profundum maris & fluminis. Nam paffio Chrifti com- paratur mari propter parnaliratisamaritudinem:flumi- ni, proptercharitatis dulcedinem. Dulciffimum enm cor Iefu Chrifti ranta circa nos afficiebatur teneritudine amoris, vt non videreturci graue pro nobis fuftinere er- cremum, & acerbiffimum genus mortis. Et hoc profun- dum perícrutatur Mag fterin Tertio. Nam merirü Chri- ftiin duobus confiftit, fcilicet in paflione per quam nos redemit: & in actione per quam nosi1nformauir,qua có- fiftit in operibusvirtutum, donorum, & przceptorum, de quibus duobus eft Tertius Liber. Nam in prima parte Pfal. 6t, 4st li. eeafel.tM. 76 dri Ralcn fig 4L (tra redemptio. In fecunda quz incipit in diftintione 25. Cum vero fupra babitum fit, & cetera, agitur de virtutibus, donis,& preceptis,in quibus confiftit noftra informatio. Profundu uisa difpenfationis eft efficacia per- fccti medicamenti. Tanta enim eft efficacia medicina fa- cramenralis, quod humanam mentem excedit, vt vete profundum poflit dici De hoc: Pofuifti profundum ma- tis viam tuam, vt tranfirent liberati. Profundum iftud in quo ZEgyptij demerguntur, & filij liberati tranfeunt, & faluantur,eft cfficaciaSacramentorü,in quíbus deftruun- tur opera tenebrarum, & conferütur arma lacis, & dona gratiarum, per quz homo transfertur de poteftate tene- brarum in regnum fil; charitatis Dei. Hec efhcacia facra- mentorum elt profundum maris, in quantum primoli- beratà culpa,& introducit inamaritudinem peenirenuc: fluminis, in quantum liberatà miferia, & introducitin dulcedinem gratie. Quod optime prafiguratum fuitin filijsl(rael,quibus exeuntibus ex Egypto diuiía eftaqua; & tranfierunt per medium ficci maris, (icut diciturEt in- troeuntibus in terram promiflionisperarentem alueum, cranfiuit Ifrael Iordanem iftum, ficcante Domino Dco noftro aquas cius, €* cetera, Simile dicitur inlofüe. Hoc profundum perfcrutatur Magifter in quarto Libro-Nam efficacia perfeQti medicamenti in ducbes confiftic, ícili- cet in fanationed varietate infirmitarum deprimentium, & in liberatione ab vniuer(itáte miferiarum aggrauan- uum:& dehisduobus eft totus Quartus Liber, Namn| prima parte agit de multiplici fanatione, quam efficiunt Íeptetn facramenta.In fecunda, quz incipit in diftinétto- ne 43.Poffremo de conditione refurreclionis, & cetera, agit dc perfecta fanitate, ad quam perducunt, ficut de gloria tc fürgentium,qui veraciter, & fideliter facramenta Eccle- Ifa. 4 Exe. i.t tout 4^ fi peti ou In Lib. I.
Decaufa |facramenta Ecclefie contempferunt. Ex perícrutatione üdnali..— |autem quatuor profundorum in quatuor libris elicitur finis,fcilicetreuelatio quatuorabíconditorum.Primum l4. 45- € e(t magnitudo diuinz tubftantiz. De qua: Vere tu es De? abícoditus,Deus IfraelSaluator.V ere magnitudo diuine fubftantiz abícondita, fecüdum illud Iob:Cum vix par- uam ftillam fermoniscius audierimus, magnitudine to- nitrui eius quis poterit intueri?certe nullus poteft intueri nifiille cum quo Sapientia Dei inhabitat. Pro hoc pete- batilléSapientizamator:Mitte illam de coelis fanctis tu- is,&afede magnitudinis tuc.Hocabfconditum Magifter repletus fapientia de fupernis per primi Liberi perfcruta- tionem preduxit in lucem.Nam vifis,& intellectis nobi- liffimis emanationibus, & nobiliffimis proprietatibus, innotefcit nobis viatoribus, fecundum quod poffibile cft diuinz fubftantiz magnitudo. Secundum abfconditum eftordo diuinz fapientiz. De quolIob: Vbiinuenitur fapientia?