Aloppol Q3 prius fit à Patre quam à Filio, fic oftenditur.
Caufa prima e(t in qua eft ftarus:ergo&principium C primum eft, in quo eft flatus:fed ftatus eft in Patre: ergo Patereft principium primum:fed primum füpponit pri- us:ergo prius procedità Patre quam á Filio.
?lrEM caua prima eft quz agit, alia non füppofita:er- gofiPater producit nó per füppofitioné alterius principii Filius per fuppofitionem, prius producit Pater quam Filius.
jIreM qued habct aliquis ex fe,pet priushabet.quam quod habet exalio:fed producere Spiritum fan&um ha- betPaterd fe, &c Filiusà Patre:ergo per prius habet pa-| ter quam Filius., "od | CóNTRA: Vbi non eft ponere pofterius, nec prius, quia ptius refpectu pofterioris dicitur: fed in Trinitate nó eft ponere pofterius:ergo nec prius.Si ergo proceffio Spiritusfanctia Patre, & Filio eft xterna, pater, &c.
Ir£« Vbieft ponere prius & pofterius, eft ponere di- uerfitatem principrorum: fed Pater & Filius preducunt Spiritum fan&um inquantum vnum, vt fupra monftra- cum eft,ergo non eft ibi ratio prioris. | IrEM ft perprius producitá Patre quam à Filio:autà Filionon procedit;aut bis procedit: fed procedicà Filio & non procedit bis:ergo,&c.
, ITE Mcontingitintelligere prius, nonintelleGo po- fleriore:ergo fi per prius procedit patre: ergo contingit intelligere quod procedit, non ceintellecto Filio. Szp contra:Spiritus fan&tus eft amor vrüens,& amor nectens: fed non eft accipere mutuum amorem ad minus, quam intet duos: ergo nec Spiritus fan&useft niià duobus: ergo nec per prius procedit ab vno quamab alio.
Fanda- menta.
' i ' ' CoNcrvsrio.
Spiritus fanctus procedit prius à patre quam à Filio,udorita- tenon tempore, yel ceu(alitatey vel origine.
fries Rzsr.Ad arg.Dicendum quod prius dicitur multipli- 3^t mo- citer, Dicitur enim prius ddrationc, prius caufalitare, má prius origine, priusauctotitate.Et primzs duobus modis priusnullo modo cadit in Deo,quia prius duratione có- trarium eft eternitati, prius caufalitate contrarium eft eflentie vnitati.Sed prius origine quo alterex altero, & prius auctoritate, quo alter accepit ab altero cadit ibi.
Sed prius origine caditrefpectu producentis & produ- Qi, cüalter oritur ex altero: cá vero vnü oriturà duobus S.Bonau. Tom.a4.
tar, men xzquiualet tranfitiuo, vt cum dicitur procedit à Pa-| Á [non caditibipriw origine,quia tuncambo funt vnum o B di&orum modorum.
pre& principaliter quam à quo nec principaliter, nec D| riginale principium, tamé cadit ibi priw auctoritate,quia quamuis Pater, & Filius fint vnum in producendo, ta- men hocaccipit Filiusà Patre. Siergo quaritur, vtrum per prius procedat Spiritus fan&tus à Patre quam Filio: h intelligatur duratione falfum eft, fimiliter (i priuscau- falitate,licut probant prima ratiónes ad hoc indu&z. Si autem prius auctoritate,vt prius idem fit quod principa- lius,veritatem haber.: | . 1, Ap illud quod primoobiicitur quod Pater eft pri- mum principiura & caufa, dicendum quod illz rationes habent veritatem vbi eft pluralitas caufarum, vel princi piorum;fed refpe&uSpiritus (an&i nec eft pluralitas caus farum, nec princi piorum.
2.3. À n illud quod obiicitur quod prius habet,quod habetex fe, dicendum quodi intelligatur prius, id eft, | principalius, verum eft:fi autem alio modo,falfum, quia vnum & idem poteft haberia pluribus perfonis,ita quod ab vna per aliam,nec talis eft prioritasaliquo trium pie- QVXESTIO IL An Spiritus [ancius à Patre pleni quam a Fi- lio procedat. | NIS plenius procedat Patre quáaFilio.Et quod Adoppof. fic videtur,quia propter vnumquodq;,& illud ma- gis:ergo cum Filius fpiret per Patrem, quia hoc à paue. ergo Pater magis fpirat.
2.lT 2 Momnis caufa prima plus influit quam fe- cunda:(íed Pater eft primum principium fpirandi: ergo plus influit quam Filius.
j.IT£ M plenius proceditaliquidà quo procedit proproprie: fed Spiritus fan&us Bed à Patre proprie & principaliter,ficut dicitur in littera, & Auguftinus dicit: ergo, &c.
: 44 ITEM dap proceditaliquisab eoà quo habet quidquid habet, fcilicet fübftantiam, & proprietatem, quamà quo non habet: fed Spiritus (anctus habetà Pa- tre & quod fit, & quod procedacà Patre, & Filio:à Filio autem non habet quod procedatá Patre, quiatuncFi- lius daret aliquid Patri:ergo, &c.: 51r & «videtur quod nec principalius à Patre, quia qui perfecte dat aliquid alicui, datei vim & iurifdi&io- nem,fiue auctoritatem: ergo dat Patet Filio poffe fpira- re:drgo dat eiauctoritatem Ipirandi:ergo zque principa liter procedit à Filio vt á Patre.
