2. Ir£ M obiicitur defignificato fpeciali. Hacprz- pofitio, de, proutaccipitur fpecialiter, aliquando tene- cur materialiter,vt cultellus de ferro. Aliquando ordina- liter, vt de mane fit meridies,id eft poft mane. Aliquando originaliter,vt fi dicatur, radius de Sole, vel fplendorde igne. Sed quocunque iftorum modorum accipiatut, fal- a eftlocutio, Si materialiter, eftfalfa, quia filius caret matería. Si ordinaliter, falfa: quia fenfus eft, quod filius fit poft patrem, fiue poft fübftantiam patris. Si originali- ter, fimiliterfalía: quiatunc eft fenfus, quod filius ha- beat ortum à fubftantia patris: fed ifta non admittitur: Subftantia patris generat Filium: ergo cft omnino fala. Sidicas, quod nullo iftorum modorum: fed tenetur quarto modo fubftantialiter: queritur vnde ortum ha- beat hzcfignificatio,& vbi fimiliteraccipitur: & videtur p hoc nihil fit quia tunchzc effe,vera, pater eftde ubftancia filii:quam nemo concedit.
;. ITE M hocidemoftenditur fic;Differt hec prapo-| 444, fitio,de,& «; quia 4;proprie dicit habitudinem prinapii pfe actiui;fed hzc przpofitio, de, dicic habitudinem princi-pe^t pii paffiui;fed Deo, & cius fubftantiz magis conuenit ra- tio principii actiui,quam paffi ui;ergo hac eft magis vera: Filius eft fubftantia patris, quam, de,fed hzc non recipi- tur:ergo necalia deber recipi.
4. IT EM; de,autdicitidentitatem, aut diuerfitatem. Siidentitatem;ergo cum fumma identitas fit in etlentía, velíubftantia; hzc erit vera: Subftantia eft de fubftantia quam negar Magifter. Si diuerfitatem:fed non diftingui-| cur fubftantia Patris Filio:quia Filiuseft ipfa fubftantia Patris:ergo omnino eft fala.
CoNcrtvsrio.
Concedendum efl, Filium generari de Sab- | o flantia Patru.
Rrsr.Adarg Dicendum quod przdicta locutiocft concedenda. Etad intelligentiam predictorum notan- " dum,quod prater predictos tres modos, quibus bac jw prepofitio, de, accipitur. quarto modo potcft etiam ac- s cipi fcilicet fubftantialiter, vt dicat fübttantialem con- uenientiam interextrema:íed hanc nunquam pure dicit, cum fit prepofitio, & importer aliquam habitudinem, - & refpectum adextrema. Si enim rantum fübltanriali- jn »| ter tenecur,ficut dicitur, filius de fubftantia pattis;ita di-|. i. piu ceretur, pater de fubftantia filii, quod abfonum eft.Pro-|.ade o pterea norandum, quod fübftantialiter accipi confue- ir uit tripliciter. Aliquando enim accipitur fübftanrialiter, ES n & partialter: vt cum dicitur quod partes funt de toto,|. ui (iue de (ubftantia totius, vt vrceus vini de dolio. Aliquá-|.q (obf do accipitur fubflatialiter, & ordinaliter, vt cum dicitur|ri.
de panc fit corpus Chrifti,ibi enim eft ordo: quia fubftitia panis € gx quod ion dicit ibi penitus idétitatem, nec diuerfi led confuübttantialiratem cum habitudine originis.
C Onfequenter circa fecundü Articulum huius Que- fti Effentiamin ratione termini,duo queruntur.Primo que- ritur vtrum Subftantia fiuc Effentia generetur, Secundo Art. I. & II. tia panis non máànet in corpore Chrifti, ficut nec manetl A in meridie; (ed vlterius fübftantialiter, quia fubftantia |: paniscraníicin fübftantiam corporis Chrifti. Aliquando [dicitur tubftantialiter,& originaliter,vt cum dicitur: Filius de tübftantia Patris,ratione ablatiui tenetur fubftan- tialiter,ratione genitiui originaliter: & ideo importat aliquam diftinctionem Filiiad Patrem, non ad cius fub- ftantiam, & ita przpofitio tenetibi gencrale fignificatü, & fpeciale. | I 1-Et fic patet refponfio ad primum argumentum, & fecundum. Tamen quod dicitur quod prapofitiones (unt tranfitiuz, non intelligitur quod notentex hoc di- uerfitarem neceffario: fed ficut dicitur quod obliqui funt tranfitiui quantum ad modum;quia tranfitiue conftruü- tur cum verbis,vt video me: fimiliter hoc de prepofitio- nibus dicitur, quz etiam cum obliquis conftruuntur.
B 3, Patetetiamtertiu m,quod.4e,non tantum dicit habitudinem principii aciui, nec cantum habitudinem p patliui:fed habitudinem confübftantialem, cü abitudine originis,quod non facit hzc propofitio, «: & ideo non eft (mile.
4. Abillud quod vltimo ohicitur, patet i Sis tatem: ARTICVLVF S II. onis, quieít per comparationem generationisad trum per generationem communicetur, QV£ESTIO L. An Subftantid, vel Effentia generetur, Alexander Alenfét.9.9.41. Membro jm Quat. I. si Ir: M omnequod generatur habet principium à quo: | fed omne quod habet principium eft principatum; fed principium, & principiatum diftinguuntur:fierge fub-| ítantia generatur, diftinguitur: aut ergo fübftantia,aut áperfona: fed vtrumque eft impoffibile: ergo &c.