& quis eftlocus intelligentiz?abfcondita eft ab oculisomnium viuentium, volucres quoque cceli latet. Vercabícondita. Quia ficut dicituribidé: Sapientia tra- hitur de occultis:ita qfi cognofci optatur, indiget per- Ícrutatione profunditatis no in fe, fed in operibus in qui- bus ipfa relucet:vnde diciturin Ecclefiaftico, quod vnus eft altiffimusCreator,qui effuditillam fuper omnia ope- ta fua. Hocergo abícondicü manifeftat Magifter in per- Ícrutatione Secundi. Nam vifo ordinebonorum & malorum, patet nobis quomodo ab zterno Sapiétia Dci or- dinata eft, & exantiquis antequàm terra fieret. Tertium abíconditum eftfortitudodiuinz potentiz de qua Aba- chuc:Cornua in manibus cius:ibi abícódita cft fortitudo jcius:legitur de Chrifto pédéte in cruce,vbi latuit fortitu- do virtutis fub pallio infirmitatis.Et hoccftSacramentü abíconditumá Leculis de quoad Epheíios: Mihi omniü Sandorü minimo data eftegratia hec ingentibus Euan- gelizare inueftigabiles diuitias Chrifti, & illuminare o- mnes;quz fit difpenfatio Sacramenti abíconditià (izcu- ]lisin Deo.Hoceft Sacramentum abíconditum, facrum fecretum:quo Deus fortis, vt hoftem vinceret, indutus eftarmis noftre infirmitatis: quod eft inauditüà fzculis. In perícrutatione came Tertj Libri,vbi oftenditur quod Chriftus in fuainfirmitaté vicit contrariam poteftatem manifeftatur fortitudo diuinz porétiz. Si enim vicit per infirmitaté, quid feciffet (i pugnaffet per virtutem? Et fiinfirmum Dci fortius efthominibus, brachii Dei quis poterit infirmare?V ere igitur patetinenarrabilis cius for- titudo,cuius efl tam fortis infirmitas. Quartum abícon- P4. sv. bl ditum eft dulcedo diuinz mifericordie.De quo Píalmus: uam raapna multitudo dulcedinis tuz Domine,quam abicondifti timentibus te. Vere abícondita, & referuata timentibus dulcedo mifericordiz. Quia ficut diciturin Pul. 146. Píalmo: Mifericordia Dominiab aterno, & víque in z- ]temná fupertimentes eum, & in eis qui fperant fuper mi- fericordiaci*. Hzcdulcedo manite(tatur in perfcrutatio- ne Quarti Libri. Návifo qualiter Deus dimittit peccata [in prefenti, & qualia noftris vulneribus adhibet medica- mina,&qualiain futuro dat premia nobis dulcedo diui- nz mifericordiz aperitur. Horum igiturabíconditorum De Cau; PT Opalatio eftfinis Librigeneralis: ad quem perduci,& eficience, | Perducere volens Magifter fententiarü, perícrutatuseft; E profunda fluuiorü preuia gratiaSpiritus fancti. Ille enim cítprzcipuus perfcrutatoríecretorum, & profundorum t. Cor, 2,;|fecundü quod diciturab Apoftolo: Spiritus omnia perfcrutatur;etiá profunda Dei. Huius fpiritus agitatus charitate; & luce & claritate illuftratus compofuit Magifter hocopus:& fctutatus profunda fluuiorum,hoc etiá fpirituadiuuantefa&us cft reuclatorabfconditorü.Ipíe enim Den. 1.6 leftde quo fcribiturin Daniele: Ipfe reuelat profunda & abícondita: & nouit intenebris conftituta. Et hzcfuit intentio & finis Magiftri fecundü quod ipfe dicit in Prologo:Lucerna veritatisin candelabro exaltare volentes, in fudgre ac labore multo boc volumen, Deopreflante, compegimus ex teflimonijs veritatisin eternum fundatis.Et paulo ante di- Xerat,quod propofitum fuum eft Theologicarum inquileb. 26.d Sap. 9.b Ieb. 28. b Ectli, 1. a C S.Bonau.Tom.4.
fj perceperunt: & per oppofitum de poena malorü, qui, A | (iionum abdita pandere t. Pate ergo in verbo propofito |Epilogus.
* Sentent.
3 prefentis Libri caufa materialis formalis, efficiens, & fi- nalis.
A Dintelligétiam eorum quz primo tacta fant, qua- tuor poflunt quzri iuxta quacuor predicta.Primo, quz fit huius Libri matetia, vel fubiectum.
QV£ESTIO L Que fit materia, quodve fubieclum Tbole- gie, vel buius Libri.
JE pid. Rom.1 Sent.9.3.
Richardi 1. Sent.3.6. Proloss.
Henricous 6n femme art.19.4.1. Et qmod. 11.4. t.
Scotum 1. Semt.q.i Laterali spfimo Prolops.
tonm. Baccon.i. Sent.q.3. Prolopi.
Gab. Biel. 5. Semt.q.p.Prologi.
Vo» Deus fit fubiectum,videtur.Illud enim füb" Funda: iectum eft in (cientia, de quo, & de cuius proprie-| menta. tatibus eft fcientia tota:fed de Deo, de eiusoperibus, vt puta creatione. & teparatióe,cftcotus ifte liber:ergo,&c.