Conr 4:5i pleniusa Patre,ergo perfectius:ergo à Fi- lio non procedit perfediffime: ergo in Trinitate eft ali-]- quid imperfectionis. e — Ire fi pleniusáPatre quami Filio, plus accipitá Pa- tre quam Filio: fed vbi et ponere plus & minus, ibi eft diuerfitas: ergo in perfona Spíritus (an&i eft diuer- itas. | ü Cowcrvsio. — | Spiritus [encius non plenius procedit à Patre quem ÀFi- lio,neque immediatim.
R x s ». adarg Dicendum quodSpiritus fan&us di- citur procedere à Patre principaliter & perfe. Principa- liter,quia au&oritas eft in Patre. Perfe, quia non tantum mediante Filio: fed etiám immediate. Non tamen ple- nius procedit à Patre, nec petfeius; quia plenius ponit gradum perfedtionis, ponit etiam compofíitioném fübloo, loo, ftani« in producte:quorum ncutrum cft in diuifiis. Vn- de fi ponatur hac, quod illud quod procedit abaliquo rincipalius,etiam plenius procedit, aut fi non plenius neque principalius,implicitereftneganda. — — i. Àp illud ergo quod obücitur de caufa prima, & roprer quod, &c. Dicendum quod (icut di&à eft prius. illud (olum habet locum vbi pluralitas caufarü cíb: hic auté non eft pluralitasnec caufarum, nec principiorum: ideo non ido hiclocum. H 2. Ap illud quodobiicitur quod non habet Spiritus fanctusa Filio quod procedat a Patre, dicendum ad hoc, uod habere 3E vel abalio, non ponit gradum plenitu- dinis. Vnde quamuis Filius diuinitatem habeata patre, tarr:en eft pedis Deus,vt Pater: & ideo non fequitur, ^4, [quod pleniusà Patre procedat,quia ptincipalius. E perd |oR 4.Qvop obiicitur: Plenius habet 9» habet effentiá tradschii, ^ proprietatem. Refponderi poteft interimendo mino- Scot ss Ref" t£: habet enim Spiritus fan&tusd Filio proprietatem, «dargu- licet non habeat fecundum omnem reípedum: habet wes!*. — |enimproceffionemáaFilio:fed non vtà patre. j. Ap illud quod obiicitur quod Pater datfilio au- Spiritum fanctum nihilominus ex iplo habet au&orita- tem, quia ex hoc debet filiuscam rcferread Patrem, quia habet à Patre, & inde eft,quod in filio eft au&ori- tas, & fübauctoritas. Vnde etiam principaliter producit filius:fedPater principalius:quiain eo eft tantum aucto- ritas, non fubauctoritas, Princi palitasautem auctoritas dicitur in diuinis.
QV.ESTIO II QV.ESTIO II An Spiritus (/anilus mediante Filio à Patre procedat.
Dureandme V Scnt.dy//.11. 4. 3. V ium Spiritus fanctus procedat à Patre mediante Filio,&quod (ic videtur per. Hilarium li. 12. de "Trin. qui loquens ad Patrem ait; Spiritus fan&tus qui ex te per eum eít promerear:ergo Spiritus fanctus eftà patre pet Filium,ergo mediante Filio. | Ir£ x Richardusdicit quodin diuinis eftproceffio immediata tantum,& inediata & immediata. Mediata tantum effe non porcít,& dicit quod mediata & imme- diata eft proceffio Spiritus fan&i ex patte, ergo cum non poffit cadere medium nif Filius, Spiritus (an&us procc- dit patre mediante Filio.
Irt M fimilis eftproceffusin illa Trinitate proceffui imaginis creata; fed amor poe mente mediante intelligentia,ergo Spiritus fan&us procedit à Patre me- diante Filio.S1 dicas quod non eft fimilitudo quantum [ad hoc: ergo deftruitur ratio imaginis, m imago debet reprfentare ordinem & originem perfonarum, non tá- tum numerum in períonis, quia hzc etiam eft in vefti- gio. Item fic folus filius: ine cn quod non pater, tunc pater diceretur fpirare,fed mediante filio, ita quod effe proceffio mediata tantum: ergo cum fpiratio conueniat patri per fe, & conueniatei per hoc quod eft Aper sand hilii pirantis;ergo conuenit ei & mediate, & immediate: — mI e. mp AÁÓÓRT -Icc—nsc€.-. Fldmeo.
ergo fi pater eft nobiliffimum principii S piritus fancti, ergo tantum immediate nó mediate,producit Io Si tu dicasquod producit fimul mediatrc&im mediatc.Có- tra; Mediatum & immediatum funt oppofita: fed eppo fita non funt fimul yera de codem & refpectu eiufdem: ergo impoffibile eft qued (imul producat mediate &im- mediate. |!
