information in books and make it universally accessible.
Google books information in books and make it universally accessible.
* B -* uL - A" Se* LZ Md y osi oli o^.. ;o*À Nh sc T bh 1 Xu wn ed ' » v 4 t A -* "EI Aet us $ t CAM cse d SANCTI BONAVEN TVRAE EX ORDINE MINORVM.
S R. E EPISCOPI CARD. ALBANEN. dinh LE perum TOMVS QVARTVS, Quo expofitiones IN LIBRF-M FL ET IL $EXC ATTEN tiarumyyt infra di t pofite, tontinentur.
Nunc primüm in Germania,poft Corre&tifs, Romanam Vaticanani editionem,impreftus, (— PERMISSV SVPERIORVM MOGVNTIE Sumptibus Á ntonij Hicrati ColonienfBibliopols.
M a Lc: MES |: hod PENA POP ARGVMENTVM IN PARTEM PRIOREM EXPOSITIONIS S BONA- VENTVRAE JN LIBROS SEN.
TENTIARVA.
r4 go» of G NO, praffantid, ingenio bomines, quipietatemcum dotfrina coniunzerunt, d PW ORSCUE quid2uid laboris,vel ipduffrie poteram impendere, als ommibue, tum publicis, tum NEEDED A [Qr] rimatie act iontb contemptis, ad pietatissindagande d. veritati ff wdiurn contulce! e NS NDA EL runt,.eum exiflimarent.long? effe praclarius busmsaarurm ac diuinarura inprimis re- E3 rum inpc[Hiearc.ac fcire rationem? pietatis officia colere, quAm colligendis diuitia- D rum copys.aut cumlandis bonoribus inberere N ams spfís terremarum verurn opi- busque fragiles fluxa,caducen, funt, quad, ad folius corporis cultum attinent,nemo p quidem mehior,netmo $u[Hor fieri poteff. Erant iWiprefhantes viri dienifümni,quives ritatem cognocerent.quam noffe,ac [cire fantepert concupierunt,— Atque it4,vt eam pietatis rationibus coniunélam.ceteris rebus omnibue anteponerent.In ys magnis, atque adeo fummis viris di- gqniffíimé babetur.ch eff ferapbicus dotior, BO N AVE NTVR A fanifusquem in eximijsprimarifà, Eccle- fre doctoribus fapientifümus Pontifex, S1 X TV 5 SQVINTV S optimoturcad[eripfit. 1s ab adulta atate, om»ibus (ecult buius curie contemptis abiecfi(À, voluptatibus in religionem [andti Francifci Deo ex matris vo- 1o diatus,v[que adeo fingmlari fandio tbeologiats amplexus estyvt Alexandro AlenftdoUfore c magiffro, [um- Impe evuditionis laude clariffirno tres ipfos annos v[ue,mirabiles im modum profecerit, Deo inprimis iusante:| qui bominem tam auide lumen [cientia requirenterm,direxeriz ad veram ci pietatem, ct fapicntiam. Factum je [rit Parisss,nimirum in vrbe tum fludgs affiuenti, tum doclifüimis erudit ifümi g, virie florentifz- ima, hbros Magifiri femtentiarum grauiter copiofe d, expo[ueritdy commentargs luculentis sloffrarit, quibus mirifice in primis deletfatus eV, [ancfiffmus tdema, docftfmus Portifex Cleyens IF. Quoex operetantam fapientia laudem ille fibi comparauityvt nulla res ilis temporibus explicatu dif fcilis incideret,ad quam A Pon- tificibus Bonamentura non adbiberetur.Iam veró primum ab initio nafcentis Eccleftiemultarum magnarum, rerum copia qua ad teologia f'udium pertinetà smaioribus noflris [ancfis do(Tisd, viris, pie admodtm,atoue evudité tradita eff.ac "poesie nobis ad Ecelefiafficas tract ationes. At qui theologie locos ad Dialecticorum morem difputationibus diffintfe pertraifarunt primus Grecorum, vt ex bifforia EcclefiafHica à [anto Hiero- wysso accepimus Clemens vxL/lle x andririus extitit vir imomni dc(irinarum genere apprime evudtita. Enc de- inde permulti fecuti funt bomines, cr docfrina. qd fanéfitate pracellentesatum Grcct tum Latini: inquibus 5. | vfueefFinu tn disledl icis diu multumq, verfatuseae difputationes mirum in modum auxit: fIudiag, carun- dem Dampafcertus grace plurimum adiuuit,cum e fontibus Gracorum patrum.1rafcrtim Nazianzeni Bafil Magni, quifust omnia traiTarunt