Ir 5 M omnequod generatur eft de fubftantia gene- rantis; [1iergo fubftantia, vel effentia generatur, fübftan- tia, veleffentia eft de fubftantia generantis: fed non eft od vna fubftantia: ergo idetn de féipfo, quod eftimpof- ibile. ud.
Ir £M generatio eft productio:fed produ&io eft quedam actio,& omnis actio creatura terminatur ad Áingu-|.
laria:ergo cum generatio fit quedam adtio,in diuinis ter [minabiturad fingulare, fiue fuppofitum: fed tale non cít fubRantia:ergo non terminabitur ad ipíam.
Cowcrvsio Subffantia non generatur, fi pro Effentia, dr forma intelligatur: fed Suppofitum vel per- C7 fona gignitur.
R?5p0w. adarg. Generatio de fua communi ratiojne ad fubftantiam terminatur: fed attendendum quod tubftantia dicitur dupliciter. Prima qua eftindiuiduum, & hypoftafis,, fiue perfona: & (ecunda quz eft, commu- ne. Dicoergo quod eft loqui determino generationis dupliciter, aut quantum ad produ&ionem, aut quantü| ad intentionem. Quantum ad productionem, cum fit circa fingulare,terminatur ad fubftantiam prima.Q uan- cum vero ad intentíonem,ad naturam communem,quia hzc natura producens hunc hominem, intendit formá communem dare ci. Sed quoniam in creaturisforma có- munis numeratur in füppofitis: idco in illis fora com- munisproducitur,&corrumpitur,& ideo in creaturis ge- neratio nón tantum fecundum intentionem, fed ctiam fecundum productionem ad (übítantiam communem terminatur:&ideo vniuerfale in fingulari gencratur,quia numeratur. Sed quoniam in diuinis fübftancia non nu- meratur, necaduenit ei nouum effe: ideo generatio fe- cundum produ&ionem terminatur folum ad fübftanriá primam,quz e(t perfona, atriff x ds gent. ems. 6L qe perfona fecundum Boe- |Beetise d.|.
e E E Moppel u | tiü,eft rationalis naturz in iuidua fubftantia. Sed quia ind 4nf Vod Subftantia generetur, ficobiicitur. Generatio]. illud folum dicitur gencrati proprie, ad quod UCTDUDAE | eu Gp Pb ere. in inferioribus eft motusad fübftantiam:quod mo-| |turgeneratio fecundum rationem producendi: ideo dus foveo. | 7. En |tuseib, hoc e(t imperfectionis.: quod ad fubftantiam eít, Difona Bencratur,non Subftantia,ve Eflentia. Etideo hzc visa hoceft perfe&tionis. Si ergo quod eftperfectionisefttrá(-| |non recipitur; Effentia generatur, *^ ferendum ad diuina: ergo generatio terminatur ad Ef- Ecfic patent omnia obiecta ad vtramque partém:pro- (entiam.! cedunt enim de diuer(is viis. Patet etiam quare in diui- 1. IrEMgeneratio in diuinis terminatur:aut etgo ad id nA sis; quod E DT períona |] — - iubftantiam,aut ad accidens, quiaomneenseftfubítan-| |PCretur, icut im creaturis. Foflecramenaaliter br ] ia, velaccidens: fedin diuinisnonterminaturadacci-| |! 9n ie inr: ed - hoc& Edi sede e: dens,cum non fit ibi: ergo ad fubftantiam. Situ dicas,| |CI€aturis4 E MD 5 e Aie, viru ger d quodin diuinis quamuis non fitaccidens, eftramen 1e-| |?utem icm Ho ST ER —: f b | latio, quz diftinguiturá fubftantia: tuncarguiturfic:Aur| |COncretione,& ideo LM de EO EM OMBRITCIEIHO: peneratio terminabiturad (übftantiam,aütad relatione:| |/tantiam Sepe: USQUC CUDUE Aris Sc. ed nonad relationem, quia in ad aliquid per fe non eft m p s f ir Mi e s dias ftantia origo,necterminaturproductio:ergo terminatur ad fub- RR np "aio d pbi. e "ee BEQELaEs flantiam: ergo fubftantia generatur. 3d generatur, ita procedurit rationes ad partes oppo- 4f i | 3. ITEM ficutdicit Philofophus, motis nobis, mo-:!
Hoi uentur ea quz in nobis funt: & corruptis nobis, corrum-|E QV.ESTIO II etoigé Ner caquzin nobis funt, & hoc eff quia vniuetfile 4n Ejfentia diuina per geuerationem con- Io, «,, |'ibetidem effe cum fingulariergo cum multo magis fit municetur. cadem fübftantia cum perfona, & fubftantia fit in perfo- | najfi perfona generatur & fübflantia. z: kd nf wreoim 1 Sent. diff 5. 5. 5 ue a; teph.Brub f.i. Sgmt.d.s.9.u. 4: ITEM generaretam in diuinis, quam im creaturis, eítimile (ibi producere: fed non eft (imilitudo in períe- TrumSubftantia sd generationem communicce- |Funda- na:fed in fubftantia, & natura: ergo cum terminetur ad tur,& quod fic,viderur hoc modo Perillud res có- |I *9t2- fimile, in quantum eft fimile: ergoad fubftantiamíecü-| |municatur, per quod fit vt fitin pluribus: fed fubftantial: dum quamattenditur fimilitudo. e(t in pluribus perfonis, & nó eft nifi per generationem, hd, | CONTRA: Omne quod generatut, ab alio gene-| |&perproceflionem: ergo pergenerationem communi- amu, Ut, quia nihil feipfum gignit: fed fubftantia diui-| catur. | jnanonhabetalium: nec aliud c(t in diuinis: ergo non IrgM caufaeft, qua pofita poniturres )& qua remo-|,; 1r, e.; generatur. — taremouetur: fed pofitaemanationein diuinis ponitur | z.comtex.i | - Tom. 4.S.Bonau. E 2 cominunitas: | ' « manatione: Effentiaeítin vno folo,ficut hypoftafis:ergo generatio eft ratio communicandi E(fentiam.