ITEM videtur quod fubiectum iftius libri fint res, & figna.Illud enim eft fubiectumin fcientia, fecundum cu- ius diuifioné, diuiditur illa fcientia ab alijs: quia fcientiz fecantur vt res, hoceft.quia diuiduntur fecundum diui- lionem fubiecterum:fed hac eft res, & fignum, ficut ma- nifc(tum eft:ergo, & cet. | ITEM videtur quod credibile fit füubie&um huiusLibri. Illud enim eft (ubie&um in libro,circa quod verfaturau- toris intentio, & tractatus: fed credibile eft huiufmodi. Vnde Magifter dicitinprologo quod propofitum fuum eftfhidem noftram clypeis dauidicz turris munire: hoc eft ad probandum fidem rationes adducere, nó, inquam,fi- dem habitum fed fide creditum:ergo,&c.
I. Sz D conrra: Subie&tum in fcientia debet comple- &i omne quod determinaturin illa:fed hocinlibro non tantum determinatur de Dco, fed etiam de creaturis: ergo Deusnon eft fübiectum huius totius libri genera- liter fed folum primi libri. | 2. ITE M aliteroftenditurillud idem fic: Licettres|1. 85y.co» caufz coincidantin vnam, tamen materia non coincidit |/e*^. 79-. fimul cum fine: quia materia dicit quid incompletum:| hinisautem dicit totiusoperis complementum.Sed De* eft finis totiusiflius operis, quia finis cotius Theologiz, ergo non eft fubie&um, vel materia, 3. ITEM quod res& figna non (int fübie&um,vidc- tur. Omnisenim fcientia eft de rebus, vel fignis: ergo fi res & (igna funt fubie&tü huius Libri,liber itte eft genera- lisad omnes.Quod fi fpecialis fcientia, & doctrina tradi- tur in libro hoc, p quod res & (igna non habent atfi- gnari ineo pro fubiecto. 1 4. ITEM conftat quodalia eft fcientia de rebus, & a- lia de fignis, vt patet:differtenim fermocinalis fcientia à naturali: ergo aut fcientia tradita in hoc Libro non eft v- niusgeneris,aut non eft (imul de rebus &de fignis,fed cft vnius generis,ergo,&c.
f. ITEM quod credibile non fit fübiectum videtur. Quia fcientia & veritas funt diuerfi habitus,ergo habent diuerfa obiecta: ergo cum credibile in quantum huiuf- modi fit obiectum veritatis, non erit obiectum fcientiz in quantum huiufmodi: ergo, &c.
6. ITEM ficutconfideratio huiuslibri verfatur, circa hidem,ita circa (pem, & charitatem:ergo fi fperandü, vel diligendum,fiue fperabile,vel diligibile non eft fubie&tü huius libri,pari ratione neccredibile eft fübie&tum in eo.
Arif. 3. de anima,có- test, 38.
Ad oppof.
CoNcrwvsrto.
Deus eff fübiectum Theologie, radicale: Chriffus eff fubieüum integrale.Res C figua funt fubieum vniuerfale, vel dicas credibile,vt probabile.
R 55r. adarg. Dicendum quod fübie&umin aliqua| Reclemwar fcientia, vel do&trina tripliciter poteftaccipi. Vno modo ri in pre| A a: dicitur S. Bonauentura Prooem.
4- dicitur fübie&um in fcientia, ad quod omnia reducun-|À | veritatis; eft dicendum quod alio modo eft credibile ob-| | tur ficut ad principi radicale. Secundo modo, ad quod omnia reducuntur ficutad totum integrale. Tertio mo- doad quod orania reducuntur ficut ad totum vníuerfale. Exemplum huius manifefte patetin grammatica. Nam (ubie&um primo modo,ad quod omnia reducuntur fic- utad primum elemencale, vel radicale, eft litterasquam ideo vocat Prifcianus elementum, quia eft minimum in quo ftat refolutio grammatici.Subictum, ad quod om- nia reducuntur ficut ad totum integrale, eft oratio con- Ígrua & p Subie&um vero, ad quod omniareducuntur ficut ad cotum vniuerfale,eft vox litterata, articu- lata,ordinabilis ad fignificádum aliquid infe, vel in alio.
"IPerhuncmodum 5L Concluf: Conclu.;.
Hoc étivpre 2a£ Scot.
' Concluf Epilogus di&orum.
jad din, eítpundtus. Subiectum ad quod omnia Ireducuntur,vtad totum integrum, eft corpus quod con- Itamen quantü ad fubftantia, vel quantum ad opera cius, jur, fcilicet materia ex qua,materia in qua, & materia cir- caquam: & hzc vltima materia magis dicitur obiectum [prie eft materia:fed non de materia circa quam,qua profubie&tum in geometria, ad quod omnia refoluuntur, vt tinetinfeomne genus dimenfionis.Subicctum,ad quo omniareducuntur,vt ad totum vniuerfale,cft quantitas continua immobilis. Per hunc modum & in hoc Libro eftaffignare fubie&um fecundum triplicem differentia.
