nolentibus pecuniae ^Petuaftir ereptae? — Ita est, inquam. — Egebit igitur, 14 52 Boetbii Phil. cons.
inquit, extrinsecus petito praesidio, quo suam pecuniam, 15 quisque tueatur. — Quis id, inquam, neget? — Atqui non egeret eo, nisi possideret pecuniam, quam possit amittere.
16 — Dubitari, inquam, nequit. — In contrarium igitur relapsa res est; nam quae sufficientes sibi facere putabantur opes, i 17 alieno potius praesidio faciunt indigentes. Quis autem modus est, quo pellatur divitiis indigentia? Num euim divites esurire nequeunt, num sitire non possunt, num 18 frigus hibernum pecuniosorum membra non sentiunt? Sed adest, inquies, opulentis, quo famem satient, quo sitim '■ frigusque depellant. 8ed hoc modo consolari quidem divitiis indigentia potest. auferri penitus non potest; nam si haec hians semper atque aliquid poscens opibus expletur.
19 maneat necesse est, quae possit expleri. Taceo, quod naturae minimum. quod avaritiae nihil satis est. Quare si opes nec summovere indigentiam possunt et ipsae suam faciunt. quid est, quod eas sufficientiam praestare credatis?
M. Quamvis fluente dives auri gurgite non expleturas cogat avarus opes oneretque bacis colla rubri litoris ruraque centeno scindat opima bove, W nec cura mordax deseret superstitem defunctumque Ieves non comitantur opes.
1 4. Sed dignitates honorabilem reverendumque, cui pro- vencrint, reddunt. Num vis ea est magistratibus. ut utentium - 2 mentibus virtutes inserant, vitia depellant? Atqui non fugare, sed inlustrare potius nequitiam solent, quo fit, " l indignemur eas saepe nequissimis hominibus eontigisse: unde Catu llus licet in curuli Nonium sedentem struntt 111 20 cf. Hor. Epod. 8. 14: onusta bscis 29 Calull. 52,2: miD* "> cornli gtrnma Xoniu3 sedet (Plin. X. h. XXXVII 81 (PjFCLVfDjKE 2 id o». VE StodtlF* posset Par 15O90, rind. 13 ^ expletur F» ValL 16 possunt indig. W Peip. 20 cerba «■* "* oneretque uique ad ofSicio 53,241 excidervnt M D '22 deserit Feip. desent V (o*,' Or tx^vyot Vkm% ef. Ena.
tamen appellat. Yidesne, quantum malis dedecus adiciant 3 dignitates? Atqui minus eorum patebit indignitas. si nullis honoribus inclarescant. Tu quoque num tandem tot 4 periculis adduci potuisti, ut cum Decorato gerere magistra- tum putares, cum in eo mentem nequissimi scurrae delatoris- que respiceres? Non enim possumus ob honores reverentia 5 dignos iudicare, quos ipsis honoribus iudicamus indignos. At 8i quem sapientia praeditum videres, num posses eum 6 ^el reverentia vel ea, qua est praeditus. sapientia non dignum putare? — llinime. — Inest enim dignitas propria 7 virtuti. quam protinus in eos, quibus fuerit adiuncta, trans- fundit. Quod quia populares facere nequeunt honores, 8 liquet eos propriam dignitatis pulchritudinem non habere. in quo illud est animadvertendum magis: nam si eo abiectior 9 ^t, quo magis a pluribus quisque eontemnitur, cum re- verendos facere nequeat. quos pluribus ostentat, despec- tiores potius improbos dignitas facit. Yerum non impune; 10 reddunt namque improbi parem dignitatibus vicem. quas sua contagione commaculant.