Lib. Ll. Sentent. | ' - 2. Ir&M ficut fe habet perfe ad per accidens, ita me- &oritatem, dicendum quod dando auctoritatem fuper] DüXib ——] à | diatumad immediatum:;fed Deus nullius cuius eft cau- fa per fe, eft caufa peraccidens; ergo nullius cuius eft principium immediatum, eft principium mediatum, y. Lr E M magis eft immediatum quod nullo modo recipit medium, quam quod recipit: fed filius nullum eiue recipit ih fpirando,ergo immediarius producit uam producat pater:nó ergo vniformiter omnino pro- dus t Pater & FiliusSpirirum fanctum.
Cowcrvsio.
Spiritus fanclus procedit à patre immediate, eum ipfe . etiem (Diretatque etiam mediate,quia procedit 4 Filio,qui efl a patre. | Rzs». Adatg. Dicendum quod ficut vult Richarlbid 9l dus, productio Spiritus fancti cft mediata fimul & im- dnd mediata. Mediatainquantum eft filio, & Filius Patre; fed immediats inquantum ipfe Spiritus fan&tus ab ipfo patre fpiratur.Ethuius exemplum ponitur in exitu Abel de Adam. Abel immediate exiit de Adam, quíaipfe ex lübis fuis genuiteü,nihilomin? exiit mediate: quia exiit "lab Eua quz fuitab Adam (iue de Adá dedu&a.Exhunc modum opottuit effe in Dco propter fümmam germa- nitatem. $1 enim tantum nds effet proceffio Spiri- cus (an&tí,vc cantum effecá Filio, nó effet (amma germa- nitas Spiritus fancti cum Patre. Similiterfi omnino im- mediata, vt efTecá Patretantum,nó effet (umma germa- nitas cum Filio. Et fic concedendum quod mediante Filio. | | 1. AP illud quod obiiciturin contrarium, quod no- bilius eft immediatum principiü, dicendum quod me- diatio eft tribus modis: quedam enim eft mediatio qua excludit immediationem tantum, vt quando effectus C vltimus nó continuatur influentiz caufz prioris; fed perf medium omnino producitur priori non cooperante, & hac dicitordinem,& diueríitatem agentium, & fepara- tionem. Alio modo dicitur mediatio proux dicit ordi- nem caufarum adinuicem non feparationem in agendo, fed folum diuerfitatem virtutum M uEC UM Tertio modo prout dicit ordinem,non tamen feparati- onem virtutur agentium, nec diuerfitatem. Prima me- diatio non caditin Dco:quia Deus eft caufa Íimplicitet D Prima: cuius influentia eft tanta quod nulla creatura agit aliquid, eius influcntia remota, & idco nihil exit de Deo mediate tantum. Secunda mediatio caditin Dco re(pectu effe&tus producià caufa creata, quia ibi eftordo caufarum & diuerfitas virtutum,fed tamen non cft fepa- ratio,quia Deus intime agit, quia per feipfum agit:& ni- hilominus per virtutern creatam quz ab ipío ett. Tercia mediatio cadit in operatione diuina in qua funcagentes perfonz, in quibusattenditur ordo, quia vna habetab alis quod agat:íed tamen nec eft ibi virtutum diuerfitas, nec feparatio, vel diftantia aliqua,'immo vna virtute & aque inrimeagunt; & fic Pater mediante Filio fro-] ducit Spiritum fanctum, non quia fit medium diftantiz vel differentiz, fcd quia quod filius producat hoc habet à ma quod eft ibi quidà ordo. Et fic patet — ad fequens,cum dicit quod mediatum & immediatum funt oppofita, verum elt enim primo modo, fed non fe-| cundo,nectertio. 1.Àp illud quod obiicitur, quod Deusnulliuscft caufa peraccidens, ergo nec mediate, dicendum quod per accidens aliquid caufáre derogat veritati caufa fu- prema.Illius enim dicituraliquid caufa effe peraccides, cuius eft cau(a per aliquid aliud, quod non eftab ipfo led aliunde: i ergo Deus alicuius effet cauía per accidés, non effet caufa vniuerfalitfima & prima: & itanecno- biliffima;fed mediatio non repugnat nobilitari caufz fuprema Caufare enim aliud per (e & perid quod ab io eft,non dicit indignitatem,immo dignitatem, quia mies eft non tantum per fe aliquid poffe, fed "m alii communicare jita tamen quod illc ine co nihil pot fit. | E j. Áp il- - — Artic. I.
;. Ap illud quod vltimo obiicitur quod filius eft im-|A mediatiorcaufa, dicendum quod non valet, quia ifta mediatio quz predicta eft,non repugnat immediationi, & ideo non diminuit eam.
QVASTIO IV.
An Generatio Filij fit prior fDiratione Spiritus [andi fecundum rationem intelligendi.