Nam fuübiectum,ad quod omnia reducuntur, vt ad | ud cipium, eftipfe Deus. Subie&tum quoquead quod om- nia reducuntur, quz determinantur in hoc Libro, etad totumintegrum, eft Chriftus, prout comprehendit djui- nam naturam, & humanam, fiue creatam, & increatam, le quibus funt duo primi Libri, & caput& membra, de quibus funt duo fequentes. Et accipio hic largetotü integrum,quod multa complectitur non folum per com-|.
pofitionem, fed etiam per vnionem, & per ordiné. Sub- ie&tum quoque ad quod omnia reducuntur ftcut ad to- tum vniuer(ale,poffumus nominare dupla nominatione fiue fubdifiunctione, & fic cft res, vel gnum. Et vocatur hicfignum Sacramentum. Poffumus & vnico vocabulo nominate,& fic eft credibile,proutramen credibile tráf- itin rationem intelligibilis, & hoc peradditionem ratio- nis, &hoc modo proprie loquendo,credibile eft fubie- &um in hocLibro.Concedendz ergo funt rationes pro- bantes & Deum effe fübiectum. & res, & (igna, & credi- bile,diuerfimode,ficut dictum eft.
1 QvopergoobDijcitur in contrarii, quod'de Deo nó agitur pertotü in hoc Libro, dicendum quod,quáuis nonagatur de Deo quantum ad fubftantiá cantü, agitur & ideo non eft fübie&tum vt totum, fed vt principium. 2. Qvopobijcitur,quod materia non coincidit in vnum cum fine; dicendum quod materia tripliciter diciquam materia. Quando ergo dicitur qued materia non coincidit cum fine, verücft de materiaex qua,qua prorie eft obiectum. Nam idem poteft effc obiectum habi tus,& finis, & tali modo accipitur materia in fcientia pro obiecto veritatis cofmoícentis.
3.4. Qvop obijciturde rebus, & fignis quod fint fub- E tectaomnium fcientiarum, dicendum quod res, & fi- gnum offunt accipi in fua generalitate, & fic non perti- nentad (cientiá fpecialem, nec ad librum, necad eandé fcientiam. Poffüntiterum accipi fecundum quod indu- untrationem credibilis, & fic quemadmodü vna eft ve- titas, & vnus cft habitus de omnibus credibilibus, fiue, (int res,fiue fint figna, vt fides, fic vna eft ícientia fpecialis deomnibüsinquantum induunt hancrationem,fcilicet credibilis,, fiue fint res;fiue figna. Aliter poteft dici quod duplicitereftloqui de rebus, & fignis,aut abíolute,autin relationead fruitionem, fiue ad illud quo fruendum eft. Primo quidem modo fpe&ant ad fpeciales Ícientias, & diuerfas Secundo modo ad vnamfcientiam, fiue doctri- nam.Vnde quemadmodum de omnibus entibus inquá- trum reducuntur ad vnum primum ens, e(t vna fcientia aut vnus liber:(ic de omnibus rebus, & fignis in quantü ordinantur ad vnum,quod eft « & e eft vna fcientia.
$.6. Qv op obijcítur quod credibile eft obiectum| rur perfalfa miracula magorum, defendebatur per vers 4 B riz de qua eft. V nde in primo Ethicorum dicitur: Sermo-|», iectü veritatis,alio modo fcientiz. Credibile enim fecüdum quod habet inferationem primz veritatis,cui fides affentit propterfe, & fuper omnia, pertinet ad habitum fidei. Secundum vero quod fuper rationem veritatis addit rationem auctoritatis, pertinet ad doctrinam facrz (cripturz. De qua dicit Auguftinus quod maior eft eius auctoritas, quam humani ingenii perípicacitas. Sed fe- dut l.i cundüm quod fupra rationem veritatis, & audtoritatis| 4 1s; addit rationem probabilitatis, pertinet ad confideratio-| «4, à. nem przfentis Libri;in quo ponuntur rationes preban-|f*w;, tes fidem noftram,& (ic patet quo modo differenter eft fides decredibili, & libri de canone facra (cripture, & prafens qd Et ideo non valet illa obiectio de fpe rabili,vel diligibili, quoniam ifte Liber non eft fic ad de- fenfioné fpei, & charitatis.ficut fidei:vnde nó eft fimile, QVESTIO II Que caufa formali, quive procedendi spodws fit iu bü Libris Sententiarum. | dexemder lenfés V.p./mssmma q.1. Membro 4.ar1.1. E cauía formali,fiue modo agendi huius Libri.Et D di&um eft quod eft perícrutatorius & inquifiriuus fecretorum, Sz» contra perIfaiam:Deus dat fecretorum fcrutaro-| dope res quafi non fint. ljat. et. 2, Ir £M inProugrbiis: Scrutator maieftatis oppri- meturá gloria. 3. Ir£M Altioratenc quafietis,& fortiora te nefcru-|, tatus fueris. Ergo fl ea qui Magifter perícruratur füntfe-| ^ creta,fünt magna,funt alta & fortia, male Magitler pro- Pres. 3; d cedic.