IrEM quod datur alicui, & non definit haberi à dan- te,peridem per quod datur, per illud communicatur. Sed (abftantiaa Patre datur F ilio rgeneranonem, & non definit haberià Patre,dum datur Filio:ergo pet ge- nerationem communicatur. | Ir £ M generatioin his inferioribus eft ratio commu- nicandi fübftantiam,fiue naturam: fed in diuinis natu- ra eft illis multo communicabilior,quia fimplicior:ergo in diuinis pergenerationem fubftantia, vel ci rnda com- municatur.
1. Cow T R A:Generatio cft principium diftinguen- di:fed non eftidem principium dittinzuendi, & cómu- nicandi; ergo generatio non eft ratio communicandiin diuinis:ergo pergenerationem nihil communicatur.
2, I1 $ M quod facitaliquid eífe in hoc, non eft ratio communicandi:fedappropriandi, & indiuiduandi: fed generatio facit efTc fubitantiam in tali perfona, vtpote in perfona Filij: ergo non eft ratio communicandi: fed ap- propriandi. | EM | 3. ITEM pergenerationem communicatur omne il- lud quod per generationem cft commune. Siergo fub- Itantia per generationem communicatur, per generatio nem eft communis.Siergo fubltanua per generationem communicatur,generatione circumícripta, non erit có- mubpis;ergo propria.Sed proprium per generationem no poteft communicari;ergo nec fubftanta.
4- lT EM quod per generationem communicatur, per generationem datur, & recipitur:& omne tale,fi non eft generationi accidencale,generarur:fed fubftantia non accidit generationi:ergo,& c.
Adoppof.
3. Metb. c0»Pex.41. Forma sm ef non fit.: CoNctvsro. | Effentia diuina per generationem communicatur qnia per generationem fit, vt fit in pluribus vna.
R 2 sr.Adarg. Ad hzc r$ qo notandum cft quod commune quantum eft de fe, indifferenter fe habet ad actum & pu Commune enim poteft| dici illud quod eft communicabile, quamuis non fit in pluribus: ficut patet in multis vniuerfalibus, vt in Sole, &Luna,& huiufmodi. Commune etiam dicitur ' (communicatum, ise eft acu in pluribus. Dico ergo quod quemadmodum forma vniuerfalis quantum eft de le,Jcommunicabilis eft:íed tamcn actu non communica- | tur nifi per poe aggregationem plurium: [ic Natura diuina, vel Effentia de fe quidem communi- ,|Concl-mi]|cabiliseft:fed quod a&u communicetur, non eft ni(i per aus princ id ouod multiplicat vel plurificatei fuppofita:hgcautem : eft generatio.(QQ uoniam ergo per generationem perfona plurificantur, & füb(tantia in illis non numeratur, hinc eft,quod veriffine Sub(tantia, vel Effentia per genera- tionem communicatur; quia per generationem ftt, vt fit in pluribus vna. | Y Apilludquod obiicitur quod generatio eft prin. cipium diftinguendi,, dicendum quod generatio eft pcr e j vn vun diftinguendi fuppofituma fuüppofito: quia adi C6cl prin cipalis, dterminatur per Íe, & eft principium communican- E di naturam communem:quia confimilem ex fimili. Sed quoniam natura in inferioribus numeratur in fup- pofitis:1deo eft principium diftinguendi etiam com- mune; fed peraccidens:in Deó autem, nec eft perfe;nec peraccidens.
;. Ap illud quod obiicitur quod facere commune ef- fein hoc, eft ratioappropriandi, dicendum, quod illud habet veritatem, quando eít commune appropriabile, velappropriatum per effein hoc. Diuina autem Effentia non d ficappropriabilis,vel appropriata per effe in hoc: quia non eftap topriabilis, quod ad fignificatum, nec quo ad fuppolitum, quia idem fignificat, & fuppo- nit/ficut fupra oftenfum eft:fignificatum utem eius nul- laadditione diftinguitur. Hac enim eft vera: Effentia PONE nomma nm communitas: & diftinctio, remota gencratione, vel e«| À |Patris,& eflentia quz eft iri Patre, eft Filius. Vel aliter B |cabilis:í(ed non eft communis,quia communicata.