Fundamé- Vaziftarum duarum emanationum fcilicet generá: ta. tionis & proceffionis fit prior fecundum rationem intelligendi. Et quod generatio filii, oftenditur fic: In n. ani creata ficeft, quod fecundum ordinem intelli- Bendiprioreftemanatio notitizà mente quam àmoris, |licut vult Auguftinus, quia incognita non poffumus di- Aug. 19. de |ligere, ficut dicit Auguftinus: ergo fi ordo attetiditur in Ir? imagine fecundum coriformitaté ad Trinitatem incrca- ^ tam:ergo fecundum rationemiintelligendi prior eft proceffus verbi quam amoris in diuinis, maxime cum peri- maginem creatam intelligamus Trinitatem increatam.
Arfot. de| Ir £M ficutvultPhilofóphus,voluntas eft cuius prinmai^« — cipium eftin ipfo cognofcente fingularia, ergo voluntas ^m^. lvtvoluntasprafüpponit cognitionem: ergo emanatio.|. nem verbi emanatio amoris.
ITE M orüne principium fecundum rationem intel- ligendi prius eft quam principiatum: fed Filius eft prin- cipium Spiritus fani: ergo fecundum rationem intelli- gendi oportet przintelligere filium, quam Spiritum fan- ctum:ergo & generationem, quzeft emanatio filii prius quam proceflionem,quz eftSpiritus fani.
' ITEM inomniagente per modüm naturz,& volunta- tis, productio I modum narurz iritelligitur ante pro-|' ductionem voluntatis: ergo cum Pater fit natura intel- lectualis producens Filium connaturalem; & per mo- dum nature. & Spiritum fanctum per modum volunta- tis, vtfupratadtum eft: ergo emanatio Filii prior cft fe- cundum rationem intelligendi, emanatione S piritus fancti. | | Ad oppo-| 1 CoN TR A:perAuguftinum:Partum mentis pre- imm. —|cedítappetitus quidá, quo id quod noffe volumus quz- 4494« |rendo & inueniendo nafcitur proles ipfa notitia:ergo an- i ee te eft in imagine creata appetitus,quam fit proles notitia; ergo anteamor,quam verbum:ergo & procetfio ante ge- rationem. | Hilde 1. ITEM nullus videns tem cognolcit ipfam, nifi in- fefutg |tentio voluntatis applicet vim cognofcétem ipfi cogno- oif. Ícibili, vt patet de homirie eunte perviam, qui cum iuit, & alibi cogitauit,perfecte nefcit quo tranfierit, ficut di- ug. lib.i |cit Auguft. int. ij Trin. Ergo voluntas przcedit ipfam d ern cognittonem: ergo amor um add In creaturis: ergo pari X "jratione in Deo,faltem fecunduni intellectum. Anfor, |. 3: IT E M ficutvultPhilofophus,primum & imme- Pofl. cn. |diatum eft idem. Vnde ipfe in lib. Pofteriorum difliniés (XR "m immedíatam, dicit quod immediata pro- pofitio eft illa,qua nori eftaltera prior: fed eque imme- diateSpiritus fan&us I á Patre, vc filius, ergo aqueptimo, ergo necfécündum rem, nec fecundum ra- uonem intelligendi generatio filii pratcedit proceffioné — [Spiritus fancti, EM | o 44 ITEM quantoaliquid communigs,tanto prius eft fecundum rationem intelligendi: fed fpiratio eft tqm- munior quam generatio, quia conuenit patri & filig, Ícd generario foli patri: ergo prior eft fecundum rationem intelligendi fpiratio - quam generatio.
Xx X * Quat. IV. 101 CoNcrivsio. | Generatio Filij fecundum rationem intelligendi, efl prior [pirá- tiene cum Filius fit principium Spiritus fandli, c , procedat per modum nature.
R x s p. ad arg. Dicendum quod quidquid fit de or- dine reali, de quo infra dicetur, fecundum rationem intelligendi prioreftemanatio verbi;tum quia verbum eft $ piritus fancti principium,tum etiam quiaverbum p ro- cedit E modum naturz: fed S piritus (an&us per mo- dum liberalis voluntatis:tum etiam quia intelligimus emanationes in perfonis per emanationes repertas in imagine. Inimagineautem conftat quod cognitio & in- telligentia preceditatnorem & voluntatem, non tamen volo dicere quod in diuinis fitemanatio, natura, potte- rioremanatione, ficut reperimus in imagine creata.
t Apilludergo quodobiicitur in contrarium g ap- petitus przcedit partum mentis,dicendum quod ille ap- petitus habet fecundum ftatum duplicem confiderari. Vnomiodo fecundum rationem inhiantis ante habitam cognitionem. Alio modofecundum rationem comple- Gentis, & hoceft poft habitam cognitionem, & fecun- dum primum ftatum eftimperfectionis, quantum vero| * ad fecundum,eft peife&tionis: & ideo quia quod perfe- Qionis eft in Dco ponimus, non quod eft imperfectio- nis, ideo appetitus fecundo modo affimilatur S piritui fancto, & hictenetrationem tertii. Et quod primus ftt imperfcctionis:patet,quia eft ignorantis, & defiderantis C [fcientiam acquirere,quod non conuenit Deo.
