rationea Filio, culi M E AT ITEM Spiritus fanétus fecundum omhesfrocedit vr nexus: fed perfectior.nexus eft qui ab estremo vtroque procedit, quam quiab altero: crgo fi$ piritus dandus e( nexus perfectiffimus,non folum à Patreprocedit, (edet. iamá Filio. | | I r € M hoc idem oftenditurratione ducente adim- s, 44, d | poffibile fic: Omnis diftin&tio perfonarum in diuinisat- «23, | tenditur fecundum relatjionem.& originem:ergofi Spiri. he tus fanctus non procedit Filio,nec econuerfo, null; e| ^4: ibiorigo:ergo nulla eftibi mutua rclatio:ergo nec diftin. n t Chio. Wo. de 07 tmi [* Ir £M maiorgermanitas eít inter duos, quando vnus cd: |: procedirab altero & ambo tertio, quam fi vnus nihil|^4-iée habeatab altero, hzc eft per fe nota:ergofiS piritusfan-|" &us non eftàFilio,nececonuerfo, nec cft perfeca vnio: MM ergo nec fumma,necperfecta beatitudo, Dus t IT £ M perfectioreft expreffio quando generans com. reu, se municat genito non tantum fübftantiam, fed etiam acti | e | qui naturz geniti non repugnat: feda&us fpirandiuon ^ repugnat Filio, quianullum ex hoc inconueniens fequi- tur,fi fpiret: ergo fi pater hunca&tum ei non communi: cat;Filius non eft perfecta imago.
Ir £u hocipfum oftenditur auctoritatibus, & primo! cup i, auctoritate Apoftoli:Mifit Deus Spiritü Filij fui, cc er-| aas, go cü Pater non mittatSpiritum nifi Filij, idem e(t Spiri- «spo | tus Patris & Filij:fed eius eftS ps tus à quo procedit:ergo| pinrei& Cis piritus procedit à Patre & Filio. Si dicas quod nó fequi- | 79 tur,quia non dicitur Filij, quia procedità Filio, fed quia i eftinFilio. Ergo eadem ratione cum Filius fit inSpiritu fancto,poteft dici Filius Spiritusfandti. 1 IrrMperIoannem: Quemego mittam vobisSpiri- 19 tum V eritatis:Ex hocarguitur fic: Nullus mittitaliumni- fi habeat auctoritatem fupra illum: nullus autem habet auctoritatem fupra alium,nifi aliquid. tribuat ei: fed nul, [ la perfona tribuit nifi ab ipfa procedat:ergo à primo, Spi-: ritus fanctus procedit à Filio:S 1 dicas quoda Filio mitti tur ex tempore & ex tempore procedit: Coxra «tilius | non idco habetau&oriratem, quia mittit, fed ideomit- " ( Y [ 1 tit, quia habet auctoritatem: ergo ante habetaudtorita- tem, quam mittat temporaliter: ergo antequam mutat z temporaliter, neceffe eftSpiritum fan&um procedcrea IN Filio:etgo,c*c. | mE uud | Ir £ M perIoannemillleme clarificabit, quiademeo/* accipiet.Ex quo arguitur ficQuifquiseft omne quod ha- bet, eftomne quodaccipit: fed Spiritus (an&us cumhit Deus fumme fimplex, eft omne qued habet: ergoomne quod accipit;ergo fi accipit aliquidab aliquo;accipit ci | e:fedà quo accipit effe, ab illo procedit: ergo fi aliquid I accipit à Filio,proceditá Filio. $1 dicas quoi accipereil- | lud, eft temporaliter:tuncobiiciturexhoc, quiaomne '— [ quod téporalitéraccipitaliquid,ab aliquo mutatur, ^ d D Cowcrvsro. Spiritus f[anclms procedit à Patre C» aFilie.