D s Dei volens afferere, accedenterm Deo voluntatem, qua — Dind. V.
p dici,quod facere effc in hoc eft dupliciter:aut ab- olute,& fic cft ratio appropriandi:autin comparatione, vtillud quod etat prius in vno,fiat poftea in alio,& (ic eft ratio communicandinaturam. Sed quzdam natura eft qua diuiditur in fuppofitis, vtputa illa cui fit additio: quadam non, vt diuina:& in prima eft ratio communi: candi,& diftinguendi: in diuina folum communicandi ;. Adillud quod obiicitur, quod fiper generationé | communicatur fubftantia, fit per generationem com- munis fubftantia; dicendum quod verum eft fecundum quod commune dicitur (ecundum actum, quia in pluri- bus:fednon fccundum potentiam, vnde circum pa generatione, fubftantia eft communis, quia communi- 4. AD illud qued obiicitur, quod illud quod per ge- nerationem daturgeneratur,dicendum quod falfum eft: quia generari dicit productionem,& diftin&tionem: fed ratio dicit auctoritatem, & communicationem: quia pergenerationem fubftantia non diftinguitur, quamuis communicctur;ergo,&c.
QVOD PATER NEC VO.
LVNTATE GENVIT FILIVM: NEC NECESSITATE: SICVT NEC VorzNs, Nec NorzNws cít Deus.
DISTINCTIO VI RA&TEREA queri folet,vtrum Pater Sj gemuerit Filium voluntate, an nece ture velfabllantie dixit effe Filium, fed Filium voluntas Díeln Quaf.e.| 3 *annitt igneret Filium, ficut nos aliquando aliquid volumu 9| anteanon volcbame, propter quod stabilis intellici- tur noffra natura quod ab/it,vt in Deo effe credamus. Di- camus ergo Verbum Dei effe Filium Dernatura, non vvo- luntate neque nece[Jitate, vt docet dugu[Hnus in r$. l- | idem. bro de Trinitate: vbi quendam Catholicum beretico re-|** | 4 quafl. «d [poridentem commendat, dicens: Acute fane quidamre- Vo, fam [poridit beretico verfazilTime interroganti, vtrum Deus ehm. [ Filkum-volensyvelnolens genueri-vt fi diceret nolens,ab- furdi|Jima Dei muferia fequeretur: fi autern volens, cot- tinuo quedintendebat,concluderet faificet nom natura ef fé Filtum rfedvoluntatis. At ille viilantiffme via[fim quefiuit abeo, trum Deus Pater volens, aut nolens fti Deuszvt firefbenderetnolens, fequeretur grandis abfur- ditas, miferia,quam de Deo credere smagna eft infania: ? Auter aiceret,volens, refbonderetur ei, ergo t? ipfe vo- luntate jua Deusefhnon natura, Quid erao reffabat,nifi vt obmuteferet,fua. interrogatione obligatum indi[folu- bilivinculo fe videns? Ex predictis docetur non e[fe con- cedendum,quod Deus voluntate hel nece A refpondetcontra hareticum hominem arguenda, Verbum Dei natura Filius Det eft, (C voluntate Filius Deieff. Hoc autem facile eff refellere:Bam (7 prafcen- tia Dei fine fcientia qua fcit velprejtit bona c tala, di- uina watura fiue Lad efl: e pradeflinatio, fiue 'volun- as eius eaderm duima E[Jentiaefl, nec efl alud Deo fcire C velle, quame[fe: Et curn [t vnum c idem feientia Dei, vel voluntas, nontamen dicitur de voluntate quid quid dicitur de cientia, ch econuerfo. Necomntailla fua innen RN Rl E. S $3 ibi; Dicamus ergo, Verbum Dei effe filium Dei. Tertio veto.of po- nit contra przdictam folutionem,& refpondet ibi:. sed contra boc opponitur fic:Veiuwntas Dei, &c.. Quarto, & vlri.|. mo redit ad explanationem primz folutionis, ibi:Predi- Ga tamen yerba, quibus prudenter diclum eft, vbi explanat folutionem przhabitam., | Nec voluntate, necnecefitate. — Dub, L.— Videtur füfficiens diuifio. Omne enim quod Deusfacit, aut facit naturaliter, & fic neceffario:aut voluntarie. Situ dicas quod ipfe refpondetad intellectum haretici, & hateticus intelligit de voluntate antecedente, & nc- ce(litare ineuitabilitatis: obiicitur quod orario nihilo- minus in fe eft E Sed quirefpódet orationi mul- Elench, tiplici si uei teraffirmando vel negando, malerefpori- |,, es 1, det fecundum quod dicit Philofophus,ergo, &c.
R5 r. Dicendum quod Auguftinus refpondet fecü- dumintelle&um hzrenci: quamuis autem oratio in (2 it multiplex,quia tamen hareticus in vno fenfu eam ac- cipit, iam Mcd nm illa non faceret ad foluendum, quia non procedit fecundum illam. Sed diftin&io pro- pofitionis multiplicis,quando fecundumillam multipli- citatem non cadit b in magis eft ad oftentationem, voluntate Deus vult,que fua fcientia fcit, cum fua Jaen- Tianouerit tam bona quam malayveluntate autepm tio ve- ltnifibona. Scientia quippe Dei e prefcientia de boris efl f malis: voluntas vero ci predeflinatio de bonis ef | LAPHMII Lamnen vnum (o idem imn Deo efl fcientia c voluntas, cy prejcientia ch predeflinatio.Ita cum vnum Jt nAfUrA Dei (t veluntas, dicitur tamen Pater 'genatfe Fuliurm natura non voluntate:Q elfe Deus natura,non voluntate. | 4 Qualiter intelligenda fint illa verba:Pater nec nolens, necvolens Deus eft,nec volens,nec no- lens genuit Filium.
4riff. Í.