4. IreM' ratione oftenditur fic: Modus procedédi in parte fcientie debet effe vniformis modo rocalis ícienti, (ed modus procedendiin facra Scriptura eft typicus, & er modum narrationis, non inquiíitonis: cum ergo ifte fiber pertineat ad facram Scripturam, non debet proce- dere inquirendo.
j. Ir£M modus agendi debet effe conueniens mate- | ^47!
nes inquirendi funt fecüdum materiam. fed materia hu-| py v, ius doctrinz eft credibile, & credibile eft fupra rationem. ergo modus procedendi perrationes non conuenit huic doctrina. | 6. Ir&« modus agendi debet effe conueniens fiftiad quem ordinatur ícientia:(ed hac fcientia,vt dicit Magi- ter in littera,ordinaturad fidei promotionem, fed ratio- nes finé nofi pmmouent,fed euacuát. Vnde Gregorius: Fi-| iml desnonhabet meritum, cui humana ratio przbet expe-|/ Pt: rimientum:ergo ralis modus contrariatur fini, ergo nó eft conueniens. V nde & Hieronymus: Tolle, inquit, argu- Nem. ol dfanliaen de da. b) menta cum de fide agitur.Paftoribus,& pifcacoribus cre- ditur,nondialecticis. Vanus ergo & inucilisvidetur hic modus.
SzD contra: Parati omni pofcenti reddere rationé de|, py,; ceaquzin vobiseft fide,& fpe.Cum ergo multi int qui f^ rrosds dem noftram impugnant,vtiquerationem de ca pofcunt, | menie. vtile & congruum videtur per rationes eam aftrucre, & 4ln. n modo inquifitorio,& ratiecinando procedere: ergo,&c. rs: IrzM Richardus de fan&o Vi&ore in libro de Trint-| jjj,.««. tate: Credo fine dubioad quorumlibet explanationem| ore pr neceffe ct non modo probabilia, fed etiam neceffariaar- gumenta non deeffe, licet contingat noftram induftriam . latere. Ergo cum fides noftra credat necetlaria, & illa ha beant rationes latentes, & talia indigeant perícrutatione| vt enodentur, patet quod modus perícrutatori us maxi- me conuenit huicícientia. IrrM nó eft peioris conditionis veritas fidei noftra, quá aliz veritates: fed inalijs veritatibus itaeftjquod omnis quz poteft per rationem impugnari, poteft & debet per rationé defendi:ergo pari ratione & veritas fidei noftrz.
Ir£M noncít modo fides noftra peioris condicioni quam in principio: fed in principio quando impugnabe Sanctorum * Lou E |. In Lab. I. Sentent.; DEN AT TA RUNS E MN IS A SET UA ERA T WM I ——————€—PÜ us.. iSan&orunrergo cum modo impugncetur perfalíaargu-| A homo principaliter innitatur, quia innitendum eft au- a menta hareticorum, debet defendi perveraargumenta| | | &oritati principalius quam rationi, s | Doctorum.
um É | QV.ESTIO IIL sso] Node M An Theologia fit gratia fpeculationis, vel E Modw procedendi per(irutatorius, «tq, inquifitiuus conse- vt boni fiet.
a M a uice: | E nit buic doctrine quippe qui imtiantes, «d (idem pio Ufkisa Uo ERE LET A.
ud mouet infirmos fouet,perfectosa, con(elidat. JEgid. Rom.1.Sent.g. vlt. Prolpgi.
SE. |usconuenit huic doctringfiue libro. Cü enim finis im- Seton t. Sett-q lr. Prolegs.