R 2 s r. adarg. Dicendum quod ficut oftenfumeft | auctoritatibus & rationibus, fidei veritas eft, quod Sp! n n: x ste 4k. autem conttouerfiz Latinorum & Gracorum, & origo jree : ] - ide Alio D: " nem eius, notandum eft quod circa proceflionem Spir ^^ m E tus fancti de Filio eft duo confiderare, fcilicet articulico-]., «1 gnitionem, & eiufdem cogniti profeffionem, In primo d orta eft differentia.In fecundo córroueríia.Cogniuoau- | (rem huius articuli fündamentum habetá fcriptura, pur fectum vel inctementumáà ratione, fed cóferuationemà reuclatione.In Scripture au&orirate,Graci & Latini co- ueniunt,qua dicit Spiritum fan&tü effe Filij,& mittià F r lio:fcd in ratione & reuelatione differunt.In ratione i» | dem intelligendi.Nam cum Scriptura dicar, Spiritá fan! &um procedere, Graci ad intelligendum vfi (untalio epi duod mo.cO: ———— HERREN Rid £c t Rn OE B Art. I ab vno in alium,& dicatur motus caufalis vnius exalio, | "to habendum erat, periculum erat ducere in dubium, Gizci intellexerunt proceflionem primo modo, ab vno| 1|& ficpatet quod friuolz funt corum accufationes.. Ad inalium. Latini vero fecundo modo, & in hoc mcelius| ^|rationesautem, intelle&is, quz dicta funt, facile eft re- —À inrellexerüt Latini quam Greci,quia comparauetüt pro- lire fed | ce/lionem aternam proceffioni magis fpirituali, & 1deo ertefle/ magis fimili comparauerunt,&fic melius. Similiter.Scri- aufquam- ptura dicit, S iri Íanctum per (ior ain procede- re. Sed cum duplex fit fpiratio, fcilicet flatus exterioris, & amoris interioris:Graci comparant Spiritü fpirationi flatus exterioris: fed Latini fpirationi interioris amoris: & ideo Latini melius,quia fpiritualiori & fimiliori fimi- Neqge— lirudiniaptauerunr.Similiter cum Scriptura dicar, Spiri- boc d tum fan&tum procedere vt nexum,& communionem: & WU* — duplexpollit effe nexus,vel (icut medium iungens alteri, velficut extremum in quo coniunguntur: Graci compa- rauerunt primo medo,Latini fecundo modo:& ideo fpi- ritualieri & (imiliori, quia ille nexus magis haber fimili- [tudinem perfona: quia ergo differentiam habuerunt in ratione, & Latini fpiritualius,& conuenientius compara- ueruntzideo ex ratione fua funt eleuati, & per hoc ad in- telligentiam Scripturz difpofiti, & idep manifefta reuc- latione edocti funt de S piritus fancti proceffione. Graci vero:quia fimilitudines differentes, & minus proprias a- prabant: ideo fünt fua ratione depreffi, & non valentes intelligere fpiritum à verbo procedere, necin alium ab zterno procedere, artauerunt fcripturam ad intelligen- dum de procetfione temporali, & ideo fibi viam reuela- tionis clauferunt. Hac eft ergo ratio diuetfitatis in huius articuli cognitione. Controuerfia vero venit ex huius ar- ticuli profeffione. Profeffio vero articuli venit ab Eccle- fia Latinorum ex triplici caufa, videlicet ex fidei veritate, expeticuli neceffitate, ex Ecclefíz auctoritate. Fides di- Gabat hoc, & periculi neceffitas imminebat, ne forte ali- C quihoc negarent:in quod pM Graci, & Ecclefiz auctoritas aderat: & ideoTine mora exprimi debebat, Negatio vero huius articuli venit ex triplici |£ caufa, fcilicet ex ignorantía,ex füperbia,& pertinacia. Ex ignorantia, quia nec fcripturam intellexerunt, nec ha- buerunt cógruam rationem,nec apertam reuelationem. Exíuperbia, quia cum reputarent fe fciolos, & vocati nonfucrunt,noluerunt profiteri, quod non erat per eos inuentum. Ex pertinacia, ne conuincerentur,G irratio- nabiliter moueri viderentur, inuenerunt pro fe rationes contra veritapem: & ideo fuam fententiam defendere aui funt, & auctoritati Ecclefiz Romanz obuiare,& id- k eofadii func haeretici: quia negát fidei veritatem:& fchi- matici,quia recefferüt ab Ecclefiz vnitate. Sed quia mos efthareticorum, & fchifmaticorum,cum fe non poffunt rationibus communire, adueríam partem accufare:ideo nosaccufang,& redarguunt tanquam curiofos, Mara excommunicatos, & (chifmaticos. Curiofos, quia fine huiusarticuli profeffione falus erat. Quare ergo intto- | miferuntfe Latini hoc perquirere, quod non fuit necel-|. farium? Sedadhoc patet refponíio, opportunum fuit propter periculum quod ipti inciderunt. Similiter di- cunt nosexcommunicatos,quia Symbola corrumpimus in quibus per fancos Patres fub excommunicationis pena hocerat prohibitum. Etad hoc patet refponfio perprzdicta, quia non corrumpimus: fed perficimus: necfententia lata eft contra perficientes, fed contra cor- rumpentes, Vel poteft dici ficut dicit Anfelmus quod nouum edidimus, quod quidem facere potuimus: quia |, RomanaEcclefia plenitudinem poteftatis 4 Petro Apo- ftolorum principe acceperat, in quam nulla Patrum (en- tentia, nec interdictum ponere, nec artare potuit, nec ci prziudicare, necligare eam ad aliquid. Similiter di- cunt nosfchifmaticos, quia nobis incipit diuifto. Cum enim hoc vellemusafferere, noluimus eos vocare. Ecad C Àtcva. tiones Gre . COT.
n], lb. de groceff Sit, fan. tQ 3.
cn laboriofüm propter diftantiam, eracinfructuo» C |buslignis ex quibus procederet vna flamma.