Sw gv 5|. Prediciatamen verba, quibus prudenter dicium elg, (1m ad veram refponfionem. | vedu; Bor, | Dess Pater nec volens, nec nolens efl Deus, nec noles nec Verbum Dei,e[fe Filium Dei natura, non voluntate.
hs diciit | epos genuit Filii, fiue voluntate fue nece[fitate, ex tali | Dub. 1l. |! P aT yenfumibi videntur acciptendayvt voluntate precedente, C| Videturnonbenedicere, quia Pater alio eftDeus,alio|de Trim. | efe Fiium |-vel accedentes intelligamus, qualiter Eunromius intelt-| " let Pater,quia diuinitate eft Deus; & paternitate eft Da-1^6*^ 2» "pr gebat. Nonenim tpfe Deus ef voluntate precedenti, ve tet vt dicit Auguftinus, Sed Filius eft Deus; natura cunt, quod |C/JI Cie tb) vel volenspriu/quam Dews:nec voluntate pre- diuinitatis: ergo hac non dicetur Filius: fed ipfa filia- fl epus sio — iid — "—— g^ Dicendum quod illeablatiuus poteft conftrui innmeare |CePerATS perimit Filiurm,nec pris generans, quam volens, q poteit con . formaliter, & fic fal(a eft: quia formaliter alio eft Deus Ícilicet natura, & alio Filius. Poteft iterum conftrui ori-|: ginaliter,& in ratione principii, & fic vera eft, & eft (en-| fus, quia Filius ortum habet à Patre naturali.
- gerne? Filium volens tamen genuit, ficut potens genuit, le? bonus genuit Filium,C* fapiens genuit, C buiufrmodi. Stein Pater fapiens, bonus, dicitur genuiffe Filium, |. ce Becle- Icy 0H CJ» colens? cum ita fit Deo iden e[fé volentem, qva nai£), | 10d eff effe Deum, ficut idem efl effe Japtentem,quad efi - pereas fe Deum. Dicamuserao, C uia Pater [icut|apiens, ita-vo- soretom [ens eenpuit filiu fed. non-voluntateprecedenti,vel ac- Filum, e Pad ]. cedéti. C uem fenfum aperit" Hieronymus e confirmat 5 Ha dicens fuper epiflolarn ad 2 De Filio Dei, íd eff, . Aute fare quidamrepondit,&c. Dub. III.
Contra: Auguftinus commendat iftam folutionem, quz non eft commendanda, quia multi plicare inconue- niens, non eft foluere. E Rzsr. Dicendum quod eft folutioad hominem, & eft folutio ad rationem, & aliquando melius & vtilius eft loluere ad hominem quam ad rationem, vt puta, quan- do refpondens eft difcolus & non vult intelligere vcri- ratem, & quando affiftentes (unt fim plices, & non pof- funt capere veritatem, & fübrilitatem: ideo quia hare- ticus veritatem refpuebat, & aduer(abatur: idcirco ad- uerfanti erat aduerfandum,, & rali modo,quo magis pri- uaretur gloria; & alliftentes fallacia. Ideo commendat iftam refponfionem Auguftinus quod manifefte oppo. aentem fua quzftione ligauit.Hunc ergo modumreípodendi docuit Dominus cum dixit: Baptifmus Ioannis de ccelo erat,an de hominibus? &c.
ITEM quxritur cum non fit teíponfüm ad rationem, quo modorefpondendum fit. Videtur quod diuifio hz- - De comparatione actus generandi ad potentiam.
Preterea quari folet, vtrum Pater genmerit Filium Expofitio textus.
N parte ifta ponit Magifter dubitationes emergentes iteres rcticifit perimmediaa, quia velle & nolle o onuntur É!: Pen E put, PP yr x comparatione actus generandi ad potentiam. Et contradictoriezinter quz non cadit medium: & dicenquoniam contingit comparari atum Lise ad po- tpie.c«. tentiam, & potentiam generandi ad fuppofitum, & ex d Cv Ivtraque comparatione incidit dubitatio circa effentiz Arr d vnitatem: idéo primo ponit dubitationem ex compa- t.e, |'atione actus generandi ad potentiam. Secundo po- Ecl, 4 |nitdubitationem ex comparatione porentiz generandi Diiüo, |adperfonam, infra diftinct.7. Hic folet quars à quibu- .IrEM grum pats, qua continet przfentem diftin- Cionem, haber quatuor particulas. In prima proponit quzftionem, Vtrum potentia, vel virtus generandi fit toducens neceflitate, vel voluntate, & determinar vjnttatem huius quzftionis.Secundo ad iftam quaftionem 1 dum ad hzc quod hareticus querit de voluntate accedente, fiue deantecedente » € tunc neutra pars eft vera, necfunt membra op Nolleenim & velle inter quos cadit medium. Aliquid enim eft, refpectu cuius voluntas non habet rationem caufz, Dec repugnan. tiz, & ita patet illud. | de bonis & malis. Qua ignorabam interrogabant me, &c.
ofita contradictorie, fed contrarie, icunt acus voluntatis contrarios, Ghffa in bnne loció praeci ti £0. 6. entia: Dicitenim Gloff. fuper illud Pfalmi: P/al. 34.b Ars nefcit vi- Nam é prefcientia. Dub. 1p. Videtur falfum dicere de fcientia Dei,& dir. Rom.