acute dotted, bauferit.. Sedres,vt buie arqumentiratio poffulat, dilu- eid explicanda,altiuf. d repetenda videtur.Lutetie Parifforum,que vrbs Gallia esi, cum multarumrerum, uw vero dedfriparum nomine sgmaxime ilufirisquippe cute & Carolo Magno de confilia «d leuimi praceptoria, 4t venerabilis Bede.retfe primium Academia inflituta effet, im qua ad fid.m Chriffianam propegandam puratá- pimpbilofophia traderetur:non multi post «tatus [aclia Petrus Lombardus, illu ciuitatis Epifcopus, cim 4- afimadyerteret theologiam, antiquerupatrüum Grecorulibru varie Jparfam fuf d traéfatam, à Damna[ceno i5 vum collect apn,certis locis effe diflinii asn:etue imitatione colltiTis Latinorum patrum pre[ertisn fancti Aucu- fini fententjsiitidem fecityvfGue adeà preclare (y egregie, vt deinceps infigni nomine CMagiffer fententiar| ft eppellatus.1 beologie tgitur,de qua im fcholis ff incfe terti[d, methodi locis differuit difputationesagere[fus, mer, more philofopborum,qui ab 95,que fub [enfume cadunt quad, nolis notiora [ust,queittonum fuaruonitium ducunt fed A Deo veritati fonte reélifimne exorditur,cui fidum babeaneue opertet.e]r à Á celeffesm dociriram disimarum d rerum cognitionem expetfare dcbemsm.Itaque de Deo,eiufd, cognitione Libro prismo,eum gr eclare id patrum [ententia ci fingulari eruditione differuerit:altero libro de rebus creatis dilucidas dif utationes cj Jnfcepit.e* confecit:non-vt à philofor bis difFutari folet, fed quantum [arts effe poft ad butufce commiferabilis jUMte aerumnas fugiendas Eo it fo istur libro càmnfinitam Dei vimmmen|amá fapientiam exponat: 18m et- dem vnacum diuizo Diorfio Areopagita celoffeo ferutatur bierarchit, dr Angelorum ordines dsflingwit, um rae e cantu dt UR oq rta * " e scit E " i Pod Ea S PRRUI REOS E e uc o Uma, MM —À M Ó—À, Voonzianis primi diuin.es admiratur opes,rtr [us & Lassentabilem deflet ruinam. Atque bac fummatim de duobus Jfententiarum Libris,quos bacprima partecompblexi fumus:de reliquis duobusy qui fecunda fenteutiarum parte continentur, [uo loco dicendus uobis erit.Itaque vt quoreferenda est omnis hac redeat aygumentiratio,ibeo. Vogia fcholafliea volumen Petrus Parifiezjes Epifcopus,cum ve&fe prinsum ipeboauerit:deinceps al extiterat, "quiillud auxerunt.quid, orasuerunt.N atm Chrifianesc Catbolice,ac dinine philofophie fontes aperire,atoue nouis illuffrare rattonszm commentarijs e? patefacere amplifimis augu ignis d, 14s ugs, que ad veritatem iducunt.[emper Reipublicae Catholica vtilifpmum putarunt [zviemiftmi viri, cum prajertim [acrisin litteris Ecl, 29, fCriptum dininitus fit: Qui me elucidant vitam eternam habebunt. — Et quomaiores-vtilitstes.et vberioreg, frutfus Ecclefie Dei attulit [antFetheologtefludium,eo plures osmmmi tempore extiterunt.quife i diuine [cien Ele dedislerum T heologin antem primimilla à Grecis dicia est, — que velfermomibns vel libris terfabathr in | explicanda tautum doctrina,de diuinitate Chrifli Domihi:eam 5, ob Yeu, quiimeo argumento feudium] ofge- runtstbeologi appellati funt. "tque fic quidem prirsum S.Ioanes Euangelifla folus ex omnibus Euaneel; fcri- | ptoribus,t beologus ditfus esl.propterea quod cumeteri im exponenda eiufdem Chrifli Domiui humanitate gfd rebusque potiffimum ad eam pertintbant.operam pofuertmt altius ipfe fefe erexerit, illiua diuinitatem i£uangelg listeris explicár it apertius.Eo item nomine 2 deinceps fumma omnium patrum con[enjjone votatis seit Nazianzenus Gregoriuequoniam ex patribus Grecis.eam de Chrifli Dothimi diuisitate matertam grauis t fublimius tractavit. Immo tpfe ovktionei