Atque ut agnoscas veram illam reverentiam per has 11 umbratiles dignitates non posse contingere: si qui multi- Plici consulatu functus in barbaras nationes forte devenerit, v enerandumne barbaris honor faciet? Atqui si hoc natu- 12 raIe munus dignitatibus foret. ab officio suo quoquo gentium n »llo modo cessarent, sicut ignis ubique terrarum numi)iiam tamen calere desistit. Sed quoniam id eis non propria vis. 13 ? ed hominum fallax adnectit opinio, vanescunt ilico, cum ad eos venerint, qui dignitates eas esse non aestimant. Sed U hoc apud exteras nationes; inter eos vero, apud quos ortae stwt, num perpetuo perdurant? Atqui praetura magna olim 15 Potestas, nunc inane nomen et senatorii census gravis 6 putareris Mommsen {Cassiod. Var. p. 492 i. r. Decoratos) optares PFCLViD)KE Srabnan; ef Eng % u ^ om pCLVK 16 ostendat PK Laud 21 ombrabiles CL l V Aur.' KLaud'W Peip. (ef. Amm. Slaro. XXI 16.21: imperiQm.. cassum et umbratile'. contingcre..sic coUige} tFPeq». m accipe) s. r. f; ef. p. 30. 16 30 praefectura F*CV>D*W Peip.
54 Boethii Phil. cons.
sarcina; si quis quondam populi curasset annonam, magnus ( 16 habebatur, nunc ea praefectura quid abiectius? Ut enim paulo ante diximus, quod nihil habet proprii decoris.
opinione utentium nunc splendorem accipit, nunc anuttit- n Si igitur reverendos facere nequeunt dignitates, si ultro improborum contagione sordescunt. si mutatione temporum splendere desinunt, si gentium aestimatione vilescunt, quid est, quod in se expetendae pulchritudinis habeant, nedum aliis praestent?
IV. Quamvis se Tyrio superbus ostro comeret et niveis lapillis, invisus tamen omnibus vigebat luxuriae Nero saevientis. (» Sed quondam dabat improbus verendis patribus indecores curules. Quis illos igitur putet beatos, Quos miseri tribuunt honores?
1 5. An vero regna regumque familiaritas efficere poten- tem valet? Quidni, quando eorum felicitas perpetuo per- 2 durat? Atqui plena est exemplorum vetustas, plena etiam - praesens aetas. qui reges felicitatem calamitate mutaverint. O praeclara potentia. quae ne ad conservationem quidem BW 3 satis efficax invenitur. Quodsi haec regnorum potestas beaU- tudinis auctor est, nonne, si qua parte defuerit, felicitatem » ininuat, miseriam importet? Sed quamvis late humana tcn- dantur imperia. plures necesse est gentes relinqui. quibu» 5 regum quisque non imperet. Qua vero parte beatos faciens desinit potestas. hac impotentia subintrat. quae miseros facit. hoc igitur modo maiorem regibus inesse necesse est mise riae 13 de Pompeio Magno c. Casaiod. Var. VI 18 3 f. tupra 53,27 20 Cic. Arch. Us plena exeraplorum vetustas PFCLTDKE l pcp. quondam W Peip. an non iam P an non nam f J.
21 regis P probat Schepts, mutuaverint VAur.K Laud. tf. E*9?
22 neclFPrip. 27 regnum PF l imperet regum quisque W P"?
portionem. Expertus sortis suae periculorum tyrannus 6 regni metus pendentis supra verticem gladii terrore simulavit. Quae est igitur haec potestas. quae sollicitudinum: morsus expellere, quae formidinum aculeos vitare nequit? * Atqui vellent ipsi vixisse securi, sed nequeunt; dehinc de potestate gloriantur. An tu potentem censes, quem videas 8 velle, quod non possit efficere, potentem censes. qui satellite latus ambit, qui, quos terret, ipse plus metuit. qui ut potens esse videatur, in servientium manu situm est? Nam quidego 9 14 de regum familiaribus disseram — cum regna ipsa tantae mbecillitatis plena demonstrem — quos quidem regia po- testas saepe incolumis, saepe autem lapsa prosternit? Nero 10 Senecam familiarem praeceptoremque suum ad eligendae mortis coegit arbitrium, Papinianum diu inter aulicos ,s Potentem militum gladiis Antoninus obiecit. Atqui uterque 11 potentiae suae renuntiare voluerunt, quorum Seneca opes ttiam suas tradere Neroni seque in otium conferre conatus e st; sed dum ruituros moles ipsa trahit, neuter, quod voluit. effecit. Quae est igitur ista potentia. quam pertimescunt 1* ■ habentes, quam nec cum habere velis. tutus sis et, cum deponere cupias, vitare non possis? Aji praesidio sunt 13 •itnici, quos non virtus, sed fortuna conciliat? Sed quem 'elicitas amicum fecit, infortunium faciet inimicum. Quae U y ero pestis efficacior ad nocendum quani familiaris ini- B niicus?