Fbyf.cen- Lib. I. SorenE Á 54- Dit VI.
tium:fedin Dco eftarsartium, ergo, &c.Sidicas quod |A|fter dicitin littera: Nec voluntate, nec neceffitate ge« MCCC MCCC LIC IAM EDEN C C LS MESE poffe generare Filitm: eftimpoffibile. Se nefcirper modum practicum, fed fpeculationis. Con- tra; Illud folum fcithoc modo uad ineorelucet: fed in Deo nonrelucent mala:ergo,&t.
Ire videtur Magifter non foluere argumétum:mul- típlicare enim inconucniens, non eft foluere.
Rx s p. Dicendum quod ficut infra dicitur:Deus co- gnofcitbona in feipfo & mala pet feipfum, ficut re&um iudicat de obliquo, & lux detenebra:necoportet,quod : linDeoluceat malum: fed fufficit quod luceat ineo malioppofitum.!
Àp illud quod obiicitur de folutione Magiftri, dicé- dum Le ionem non ponit: fed innuit contra ar- guendo, quafi dicat ex eo quod eft ex illo;idem not po- teft inferri ex altero: quia quamuis fint idem in effentia; tamen diuería funt connotata. | Item quatiturde hoc quod dicic Hilarius in notula circa iftum $. Przdicta tamen, quod fancla Ecclefia an«tbe- matizauit eo, qui dicunt, Deum non generare confilio, &c. Videturenim contradicere Damaíceno dicenti: Qui inDeo non eft confilium, quia confilium eft ignoranti natura.
R5». Dicendum quod confjlium dicitur duplici- ter. Vno modo dicitur confülete, accipere confilium,& fic dicitignorantiam, & fimiliter confilium dictum ab hoc. Alio modo confulere dicitur dare confilium,& hoc modo dicit fcientiam, & poteft transferri ad diuina. Deus enim nullo modo accipit confilium aliunde. Vnde ''notandum quodin confilio duo funt. Eft ibi cognitio rei occulte. & eft ibi difpofitio firma: quoniam ergo in Deo eft veriflima cognitio occultorum,& inuariabilitas,ideo 1redtein ipfo dicitur effe confilium. Vndc" Gregorius: Deus mutat fententiam: fed non confilium, ARTICVLVS I.
D euidentiam huius partis tria principaliter quaruntur. Primo quaritur vtrum generatio filii fit fe- cundum conditionem neceffitatis. Secundo, vtrum fit (fecundum rationem voluntatis.Tertio vtrum fecundum conditionem exemplaritatis.
QVESTIO LI. An nece[fario in diuinis (it generatio Filj.
alexander Alenfis 1.59.41. Memóro j.art.1. S. Thomes V p.4.41.ort.2. JEgidiwe Rom. 1.5ent.diff. 6.4. 2. Recherdwt (Sent di. 6.4.1, : Franafcus de Mayr. 1 Sent.diff.6.9.3. Thom. drg 3. S0nt.difd.G.4.2.071.1.
Qi generatio fit fecundum conditionem neceffitatis, ficoftéditur. Fecundior & adtualior eft na-| tura in Patre ad producendum Filium, quam fit in luce ad producendum radium: fed lucem neceffe eft radium producere, ita quod productio in m eft fecundum có- ditionem neceffitatis; ergo multo fortius in Patre refpe- [&u Filij.; [Tr & M omnequod emanatab alio,emanat fecundum conditionem neceffitatis, aut contingentiz: ergo & Fi- lius emanataltero iftorum duorum modorum; fed non fecundum conditionem contingentie,quia tunc conun- gens effet Filium generati;ergo. -. | IrrM ab Omnipotente detrahere maximum poffe, eftimpoffibile: fed Deus Pater eft Omnipotens, cuius maximum poffe eft generare Flium; ergo detrahere ei, in zternis potentiaeft coniuncta aui: ergopari ratione impoffibile eftauferre actum generationis: ergo impoffibile eft non generare: fed impoffibile non eíÍc,& neceffe effe conuer- tuntur:ergo neceffe eft generare.
1. Cox TR A: Auguftinus ad Orofium, & Magi- APT eL nuit Pater Filium, quia neceflitas in Dco non cft: id- 1. IrEM Hilarius in libro de fynodis: Non naturili neceffitate ductus Pater genuit Filium: ergo non fuitibi neceffitas naturalis, nec neceffitas alia, vc videtur, cr- 3. Ir £ « nobilius producens eft illud quod domi- natur fuz actioni quam quod fübiacer: fed agens fecun- dumrationem neceffitaus fubiacecactioni:quia velit no- lit, oportet ipfum facere: ege fimpliciter Pater quieft nobiliffimum agens, nobiliffimo modo producitFilium: non igiturfecundum conditionem neceffitatis, 4. ITEM hoc idem poteft oftendi fic: Quod gratis p |datur, n6 de neceffitate atur. Sed Richardus dicit quod in Patre eftamor gratuitus,quo dat effe Filio, & Spuitui fan&o: fiergo gratis dat,non dat neceffario.
CoNcrvsro.
Generatio nece[fario efl in diuinis, necefitate imma- tabilitatü, non exigentia, aut coadionis.