easán quibus pr ecipue de Patris, c Filg, cv Spiritus fancli diuizi- 24te diJermit theologie nomine in(criprt taque cum de CbrifHi Domini diuinitate antiqui Greci patres inffi- tutaorationem babet,in theologia ver[ari dicuntur.Cum aus de eiu[dem bumaritate c incar satione tracla-| Li, c, "onem fufcipiunt in aconomia:Oeconomiam enim Chrifli quamuis Eufebius c Nazianzenus duplicem conffi- deprap. fMaAnt, quarum vna adprouidentiam illam referatur.qua Deus ante humanitatem aff mpt A,pnortalium com- Enfcor, 2. fnodis c faluti confwlebat, altera ad ea pectet, que nofira cau[a in corpore gefit-: tamenpatres,qniflrente in dcfll.—.Greciafide,tbeolegie c» eloquentie laude floruerunt.cum de Chriflo Domino orationt babueruntyvt economie y nomine incarnationem cr bumanitatem Christi explicárunt,[ic theologia voce intellexerunt explicationem À fe fufeepta de esu[dezm diujmitate 2. Verum deinceps id theologia nomen latiuspatuit.ad omaes d, pevtiuuit, qui facram feripturam vette omnibua, partibus elucidarunt in [acr arumá, literaria f udio verfatt funt.Ttaq; theo- logiam etiam diciperpetuo v[u receptum eit:qua ex fcholaflicayvmbratilig. exercitatione, atque e diuinarum ' drterarum tabernaculo, € fautforum Patrum vinbraculis,non modo im [olena, [ed im aciem grauifümard di/- putationum perductainanes philofopborum,male [entientium opiniones explofft:di bareticorum falfa dogma- ta euertit:qued, celestem docfrinayvarió ab bojfibus oppuanatam,certtfamissqquafi fv miffimis pr efidgs in per- petuum communiuit Nemo eit, qui me[ciat;quibus artibus verfutusd callidus aduer[arzus, hominum animos tentárit:quas generi bumano tetenderit infidiae: quot fatelhtes ci miniffros hereticos immiferi ad Ecclefie Jégetemvveneno tnficiendam.Is veritatis,nominisd, Chrifl iani inimicus, um antea femper emifarios d excur ores fuos bereticos mendacys iniruxerit,vt que vere fautfed, im Ecclefta Dei tradebátur corrumperet 4c de- . o prauaret:tum proximis fuperioribus annis,Lutherum,alio/d, id generis perditiffmos nebulones excitauit,. "ut nequiffimis herefam telis andbam Ecclefia oppugnarent. At Dess cj» Dominus noffer, aduer[arg impetus icfuf- qiíe omnes retudit ac reiecit:conat us fregit.ae debilitamit omuibus oppuanationum temporib, vel turbulentifa- mis.Vix recens adbuc Christi nomen erat ip tevr,quod Cerintbos,Ebiones Bafilidas,Carpocrates,Valentimes, LMareiones e t4lia bominum moniirapermulta deuicit cum contra impiam Mori aciem, fapientsfimnos Chri- —fliane veritatis duces paruerit inffruxerit d, diuinis arzmis,Polycarpum, Ignatium, Dionyftum Areopagitam; Q? alios,quorum virtutibus depul/a ejt fune[la eorum peffis. IN ec veró multis poFé [aclis ttem Chriffus optimus PAX VHUsy Ig, Eunomiy Macedomi, Apollinaris, N effortj pestiferos nefario[G, conatus deleuit, cium in cam profligatiffma turbam yscitárit robur illud firmifmum noffriexercitus, Atbanaftum.Bafilium, Gregorium QNaztanzenum, Gregorium NyfJenum,Fpiphanium Cyrille, Proclum: ex Latinis veró bominibus, Hilarium: Ambrofrum, Auguflimum, Hieronymum, Gregorium nempe illos ipfos, n quibus fecundum Deum,pot i Jm. niti- L pur noffrareligto:ex quorum dati rinis diuina ver ope.deleti fug atid, [amt beretici,eorumd, omnia confutata argumenta. Horum i fummor Ducum cigilysec" quafi obortis pr etoríse laboribusudiuino in prizzis confiliomt- guia ex parte voférutia fant tanqua firmiyfürma caflra theologia [cholafiice: que cum 1n diuine nature contzpla: - Font primum:deinde In CATHTB YCTM AC| lone atque earum virtutum of fhicys ver[atur que neceffarie fnt «d be- nc