2. Àp illud quod obiicitur quod intentio przexigi- turad cognitionem, dicendum quod verum cft ad co- gniuonemacquirendam, fed notitia prout eft in acqui- rendo,non habet plenitudinem cum illo verbo, vc vulc Aug.in 15. de Trinitate. - 0n | | .. Àp illud quodobiicitur quod zque immediate, 2.154 proceditSpiritus fan&us,dicendum quod verü eft,(ed ca- 77/75: men Spiritus fanctus ita procedit immediate, quod etiá |^?: mediante filio, & ita ex illa ratione oportet przintelligi emanationem filii. | | 4. Ap illud quodobiicitur quod quanto aliquid có- munius, tanto prius, dicendum quod verum eft in ab- folutis: fed non tenet in refpectiuis,vt in generatione; & creatione.Poteft ramen dici quod iftud intelligitur deco quodeft commune communitate predicationis:fed có- munis fpiratio eft communiscommunitate non tantum pradicationis, quia dicitur de Patre & Filio, fed etiam communitate cuiufdam concordiz; & connexionis, & tale commune fecundum rationem concordiz & amici- tiz prefupponit concordantes, & connexos non prait, & fic patet illud.
CTVS CVM SI T DE SVE- STANTIA PATRIS, NON DICA- TVR GENITVS VEL FILIVS, SED TAN- IVM PnRnocti&prNs; CvR Vno Firrivs natustaritum, non autem procedens: qua fit di- ftin&tio inter Gcrierationem Filii & Procef- fioneinSpiritus fancti, & anSpiritus fanctus dicatur Ingenitus.
* DISTINCTIO XIII.
SN OST. bec confiderandum efl quantum à iss] zalibus quales nos [umus intelliei potefl cum gl : "f i3 Spiritus fancfus procedat de Patre,ci» fit de S AUC fubflantia Patris: Cur non dicatur efje natuc fed poxtws procedere: Et cur non dicatur filius. Creare antem Spiritus faniéus non dicatur vel [it natus, e? ideo non [it Filius. Augufhinus offendit in vs. lib. de Trinitat. |Ca.27.1o.3 dicens:Si "Ep Uuprpem npe ipu AD mp umm rti die ta ia - -— IunquCEMEM CE c m (f C C C I 1 tió, Filius diceretur, quod abfardiffemum efl. Fultus quip- penullus efi duorum; nifipatris, ci matris. A bfit autem vt inter Deumpatrem, c Deumfilium talealiquid faicemur.. AbfardilTimeeraofilins diceretur amborum; tdeflpatris c filj. | Amiborum enim filius diceretur, fi eum ambo ci m abborreret omnium fano- rum fenfus. Nonergo ab-vtroque cft aenitus fed proceda ab vtroque amborum Spiritus. Hus verbis offenditur,cur Spiritus [ancTus,cum [it de Patreymon tamen dicatur etnituc,velfilius.
Ibid. fn fin.
CumSpiritus fanus non dicatur genitus,cur Filius dicatur procedere.
Cum autem Spiritus f[ancfus non dicatur genitus, ed tentum procedens queri folet cur filins nom dicitur tantu genitus, fed ci procedens, focutípfe im Euangelio Ioannis Ait: Ego ex Deo proce[Ti,"velexiut e? ventiin mutidum.
Aul 05, Quod non poteft diftineui d nobis inter generationem Filii, & procetlionem S piritus fandi.
Inter generationem vero Fili, ch» proce(Tranem Spiritus [anclt.dum bic viuimus, dilinguere non fuffictmus. 4up-lby. Vnde Aucu[finus Maximinopremij]am quajHonenm re- sn Me fricáti,ftlicet querenti curSpiritus fanéfus non diceretur filtus.cis de patris effet fubflantia:refhondens ftc ait: Que- ris ame fi de fabflantiapatris eff frltus, fubftantia patris fitus. T Eccerefpondeo fiue capias, fiue non capias. De Pa- treeft Filius de Patreest Spiritus fanctus:fed ille eemitus cfiffeprocedens.. Ideoille filins cff patris, de quo cff aeui tus:tfle autem Spiritus eff virinfque, QUomtam de vtro, Dvaid procedit: Sed ideo tum de illo loqueretur AIL De Patrepro- cedit, quonam Pater proce[Ttonis eius ancTor eflauitalem filum genuit, ei aienendo ei dedit,vt etiam de /í0, pro- cederet Spiritus mcus, Nam nifi procederet etia de ipfa, oan.2o. f gon diceret difcipulis: Accipite Spiritum faetum: eus 4. [ufflando daret,vt 2 (€ quaque procedere frantficans, a- perteoffenderet flando,quod (Birando dabat occulte, Quia ergo fa nafteretur, son tantum de Patre, nec tantum de Fito fed de ambobus vtique najceretur, fene dubio fitus diceretuy amborum. Ac per boc,qttia flus amborum nul. , -Momoado effet: momaportutt nafcteum de ambobus. Ambo- Yu efl ergo Spiritus Janélus,procedendo de ambobus.
Hic dicitur quod non valet inter illa duo diftin gucre.
Ex eodem Maxim. ir.
tH.