R xs. ad arg. Ád prxdictorum inrelligentiam eft notandum quod multiplex eft neceffitas.Q uedam enim eft neceffitas proueniens ex principio diíconueniente Quadam ex principio deficiente. Quadam ex princi- pio conueniente, & fufficiente. Illa autem qua proue- nitex principio difconueniente, eft duplex. Aut enim C |eftex ipfo mouente contra naturam, & haec eft neceflitas violentiz: aut contra voluntatem,& eft neceffitas coa- &ionis, & de illis duobus modis quarit hereticus, qui funt valde víitati. llla fimiliter quz eft ex principio deficiente, eft duplex. Aut enim eft refpedtu eius quo res eft nata compleri, & hacc eft indigentiz necelfitas, vt cibi, & potus, fatrem fuum neceffe habere, &cet.. Aut refpe&tu eius quod incurrit ex ipfo defe&u, & hac eft neceffitas ine- uitabilitatis, qualis eftin morte, & in primis mobus: tIhancneceffitatem incurrit homo ex carentia originalis iuftitiz. Pfalmus:De neceffitatibus meis erue mc.. Tet- tia eft fimiliter duplex,quaeftex principio fufficienre & conueniente. Autenim ex principio fufficiente in dil- ponendo, & hac eft neceffitas materiz difpofitz quz aeris neceffitas exigenthe: aut in complendo, & ocimmurtabiliítatis eft neceffitas. Ec hoc vltimo modo neceffitas cadit in Deo, &; principaliterin Deo: quia r pfe folus eft quiprincipaliter fibi omnino fufficit, & qui ecum omnino conuenit. Hacautem neceffitas nonre pev libertati voluntatis,fed folum vertibilitau, qua't i snoneftinDeo. | | 1. Ap illud quodobiicitur de littera, dicédum quod illud intelligitur de neceffitate coactionis,que nullo mo- do cadit in Deum, & de hac quzrebat hxreucus.
2. Similiter & Hilarius intelligit de hac cadem:vnet fübiungit in littera: mom maturals iecef'itate, «um milit: tunc ibi enim effet coactio, dum repugnaret voluntas.
s. Ap illud quodobiicitur, quod agens per neceffi- tatem fübiacet füzactioni, dicendum dd falfum eft, nifi it neceffitas repugnans voluntati. Cum enim eft nc- ceffitasrepugnans, neceffe eft voluntatem fübiici, quia non pii przualere. Sed quando eft necefficasfumme coníonans non potens difcordare à voluntate,tunc nu" lam inducit fübiectionem, ficut patet. Deus necesario eftbeatus, & neceffario vult effe beatus: & ficut necef farium eftipfum effe beatum ita & velle: fic intelligen- dum eft in generatione filii, 4. Àp illud quodobiiciturde amoregratuito, dicé- dum quod duo (unt in gratuito amore, vnum eft quo dat liberalitate mera,ita quod nulla eftexigetia, fiue debicum meriti, vel natürz. Aliud, quia dat ine recribu- tione, & quantum ad hoc fecundum, dicitur amor gr^ tuitus in patre, hon quantum ad primum;nam fecundt- tas patris neceffario eftratio communicandi naturam.
QVASTIO & de hac dicit Ioannes: Qui viderit/jyj, e y de Tris, Àt.
y: *u IC.
J Neceff. t2a$ Quot moo at- cipiarut.
"ares | mi [ I "i ] I ( K ( ü li U Q Ug in t. j ws Art. I. Quaít. II $$ " ye ] - [A|nimveraeft:Pater vulteffe Deus. Alio modo confidera-| " QV E£ESTIO IL i nane d: - | itin ratione producencis, Et hoc dupliciter,aut pro- An generatio in diginà fit fecundum TALionCH uceftprincipium di(tindum contra naturam,fecundum d Voluntatit. quod dicitur quodalia funt natura, alia voluntate, auc ài prout eft coniunQum. $i prout eft principium diftindtü, t alex. dlenfis t p.q.A1. Membro s. art.1. lic diftinguitur voluntas dupliciter, fcilicet accedens, & : ET IE Eie antecedens:voluntas accedens eft qua aliquis de nen vo-| i» jr ria m 6.1. 9.4.2. lente fit volens,hzc nó eftin Deo,necrefpectuDei,Deus|. id Rich 1. Semt diff. 6.4.3. enim non haberaliam nouam volüntatem, necreípedu v Francifctse de Mayr 1. Sent d.6.9.1. fui,nec refpe&u alterius. Voluntasantecedens przcedit i Durandoo t. Sentt v6 n effedum caufalitate,& dpratione:hec quidem eft inDeo |; n ridi eH pidas vi IN fed non refpe&tuDei,fed refpe&u creaturz folum,omnes|! 465 Gabr. Brel.s. Sant. off. 6.4.1. enim diuinz períonz funt imul. Alio modo prout vo-|' "y Tul: | luntas confidezatur vt principium coniunctum naturz, HOS (Fuadamé Trum generatio Filij fit fecundum rationem vo- |, 4poteft effe dupliciter, quia cuncnatura& voluntasfunt] 3,|du Vv.Excquod non. Videtur primo peraucto-|. |principium:aut igitur.natura eft producens principaliter | |.