D ( |antiquos Grzcorum, quorum Magifter adducit aucto- E bat. Sed haretici mulra que erant di gig fidei noftrz, v [fua importunitate compulerunt explicare, & fic patet hocrefponderi poteft pro Latinis, quod eos vocarenon |, tameneft omnimoda fimilitudo quantum ad modum Itopportnum, quia Ecclefia fineeishoc poterat, & |, emanándi,& fic patetillud.
m propter infipientiam, quia iam nonerat in Gracis i dum quod non eft inita parte ei affentiendum, ficut | 95 rat. Erat nihilominus periculofum, quiaquod 2 cet» fpondere. | I. Ap illüd ergo quod obiicitur, quod proceffio eft s, 14 ab vno inalium,dicendum quod verum eft de proceffio- Rationes nelocali, ícd non eft verum de proceffione caufáli, ficut | pro parte infra melius patebit:cum procedere in alium fic duplici- jnegatioa. ter, aut quia in alium iendit ficuc obiectum, & fic Spiri- tus fanctus eftamor, quo Filius amat Patrem, ficut econ- uerfo. Siautem dicatur fic procedere in aliquem, vt ab co recipiatur, omnino ftultus eft intelleCtus.Eft enim diicerequod amor, qui eftSpiritus (an&us, oriaturà Patre & fubfiftatin Filio, ficucriuus oritur fonte, & requie- Ícitinlacu profundo. | ;. Àp illud quod obiicitur defpiratione, quod pra- cedit verbum, dicendum quod verü eft de exteriori ver- bo, & nondeinteriori: & ideo non eft fimile.
s. Áp illud quodobiicitur de nexu,dicendum quod nexus non habet rationem medii: fed ration tertii,quá- quam aliqui voluerunt dicere quod locum tenet & me- dii,& tertii: & voluerunt ifti füftinere opinionem Gre- corum, & Latinorum:& diftinguunt duplicem modum rocedendi fcilicet in alium, & fic procedit à Patre, | velab alio,&fic procedit à Patre & Filio. Sed iftud eft exufflandum hodie:quíia non habet intelle&um fanum, immo omnino eodem modo proceditab vtroque,& ta- men vtriufque nexus eft,ficuctpeniturexemplü de duo- 4. Àp illud quod obiicitur quod ab altero fufhcienter, ergo, &c. dicendum quod iftud verum effet, fi effent di- uería pU piaSpiritus fandi, quod non eft verum, fic- ut intra patebit. Vnde ficut non valet hoc argumen- rum: Dater creat, & Filius fimiliter, & Pater eft fuf- ficiens in creando: ergo filius fuperfluit, quia funt vnum principium in creando: fimiliter jolusidim eftin pto- pofito.
$. An illud quodobiicitur quod non reperitur in Scriptura, dicendum quod fi verba non reperiantur, re- $^ i Vw argum cna petitur tamen fenfus, ficut in obiiciendo monftratum|. 9...eft. Tamen argumentum non valet: Non repetitur in Jiu; robo. Scriptura, ergo noneft verum, quia Scripture mos eft, ris. quzdam tacere propterinfinuandam humilitatem:vnde Dominus volens nos erudire ad humilitatem, omne quod fuum eft Patri attribuit, ficutin Ioanne: Mea do-|1o. ». &rina non eft mea. Similiter dicitur: Qui à Patre proce-|Io. 15.4 ditloquens deS p fancto,& tamen ipfe fübiungit,o-| Ioem6. b mnia quz l'ater habet mea funt: & ideo argumentum non valet.
6. Apillud quodobiicitur de Conciliis, dicendum g necin Conciliis illisfunt omnia inftituta,qua (pectant ad mores: necetiam omnia dicta, qux ad tidem petti- nent, ficut in Symbolo quod cantatur in Miffa, nihil di- citurde defcenfüad inferos. Sed nunquam latuit fan- &tos Patres — Spiritus fancti áFilio:&fi non latuit, quare non dixerunt? Credo quod non latuit, ficut per Quafi. faa.
Tritü heteticorü ritatem inlittera: fed tamen non fuit expreffum, quia noneratopus. Nullusenim negabat, nec negare voleillud.