S m ponat neceffitatem his quz funt ad finem.(Quia ficut di- 5t oq ramic, | OL Bilofophus:Serra elt dentata, qu'a eft ad tecandum,) ales. eii |ficifteliber, quiaeftad promotionem fidei, habet mo- "3 Wee —[duminquifitiuum. Modusenimratiocinatiuus, fiue in- quifitiuus valet ad fidei promotionem, & hoc triplici- terfecundum tria Hu vaisrsiin Quidam enim funt fideiaduerfarij. Quidam funt in fide infirmi.Quidam ve- ro perfecti. Modusinquifiriuus valet primo ad confun- i iid dendum aduertarios. Vnde Auguftinus:Aduer(íus garru- » i ^ |los ratiocinatores clatiores magis quá capaciores, ratio- nibus catholicis, & fimilitudinibus congruis ad defen- fionem & affertionem fidci,cft vrendum. Secundo valet H adfouendum infirmos. Sicut enim Deus charitatem in- | firmorum fouet per bencficia temporalia,fic fidem infir- || morum fouet perargumenta probabilia.Si enim infirmi viderentrationes ad fidei probabilitatem deficere, & ad | ies.4à.. | ppofitum abundare, nullus perfifteret, Tertio valet adj drenfd. |dele&ádum perfe&os. Miro cnim modoanima delecta- |; istis cur in intelligendo quod perfecta fide credit. V nde Bern- f ardus:Nihil libentius intelligimus, quam quod iam fide credimus. 1.23. Qveorp ergo obijciturin contrariü, dicendum; quod omncs illa auctoritates intelliguntur de perícru- . |tatione curiofa,non de perícrutatione ftudiofa: Nam- Ij.f |pfeDominusdixitIudzis:Scrutamini (cripturas, &c. 4: Qvop obijcitur quod ille modus noii competit facrz Scripture; dicendum ad hocquod liberifte ad (à- cram Scripturam reducitur per modum, cuiufdam fübal- ternationis, non partis principalis. Similiter & libri Do- &orum, qui funtad fidei defenfionem, quod patet fic: Qua non quzlibet determinatio trahens in partem, fa- x cit íubalternationem fcientiz, fed determinatio quodáà modo di(trahens, Nam fcientia delinea recta non dici 1 TO IU" tut fubalternari Geometria, fed fcientia de linea vifuali, D quoniam hzc determinatio quodam modo trahicad " aliaprincipia. Quoniam ergo facra fcriptura eft de credi- K, |bili, vtcredibile, hiceft de credibili vc facto intelligibili T d E & hzcdeterminatio diftrahit. Nam quod credimus de- eed; | Ctürauctoritati, & quodintelligimus rationi. Hinceft «iL fe. €, |quod (icucalius modus certitudinis eft in fcientia fuperi- ori, & inferiori, itaalius modus certitudinis eft in facra i Ícriptura,& alius inhoclibro,& ideo alius modus proce- "ap dendi. Et ficut fcientia (übalternáta vbi deficit,redit ad certitudinem fcientiz fubalternátis,qua maior efl; fic et- iam cum Magiflro deficit certitudo rationis, recurrit ad auctoritates facrz fcriprure,qua excedit omnem cerutu- dinemrationis. - $. Qv o» cuobiicis,quod modus debet conuenire T materiz; dicendum quod conuenit. Et quod obiicitur, ii quod credibile eft íuper rationem, verum eft fuper ratio-|E nem quantum ad fcientiam acquifitam perrationem e- uidentem: fed non füprarationem eleuatam per fidem, & per donum fcientiz,& intellectus. Fides enimcleuat E ad a(lentiendum: fcientia & inrelleQus eleuant ad ea, .,. [quacredira func;intelligendum. | 4l c Qvo» obiicitur quod non conuenitfini, quia e- "^ — uacuaturmeritum; dicendum quod quando affentitur propter fe rationi, tuncaufertur locus fidei, quia inani- "dli. s.| ma hominis dominatur violentia rationis, Sed quando , » , » ; »" id fidesnon p propteramorem Fw, ——|[ciuscuiaffentit, defiderat babere rationes: tunc non e- : uacuat ratio humana meritum, fed auget folatiü, & pri- V mo modo intelligit Gregorius fimiliter & Hieronymus, quod non füntinducendaargumenta dialectica, quibus S.Bonau.T om.4.
- — A p Íimul dicit cognitionem & affcétü. Sapientia enim / Í cognitio hzc iuuat fidem,& fides fic eftin intellectu, vt ]quantum eft de fui ratione, nata fit mouere affectum, & VH [hoc patet. Nam hzc cognitio: Chriftus pro nobis mor- Fran cicote de Mayr. 1.S6nt.dif.48.0.2. Deurandem y. Sent.q.G.Prolops.
loan. Baccon.1. Sent.q.a. Prologi.
Gab. Bsel. 8. $ent.q. Vy. Prologi.
D E caufafinali.Et cum dictum fit quod liber ifte eft ad reuelandum abícondita, queritur vtrum opus|Funda. hoc (it contemplationis gratia, vel vtbonifiamus. Er| €t» quod fit vcboni fiamus,videtur ficcOmnis do&trina que e(t de his, fine quorum cognitione non contingit recte viuere, eft vt bonifiamus:ted ifte liber eft ad cognitione noftrz fidei,fine qua impoffibile eft placere Deo, necre- Ge viuere, vt diciturad Hebrazos.Ergo ifte liber eft vtbo-| Heb. r1 4 ni filamus, | Irsa omnis doctrinaque conuenit cum virtute in obiedto,eft vt boni fiamus: hzcper íe manifefta eft: (ed hzcdoctrina conuenit cum fidein obiecto, quia eft de]. credibili,de quo etiarn eft fides, fiue in quo:ergo,&c. IrEM doctrina particularis conuenit cum totali in fi- ne:fed finistotalis fcripturz facrz non efttantum vt fia- musboni,fed etiam vt fiamus beati, & beatitudo eft opri- mum:igitur finis iftius fcientiz eft vt boni fiamus. CoNTR 4: Magifter dicitinlittera quod finis, fiue Ad oppof. intentio fua eft theologicarum inquifitionum abdita pi- dere:fed hoc pertinet ad eum, cuius finis eft fpeculatio: ergo&c. — 2. ITEM Ícientiaquz eft vtboni fiamus, pertinet ad rnores:fed cum Theologia fit de fide non de moribus:li- ber autem ifte de hisqua fpectantad fidem, non de his|. q fpectantad mores:ergo opus hoc non eft vt boni fiam". . 5. Ir£M ornnisfcientia que eft vtbonifiamus,eftpra-|, 1,; &ica:fed omnis talis eftde his que funtab opere noftro: |,,;, su. q P jutepra- Ícd hzcnó eft de his quz funt ab opere noftro,fed à Deo: (ica fesses ergo eft contemplationisgratia,non vtbonifiamus,: |f epe.