beated, viuendum,tum ctiamquantu A maioribiu Accepi mua [acris litteris, diu£nud, cr Mpoitolicis inffra- fa traditionibus, f[anctorum Pontificumarmata fancHontbus,etrconciliorum [uffulta decretis.ci» patruyvt mox dixicommunita docfrinis,non modo in apertum profert qua [antt ioribus pmyflerds occulta latept,ceremomari ritus ratione[d, explicat. ct confcientie cafus,qui atf Aciles explicatus babent, snuolutos euoluit, obfcuros 4p rit:fed Chrisli celeifis magistri, Ecclefiaa, doctrinam,quoad ejus fieri potest, aifciplinis philofopbori illufirat; Aut confirmat N amyvt feste docuit v fugufl inus [anctifüymusyva[a argentea ch aurea aterad, d Egyptiorum dnfirumenta,et lam f commodato acceperintus jure quafi noffraf acere pojjwmus.at que In vfam fédelzum vena? "dneges care.Difeunt theologi fcbolafH iei & Dauid extorquere de panibus bofHum gladium,cy Golte importumfimt be- Ag., — JHis caput proprio mucrone abfcindere.Difeunt & beato Patslo Apoffolo etiam fortuitam inferipttonem, artetor- quere tp argumentum fidei, qua imalium «fu fcripta [uot,ea ad emolumentum Catholicae difciplina cóuer* tere.Sed noloplurib cumres fatie atqy [atu in prüptmpft illoa actem taciti non relizqua, quód ad ceteras vtili- " gatesquas Ecclefie Deiplurimas maximas d, fert febolafhace theologie [adiii, accedit etiam boc, quod pr effat Tiffimum eii, quod doreat tum propugnare fidem,tum b.eye[es expugnare. Sexcenti velpotius innumeri clpe €x e4 pendent c omnis armatura [apttorum.Verum, Ida [MTHIBALIPI,AC DAUCIA Y PR 0/0 Den copmblecfar: eiitht- ologia fcholaffica,que tam preclarayvt dixkbdocet,veluts Lecfulus Salomonis veri,nempe Chrifli: quemquim quagintafortes ambiunt,nimirü viri,ad Dei bella inflructifani.Petrus Lombardus, de quofer? in exorfa bw € * 4 Fosazcrtim a Scotus, diltiftodorenffs ejr c5 cleysfürni viri, tuetibus omribts p imas tenet idem jantius T bo.
us esárrationis ixi Partftenfcum Ep. COPA, Tex ander Alenftss Albertus Máenus, fantias T bomusfantlis df. accur al ifona diltcentta detexis: qui ber:?icorum item persaciofifumos errores maximeq, detef! ibiles,alapirienitiraex conjtitti ione c» fententia [anc? ifámi c eruditiffigni Pontifris SI X T I.QVINT H quimag- po ctiam ad bibito ceufrlio,eti rater éxViniós pP imariofd. Cat bolice Eccleff-t doclores ritu follermi annumerat- um decreuit ES euim Fouuucutara [anclue feptentiarum pondere (9 vtilitate neminifecundus: neque (ola reuimentt [abtilit ate doeendis atione facili, deffntendi folertiapresiat, fed diuina quadam-vi excellit ad ani. |: yos peymouendos:acgreterea [cybendo,ita cum fumma eruditione parem pietatis ardoremvoniungttyut lecfo. reme dotendo mouzat.cy doch ztus vi vfque adcó in intimos anirmi fenfus penetret, vt feraphicis quibufdam à- ) tv ) tv cileis animi compiseat,ac foztuul adzoetr auda deuot ionis pietatis f. dulcedine perfundat. Denique difWutationes omnes tum robore Aucoritatirquam non folum e fantfis Ecclefre veteribus patribus, fed etiam t l'eripateticia 4c Platontcis febolus alfa, dic iplinis ACCCpTEE UP v 4T ionum cómunimit «diurnentis. Hi ygitur deo ffrenut, 41- ent ifümi obttmid, tbeologze [cbolasiice duces,etate equales,quaft eemini inChristofratres, g[/dem fludgs dedi- diparid, corona condecoratiqui eximia fancl itatimaanam pv effantis docirina laudemadinanxerunt, cum ve- virobur flabilierint theologie nertuseey hareticorum «udaciametuderint folidioribus artibus, prefforid, ar- gumentandi acuere:diuint quidem cb peroportun? fafum es,vt bis luctuofifitmis temporibus.quibus mobilifd« tna prouincia olim fidei Catholica p