Quid autem inter Hafct o» procedere imterfit, detlla iextelie;tt fia natura loquens explicare quis potefl? Non omne quod procedit,mafeitur, quamuis omne D quod usfcitur. Steut nom omne quod Lipes eff, baro eff: quamuis brpes fet omis qui bomo eff: Hoc feto: diffirzue- re Autem inter tllaz oenerationem, et banc proce(fienem nefcio, mon valeo, non fwfficio. dcper boc quia e?» illa e Lib. l. Sententiarum | dicens: 5i Spiritus fanétus Filius diceretur, amborum v- | A tfha efl ineffabilis, freut Propheta de filio loquens ait: GecfE etiamSpiritus fanclustur vns felius ftttraliss no fit D E nerationem eius quis enarrabit? fta de Spiritu fardfo ve- Ma. s3.t ri[]medizitur: Proceüonem eius quis enarrabit? Satis [it ergo nobis quia mom efl à [eipfa filius ed ab illo de quo natusefh: munefl à feipfa Spiritus faméfus, [ed ab illo de quoprocedit. Etquia de "vtroque procedit, ffeut iamo- lendimus: DeSpiritu fanéTo quo modo ipfe de Deo fit, nec tamen tpfe fius fit, quoniam procedendo non nafcendo legitur e[Je de Des,fam faperius quantum vifum eft df pntauimus. | AnSpiritus fanctus debeat dici Ingenitus.
Nunc confiderandum eff,cum Spiritus fanéfus non fit genitus, vtrum debeat diciingenitus, Ad quoddicimus, Spiritum facium nec genitum, necingenitum debere dic. Vnde Auguflinus ad Orofium ait: I| ddl P^" met genttum, nec ingenitum fides certa declarat, quia frdi- sin.
Xertmus tngenitum, duos patres videbimmur affermare: fi autem genitum, duos crederefíltos culpamwr. Sicutentm folus filins dicitur genitusita c folus pater dicitur inge- "ttus,e0 quod ab alto non ftt, Vide "Auguffinus im rg. ub. de Trin. Pater inquit folusmon eff dealio.. 1deo olus ap- bellatur ingenitus,non quidem in Seripturte fed in confue- tudine di putantium, ef de retanta fermonem qualem valuerint proferentium. Filius auternde Patre patuseji: e Spiritus ancfus depatre princtbalster, et cormmunuer de vtroque procedit. Ideoá, eum Spiritum fancíum geni- Lu 209 dicamus, dicere tapzenn Iigenitum non audepus, ne ii boc vorabulovel duos Patres in illa Trinitate, vel duos, qui vor funt de alio quifpiam fufpicetur. Ecce bis ver- bis aperte offendit, Spiritum faucium nec genitum,necin- enitum debere diat. | fop.;.
Ibidem, fop.;.
Ibidem, Quod Hieronymus dicitSpiritum fan&um Ingenitum: & videtur predictis aduerfari. | Hieronymws tam in regulis defimitionum contra ba- AP Dern eticos.dicit Spiritum [anctumingenitum effe, his verbis: conta Spirirus anctus pater non eff, fed IHgerttus, atq, Efechus. rcfponf. Pater non cff, quia patrz eft, ei in patre eff: proce[fronem| — babet expatre, ej non natiuitatem, Filius autem non eff, quia genitus non eff. Ecce djs verbis dicitur Spiritus fan- Chus effe imoenitus:quod videtur aduerfari premiffis ver- bis A uae.
Determinatio,fecandum diuerfis acceptio- ncs, Ingeniti. | Sed vt iflam (que videtur ) repugnantiam de medio abiaamus dicimus quod Hieronymus aliter accepit namen Iigenitt, c aliter Augufftnus: "ccepit entm Auou[linus ingenitum,qui,ve/ quod de alto non eff, ei fecundum hoc de folo patre dicitur. Hieronymus vero in genitum|. dicit non genitum, ei fecundum boc de Spiritu [ancfo po- teff dici cum Spiritus [ancIus non fft gestus.
Ex verbis Hieronymi oftenditur, exquo fenfu dixit, Spiritum fanctum ingenitum., Qnodautem Hieronymus ita Acccperit, offenditur ex Veris ein, quibus "eodem tracfatu vtitur, faciens ta- lemaiuiffonem: Omne quod efl, aut sugesttum cfh, auti genitum, aut 'factffp. Ef €7go quod sec natum eff, nec fectum: cb efl quad natum eff, e faciumnon eff: c eff quod nec natum efl necfaifum efl-eh- efl quodfaciumefh| — C natum uon efle eff quod faifusy effer natumeflch | — renatum cje:e eff quod 554 efe et natumeff, er re patum non cff Nuncprepbfitorum fiotlis rebus fubfiflettam de sm dep. f. de Tris. 67.