Coówcrivsip. Theologia eff fcientia affetiua: cr buius cognitio eff gratia fbe- €ulationie, fed principaliter vt ipfa boni fiemu. Rrsp.adarg. Adinrelligentiam przdicorum no- tandü eft quod perfe&tibilis eft intellectus noftera fcié- tia. Hunc autem contingit confiderare tripliciter, ícili- cec infe, vel prout extendituradaffectum, vel prout ex- tenditurad opus. Extenditur autem intelle&us per mo- dum dicanus,& regulantis: & quia fecundum hunc triplicem ftatum etrare poteft, haber triplicem habitum directiuum.Nam fi confideremus intellectum in fe, fic eft proprie fpeculatiuus,& perficiturab habitu,qui eft contemplationis gratia, qua dicitur fpeculatiua fcientia. Si autem confidereraus ipfum, vt natum extendi ad opus ficperficitur ab habitu qui eft vc bonifiamus:& hac eft Ícientia practica,fiue moralis. Siautem medio modo cófideretur vt natus extendi ad effe&um, fic perficiturab| | habitu medio inter pure fpeculatiuum & practicum,,qui| complectitur verumque, & hichabitus diciturfapienua Eccl. 6.c oGtrinz cít fecundum nomen eius. Vnde hiceft contcplationis gratia,& vt boni fiamus, principaliter tamen vt boni fiamus.Talis eft cognitio tradita in hoc Libro.Nam|, imyf 4.
»relog.
tuus eft, & confimiles, nifi (it homo peccator, & durus, mouetad amorem & deuotionem. Non ficifta: Circu- ^ lus vincit diametrum, &c. Concedendum eft ergo,quod| Concluf.
Ícientia prafentis libri eft veboni fiamus.
- X, Qvopobijcitur, quodcítad pandendum abfcon- A | I o iresteucenes d | dita; dicendum quod ibi non eft ftatus, quia illa reuela- PROLOGVS MAGISTRI | tio ordinat ad affectum.: IN LIBROS SENTEN-. | 13. Qvopobijcitur, quod noneftde moribus, nec TIARV M.
de his qux funt ab opere noftro, iam patet refponfioad " | Nx diio vltima: quia ipfe loquiturde illa fcientia que pro-| [Rationes mouentes Magiftrum ad aggrediendum opus | exapprobatione & amore boni, catholice | prie eft vt boní fiamus, vt de practica. c reb Ícilicct veritatis, j QV ESTIO IV. » Por nsmisnd y Que cau[a agttis, fiue efficiems huinfce libri. Vpientes aliquid depenuvia, ac tentitate noflra Lua. 4 |o apum E caufa efficiente. Et dicitur fuiffe Magiltet Petrus m um paupercula nm gazopbylaciu Domtni»ut- Mar) [oU de Mapgi- Modus quadra- plex facie di libros.
jfed ip opere Maiorum exempla, doCtrinamq; reperies:ergo nó debet dici au&or.
Situdicisquod non tantum hiceft do&rina San&o- rum,fed etiam fua, cuius ratione debet dici auctor.Con- tta: À maiori & digniori debetfieri denominatio: fed Magifterdicit quod fi paulifper vox fua infonuit, nontamená paternis limitibus difceffit,&c.ergo non debetifte liber dicieffe Magiftri.
CoxTRA: Conftat quod Deushocopusnon fcripfit digito fuo:ergo habuitalium doGtorem:fed non cft dare alium nifi Magiftrum, ergo &c.
ITEM auGoritas Magitlri, in hac porterecipitur.Ideo cum ipfe dicar inlittera: In multolabore, & fudore hoc volumé,Deo preftante,compegimus:ergo videtur quod jipíc fuit audtor prafentis libri.
CowNcrvsto.
Petrus Lübaydus, Epifcopus Perifien. efl auBor buius libri.