florentiffüme Germania, Anglis Belgium, amplifimum Gallia reg: pum,t amio bere(umtempekiati ut turbulentig, fluctibus agitantur eo bereticaruns opinionum erróribus, quafi tribunit ys furoribm concutiuntur.optimum dotérine Catbolice ducem,ad berefes reflinquendas iuffru- ifüimi in acie Sanct iffimnus D. N perduceret.Is enim àprima etate theologia fIudys femper. floruit. tantus, in fis pfecityvt nemo vna aliqua tam perfecte fsentia didicerit quam ille omms prevellentis difciplinari corpi- ) ) ) ) tonem eji adeptus. Diuinari autemrerb fcientia co illa ipfa fludia,que funt Chrif iamo bomine diana fit retfe| - Quouityvt non modo cum d5,qui noff ra memoria floruerunt comparandus,. fed veteribus etiam illis Chriffiaue theologie principibus anmumerandas videatur Et quontam fi dotrine tnmocentia vite deesi propemodum bo- mini est frenilisque altero oculo captus fit..Scite enim apud Naz4anzenum er «ce feriprum eff: oi pd 9 9 (dior udn 71 À0J9Y RU TRR FUIXÓ TES TO £npo óc Aéfzroyrc,oUÀEy TOY ense uua, £peoi dexéiv dia Diosa. Six 1s eit ur,vt Vere dicam,cüm Qo tbevlogie perfetf ionem. facraruim litterarum perfeétam cogntionem.e [antie vita perfecfa| officia in feraphico Dotfore beato Donauentur a.animaduerterit: nece[fario Reipublicae Chriffiane tempore,cr fert collabente eleripopuliá, Chriffiami difetplina diuinum cmpit conftltum, non folüm de eo in eximjs Ecclefie doctoribus adjcribendo,fed etiam de emittendis in manus bominum libris eus:cuius quantum [it pondus, quan- 14 fit Aucloritus cum ex fuperioribus noflris narrationibus Concilg 4, Lugdurienfis aif is intelliei potest, tum ex eo ctiam,quód Synodus ecumenica florentina, in quejHone grauiffima maanam ab ilo avaumenti ac teffimony vuim affump[ft. Quam ob rete 14m ob[curum efe monpotet. SIXTI.QVINTI fapientia Reipullice Chriffiane ritioribis optime confultum e[fe editione operum S.Bonauentur ezvnde boc nece o ymo viroqui Sanct ifm D.N.obferuant ifümus.fine vlla exceptione vel temporis, velocgupationis, eamtalium | perum emendationi diligentia nauauit quam non minimà, [cd longe maxtmáfuilfe.ex co quifque ammaduer- | tere potesi quód ia librorum S.Bonauentura von folum fHdiofiffimus eft. [ed sion minus ins docfrina ac virtude quàm Cardinalatus [lendore excellityvt non f acile dyudicari poft,— utrum fit dignitatis amplitudine cla- |.
ior,anpr eclaris animi ornamentis illnffrior.Catera qua ad alios duos Libros fententiarum attinent, alterim quiis mitio enucleate feribentur.
. t^e —— Bm- uae oe ELOGIVM DE SANCTO BONAVENTVRAA. | Ex o/]f nnalibus Ecclefiaflicu.
Lemens IIIIL fanctiffimus, idemdáuedoctiffimusPonti- QV, fexdelectatus etiam eft mirifice doctrina fancti Bonauenturz,ordinis Minorum Generalis: qui grauiter & copiose tuncfcripferat in primum, fecundum,tertium,& quartum fen. tentiarum librum. m Elenchu primi Libri Sententiarum, — Prologus Magiftriin Librum L Sententiarum. - Textus eiufdem Magiftri difpertitus in diftinctiones XLVIIT in quibus agitur de Dcotrino,& vno.
Elenchus fecundi Libri Sententiarum.
Textus Magiftri diuifusindiftin&tiones X LIV. in quibusagi- turdc rerum fpiritualium,corporaliumdue creatione, acdcea4 - liscompluribus ad cas pertinentibus.
Eee o Le eren M P v Tor. deme PRENNE ul 2 SCOPI AL EXIMII ECCLE ^.
in lucem. Verbum i(tud (um- ba| prum ex Iob diiigentius co- à 7| üderatum apericnobis viam EU | ad precognoícendum qua- Fi druplex genus cauíz in Li- E bro Sententiarum, fcilicet 3 marcrialis, formalis, cfficic- tis,& finalis. Caufa namque BANENSIS SIE DOCTORIS IN LIBRVM PRIMVM:/!| Sententiarum - | PROOEMIV M.