Duttinct.
tiam de[umernus. Quod trgo nectiatum, nec factum ejl ater ejff:mon enirn Ab alio aliquo efl. Quod aute nati eff, ci faéfum non efl filins eff qui à patre genitus eff uan fa. élus. Quod iterum nec faclum, nec matum efl, Spiritus [anctus efl, qui à patre procedit, Quodettam facium eff d natum non efl celum Qr terrayceterag, qua tnfenfibi- lia [urt. Quod autero faéÍum e? natum, c? renatum efl | bomo efl. Quod verefacfum efle natum efl, C rena. tum non ejfaniznalia fant. Ecce his verbis offendit. Hie- ronymus fe ingenicum accipere non genitum. A/ifer enim non effet premi[Ja diuifro-vera, [ilicet omnequod efl.aut ingenitum e[l,aut genitum.aut faclum. Atque in diuifionis buius profecutione: tn afstanatione ingenii, vbiqueponit non natum.
. DISTINCTIO XIII . DISTINCTIO XIII De zterna proceffione Spiritus fancti quantum ad generationem àqua diftinguitur.
Pofl bec confiderandum:&c.
Expofitio textus.
MR egit Magifter de proceffione per comparatio- nemad illum ad quem, & à quo eft. Hic tertio loco a- git de ipfa fecundum comparationem, & generationem, àqua ditfert. Ec hec pars habet duas partes.In prima Ma- giller quarit, & determinat virum Spiritus fan&us de- beat dici genitus, In fecunda vtrum debeat dici ingeni- uis, ibi: Nunc confiderandum efl, cum Spiritus fanctus non fit qeontus Irem, prima pars habet quatuor. In prima often- dit, quod Spiritus [anctus non debcat dici natus, vel gc- nitus, vel Filius. In íecunda oftendit quod cum Spiritus fanctus non dicatur genitus, cur Filius qui diciturgeni- tus,ctiam dicitur procedere. ibi: Cum attiem Spiritus (an- dus non dicatur genuus, e ratioefl, quod aliter dicitur Filius procedere,q:am spiritus f[antdus,. Intertia vero tentat aíli- gnare ditfereniiam inter generationem, & proceffionem, Ibi:Inter generatione vero Fili C procefionem,&c.In quarta vcro,& vltimaoftendit humanam inífufficientiam adil- lam differenciam indagandam,ibi: Quid «utem inter nafci, € procedere interfit Similiterfecunda parsin quaMagifter quarit, & determinar, vtrum Spiritus fan&tus debeat di- cuingenigus:habet quatuor partes.In prima oftendit Ma- gilter,& probat auctoritate Auguftini quod Spiritus fan ctus no: debet diciingenitus. In fecunda vero oftendit contrarium auctoritace Hieronymi quod debet dici in- genitus, & ponitur, ibi: Hteronymus tamen in regulu defini- Hor, &c. Intertia vero predictam controuer(íiam detecminat per diltinctionem, ibi: Sed vt iffLari, que videtur, epaenantiam. In quarta, auctoritate Hieronymi confir- mat fuam folutionem, ibi: Quod autem Hieronymus, it4 ac- «pei e c. | Puiflo.
Si Spiritus fanclus Filius diceretur, amborum vtique Filius diceretur..— Dub. I.
Vidcturifta racio Auguftini magisad oppofitum, quà 1d propofitum;ex hoc enim Iimilior eilet generationi in c:eaturis, quizz eftex duobus.
R zsr.Dicendum quod quamuis fimilior fit quantum ad du:iitatem producentium,nontamen quantüad modum producendi poffet effe fimilitudo, quia (ic oportet | quod altera perfonarum eflet principium patfiuum:quá- tuinautem ad hocnon potcít cíIe fimilitudo.
7; dox po. : e "ine:emporali,datus dicit adtum.Si autem de zterna, da- tom. | tus dicic apiitudinem.
XIII.
lll.
IO3 A Duv.
Ir M quaztitu: de hoc,vnde Auguftinus refpondet Ma- x. mino przmiffam quz(tioné refricanti fic: Spiritus fan- &us elt Deus, & non eft Deus nafcendo: ergo non Deus naturaliter:ergo adoptiue: & quod hocargumétü fitbo- num, vidctur,quia quod ineft alicui naturaliter,ineft ei à náziuitate:ergo quod non ineftà natiuitate,non ineft na- turaliter: ergo cum Spiritus fanctus non procedat vt na- cus,non ineltei efleDeum ànatiuitare:ergo non eft Deus naturaliter.
Rrsr.Dicendumad hoc fecundum Auguftinü, quod argumentum iftud non valet, nifi in eis que generantur, in aliis non. Et hocpatet,quia Adam erathomo natura, ficut vnufquifq; noltrum,& ramen ipfe habuit per crea tionem,quod nos habemus per generationem: fic Deus pater communicat naturam fuam Spiritui fancto per fpi- rationem,ficut Filio pergenerationem. d Pater, procefytonis eius, &cc.
Dub. IV.
Vidctur male dicere,quia aut hoc quod eft au&tor di- cit eflentiam,aut notionem:non effentiam,quia runc di- ceretur de Spiritu fan&o:finotionem,quaro quam: non innafcibilitatem,quiailla non dicit re:pectumad procef- (ionem;item non generationem, nec fpirationem, quia nihileffet di&um vt videtur. IrEw quaritur vtrum pater pollet diciauctor gencrationis Et quod nó, videtur,quia pater diciturauctor filii,& ficut fupra dixit Hilarius, ten- [us eft, id eft, genitor filii, ergo tuncidem effet dicere eft auctor generationis, quod genitor.