Rzsp.adarg.Adintelligentiam doctorum notandum quod.quadruplex eft modus faciendilibrum. Aliquis enim ífcribitalienam materiam hihiladdendo,vel mutá- do, & ifte merediciturfcriptor. Aliquis fcribitaliena addendo,fed non de fuo, & ifte compilator dicitur.Ali- quis fcribit & aliena & fua, fed aliena tamquam princi- palia,& fua tamquam annexa ad euidentiam, & iíte dici- tür commentator. Aliquis fcribit & fua & aliena: fed fua jtamquam principalia, alienatamquam annexa ad confirmationem, & talis debet dici auctor. Talis fuit Magi- fter,quoniam fententias fuas ponit, & Patrum fententijs confirmat. V nde vere debet dici auctor huius libri.
1, Qvop ergo obiicitur,quod folus Chriftus eft do- &or,& auctor, dicendum quod ficut dicit Auguftinusin libro de doctrina chriftiana:Docere eft dupliciter, ficut dicitur dupliciteraliquis facere videre. Aliterenim facit videre,qui vifum reftituit:aliter qui vifibile digito often- dit. Primum facit Deus:fecundum,homo. Similiterali- ter docet qui íÍcientiam quam habct, in alium verbo vcl Ifcriptooffert, vel oftendit: aliter qui habitum fcientic imprimit:vterque ramen dicitur door & auctor: fed Deus principalius,ficut in propofito. | 2. Qvop obiicitur,quod fecit librum alio fuppone- ce, dicendum quod non ideo dicitur facere aliquis fup ponentealio,quiaab alio didicit (tunc enim pauci effent , 1do&tores, vel grammatici)fed (i omnirio fcientia eius de- endeat abalio íta quod non habeat habitum intra/fic-!
ut illi qüi faciunt bonum latinum, quiaalij ei dixerunt, d ignorant artem: hoc modo non fecit Magifter librum iftum.Namá fcientia quá acquifierat longo tempore,vellabore, hoc opus compofuit, & per doctrinas Patrü fuasfententias contirmauit. Et quod funt ibi mul-| ta dicta aliorü,hoc non tollit Magiftro auctoritatem, fcd potius eius auctoritaté & humilitatem commendat, &c.
Finn promm:yj Sendis Bogamentura m (brum primsm Sententiarum..
r Xx C D gis iure refiflere,eorum inChriflo laudabilibus fIndys lin- gua.acflylo nos feruireflagitautium, quas biaas im nobis agitat Chrifli cbaritas. | Rationes mouentes Magiftrum ex deteftatione & odio mali, hzreticz feilicet per- ueríitatis.
fentuens quoq fit annorum fenu]rzs ut cum omne dicfum veri ratione perfccfum fit, tamen dum afiud als aut vi- detur,aut cóplacet veritati vel son intellecle vel offendt- ec IIptetatis error obnititur,ac voluntatis smuidia refuis que nan rationi voluntatem fub ciunt, nec dacirina fludti iopendunt.fed bis que fomniarunit fapientia vc*- ba coaptare nituntur,non veri fed placitirattonem fetía- tes quos iniqua voluntas non ad intellicentiam veritati ed ad defenfrone placentium incitat,mon deftderantes dobis pietas quam arniferit confcientia, ipfam, [e docfrine inflitutis fideifaucfitatemm corrumpere molt- tes,auriuma, pruriginez fab nauello fui deftderg dogmatc Als tngerentesquicontentioni fIndentes contra verita-| e fme federe bellant. Inter veri namque a[fertionem, ó E iplaciti defen[tonem pertinax pugna ef) dum fe cj veritat tenet, e fe voluntas erroris tuetur. Horumigitur c? Dee jOdibilem Ecclefiam euertere,atqueora eppilare, ne viru viequitta in altos effundere queant, c lucernam veritatu incandelabro exaltare ^volentes,im labore »inito at fudore boc volumen, Deo pre[Tante, cópegimus ex tefHiononys ve- ritatis in eternü fundatisim quatuor Bbros diffinéfum.
Rationes moucntes difcipulos ad audiendum: quibus etiam hocopusauthenticum efle probatur.
aquo Maiorum exempladoctrinamque veperits, j [HU f e l rus Matt.) | nire, vel potius munitam offendere,ec theolo VEICAT PH fpi preemi Iquifitionum abdita aperire,necnon et facramentor& Ec. |^ * elefiaflicorum pro smodulo intelltcentie noffre notitiatra-|. " derefluduimus.* Ni on-valentes findioforum fratrum v/0- rin Quayuis non ambigamusomine Pbumani eloqui) fer- |. i, monem calumnie,ata, contradiclions eninlorum femper |vo.deT». fuiffe obnoxii quia dilJentictib.voluntatum motibus dif. v mr faltat,d Deus feculi buius operatur im illis diffidentia fils 7 Ct 4 Egft. 1d