RorvNp A fluuiorum fcru-|À uius eratrapidus.Plenitudo amoris inSpiritum fanctum, tatus efl ab[condita produxit ideo fluuiuseratigneus. Secundo propter fpaciofitatem dicitur fluuius, rerum mundanarum productio, ob quà caufam non tantum fluuius, fed marc à Propheta dicitur ifle mundus: Hoc mare magnum,& fpaciofum, e? cetera. Dehocfluuio Ezechiel: Ecce ego ad te Pharao,rex/F gypti draco magne,qui cubas in mediofluminum,& dicis: Meus eft fluuius,& ego feci memctipfum.Et ponam franum in maxillis cuis, c? cetera. Draco ifte magnus,quem; Eullee mareriaiis innuitur in nominc fluuiorum. Caufaforma-| |fonaPharaonis, diabolus eít, qui eft rex Egypti, quxin- | & gyptus lis in perfcrutatione profundorum.Caufa finalisinreue-| |terpretatur, tenebre, quoniam regnat in eis, quos exca- ' latione abfconditorum. Caufa vero efficiensintelligitur| | | cauit tenebris erroris, vt puta fant haretici. Ad quem et- in 2 duorum verborum, fcilicet fcrutatuseft, &| | iam dicit Meuseftfluuius,& egofeci memetiptum,quafi produxit inlucem.Innuitur enim caufa materialis nomi- |B | ipfe fecerit mundum iftum, & ipfe nó babeat aliud prin- ne lluuiorum pluraliter, non fingulatiter, vtnonfolum| |cipium. Huncerrorem ipfe dixit, & fuggeffitimpijs Ma- m tangatur Libri totius materia, vel abiectum ingenerali,| |nichzis,quítoram machinam vifibilium iDeo malo eile Née fed etiam particularium librorum in fpeciali. Propter! |conditamafferunt, & contendunt. Huius draconis ma-| 545 plur;. quod notandum quod iuxta quadruplicem proprietaté| |xillas Dominus infcpabir, quandoablara fibi poteftate | £e ren, fluuij materialis, quadruplex eft fluuius fpiritualis, de| — Kfuggerendifalfa, oftendetíeefle huius fluuij coditorem, | & prafer. quo fecundum quadruplicem differétiam funt quatuor|. | vndein eadem au&toritate fequitur: Scienc omnes habi- cbe LibriSententiarum. Confidero namquefluuium mate-| | |tatores 4 eypti, quoniam ego Dominus. Tertio propter|,4 Quod rialem quoa&l durationem,& inuenio perennitatem.Nà| |circulationem dicitur fluuius;FiljDci incarnatic.Quoni-| es/deum .licutdicicIfidorus,Fluuius eft perennis fluxus. Cófidero| |am ficut incirculo vltimum coniungitur principio, ficin| fe.6. quantum ad exteníionem, & inuenio fpaciofitatem, In| |incarnationefupremum cóiungitur imo, & primum po- hocenim diftinguitur fluuiusáriuulo. Confidero quan-| |(tremo, vrfilius Deizternus homini condito die fexta. tumad motum, & inueniocirculationem. Sicutenim| |Dehocfluuio in Ecclefiaftico: Ego quafi fluuius Dorix, Ectl.24.d dicit Ecclefiaftes: Ad locum, vnde exeunt flumina, re-| | & (icutaquedu&us exiui de paradifo. Dorix interpreta- uertuntur, C cetera. Confidero effe&tum, & inuenioe-| |turgenerationis medicamentum, & eft ibi figuratiuus mundationem.Nam fluuiuspropteraquarum abundan-|C | fermo, vt cóuerfim intelligatur,id cft generatio medica-| tiam mundatterras per quas currit, ita quod noninqui-| |menti.Incarnatio enim filij Dei nihilaliud fuit, quam ge- ; (nantur. Ec quoniam omnes transferentes, fecundumali-| |neratio medicamenti: Vereenim languores noftros ipíe! /1.52.4 quam fimilitudinem transferunt, ex hac quadruplicicó-| |tulit, & infirmitates noftrasipfe portauit. Recteigiturti-| ^'^ ditione metaphora quadruplex in fpiritualibus fluuijs| |lijincarnatio, fluuius Dorix Ed Et ipfe vere dc (e di inuenitur, ficut colligere poflumus ex fcripturis. Primo| |cit: Ego quafi lunius Dorix,id eft medicinalis luuius,& propter perennitatem dicitur fluuius, perfonarumema-| | |ficut aquzductus exiui de paradifo. Naturaaqua huius natio,quoniam illa