Rzsr.Dicendum quod auctor dicit in patre fontalem plenitudinem,quia ipfe non eftab alio,fed alii ab ipfo, & inde dicit(vt credo)eandem notionem, quam dicit inna- fcibilis,fed differenti modo. Quia innatcibilis dicit pri- uationem prioris:fed auctor dicitfecunditatem,&pleni- tudinem reípectu procedentium ab ipfo, quam habet nó aliundc,& ideo diciturauctor ab auctoritate. Aucto- ritasautem elt in patre:quia quod habet, ab alio non ha- bet,& hoceft,quod eftinnafcibilis,& ita patet quod po- teft diciautor omnium perfonarü qua funtab ipío.Ex his patecrefponíio.Dico enim quod dicit eandem notio- nem quam innaícibilitas: fed alio modo. Ex hoc patet, quod nunquam dicitur filius auctor fpirationis, quamuis [piret: quia non habet à fe, fed ab alio: vnde auctor pro- prie dicitur principium alterius non ab alio.
D Diflinguere inter illam generationem, c iflam proceffio- nemnefcio. Dub. V.
Videtur talis ignorantia effe peccatum,quia diftinctio perfonarum de necetlitate eft hdei, & falutis: fed qui i- gnorat ca quz funt de neceffitare dei, damnabiliter i- gnorat:ergo,&c.
Rzsr.Dicendum quod duplex eft fcire,fcilicet fi eft, & ficuti eft. Scireíieft, hoc modo certitudinaliter credere diftin&tionem de necetlitate falutis cftlarge fumpto íci- re.Scircautem ficuti eft non pertinetad ftacü meriti, fed orximii, & de hacícientia loquitur hic Magifter, & Au- gultinus.Ét nota quod tria dicit: Nefcro, quantum ad ha- bicum Ícientia:nen valeo, quantüm ad ingenium: mon fuf ji. ie:quantum ad vtrunquce.
E Dub. V I.
Ideo obiicitur de hoc quod dicit appellatur ingenitus, nori quidem infcripturis,íed in contuetudine difputan tium.
CoNrnA perDionyfium:Non eftaudendum aliquid dicere de illa fuperfubitantiali,& fancta Trinitate prater eaquz diuinitus nobis ex facriseloquiis claruerunt: ergo malefeceruntquinomenhocinuenerunt. — — Rsr.Quamuis iftud verbügon dicaturin — idiciturtamen verbi huius intellectus: & quia verbü non biex fcrip EVE mm € —— ÁMMnÓ Dco tug bb. 5. cotra Max, dug. ibid.
Béon.c. t. de drm.
nom.
Cap.10. torm.3.
Lib. I. Sent.
t - Diftin&. XIII.
Deo attribuere, vtipfam Trinitatem conferendo aper-]. &i realiter differat àgeneratione. Quarto vtrumS pirittis tius poffimus irielligere. Et aliter Augu/linu. — Dub. V 11.
Hocnon videtur verum; quia hoc modo ingenitum conuenit effentiz:ergo non eft patris proprium.
Rzsr. Dicendumquod licet Magitter dicatintelle- Cum Auguftini, tamen non totum. Ingenitum enim fe- cundum quod dicitur proprietas patris priuat effe ab a lio, nechocfufficicad hoc vt fit notio, nifi etiam confe- quenter dicar quod alius fitab ipfo: quia ficut obiectum cft:non effe abalio fiuc non generari,conueniteffentiz.
Et eff qued natum efl Cv fatum non eff. Dub. VIII.
Obiicit Arrius quod duodecim fint modi generatio- nis, quorum quolibet dato, fequitur, quod filius non rantum natus, fed etiam factus eft, & hos modos ponit difputans contraV i&orianum.Primus modus eft per de fluxumlinezd pun&o. Secunduseftpenes emiffionem tadiià fole,velab alio luminofo corpore. Tertius eft pe- nes figillationé characteris, ficut figura fit in ceraá fgil- lo.Quartuseft penesimmiffionem,vt quandoà Deo da- turbona voluntas. Quintus eft penes exitum proprieta- tis, velaccidentisà principiis fübiedti:quzfunt materia& forma. Sextus eft penes intentionis fiue fpeciei abftra. Ctionem,ficut fpecies rerum generatur in anima. Septi- mus eft penesexcitationem, ficut liberum arbitrium ex- citatum à gratia procedit in bona opera. Ocauus eft pe- nes transfigurationem, ficut ex ere fit ftatua, vel ficut in figuraincilionis, Nonus cft penes productionem, ficut a primo mouente immobili producitur motus. Decimus eft poe cxitum fpecierum in genere per differentias diuiderites genus & conftituentes f; peciem. Vndecimus eft penes ideationem, ficutarca exterior, ab arca qua eft in mente artificis.Duodecimus eft penes nafcentiam,vt ho- mo generaturab homine. Quocunqueautem pradicto- rum modorum generetur filius, non tantum genitus eft, (cd etiam fa&us eft. |