|GM* |ritates,fecundo perrationes. Primo oftéditurperaudo-| |voluntate communigante;auteconuerío, V trumq; enim ritatem Hilarij qui dicicinli.de Synodis: Omnibuscrea-| |principalitereffe non poteft. Si voluntas eft principium p curis fübftanriam Dei voluntas attulit: fed Filio naturaj, |cum communicantg natura, ficeftproceffioSpiritusfan-| ^.. dedit. &i,qui procedit per modum amoris, tamen (imilis in ma- '[aey.e], 1T 2M Auguftinus reprehendit Eunomium qui po-| tura. Si vero natura cft principium cum communicante (Tma10 fuit flliura Det effe Filium voluntatis: ergofire&erepre-| | | voluntate, ficeftgeneratío filij qui producitur vt omni-. "s |hendit, generatio Filij noneftfecundumrationem vo-| |nofimilis & per modum naturz, nihilominus vtdile- ew lunas. —...|! &us, & ideo dieitur quod (ibiinco complacet Pater. Et| T. ITEM tationibusoftendituríic: Generatio quantum] |dicitur Filius diledtionis. dc "T eft de fe eft exitus naturalis,fiue per moduih naturz.Sed| | 12.5. A» illud quodobiicitur in contrarium quod | -Perr.4. "Nu illeeft alius modus producendi quam pervoluntatem:| |generatio eft per modum voluntatis, fiuefecundumra-| -. TT eo,&c - 4 yp 123 tionem voluntatis, dicendum quod hoc intelligitur, aut| | a ie ITE M Filiuseftfapiéntia Patris: ergofiproceditfe-| |devoluntateapprobante,vt oftendunt duz auctoritates m tM cndumrationeni v lüntatis; voluntaseftprioríapien-| |Hilar. & Origen. aut de voluntate communicante cum " 2 tia: f. d hoc eft igepnueniens, quiacognitio fecundum C/natura,vt ratio qua pofita eft primo. "MIENNE: a | rationem intelligendi preceditaffe&tionem, fiuevolun-| | 4. Ailludvero quodobiiciturde fimilitudine ima- v | tatem.. | | ginis, dicendum quod in hoc eft diffimilis imago creata uo |Mepef| 1. SED contran omni natura ordinata | aio na-| |ipfi Trinitati increatzs,vt dicit Auguft. 15. de Trinit.quia | Cen». j. D um — [ruralis fübiacet voluntati, vel faltem conformaturvo-| |ibinonnafcitur verbum perinquifitionem, ficut poteft s" luntati,ficut patet ii primo homine:fed iri Deo eftnatu-| |nafciin nobis, vnde potius valetad oppofitum, quam ad ab raordinatiffima: ergo nihil eftà natura;vel per naturam,| |propofitum. AEN suN. : | quod non fitpervoluntatem. —. | jf. Ap illud quod obiicitur quod maior eft commu- E » IrgMadhoceftaudoritas Hilar.in3.deTrinitPa-| |nicatio ingeneratione Filij, &c. Dicendum quod maior B terante omne tempus Filium procreauit,omne quod eft| |communicatio, vel minor, non facit modum emanandi "E Deus per charitatem natiuitati cius impartiens:fi per cha- eíÍc (ecundum liberalitatem, vel fecundum modum vo- & | titatem:ergo per voluntatem. H luntatis: fed modus, fiue ratio communicandi. Et quia | 7. ITE M Origen. loquens de mente diuina dici| |Pacer communicat creaturis per voluntatem, ita quod * " Germen proferens voluntatis fit VerbiPater: ergo vide-| |volunraseius eft caufa producens Filio perfecunditatem y | tur quod Filius generetura Patre per volütatem,& quod D naturz: ideo non fic dicitur Filius produci per volunta- " (ic Filius voluntatis. | tem,ficut creatura. E : 4. ITEM coníimilis eft modus producendiintrini- 6. A n illud,quodingeneratione hominis fimul mo- "Y Itate creata, & in Trinitate increata:fed inimagine, noti-| |uetnatura & voluntas dicendum, quod hoc eft propter 4o tia oritur mediante voluntateà mente:cergo F ym aPatre, |defedum magis quam propter complementum:quiaPa- j^ mediante voluntate, fiue per voluntatem. Minorparet| |terper fe non poteft generare: fed ex communicatione 44k |pet Auguftinum:Partum mentis preceditappetirus,quo| |cum alio diftante, quod fit ad imperium voluntaris:| RS dum querendo inuenimus quod noffe volumus, nafci-| |Deusautem alio adiuuante non indiget, & ideo non eft tur proles,ipfa notiria.
f. ITE M vbieft maior communicatio, ibi eftlibera- litas maior: fed Pater plus communicat Filio, quam o- mnibus creaturis:ergo maior eft ibi liberalitas: ergo cum cieaturz procedant pet modum liberalicatis, multo ma- : gis Filius, & fic, Gc.
6. ITEM in creaturis exiftentibus in actu generatio- nisfimul mouet natura & voluntas, & nihil exhoc Filio detogatur: ergo fi Pater magis producit fecundum fe tovoluntatem.
.CONCLVSIO.
Greratio Filg efl fecundum voluntatem complacentie, c non ftcundum voluntatem que fit principium cum communk antenatura.
Rs. adarg Dicendum quod voluntas poteft du- pliciter confiderari refpectu voliti, fcilicet vt in ratione approbantis, & dilicentis, & fic eft reípectu omnis boni, hue it neceffarium, fiue fit cótingens, fiue ereatum, fiue increatum,fiue ab alio,(iue non ab alio, vt patet. Hzcelun E M CK-——— NEXT MEME NM, MINE SINE um, quam creatura:ergo multo fortius pernaturam, & E fimile. - QV ESTIO III An generatio Fils fit fecundum rationem exem- puras.
lex. dlemfis 19.9.43. Membro j.art.3..
JEpsd. i. Sema. dod. 4.4.1.
Francifcus de Mayr.dif.6.4.4.—