emanatio fola eft ine principio, fine| | eftquod tantum afcendit; quantum defcendit: talis fuit fine. Dehocfluuio Danicl: Antiquusdierumíedit, &| | | exitus incarnationis, fecundum quod diciturin Píalmo: fluuiusigneus, rapidusque egrediebaturàfaciecius.An-| | Afummo co-loegreffio eius, & occurfus cius vfquead | pf;j, js j tiquusifte dierum, eft Pater zternus, cuiusantiquitascft| | fummum eius.Et Ioannes: Exiuia Patre, & veniin mun- | 1,45; 6.4 aternitas Iftcantiquus fedit,quia non folum eftineo z-| | dum.Iterum relinquo mundum, & vadoad Patrem, & iternitas, fed etiam immurtabilitas. A facie illius antiqui| |tafecit circulum.De hocetiam fluuio quantum ad cgref- egrediebatur fluuius igneus, rapidusque id eftdcíubli-| fum eiusex matre, poteft exponi illud quod dicit Hefter| p,5 4, mitate diuinitatis eius Buecdeln plenitudoamoris,&| 'infomnioM o Paruus riuulus creuit in luuium plenitudo virtutis.Plenitudo vixtutisin Filium, idco flu- l& in lucem, folemque conuerfuscít, Quis, obíecio, eft S.Donau.Tom.4. A parme: x -— * 2 S. Bonauenturaz Prooem. paruus riuulusifte, nifi humillima virgo » hzc creuit in|À |cratiifima V nitate, & Trinitate. In fecunda vero qua in.
fluuium,cum generauitChriftum,qui non folum fluuius perabundantiamgratiz, fed ctiam lux fapienti, & fol iuftitic dicitur, fccundum quod Ioannes de ipfo dicit: Erat lux vera, c cetera. Quarto propteremundationem dicirur fluuius, facramentorum difpenfatio,quz fine fui pollurione mundat nos coinquinationibus p Dehocfluuio in Apocalypfi: Oftendit mihi fluuium a- quz viuz fplendidum tanquam cryftallum, procedenté defedeDei,& Agni.Sacramentorum difpeníatio dicitur fluuius fplendidustanquam cryftallus, propter claritaré & nitorem,quem relinquit inanimabus, quz in hocflu- mine depurantur. Dicitur etiam fluuiusaqua viuz pro- prerefficaciam gratiz,quz viuificatanimam. Hicetiam [procedit de fede Dei,& Agni. Nam facramenralis gratia tn lib. fcu. | procedità Deo tanquáab Adore, & efficiente:à Chri- tentiarus | [Lo tanquam aMediatore,& à romeren:ze.Propter uod ex 4g.dt-| dicunturomnia facramentacíTicaeiam habetea md mds ur Chrifti, vt teftatur Auguftinus: D'elatere Chrifti dormi- Wet: gx | entisfluxeruntfacramenta, dum inde fluxit fanguis, & a- Trala.1;.| qua.Dc omnibus iftis fluuijs fimul,& perordinem habe- [uper loas. | tur cap. 2.Genefis,vbi dicitur quod fluuius egrediebatur «te mt. | de loco voluptatis, qui inde diuiditurin quatuor capita. b 5: [Nomen primi Phifon. Nomen fecundi Gehon. Nomen Citsttate "n. AR e Dei ca. i6. | £10] Tigris: Etnomen quarti Euphrates. Fluuius ifte e- ew.;. |grediens de paradifo eft cotius Libri huius materia. Quacuor fluuij ex ifto procedétes funt fpeciales materiz qua- tuor Librorum, ficut facile poteftaptare, qui przdicto- rum nominum interpretationes "a diligenter expone- ' |re.Phifonehim interpretaturoris mutatio, & in hoc fi- gnificatur perfonarum emanatio. Sicut enim ex ore ma- teriali procedit verbü,& fpiritus, ita ex ore Patris, Filius, & Spiritus fan&tus.Ego cx ore Alti/Iimi prodij,primoge- Ioan. 1.4 Apoc.22.4 Eccl.24.4 Pal. j: p|nitaanteomnem cteaturam. Hoc dicit ipfe filius, qui eft verbum, & fapientia Patris. Et in Pfalmo: Verbo Domi- ni celi firmati func, & fpiritu oris eius,c* cetera.Gehon in- terpretaturatena,& in hoc fignificatur rerum mundana- rum productio. Sicut enim vniuerfitas creaturarum có- paratur mari propter fpeciofitatem, ita arena propter in- Ecl-1.4 |o umerofitatem. Arenam maris, & pluuiz guttas, & dies feculi quis dinumerauit? Tigris interpretatur fagitta, & in hocfignificatur filijDei incarnatio.Sicut enim in fagir- taferrum coniun&um c(t ligne, ficin Chrifto fortitudo diuinitatis coniuncta eft molliciei humanitatis. Et ficut fagitta ex arcu, & ligno volatad percutiendumaduerfa- rios, fic Chriftus de cruce faliens confregit aduerfarium. 