1.2. À D illud quodobiicitur deaudoritate Diony- (i, & Gregorii, dicendum quod non eft omnimoda fi- militudo, fed maior diffimilitudo. Attenditur autem fi- e militudo, ín hoc fcilicer quantum ad plenitudinem diim fontalitatis inPatre,&in diuifione períonartim emanan- uum ab eo, & in receptione influentiz iti creatura, hon Refp. ad Auctori- 3. 4. Ap illud quod obiicitur de Damafceno dicenenim I mund CEDE DEC C Cm n n RR RA e on fit * ME. ^ 5 S. MJ [ ilio: qia Graci no it fed dicit, non dicimusa| |'? Pr fan£Pus procedit à Patre ey Filie,inquewtuy, f bant: "n ncon tebantur, néctamen nega- DU Ih fecundigate voluntatis, que yna eft i xa i ocorum maledicta Progenies addidit aq — Patre e Filio fhirantibu. " ji cmentiam, & dicit quod non ptocedir à Fi- | io nifi temporaliter; & id R * S P. adarg. Dicendum quod Spiritus finGus pro. " tum fünt vnumin tate voluntatis. Vna autem eftinPatre & Filio imei RU " En QVZESTIO IL Ts Pater - Filius funt vna fubftantia, Sj crgo eftineis PE -T votuntatis fecunditas, vna eft fi itasine; 4n Spiritus (antlus à TY: -85, vna eit fecunditas in eis, Vo]un;. P eos 4 ib e, Filie t4iquam ab yno Us autem fecunditas eft in Patre, & Filio » quia ded pio, vc cin 4 duobwe Deus 1mproceffibilis. Sicut enim fuperius dicum fuirdc | E preceaat,: ii perfonarum,& infra melius patebit cum agetur 59 dlexander Alenfs y p.450. Messbro y a. | a inaícibilitate quidem eft in Patre auod prigsi,. loj. Theme d. T primum & principium funt idem,& ratio primitaris Tem Huricus in umma ert 54.4.7 [ett ratio principiandi,fiue fecüditatis.Quoniam ergoPa- lanoà * I Seotuu 1. Sent.d.ti. 3. 1. | téerprior eft in omni emanationc, fcilicet proceffione & mitas, | Epid. Rom.Sentdif pag — generatione, quia nec generatur,nec procedit, hinceftg Ts. | | Rucherdsi (Sent. diff. 1.2. do eft principium. j ilius pri f | p d j. vtroque modo eft principium. Cuia vero Filius prior eít P^ ae | sanas 1 Sent.dif. A.0.3,— emanationce proceffionis,non generationis,quia genera- "f Franct(cus de Mayr. Sent dofd Vs ur, Rue rs iacu loan. Bacconx.Set. diit 4. tur, tamen eft infpirabilis, hinc eft, quod eft rincipium | Thom. 4rg.A Sent. dfe 1.3.1.arl. fpirandi, nongenerádi. Quia vero Spiritus fanus neu- Greg. Artm.t. Sent difo.ia q. 1. |] j|tromodofe haber, neutro modo eft principium. Inde Mar filme Unpmem. 1. Sent. dif). Ay. avt. 3, eftergo, quod quamuis Spiritus fanctusá duobus pro- Gabr. Biet. 1. Sent. dif. v1.4.1. cedat, quia tamen procedit non vt funt differentes, fed - n vt eft in eis vna fecunditas volunratis, patet quod Spi- E. iritus fa |. |. » Fundamé TrumSpiritus (an&tus P rocedatà Patre & Filio I|. [ritus fan&us procedit ab eisinquantum fünt vnum.. ra. quantum funt vnum, aut inquantum differentes.
4"ficepif. Ec quodinquantum vnum videtur per Anfelmuminlib.|c| |. *- Ap illud quod obiicitur quod principaliter proce- (ore Una ge proceffioneSpiritusfan&ti. Nullus intellectus capit dit à Patre, dicendum quod principaliter poteft dici du- c0...Spiritum fan&um effe Patris & Filii fecundum quod al- pliciter,aut relpectu fecundarii, & iu quie wor: tet eft Dater, alter Filius: fed fecundum quod vterqueeft| | | prioris & pofterioris, & fic ponit diuerfitatem, & 4. idem Deus. 32s modo non accipitur hic. Alio modo vt pd; 11 £M ratione oftenditur fic;V nitaseffe&useftab v-| cit quandam auctoritatem, pn id ISME xni nitate actus:& vnitas a&usab vnitate potentiz, vel (üb- r lilium. Vnde Hia iussu 6 ann: P um P d iectisergo cum vna fit producta à Patre & Filio; ergo per wa Pr LE unt vnum,& fic intellig Itur,& pervnam potentiam: ergo ] |; E es san Sora us:? 2 Ap illud quod obiicitur quod edd: Ir*x quod eftà duobus inquantum duo,aut eft in- pluribus, &c. dicédum quod ratio nexus x » si fafficienterà quolibet;aut ab altero fupertlue: fed en &ionc, & tenditfiue procedit. in vniratem. id 4 tus fanctus à nulla perfona eft infufficiéter,necfuperflue,| |timaa & com pletiua ratio eft vnitas. Licet ergo uum quia neutrum conuenit natur perfe&z:ergo,&c. duorum & à duobus,fi eft perfectus De:: 5 Irzx quod eftà duobus inquantum duo, eft compo-| [quantum funt vnum,poninquantum funt plut: ui fitum,fi fubftantialiter eftab illis:quiaà duobus inquan-| D] s. Ap illud quod obiücicur quod ab vnitate: i [tum duoprocedit vnum, & ita oportet qued illud vnum| | | Gi eftvnitasa&tus, & 4 pluralitate pluralitas, m habeat differentiam: fed Spiritus fan&us non eft com- quod iftud non habet inftantiam fecundum mo - pofitus:ergo, &c. | loquendi,quiafi duo funt termini copulati seal IreM