V. Qui se volet esse potentetu, animos domet ille feroces nec victa libidine colla foedis summittat habenis: _____ etenim licet Indica Ionge 111 } ef. Cic Off. II248q. Claud. Hon. IV 290 1* Hor. Carm. in 4, G5: vis conaili expers mole rait aaa ooinines domestici eius 2 mctuni VoUcmann («t) W Peip.
sollieitudinem l'V l DK 2i efricacior PFCLYDKE 56 Boethii Phil. cons.
tellus tua iura tremescat et serviat ultima Thyle, tamen atras pellere curas miserasque fugare querelas (lo, non posse potentia non est.
1 6. Gloria vero quam fallax saepe, quam turpis est! Unde non iniuria tragicus exclamat: (L do§B, doia, ftVQioiai di) {iqotibv oidir ysyaioi /Jtorov djyxwoag iieyav.
2 Plures enim magnum saepe nomen falsis vulgi opiniom- ia bus abstulerunt, quo quid turpius excogitari potest? Nam qui falso praedicantur. suis ipsi necesse est laudibus 3 erubescant. Quae si etiam meritis conquisitae sint, quid tamen sapientis adiecerint conscientiae, qui bonum suum non populari rumore, sed conscientiae veritate metitur? 13 i Quodsi hoc ipsum propagasse nomen pulchrum videtur.
5 consequens est, ut foedum non extendisse iudicetur. Sed cum, uti paulo ante disserui. plures gentes esse necesse *it- ad quas unius fama hominis nequeat pervenire, fit, ut. quem tu aestimas esse gloriosum. proxima parte terrarum videatur 8 inglorius. Inter haec vero popularem gratiam ne com- memoratione quidem dignam puto, quae nec iudicio jKO- 7 venit nec umquam firma perdurat. Iam vero quam sit inane. quam futtile nobilitatis nomen. quis non videat. Quae si ad claritudinem refertnr, aliena est; videtur namque esse nobilitas quaedam de meritis veniens laus parentum- PFCL VDKJC 9 HOTOS P Y Aur. Laud ETOTOS F BQTO.N L OHOS Peip- 13 conqnisita PF'C'LV l DK sit PCLVDK 1, r. Eng.' & gentes WPeip. 20 proiima FCL Aur.', t maxima m2 s.s. E ">'• ibfmfifott Pian., pro maxinia rd. 22 indicio inde denuo T («. P- S--' 26 Quodsi claritudinem praedicatio facit, illi sint clari necesse 8 est, qui praedicantur; quare splendidum te. si tuam non habes. aliena claritudo non efficit. Quodsi quid est in 9 nobilitate bonum, id esse arbitror solum, ut imposita nobili- 6 bus necessitudo videatur, ne a maiorum virtute degeneret.
VI. Omne hominum genus in terris simili surgit ab ortu; unus enhn rerum pater est. unus cuncta ministrat. Ille dedit Phoebo radios, dedit et cornua lunae, ille homines etiam terris dedit ut sidera caelo, tic clausit membris animos celsa sede petitos: »' mortales igitur cunctos edit nobile germen. Quid genus et proavos strepitis? Si primordia vestra auctoremque deum spectes, nullus degener exstat. m vitiis peiora fovens proprium deserat ortum.
7. Quid autem de corporis voluptatibus loquar, quarum l appetentia quidem plena est anxietatis, satietas vero Paenitentiae? Quantos illae morbos. quam intolerabiles 2 lolores quasi quendam fructum nequitiae fruentium solent referre corporibus! Quarum motus quid habeat iucunditatis. 3 l?noro; tristes vero esse voluptatum eiirus. quisquis reminisci libidinum suarum volet, intelleget. Quae si beatos i ex plicare possunt, nihil causae est, quin pecudes quoque "^Ue esse dicantur. quarum omnis ad explendani cor- Poralem lacunam festinat intentio. Honestissima quidem 5 coniagis foret liberorumque iucunditas, sed nimis e natura dictum est nescio quem filios invenisse tortores; quorum veoai - Euen. fr. 6: t, Sios f, ttq ***! ™ r e i Zt 6ror «* Eth. liigb 8sqq. non rccte adferri ndetur)