4 Rf6-13- | V ec eft illa (a itta,de qua dicitur: Sagitta falutis Domi- ^ ' |nij& fagitta luris contra Syriam. Euphrates interpreta- - [turftugifer,in quo fignificaturfacramentorum difhenfa- : tio,quz nontantumanimam purgantá culpa, fed etiam 4po:vt.4 C candantin gratia. Quod fignatum eft in Apocalypfi o i oe APO " vbidicitur quod iuxta uuium eryftallinum erat lignum afferens fru&um,, cuius folia crantin medicinam. Cum igitur quatuor fint fluuij, quatuor funt fluuiorum pro inda predictis fluuijs correfpondentia. Profundum z- Eal. 7.«. |tetnz emanationis eft (ublimitas effe diuini, de quo po- teftintelligi illud: Alta profunditas, quis inueniettam? Rom. 11.d| Vere profunditas alta, & altitudo profunda, ita vt excla- met Apoftolus, & dicat: O altitudo diuitiatum fapientiz & Ícienciz Dei, quamincomprehenfibilia funt iudi- ciacius? Vereiudiciaincomprehenfibilia, quia profun- da.ludicia enim Deiabyffus multa.EcProfundum abyf- (i quisdimenfuseft?» Hac profunditas innuitur in Iob: Forfitan veftigia Dei comprehendes, & víque ad perfe- &um,Omnipotétem reperies Excelfior calo eft, & quid facies? profundior inferno: & vnde cegnofces? quafi dicat,exte non potes: idco confulit Apoftolus:In chari- tate radicati, & fundati, vt pofitis comprehendere, cetera. Et hoc profundum perícrutatur Magifter in primo Libro. Sublimitas enim diuini efle confiftit in duobus, - |fcilicetinnobiliffimisemanationibus, qua funt genera- cio,& proceífio. In nobiliffimis conditionibus,qua funt fumma fapientia,omnipotentia,& perfecta voluntas: de De cau formali.
Ephe. 5. d quibuseft Primus Liber. Nam in prima parte agit de fa- B C D E ractauu agit de fupradicta eius triplici conditione, fiue profundum tendit, fiue euanefcat per culpam, fiue per ipe nam.Propter hoc diciturper — inPfalmo in Jagitur de incarnatione, & paffione, in qua confiftit nocipitin diftin.35. Cumque fupra differu:, & cetera, Ípeciali proprietatc.Profundum creationiscft, vanitas effe creari. Creatura enim quanto magis euanefcit, ranto magis in pine hominis,qui euanuit per culpam:Infixus fum in imo profundi, & non cft (übítantia. Et rurfus orans Pro- phetane euanefcat per poenam, dicit: Non me demergat tempeftasaqua. neque abforbeat me profundum, e ce tera, Hocprofundum fcrutatur Magifter inSecundoi- bro.Nam vanitas efle creati in duobus confiftic,videlicet in mutatione de non effe in effe, & rurfum in reuerfione in noneffe. Et quamuis nulla creaturaomnino cedat in nonensper naturam, verumtamen, ficut dicit Augufti- nus,peccator tendit ad nó effe perculpam, & dehis duo- buscfttotusSecundus. Namin prima parte agit de rerü egrefTu.In fecunda vero parte, quz incipit in diftinQtione 21. Videns igitur diabolus, & cetera,agit de lapfu, vt de ten- tatione diaboli, de peccaro originali, & actuali,víquead finem. Profundum incarnationis eft meritü humilitatis Chrifti, quod tantum fuitrt vere poffit dici profundum, quafíi non habens rerminum,nec cde à quo poteft intelligi illud Iona: Proiecifti mein profundum mn cor- de maris, & flumen circumdedit me. Hoc poteft dicide Chrifto quitátum humiliatus eft, vt vere poffit dici pro-]. ie&tus, & abiectus.Et vidimus eum, & nó erat ciafpectus,|* & defiderauimuseum defpe&um, & nouiffimum yit] - rum, (* cetera. Vere igitur bici Íe proiectum, fed vbi?in