nihil vnum procedit à duobus fimilibus ín na-| |ratus debet ci reddi:fed fecundum rem a é tura inquantum duo, nifi alter fit ficut principium adti-| [eft quia fubiectum dicitur dupliciter, » E.: in uum,alter fieut principium paffiuum:fiue alter, vt pater,| |mo, autnon primo, & illud verum eft de fubic s 5 n alter,vt mater: fed hoc non eft in diuinis:ergo,&c. & primo,non de alio:& fic aceipiendo 3 fries e » 1. CoN TR A:Qui procedita duobus ita quodab| |poníünt vnum principium, feu primum fubie nn | vno rincipalius quam ab alio, procedit inquantum rationis, quia non sn fecüdum quod Pater i funt dose Spiritus fanctus principaliter procedit a Pa- fed fecundum quod in cis eft vna ssi be s iedeTrin. |tre,ficut dicit Auguftinus & habeturinfequentiDiftind.| | &itainquantum vnum. Vel aliter dicendü n. dés (17.194. ergo, &c..|- [|quideadtu, vt eftaGus, vel origo,&de actu us d - zl ITEM quiprocedit dduobus inquantum funt di-| | |Si loquamur de actu vceft accidés, de nece peril ftin&ti,procedità duobus in quantum funt duo:fed ne-| | ratur ad numerum fübiecti,quía non eft iori FUE xus non eft nifi diftin&torum: ergo qui procedit vtnexus,|E | in duobus fubiedis. Si autem loquamur ea: d proceditab eis, vcá diftinQtis,& ita vt à differentibus. &us vel origo, fic comparatur ad d E: ign 3. IT E M ab vnitatefübiecti eft vnitas actus: fed Pa- pium,& fic non numeratur ad numerum f le um ter & Filius fant duo: ergo fpirant duplici fpiratione:er-| |dum quod fubie&um,fed (ecundum quo ed í ofpiratur Spiritus fan&tus ab eis inquantum funt duo: Quoniam ergo in diuinis fpiratio non cft accidet B: dici &c. | | produdio, vel relatio:ideo fequitur vnitatem fubic ] "p IreM fifpirantSpiritum fan&uminquantumíunt| |ejt principium:qnare Pater & Filius, quamuis duz » | | mud: aut inquancum (unt vnum in fubftantia, aut in perfonz,tamen funt principium vnum,quia per Tagrrit notione,autín perfona.Siinquantü funt vnü in fab(tan- virtutem pirant,ideo actus non numeratur in illis: tia;:ergo cumSpiritus fanctus fit idem in fubftantia,Spiri- fpirant vna fpiratione, quamuis fint duo.
Ad oppocum.
cus fin&tus procedica fe.Si i wn idis funt idem in no- 4. Ap illud quod quaritur vltimo, ". s anm tione, hocnihil eft,quia non ideo fpirant, quiafunt fpi-| |vnumin fubftantia, & cet, dicendum quo arm ratores, fed econuerfo. Nec inquantum funt v^- vnum in fecunditate voluntatis, prout illa hi "di num in períona, quia in perfona tracta eftad notionem per fecunditatem: qua fecu non vniuntur. tas eft ratione primitatis; qua primiras fignificarur p€ | PEEL OAM ARN L Dutnc XIL hocquod eftimproceflibilis.Et hoc eft quod dicit. An-| À pen An plenius » ANE ThAQÍS procedat Spiritus fanciusa | felmus quod Pater & Filius fpirant fecundü quod vter- que eft idem Deus; nop fecundum quod Deus fimplici- terfed (ecundum quod Deusin vtroque, hoc eft confi- derare voluntatem in perfonis. Si ergo quzras vtrum inquantum vnum in (abftantia. aut notione, aut pe na:dicendum quod refponderi poteft dupliciter, fecun- dum duas opiniones prius pofitas de potentia generandi quia ipfa potentia generandi non differt à generatione fiue paternitate, niíiin modo loquendi, & ita dicit no- cionem,ícilicet perfonalem proprietatem, vc generatio liceralio modo. Similiter ifti dicunt quod fecunditas voluntatis,fiue vis fpiratiua, dicit eádem notioné quam fpiatio,licet alio modo, quia vis fpiratiua dicit vcin ra- tioge aptitudinis: fed fptratio in ratione actus, & ita fe- cundum hos inquantum funt vnum notione. Aliidi- cunt quod ficut potentia ien dicit naturam in [uoens ita cflentiam períonaliter: (ic vis fpiratiua vountatem dicit, vt voluntas eft in perfonis in quibus eft fecunda, & ita Pater & Filius fpirant inquantum vnum in effentia, fiue natura, fiué voluntate, vt dicatur pro- prius voluntate confiderata in perfonis. Qualiberilla- rum pofitionum mihi videtur fatis probabilis.
QVOD SPIRITVS SAN.
CTVS PRIVS, VEL PLENIVS NON PROCEDAT A PATRE, quam à Filio: principaliter ta- menae proprie procedit à Patre, pif. 7 DISTINCTIO XII.
UP TEM queritur, cum Spiritus (antius á AR Patre procedat a Filioyvtrum prius vel i] magis proce/Jerit a Patre quam 4 Filio: à quod nititur berecticus ofledere,ita dicens: ritus [ancíus à Patre, proce(Tit vtique,aut nato ia»a Lilio,autnonpvato Filo. St-ueroiam nato Fi- lio proce(ity amte natus efd Filius quam proceerit Spiri. Fus f[ancius: prece[Jit eroo natiuitas Fily proce[fioné Spi- ritusfancti. Siautem proceit à Patre mon genito Filio, ante proce[fit quam Filius genitus fuerit.
Refponfio Auguftini ad id quod primo quarebatur, Ícilicet an pe Patre, quamá Fi- io procefferit.
Hà (f buiusmodi quafHonibus magis laboriofis qua cf]uofts re[bondet Auau[linus im 15. libro de Trinitate dicens: In illa [umma Trinitate, que Dews efl interual- la temporum nullafunt,per que po[fet oflendi, aut [alter requiri, utrum prius de Patrenatus fit Filius, c poflea de ambebus prace[ferit Spiritus fanéíus. | Nunquid ergo offunus quaere, vtrum tar proce[Jerat de Patre Spi- vitus fanclus, quando natus efl Filius: an nondum pro- cefferat, e illo nato de ise proce[fit? Non po[fumt ror(us ibiifla queri: ubimililex tempore inchoatur, wt lex. eonfequenti, perficiatur i. tempore. 1deo qui po- tefl intelligere fene tempore generationem Fils de Patre, intellioat- fme tempore proce(fionemm Spiritus fancli de vtroque», Ecce his verbis abfolutà efl quaflto illa qua querebatur, vtrum prius proce[ferit Spiritus [ancius à patrequam.a Filio, | | Hicagitur de co quod fecundo quarebatur, fcilicet an plenius vel magis proceffericà Patre Cap.16. sm princ. to.
Ibid. infra c Nicenid, fymboli ait; Credimus in Spiritum fancfum, D . Mancfus mitti per filum, c à patreeffe per filtum- Vrsde| mfm.ubr.
Patre yytam 4 Filio. Adquod dicimus, quia (icut non ante procedit 4 Patre quamá Filio, ita mon plenius vel magis procedit à Patre quam a Filio. AugujHtrus tamen in tj. de Trinitate dicit quod Spiritus (anciua principali- ter procedit de Patre. Nonfru[fra, inquit, in bac Trinita- te non ditur verbum Dei, nir Filius: nec donum Dei, nifi Spiritus fancius, nec dequo genitum efl Verbum, c dequo procedit Spiritus [ancfus principaliter, mft Deus Pater. Ecceaudiflis quia Spiritus Jancfus principaliter cedit 4 Patre ^. Sednete boc turbaret, tpfe continuo exquo fenfu boc dixerit, aperit dicens: Ideo addidi prin-| verpaltter, quia 5» de Filio Spiritus [anéfus procedere vepe- ritur: fed boc quoqueilli Pater dedit, woniam exiflenti,| e nondum babenti. Sed quidquid unigenito verbo de- dit, gignendo dedit. Sic ergo eum genuit, vt etiam de illo donum tomomune procederet, e Spiritus [ancius (piritue| effet amborum. Ecceexpofuit spfemet quo modo Spiritus principaliter procedat à Patre non quta prius, vel magi rocedat 4 Patre, quam A Filio; (cd quia cum procedat à Filio,boc ipfum babet Filius à Patre ».
Ex codem feníu etiam dicitur Spiritus fan&tus proprie procederea Patre.
Ex eodem fezfu etiarn dicitur procedere pro, rie de Patre. Vnde Hieronymus T im expofitione catholice fidei, T Te.5. ad oyriliem feribensam qui de Patreproceditproprie ^. Item Spiritusa fancium epift s.. verum Deum inuenimus in criptura, C de patre effe »ás po Ü reprie. Et item: De Patre Filius bv Spiritus fanéius damuesnQ. voprie c? vere de Patreprocedit.. Fese aperte dicit Sptri- n Dew tum [aniTum proprie effe de Patre,C proprieprotedere 4 diii Patre ^». Ouod none]! itaintelligendum,tamqua prius, velplenius àpatreprocedat,quam à Filjo:fed quia boc ba- bet Pater à fe,monab alio "vt deitpfo frt, e procedat Spiri- Hut [apiTus. Filius autemmon a fe,fed à Patre boc babet, vt defeipfo (it e procedat Spiritus fancius.
Ex codem fenfu dicitur S pititus fan&us effe, & mitti à Patre per Filium. | Forteetiam iuxta bancintellicentiam dicitur Spiritu Hilarius ad Deum patrem de Spiritu ancfo, ci Filio lo- is^ quens in12.lbro de Trinitate att: In Spiritu fancfo tuo "P ex teprofecfo, Cr pereum mi[Jo. Item: Ante tempora vni- enitus INS eX Ie natus manet,ila qi ex tepereuz Spiritus Jancfus tuus efl: quodetfrfenfu non percipiam, tamen te-| neo cofctentia, 1n fptritualibus enim rin tuis bebes fum. Item in eodem: Conferua bane, ero, fidei mea religionem, vt quod tn regenerattonis yea [yymbolo profe/fus furn,st- erobtineam: te patrem (cilicet, ci fitum tuum vna te- cum adorem: Spiritum [antium INUPIqUI ex teper vni- (bid.iw fin.
E |£enttum tuum e, promerear.Ecce aperte dicit Spiritum Jancium à patreper Filium Qj mitti e? effe: quod non eft imtelltaendum quafi apatre per filium minórem mittatur vel/it.fed quia expatre e fito efl, e mirtitur ab vutroque;fed boc ipfum babet fils à patre, vt ab tfo fit, c mitlatur Spiritus fancius, Hoc ergo voluit ftonifitare Hilarius diflinéfionem faciens in locutione, vt oflenderet in Patree[fe auctoritatem. Inde efl etiam, quod Veritas o- endenspatrem e[fe aucforem proce guffinus in ts. libyo de Trimtate querit: Si de Patre Ea 1 | Filioproce-| ih "P lob.?.b (bid.e.a6.- loc. s.6 Ditifío, Pripio Pe "iber.cap. oltismo.
dodi n da atl —— naÓ— e ino allugnaneo mtpuaPtim- adam bd, - 8. redis m e Pond Filoprocedit Spiritus fancfus: ( rovedit: Curputas, vifr quia folet ad eum referre etiam quodipftus efl, ficut eo de quo tpfe eff ficut ait: Mea docfri- nanone[t mea, fedeinsquimi[it me: Sierqo bicinteli- citur eius docfrina quam tamen nondixit [uam, fed pa- tris:quanto vagis tllic intelligendus eff Spiritus [ancfus deipfoprocedere, vbi fic ait: De patre procedit, vt non di- ceret deme non procedit. A quo autem babet fils, vut fit Dens(eff enim Deus de Deo) abillo utique babet t etía deillo pcedat Spiruus fancims.Et tdeo Spiritus [ancfusyut etia de filo procedat: ftcut procedit depatre, ab ipfo "od atre. Quapropter,quia pote/t intelligere meo qp att Filius: (o Dix fees ani, poe ftc dedit. e filto vitam babere in femetipfo:non fine vita exiflentiiam filio vitam patrem dediffe, fed ita eum fime tempore eenmiffe, vt vita,quam pater filio gignendo dedit, coeterna frt vi- tepatris, quidedu: intelligat etiam ficut. babet Pater ir feipfo vt de io precedat Spiritus [ancius, fic dedijjefr- hoyvt etiam de ifloprocedat tdem Spiritus an£lus, C5 v- Irumque fene tempore. Ita ergo dicium efl. Spiritsirm fan- cÍnm de Patre procedere, utiutellisatur quodetiam pro. ceatt de Filio, depatreeffe, co filio. Si eni;m quidquid ba- bet de patre babet filius, de patre babet vtique,vt deillo »rocedat Spiritus famélus.Sed nulla ibi tempora cogiten- Lur,qua babeant prius C? poflerius:quia tbi omnino nul- lafunt..— - | DISTINCTIO XII.
DISTINCTIO XII.
De aterna proceffione Spiritus (ancti qualiter a Pa- tre, & Filio procedat.
ltem queritur cut Spiritus (anlus procedat à Patre c Fiie. d Expofitio textus.
/&c eft (ecunda awP in qua Magifter determinat qualiter Spiritus fanus procedit à Patre & Filio: & hac pars habet quatuor partes fecundum quatuor que |.
determinat.In prima quarit vtrum Spiritus fan&us prius procedacà Patre, & determinat quod non. En fecunda quarit vtrum principalius, & plenius, ibi: Nunc traclan- dum eft. Tertio vtrum proprie à Patre procedat ibi:Ex eo- dem fenfu dicitur etiam proprie procedere a Patre; Quarto de- terminat vtrum Spiritus fanctus proprie procedat à Pa- tte per Filium,ibi:Forteetiam iuxta banc iutelligentiam:vbi confirmat auctoritate Hilarii quod Spiritus (anus mit- titur à Patre per Filium,& procedit.
Aut à nato iam Filie,aut,&c. — Dub. I.
Videtur iftud argumentum neceffarium, quia cuiuf- libet contradictionis neceffarium eft alteram parté effe veram:fed natum, & non natum opponuntur contradi- &orie:ergo neceffe eft alteram partem dare quod Spiri-| E tus fan&tus procedat aut natoiam filio, aut non nato: [cum ergo Magifter & Auguftinus refpondeant interimendo vtràmque partem,videntur male reípondere.
R zs», Dicendum quod hareticus infüa quaftione quzrebat de ordine generationis filii ad proceflionem Spiritus fàncti:& qusrebar dc ordine fecundum dura- tionem & tempus, non fecundum rationé intelligendi: & quzrebat vtrum prius natus eft filius, quam proceflit S s fanctus aut ecenuerío,& vtrumque falfum erat: ideo Magifter & Auguftinus. confiderantes intentio- nem harctici, fiue interrogationem. fecundum fenfum In quo eam proponit, fimpliciter & bene refpondent eá interimendo. Ad illud ergo quod obiicitur, quod diui- fio hzreticieft per contradictoria, dicendum quod fal- fum eft: quia propofitio contradictoria accipitur negancur filius dixit: Depatre A |do compofitionem principale, fed ip ad compofitionem non principalem, fed intellectam in hoc quod eft nato, & ideo cauía falfitatis femper rema- net: hzc enim eft falía:Spiritus fan&us procedit nato Filio,quia notatur quod natiuitas filii precedat procef. fionem Spiritus fancti. Hac iterum eft falfa: Procetfit no nato Filio: quia notatur quod natiuitas Filii non fuerit fimul cum procetffione Spiritus fancti; fed haec eft vera: Spiritus (an&us non proceffit nato prius Filio, quia fimul fuit natiuitas Filii,& procetlio Spiritus fandi, Quidquid vnigenito verbo dedit, & cetera, Videtur male dicere, quia fi hoc effet verü, deditei fbi- ratione, ergo dedit eam pignendo,ergo fpiratio eft géni- ta; fed quidquid dicitur in diuinis concrete, dicitur & abftracte,fed non conuertitur: ergo fi fpiratio eft genita, (piratio eftgeneratio, quod eft contra medernos om- nes.
. Rzsrox. Dicendüquoddefe&tus eft in vtroq; argu- mento:namillud non valet: Dedit generando fpiratio- nem,ergo generauit fpirationem ficut non fequitur.Ge- nerando dedit Filio effentia,ergo effentia eft genita. Ali- qua enim per generationetn dicuntur dari, quz nondi- cunturgenerari, Et iterum alia ratio nó valet: Spiratio cft genita: ergo fpiratio eft generatio. Sicutenim infra patebit de duabus notiortibus vnius períonz, verum eft dicere quod vna przdicatur de altera denominatiue, nó C [in abítra&ione,& idco non valet illa ratio, immoeftibi accidens. Quod ergo dicitur: Quidquid pradicatur de- nominatiue & abílracte, verum eft decífentia: fed non eft verum de proprictate perfong, & hoc infra pa- tebit.
, Credimus in Spiritum [anum qui de Patre, &c. Dub. 1Il.
Videtur falfum dicere, quia propria eft quod conué- nit vni foli:ergo ft de Patre procedit propric, non ergo de Filio.Situ dicas quod nó dicitur proprie contra coin- munitatem, fed contra improprictatem, ergo videtur quod improprie procedatá Filio.
R &s». Dicendum quod proprie non dicit proprie- tatem fiue folitudiné fed fonat auctoritatem, ficut prin- cipaliter: ficut enim Pater principaliter dicitur fpirare, quiahocnon habet ab alio:ita etiam proprie,quia hanc conditionem,non habere ab alio,nulli communicat:ita videtur dicere Magifter.Poteft ramé dici quod vno mo- do proprium dicitur contra communitatem. Alie ro- docontra improprietatem. Tertio modo accipiturpro appropriatione,& fic accipitur hic.Quamuis enim fpira- tto eque vere & proprie conueniat Patri, & Filio, tamen Hieronymus,appropriat cum patti propter au&torita- tem.
Per eum Spiritus fanctus tuusefl.— Dub. y.
Videtur Hilarius hic referens verba adDeum male di- cere dicendo per eum eft, quia ( vt dicit Prifcianus )per, cum verbis cranfitíuis fignificat fubauctoritatem: fed cü abfolutis, auctoritatem, vt patet cum dicitur: Ego fum fapiens perDeum, in Deo noratur autoritas: cum ergo dicitur quod Spiritus fanus eftà patre per Filium,in Fi- lio notatur auctoritas.
R. £s ». Dicendum quod aliqui voluerüt dicere quod hac eft impropria:Spiritüs fan&us eftà Patre per Filiü, fiue procedit, & debet refoluiin hane: Spiritus fan&us (piraturá Patre per filium: & confentiunt rationi pra- dida. Sed cum ifla fit vera: Creatura procedit à Patre perFilium: & hzc fimiliter exit vel procedir:non video rationé quare fimiliterilla verba Hilarii non poffint pro- prie dici. Propterea eft dicendum,quod quamuis proce- dere non fit verbum ttanfitiuum quantum ad modum fignificandi,quia non co&ftruitur cü accufariuo, quia tamen zquife refert negationé nift. Topic. e, 4.
Hil.in f". Tris.
Ls cL TIL TEE - JOREES -SOXRET X xu z- es z reg n D 4 REP Art. L.
tteperFilium, iudicandum cft ficut de verbo trantitiuo, & ideo dicit (bauctoriratem.
ARTICVLYPS t.
Vppofito ex precedentibus quod Spiritus fan&us S rocedat à Patre & Filio. Ad inrelligentiá huius par- tis, quatuor quaeruntur de proceffione Spiritus fancti in comparationc ad vtrunque. Primo quzritur vtrum Spi- ricus fan&us prius procedatà Patre quamá Filio. Secun- do,vtrum pleniusa Patre quam á Filio. Tertio vtrü pro- [eedat áPatre medianteFilio.Quarto & vltimo, vtrü pro- ceffio Filii prior fit (cundum ordinem intelligendi, pro- ceíRoneSpiritus fancti,vel econuerfo.
QV.ESTIO I. a An Spiritus [anchus à Patre priue, quatn à Filie procedat.